Pracownicze ogrody działkowe.

USTAWA
z dnia 9 marca 1949 r.
o pracowniczych ogrodach działkowych.

I.

PRZEPISY OGÓLNE.

Art.  1.
1.
Pracowniczym ogrodem działkowym jest obszar ziemi uprawnej, podzielony na działki, ogrodzony, wyposażony w urządzenia niezbędne do uprawy działek oraz urządzenia społeczne i sanitarne, przeznaczone do użytku, określonego w ust. 2.
2.
Celem pracowniczego ogrodu działkowego jest stworzenie ludziom pracy i ich rodzinom możliwości wykorzystania wolnego czasu z pożytkiem dla zdrowia oraz poprawa ich sytuacji gospodarczej drogą uzyskania ziemiopłodów na potrzeby własnego gospodarstwa domowego.
3.
Pracownicze ogrody działkowe mogą być użytkowane przez pracowników, zatrudnionych na podstawie umowy o pracę lub stosunku służbowego, osoby pobierające z tytułu takiego stosunku bądź innego szczególnego tytułu zaopatrzenie z ubezpieczenia społecznego, z funduszów Skarbu Państwa bądź z innych funduszów publicznych oraz przez osoby korzystające ze świadczeń społecznych.
4.
Pracowniczy ogród działkowy jest urządzeniem użyteczności publicznej.

II.

ZAKŁADANIE I PROWADZENIE PRACOWNICZYCH OGRODÓW DZIAŁKOWYCH.

Art.  2.
1.
Zarząd pracowniczymi ogrodami działkowymi należy do Zrzeszenia Pracowniczych Związków Zawodowych (Komisji Centralnej Związków Zawodowych) na zasadach wyłączności.
2.
Do zakresu działania Zrzeszenia Pracowniczych Związków Zawodowych (Komisji Centralnej Związków Zawodowych) w szczególności należy:

a) współudział w planowaniu i czuwanie nad akcją zakładania pracowniczych ogrodów działkowych i ich prawidłowym utrzymywaniu,

b) ustalanie warunków użytkowania działek oraz zasad ich przydziału.

3.
Sposób wykonywania tych zadań określą szczegółowe regulaminy, wydane przez Zrzeszenie Pracowniczych Związków Zawodowych (Komisję Centralną Związków Zawodowych) w porozumieniu z zainteresowanymi ministrami.
4.
Zrzeszenie Pracowniczych Związków Zawodowych (Komisja Centralna Związków zawodowych) może przekazać wykonanie czynności, określonych w niniejszym artykule, związkom zawodowym bądź innym instytucjom przez siebie powołanym.
Art.  3.

W zarządzeniu pracowniczym ogrodem działkowym biorą udział przedstawiciele użytkowników działek na zasadach, określonych regulaminem Zrzeszenia Pracowniczych Związków Zawodowych (Komisji Centralnej Związków Zawodowych).

Art.  4.

Pracownicze ogrody działkowe tworzy się w każdym osiedlu, w którym co najmniej 20% ludności mieszka w domach zbiorowych, pozbawionych ogrodów. W miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego przewidziane będą na ten cel odpowiednie obszary.

Art.  5.
1.
Obowiązek zakładania ogrodów działkowych ciąży na gminach.
2.
Zakłady pracy, zatrudniające więcej niż 200 osób, obowiązane są w warunkach, określonych w art. 6, zakładać i utrzymywać ogrody działkowe stałe dla swych pracowników i ich rodzin.
3.
Gminy i zakłady pracy obowiązane są zaopatrzyć ogrody działkowe stałe w ogrodzenie, wodę i odpowiednie urządzenia techniczne, sanitarne i społeczne oraz utrzymywać te urządzenia w stanie zdatnym do użytku.
Art.  6.
1.
Instytucje, obowiązane do zakładania i utrzymywania pracowniczych ogrodów działkowych, zamieszczą na ten cel odpowiednie sumy w swoich budżetach. Wydatkowanie tych sum następuje w sposób, określony przez Zrzeszenie Pracowniczych Związków Zawodowych (Komisję Centralną Związków Zawodowych).
2.
Po zasięgnięciu opinii Zrzeszenia Pracowniczych Związków Zawodowych (Komisji Centralnej Związków Zawodowych) co do potrzeb akcji ogrodów działkowych będą przewidziane corocznie odpowiednie kredyty w budżetach zainteresowanych ministerstw na zakładanie pracowniczych ogrodów działkowych.
Art.  7.
1.
W braku prawomocnego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszary pod ogrody działkowe wyznacza zarząd miejski na podstawie uchwały miejskiej rady narodowej, a zarząd gminny - na podstawie uchwały powiatowej rady narodowej.
2.
Uchwały o zakładaniu pracowniczych ogrodów działkowych na polach górniczych zapadają po uzyskaniu zgody właściwej władzy górniczej.
3.
Gminie służy prawo nabycia odpowiednich terenów w drodze wywłaszczenia.
Art.  8.

