Świadczenia rentowe dla osób niesłusznie pozbawionych wolności.

ROZPORZĄDZENIE
RADY MINISTRÓW
z dnia 1 grudnia 1956 r.
w sprawie świadczeń rentowych dla osób niesłusznie pozbawionych wolności.

Na podstawie art. 100 dekretu z dnia 25 czerwca 1954 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. z 1956 r. Nr 43, poz. 200), zwanego dalej "dekretem", zarządza się, co następuje:
§  1.
Osobom, które po Wyzwoleniu zostały niesłusznie pozbawione wolności, przysługują w zakresie rent (zaopatrzeń) uprawnienia przywdziane w niniejszym rozporządzeniu.
§  2.
1.
Osobom, które przed niesłusznym pozbawieniem ich wolności były pracownikami, uznaje się okresy niesłusznego pozbawienia wolności za okresy zatrudnienia (art. 7 ust. 1 dekretu).
2.
Osobom, które przed niesłusznym pozbawieniem ich wolności nie były pracownikami i nie ukończyły 24 lat życia, uznaje się okresy niesłusznego pozbawienia wolności za okresy zatrudniania (art. 7 ust. 1 dekretu), jeżeli w ciągu roku po odzyskaniu wolności podjęły zatrudnienie, a zatrudnienie to trwało co najmniej przez okres 6 miesięcy.
3.
Osoby, o których mowa w ust. 1 i 2, maja prawo do renty inwalidzkiej bez względu na okres zatrudnienia, jeżeli stały się inwalidami w czasie niesłusznego pozbawienia ich wolności lub w ciągu 6 miesięcy po odzyskaniu wolności, a inwalidztwo ich pozostaje w związku z niesłusznym pozbawieniem wolności.
§  3.
Za okrasy niesłusznego pozbawienia wolności w rozumieniu niniejszego rozporządzenia uważa się w szczególności okresy:
1)
tymczasowego aresztowania, jeżeli nie nastąpiło skazanie, a oskarżony został uniewinniony lub postępowanie zostało umorzone z innej przyczyny aniżeli amnestia,
2)
tymczasowego aresztowania, przekraczającego orzeczoną karę pozbawienia wolności
3)
odbywania kary pozbawienia wolności, jeżeli na skutek wznowienia postępowania lub rewizji nadzwyczajnej zapadł wyrok uniewinniający lub postępowanie umorzono z powodu okoliczności wyłączającej ściganie, pominiętej w pierwotnym postępowaniu,
4)
odbywania kary pozbawienia wolności, przekraczającej karę pozbawienia wolności orzeczoną w wyniku wznowienia postępowania lub rewizji nadzwyczajnej.
§  4.
Przy ocenie prawa do renty rodzinnej po osobach, o których mowa w § 2, zmarłych w czasie niesłusznego pozbawienia ich wolności, warunek zatrudnienia uważa się zawsze za spełniony.
§  5.
Podstawę wymiaru renty w przypadkach przewidzianych niniejszym rozporządzeniom ustala się w myśl ogólnie obowiązujących przepisów (art. 1 dekretu), z tym że na wniosek zainteresowanego może być również przyjęty zarobek osiągany w czasie niesłusznego pozbawienia wolności.
§  6.
1.
Rencistom niesłusznie pozbawionym wolności wypłaca się renty (zaopatrzenia) za cały czas pozbawienia wolności. Jeżeli jednak w myśl przepisów obowiązujących dla danej renty (zaopatrzenia) prawo do renty (zaopatrzenia) ustało wcześniej, rentę (zaopatrzenie) wypłaca się do daty ustania prawa do renty (zaopatrzenia).
2.
Jeżeli w czasie niesłusznego pozbawienia wolności renta (zaopatrzenie) była wypłacana w części, członkom rodziny wypłaca się w myśl ust. 1 pozostałą różnicę.
§  7.
W razie śmierci pracownika (rencisty) w czasie niesłusznego pozbawienia go wolności przyjmuje się, że pozostali członkowie rodziny byli na jego utrzymaniu, jeżeli w rozumieniu art. 45 dekretu byli na utrzymaniu pracownika przed niesłusznym pozbawieniem go wolności.
§  8.
1.
Niesłuszne pozbawienie wolności należy udowodnić dokumentami wydanymi przez władze prokuratorskie lub sądowe.
2.
W każdym przypadku pozbawienia wolności w kraju władze sądowe lub prokuratorskie na żądanie organu przyznającego rentę udzielą informacji, czy i przez jaki okres czasu trwało pozbawienie wolności, oraz wydadzą opinię, czy zachodzą przesłanki do uznania tego pozbawienia wolności za niesłuszne w rozumieniu § 3 niniejszego rozporządzenia.
3.
Jeżeli niesłuszne pozbawienie wolności nie może być udowodnione w sposób podany w ust. 1 i 2, o uprawnieniach wynikających z niniejszego rozporządzenia decyduje Minister Pracy i Opieki Społecznej.
§  9.
Sprawy rozstrzygnięte dotychczas w sposób odmienny od przepisów niniejszego rozporządzenia podlegają ponownemu rozpatrzeniu na wniosek zainteresowanych osób.
§  10.
Jeżeli wniosek o przyznanie renty w myśl niniejszego rozporządzenia zostanie zgłoszony:
1)
w ciągu 6 miesięcy od dnia ogłoszenia niniejszego rozporządzenia - rentę przyznaje się od dnia powstania prawa do renty, nie wcześniej jednak niż od dnia 1 lipca 1956 r.,
2)
po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia niniejszego rozporządzenia - rentę przyznaje się od dnia powstania prawa do renty, lecz za okres nie dłuższy niż 3 miesiące wstecz od dnia zgłoszenia wniosku.
§  11.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1956.59.279

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Świadczenia rentowe dla osób niesłusznie pozbawionych wolności.
Data aktu: 01/12/1956
Data ogłoszenia: 22/12/1956
Data wejścia w życie: 22/12/1956