Wysokość świadczeń rentowych w ubezpieczeniu społecznym.

ROZPORZĄDZENIE
RADY MINISTRÓW
z dnia 8 marca 1949 r.
w sprawie wysokości świadczeń rentowych w ubezpieczeniu społecznym.

Na podstawie art. 9 pkt 2 ustawy z dnia 1 marca 1949 r. o zmianie niektórych przepisów o ubezpieczeniach społecznych (Dz. U. R. P. Nr 18, poz. 109) zarządza się, co następuje:
§  1.
Rozporządzenie niniejsze normuje wysokość świadczeń rentowych:
1)
przewidzianych w ustawie z dnia 28 marca 1933 r. o ubezpieczeniu społecznym (Dz. U. R. P. Nr 51, poz. 396) z późniejszymi zmianami, nie wyłączając świadczeń określonych w art. 300, 301, 302, 303, 304 ust. 3 i 311 ust. 2 tej ustawy,
2)
przewidzianych w rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 listopada 1927 r. o ubezpieczeniu pracowników umysłowych (Dz. U. R. P. Nr 106, poz. 911) z późniejszymi zmianami, nie wyłączając świadczeń określonych w art. 160 i 161 tego rozporządzenia i
3)
przyznanych na podstawie przepisów, które stosowane były na obszarze górnośląskiej części województwa śląskiego.
§  2.
1.
Świadczenia rentowe z tytułu ubezpieczeń emerytalnych osób, które po oswobodzeniu poszczególnych obszarów Państwa nie wykonywały przynajmniej przez 18 miesięcy pracy, uzasadniającej obowiązek ubezpieczenia, wynoszą miesięcznie:

renta ubezpieczonego - 3.000 zł,

renta wdowia - 2.100 zł.

2.
Zaopatrzenia przewidziane w art. 302 i 303 ustawy o ubezpieczeniu społecznym lub w art. 160 i 161 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej o ubezpieczeniu pracowników umysłowych, wypłacane są w takiej samej wysokości, jak renty, wymienione w ust. 1.
§  3.
1.
Świadczenia z ubezpieczenia od wypadków w zatrudnieniu i chorób zawodowych z tytułu wypadków, które nastąpiły przed oswobodzeniem poszczególnych obszarów Państwa wynoszą miesięcznie:

pełna renta ubezpieczonego - 5.400 zł,

renta wdowia - 2.400 zł.

