Postępowanie przy organizacji, zakładaniu i prowadzeniu katastru gruntowego i budynkowego.

ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA BUDOWNICTWA
z dnia 6 grudnia 1950 r.
w sprawie postępowania przy organizacji, zakładaniu i prowadzeniu katastru gruntowego i budynkowego.

Na podstawie art. 9 ust. 1 dekretu z dnia 24 września 1947 r. o katastrze gruntowym i budynkowym (Dz. U. R. P. Nr 61, poz. 344) zarządza się, co następuje:
§  1.
Ilekroć w niniejszym rozporządzeniu mowa jest o dekrecie, oznacza to dekret z dnia 24 września 1947 r. o katastrze gruntowym i budynkowym (Dz. U. R. P. Nr 61, poz. 344).
§  2.
1.
Dla spraw katastru gruntowego i budynkowego właściwe są prezydia rad narodowych jako władze miernicze, a mianowicie: w I instancji prezydium powiatowej rady narodowej; w II instancji - prezydium wojewódzkiej rady narodowej.
2.
Władze miernicze I instancji zakładają i prowadzą kataster gruntowy i budynkowy oraz orzekają w tym przedmiocie na terenach miejscowo dla nich właściwych; władze miernicze II instancji nadzorują założenie i prowadzenie katastru oraz są instancją odwoławczą od orzeczeń władz I instancji w sprawach katastru.
§  3.
1.
Władze miernicze dokonują z urzędu spisu i opisu gruntów położonych na terenie gromad i miast w sposób następujący:
a)
oddzielnie - dla każdej nieruchomości stanowiącej własność lub będącej w posiadaniu, użytkowaniu albo pod zarządem Państwa lub instytucji publicznych, przy czym opis uwzględni dane wymienione w art. 4 lit. a i c dekretu,
b)
zbiorowo - dla nieruchomości będących we władaniu prywatnym w każdej gromadzie lub w mieście, uwzględniając dane wymienione w art. 4 lit. a dekretu.
2.
Grunty będące we władaniu prywatnym i mogące stanowić oddzielne przedmioty praw, bez względu na to, czy stanowią one szereg nieruchomości, oddzielną nieruchomość czy też część nieruchomości, mogą być w ramach ogólnego spisu i opisu objęte oddzielnym spisem i opisem na wniosek i koszt interesowanych osób.
§  4.
1.
Władze miernicze dokonują z urzędu spisu i opisu tych budynków, które z mocy szczególnych przepisów prawa są przedmiotami odrębnych praw rzeczowych, oraz budynków stanowiących własność lub będących w posiadaniu, użytkowaniu albo pod zarządem Państwa lub instytucji publicznych, uwzględniając dane wymienione w art. 4 lit. b i c dekretu.
2.
Pozostałe budynki będą wykazane na mapach co do ich położenia, przeznaczenia i materiału z jakiego zostały wykonane.
§  5.
1.
Jako właściciela (art. 4 lit. c dekretu) gruntów i budynków państwowych oznacza się Skarb Państwa.
2.
Na wniosek ministra, w którego zarządzie znajduje się nieruchomość, Minister Budownictwa zarządza stosowanie w katastrze dodatkowych wpisów określających zarządcę nieruchomości państwowych (gruntów i budynków).
§  6.
1.
Spisu i opisu gruntów i budynków, będących pod zarządem władz wojskowych lub władz bezpieczeństwa publicznego, oraz innych gruntów i budynków o specjalnym przeznaczeniu dokonują władze miernicze na podstawie danych, dostarczonych przez władzę, w której zarządzie grunt lub budynek się znajduje. Opis tych gruntów i budynków może nie uwzględniać wszystkich danych wymienionych w art. 4 dekretu. O danych, które będą uwzględnione w opisie, decyduje władza, w której zarządzie grunt lub budynek się znajduje.
2.
Pomiarów gruntów i budynków wymienionych w art. 1 dokonują władze, w których zarządzie te grunty i budynki się znajdują, lub władza miernicza za zezwoleniem i w obecności przedstawiciela tych władz.
3.
O charakterze specjalnego przeznaczenia gruntów i budynków (ust. 1) decyduje minister, w którego zarządzie one się znajdują, w porozumieniu z Ministrem Budownictwa.
§  7.
Wszystkie grunty, nie wyłączając enklaw, będą wpisane do operatu katastralnego tej gromady lub miasta, na terenie i w granicach których są położone, bez względu na miejsce zamieszkania ich posiadaczy.
§  8.
Przy sporządzaniu spisu i opisu gruntów i budynków dla założenia jednolitego operatu katastralnego należy korzystać z następujących źródeł:
1)
na terenach posiadających kataster poaustriacki lub poniemiecki - z danych tych katastrów, po uprzednim ich zaktualizowaniu,
2)
na terenach nie posiadających katastru - z danych pomiarowych znajdujących się w posiadaniu władz mierniczych, urzędów państwowych i samorządowych oraz instytucji publicznych i osób prywatnych (art. 10 dekretu), o ile władza miernicza uzna te dane za nadające się do założenia katastru,
3)
na terenach nie posiadających katastru ani danych pomiarowych - z wyników pomiarów oraz dochodzeń władzy mierniczej.
§  9.
Terminy założenia katastru dla poszczególnych gromad i miast (art. 11 dekretu) będą każdorazowo podawane do wiadomości publicznej drogą obwieszczeń w dziennikach urzędowych właściwych prezydiów wojewódzkich rad narodowych oraz przez ogłoszenie publiczne w sposób przyjęty w danej miejscowości.
§  10.