Pracowniczy ogród działkowy powinien obejmować co najmniej 40 działek, każda o obszarze od 100 do 500 m2.

Art.  9.

Pracownicze ogrody działkowe powinny być tak położone, aby odległość ich od siedzib pracowników, dla których są przeznaczone, nie powodowała zbytniej straty czasu dla użytkowników.

Art.  10.
1.
Na przeznaczonych dla innych potrzeb obszarach, które mogą być użytkowane do celów, przewidzianych w niniejszej ustawie, przez okres nie krótszy, niż trzy lata, tworzy się czasowe ogrody działkowe.
2.
Czasowy ogród działkowy powinien obejmować co najmniej 20 działek o obszarze nie większym, niż 1.500 m2 każda.
3.
Przepisy, dotyczące prowadzenia i zakładania pracowniczych ogrodów działkowych, odnoszą się do czasowych ogrodów działkowych. Urządzenia czasowych ogrodów działkowych mogą nosić charakter prowizoryczny.
Art.  11.

Likwidacja lub przeniesienie pracowniczego ogrodu działkowego wymaga zgody Zrzeszenia Pracowniczych Związków Zawodowych (Komisji Centralnych Związków Zawodowych) lub upoważnionych jej organów terenowych. Instytucja likwidująca lub przenosząca pracowniczy ogród działkowy obowiązana jest pokryć użytkownikom szkody i straty poniesione przez nich.

III.

PRZEPISY PRZEJŚCIOWE.

Art.  12.
1.
Ogrody działkowe, istniejące w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, przechodzą w zarząd i bezpłatne użytkowanie Zrzeszenia Pracowniczych Związków Zawodowych (Komisji Centralnej Związków Zawodowych).
2.
Zrzeszenie Pracowniczych Związków Zawodowych (Komisja Centralna Związków Zawodowych) nie przejmie zobowiązań dotychczasowych dzierżawców z tytułu dzierżawionych przez nich ogrodów działkowych.
3.
Zrzeszenie Pracowniczych Związków Zawodowych (Komisja Centralna Związków Zawodowych) nie jest obowiązane do uiszczania żadnych opłat instytucjom, zakładającym ogrody działkowe.
Art.  13.

Stowarzyszenia, prowadzące ogrody działkowe, ulegają likwidacji. Likwidację przeprowadza Zrzeszenie Pracowniczych Związków Zawodowych (Komisja Centralna Związków Zawodowych). Wszystkie agendy oraz cały majątek ruchomy i nieruchomy tych towarzystw przechodzi na Zrzeszenie Pracowniczych Związków Zawodowych (Komisję Centralną Związków Zawodowych).

Art.  14.

Istniejące w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy ogrody działkowe, nie odpowiadające art. 8, będą utrzymane.

Art.  15.

Użytkownicy działek, którzy nabyli prawo użytkowania na podstawie statutu i regulaminu Związku Towarzystw Ogrodów i Osiedli Działkowych, zachowują to prawo.

IV.

PRZEPISY KOŃCOWE.

Art.  16.

Z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy traci moc obowiązującą dekret z dnia 25 czerwca 1946 r. o ogrodach działkowych (Dz. U. R. P. Nr 34, poz. 208).

Art.  17.

Wykonanie ustawy niniejszej porucza się Ministrom: Odbudowy, Administracji Publicznej, Pracy i Opieki Społecznej oraz innym ministrom, każdemu w jego zakresie działania.

Art.  18.

Ustawa niniejsza wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1949.18.117

Rodzaj: Ustawa
Tytuł: Pracownicze ogrody działkowe.
Data aktu: 09/03/1949
Data ogłoszenia: 04/04/1949
Data wejścia w życie: 04/04/1949