2.
Renta dalszej rodziny wynosi bez względu na liczbę uprawnionych do niej osób - 1.650 zł miesięcznie oraz dodatek w wysokości 750 zł na każdego uprawnionego.
3.
Łączna suma renty wdowiej i renty dalszej rodziny nie może przekraczać wysokości pełnej renty ubezpieczonego.
4.
Świadczenia z ubezpieczenia od wypadków w zatrudnieniu i chorób zawodowych drobnych producentów rolnych wypłacane są w wysokości określonej w ust. 1-3, niezależnie od daty wypadku.
§  4.
Świadczenia z ubezpieczeń emerytalnych osób, które po oswobodzeniu poszczególnych obszarów Państwa wykonywały przynajmniej przez 18 miesięcy pracę, uzasadniającą obowiązek ubezpieczenia, wymierzane są na podstawie ich przeciętnego zarobku z ostatnich 6 miesięcy według następującej tabeli:
Grupa zarobkowa Przeciętny zarobek miesięczny zł Renta inwalidzka zł Renta wdowia zł
I mniej niż 8.000 3.200.- 2.250.-
II od 8.000 do 11.000 3.600.- 2.550.-
III od 11.000 do 14.000 4.000.- 2.800.-
IV od 14.000 do 17.000 4.400.- 3.100.-
V od 17.000 do 20.000 4.800.- 3.400.-
VI od 20.000 do 23.000 5.200.- 3.650.-
VII od 23.000 do 26.000 5.600.- 3.950.-
VIII od 26.000 i więcej 6.000.- 4.200.-
§  5.
Renty w wysokości, ustalonej w § 2, wypłacane osobom, które wskutek wykonywania pracy po ich przyznaniu spełnią warunek, przewidziany w § 4, będą przeliczone stosownie do przepisów §§ 4 i 7 począwszy od miesiąca następującego po zaprzestaniu zatrudnienia. Przepis powyższy stosuje się odpowiednio przy wymiarze renty wdowiej w razie śmierci rencisty przed przeliczeniem renty.
§  6.
1.
Świadczenia z ubezpieczenia od wypadków w zatrudnieniu i chorób zawodowych z tytułu wypadków, które nastąpiły po oswobodzeniu poszczególnych obszarów Państwa, wymierzane są na podstawie przeciętnego zarobku z ostatnich 6 miesięcy według następującej tabeli:
Grupa zarobkowa Przeciętny zarobek miesięczny zł Renta wypadkowa pełna zł Renta wdowia zł
I mniej niż 8.000 6.000.- 2.800.-
II od 8.000 do 11.000 6.300.- 3.100.-
III od 11.000 do 14.000 6.750.- 3.400.-
IV od 14.000 do 17.000 7.200.- 3.750.-
V od 17.000 do 20.000 8.100.- 4.100.-
VI od 20.000 do 23.000 9.000.- 4.500.-
VII od 23.000 do 26.000 10.000.- 5.000.-
2.
Dla osób, których przeciętny zarobek z ostatnich 6 miesięcy wynosi więcej niż 26.000 zł, pełna renta wypadkowa ubezpieczonego wynosi 40%, a renta wdowia 20% tego zarobku.
3.
Renta dalszej rodziny równa się rencie wdowiej, jeżeli jest tylko jedna osoba uprawniona; przy większej liczbie osób uprawnionych kwota ta wzrasta o 25% na każdą następną osobę.
4.
Łączna suma renty wdowiej i renty dalszej rodziny nie może przekraczać wysokości pełnej renty ubezpieczonego.
§  7.
W stosunku do osób, których 6-miesięczny okres zatrudnienia przypada całkowicie lub częściowo przed dniem 1 stycznia 1949 r., nastąpi przeliczenie zarobków z tego okresu przed zaliczeniem tych osób do właściwych grup zarobkowych. Przeliczenia tego dokona Zakład Ubezpieczeń Społecznych na zasadach ustalonych przez Ministra Pracy i Opieki Społecznej w porozumieniu z Komisją Centralną Związków Zawodowych.
§  8.
Wysokość renty ubezpieczonego, renty wdowiej oraz renty sierocej i wszelkich dodatków dla osób, objętych art. 38a rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej o ubezpieczeniu pracowników umysłowych, wynosi 1/5 wysokości odpowiednich świadczeń, określonej niniejszym rozporządzeniem.
§  9.
Dodatek dla bezradnych wynosi 50% renty.
§  10.
1.
Renty sieroce i dodatki na dzieci wynoszą:

na pierwsze dziecko - 650 zł,

na drugie dziecko - 800 zł,

na trzecie i każde następne dziecko - 1.000 zł.

2.
Na sierotę zupełną lub grono sierot zupełnych wypłaca się ponadto kwotę wspólną, która wynosi w ubezpieczeniu emerytalnym 1.350 zł, a w ubezpieczeniu od wypadków w zatrudnieniu i chorób zawodowych 1.650 zł.
§  11.
Zasiłek pogrzebowy wynosi: w razie śmierci osoby, pobierającej rentę (zaopatrzenie) ubezpieczonego lub rentę (zaopatrzenie) wdowią, trzykrotną sumę miesięcznej renty, a w razie śmierci sieroty otrzymującej rentę (zaopatrzenie) albo członka rodziny rencisty - 6.000 zł.
§  12.
Z dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia traci moc obowiązującą rozporządzenie Ministra Pracy i Opieki Społecznej z dnia 12 maja 1947 r. o tymczasowym ustaleniu wysokości świadczeń rentowych w ubezpieczeniu społecznym (Dz. U. R. P. Nr 42, poz. 213).
§  13.
Wykonanie niniejszego rozporządzenia porucza się Ministrowi Pracy i Opieki Społecznej.
§  14.
1.
Rozporządzenie niniejsze wchodzi w życie z dniem ogłoszenia z mocą obowiązującą od dnia 1 stycznia 1949 r.
2.
Wysokość świadczeń, określona rozporządzeniem niniejszym, ma zastosowanie do świadczeń rentowych od najbliższego terminu płatności, przypadającego po dniu 31 grudnia 1948 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1949.18.120

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Wysokość świadczeń rentowych w ubezpieczeniu społecznym.
Data aktu: 08/03/1949
Data ogłoszenia: 04/04/1949
Data wejścia w życie: 04/04/1949, 01/01/1949