Jeżeli władza miernicza nie posiada odpowiednich dokumentów, na podstawie których można by sporządzić na żądanie zainteresowanych spis i opis gruntów lub budynków, będących w indywidualnym władaniu, wówczas osoby występujące z wnioskami wymienionymi w § 3 ust. 2 złożą:
1)
mapy gruntów, odpowiadające wymaganiom obowiązujących przepisów,
2)
dowody stwierdzające ich prawa do gruntów, a mianowicie:
a)
jeżeli są właścicielami, a nieruchomość posiada księgę wieczystą lub zbiór dokumentów - odpowiednie zaświadczenia sądu,
b)
jeżeli są właścicielami, a nieruchomość nie posiada księgi wieczystej ani zbioru dokumentów - akt nabycia nieruchomości,
c)
jeżeli są posiadaczami - zaświadczenie prezydium gminnej rady narodowej o posiadaniu,
d)
jeżeli są użytkownikami - oświadczenie na piśmie wystawione przez właściciela lub posiadacza gruntu.
§  11.
Prowadzenie katastru polega na:
1)
zakładaniu rejestrów gruntów i budynków zawierających dane wymienione w art. 4 dekretu, uzyskane w wyniku dokonanego spisu i opisu,
2)
wpisywaniu do tych rejestrów wszelkich zmian co do danych wymienionych w art. 4 dekretu,
3)
utrzymaniu operatu katastralnego w stałej zgodności ze stanem na gruncie i z wpisami w księgach wieczystych oraz z treścią ksiąg górniczych, wodnych i innych (art. 6 i 7 dekretu) na podstawie:
a)
zgłoszeń władz i osób wymienionych w art. 7 ust. 2 i art. 8 ust. 1 dekretu,
b)
rozporządzeń władz o zmianie granic jednostek administracyjnych,
c)
wyników rewizji okresowych,
d)
pomiarów uzupełniających.
§  12.
1.
Zgłoszenia zmian do operatu katastralnego mogą być dokonywane pisemnie lub ustnie do protokołu.
2.
Jeżeli wprowadzenie zmiany wymaga dokonania pomiarów, powiatowa władza miernicza zażąda dostarczenia dowodów pomiarowych od zainteresowanych lub sporządzi je na zamówienie za opłatą taryfową.
§  13.
1.
Władze miernicze przeprowadzać będą rewizje okresowe na gruncie celem wprowadzenia do operatu katastralnego zgłoszonych zmian, które wymagają uprzedniego sprawdzenia lub które nie zostały zgłoszone przez właścicieli nieruchomości.
2.
Rewizje okresowe dokonywane będą w miarę istniejącej potrzeby, jednak nie rzadziej niż co 10 lat.
§  14.
1.
O rewizji okresowej w danej gromadzie lub w mieście powiatowa władza miernicza zawiadomi prezydium miejskiej rady narodowej względnie sołtysa za pośrednictwem prezydium gminnej rady narodowej, co najmniej na 14 dni przed rozpoczęciem rewizji.
2.
W zawiadomieniu należy podać:
a)
cel czynności urzędowych,
b)
konieczność wyznaczenia dwóch mężów zaufania znających dobrze stosunki miejscowe, którzy łącznie z sołtysem lub jego zastępcą bądź upoważnionym przedstawicielem prezydium miejskiej rady narodowej będą świadkami czynności urzędowych,
c)
świadczenia, które gmina wiejska lub miasto są obowiązane dostarczyć zgodnie z przepisami dekretu.
§  15.
W przypadku konieczności wymiany operatu katastralnego w części lub całości na nowy władza miernicza wykona wszelkie związane z tym czynności z urzędu i w zakresie wymienionym w §§ 3 i 4. Czynności związane z wymianą operatu wykonane będą:
1)
przez władze miernicze w czasie rewizji okresowych lub innych przypadkach na każdorazowe zarządzenie władz mierniczych II instancji oraz
2)
przez inne urzędy lub instytucje, posiadające uprawnienia do wykonywania pomiarów, w przypadkach, gdy konieczność odnowienia operatu katastralnego wyniknie na skutek przedsiębranych przez te urzędy i instytucje czynności.
§  16.
1.
Odpisy, wyciągi i odrysy z operatu katastralnego, o którym mowa w art. 5 ust. 2 dekretu, sporządza władza miernicza na zamówienie zainteresowanych za opłatą należności taryfowych.
2.
Urzędy i instytucje mogą sporządzać bezpłatnie odpisy, wyciągi i odrysy przez własne organa pomiarowe w czasie i miejscu wskazanym przez właściwe władze miernicze i pod ich nadzorem. Delegowani w tym celu pracownicy powinni posiadać upoważnienie pisemne.
§  17.
1.
Władze miernicze mogą na mocy art. 10 zażądać wydania im dokumentów pomiarowych na określony termin nie dłuższy niż 6 miesięcy w celu sporządzenia kopii lub wykorzystania w inny sposób nie naruszający jednak stanu wypożyczonych dokumentów.
2.
Jeżeli wydanie dokumentów pomiarowych jest z przyczyn uzasadnionych niemożliwe, władze miernicze mogą na mocy art. 10 dekretu żądać udostępnienia im tych dokumentów w celu sporządzenia kopii lub wykorzystania ich w inny sposób w miejscu ich przechowania.
3.
Przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się do dokumentów pomiarowych, dotyczących gruntów lub budynków będących pod zarządem władz wojskowych lub władz bezpieczeństwa publicznego oraz innych gruntów i budynków o specjalnym przeznaczeniu.
§  18.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1950.57.520

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Postępowanie przy organizacji, zakładaniu i prowadzeniu katastru gruntowego i budynkowego.
Data aktu: 06/12/1950
Data ogłoszenia: 23/12/1950
Data wejścia w życie: 23/12/1950