Obowiązek prowadzenia ksiąg szczególnego typu przez podatników zawodu aptekarskiego, wydane co do §§ 16-22 w porozumieniu z Ministrem Przemysłu i Handlu.

ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA SKARBU
z dnia 17 grudnia 1947 r.
o obowiązku prowadzenia ksiąg szczególnego typu przez podatników zawodu aptekarskiego, wydane co do §§ 16-22 w porozumieniu z Ministrem Przemysłu i Handlu. *

Na podstawie art. 84 i 85 ust. 5 dekretu z dnia 16 maja 1946 r. o postępowaniu podatkowym (Dz. U. R. P. Nr 27, poz. 174) zarządza się, co następuje:
§  1.
Powołane w niniejszym rozporządzeniu:
1)
paragrafy "rozporządzenia o księgach" - oznaczają paragrafy rozporządzenia Ministra Skarbu z dnia 31 października 1946 r. o księgach handlowych, uproszczonych i podatkowych, wydanego co do §§ 2-11 w porozumieniu z Ministrami Przemysłu oraz Aprowizacji i Handlu (Dz. U. R. P. Nr 65, poz. 365), zmienionego rozporządzeniem Ministra Skarbu z dnia 24 listopada 1947 r., wydanym co do § 1 pkt 1 w porozumieniu z Ministrem Przemysłu i Handlu (Dz. U. R. P. Nr 73, poz. 466),
2)
paragrafy bez bliższego określenia - oznaczają paragrafy niniejszego rozporządzenia.

CZĘŚĆ  I.

KSIĘGI PODATKOWE DLA APTEK.

§  2.
Podatnicy prowadzący apteki, na których w myśl przepisów §§ 35, 37 i 38 rozporządzenia o księgach ciążyłby obowiązek prowadzenia ksiąg podatkowych Nr 1 (księga zakupu towarów) lub Nr 2 (księga zamówień), albo jednocześnie ksiąg obu tych typów, obowiązani są zamiast ksiąg wymienionych w §§ 37 i 38 rozporządzenia o księgach prowadzić księgi podatkowe Nr 6 dla aptek.
§  3.
Księgami podatkowymi Nr 6 dla aptek są:
1)
księga zakupu i wydatków dla aptek,
2)
księga sprzedaży dla aptek,
3)
numerator recept,

a nadto

4)
te księgi apteczne, które apteki obowiązane są prowadzić z mocy szczególnych przepisów.
§  4.
1.
W księgach podatkowych dla aptek powinny być ujawniane zarówno zakupy towarów jak i przychody, dokonane bądź uzyskane w gotówce lub na kredyt; inne wydatki - poza zakupami - należy wykazywać w miarę dokonywania zapłaty.
2.
Przychody oraz zakupy powinny być ujawniane nie później niż następnego dnia po dokonaniu transakcji; inne wydatki - poza zakupami - nie później niż następnego dnia po dokonaniu zapłaty. Wyjątkowo obroty ze sprzedaży na kredyt instytucjom mogą być wprowadzane do księgi sprzedaży dla aptek w terminie do dnia 10-go następnego miesiąca; zaksięgowanie tych transakcji powinno następować pod datą wystawienia rachunku, sporządzonego w końcu miesiąca kalendarzowego i obejmującego okres co najwyżej miesięczny.
3.
Rozchody w księgach należy zapisywać na podstawie oryginalnych dokumentów, jak rachunki, pokwitowania, umowy itp., przychody zaś na podstawie kopii wystawionych rachunków, zestawień utargów dziennych oraz recept.
§  5.
1.
W księdze zakupu i wydatków należy odrębnie wykazywać:
1)
wydatki związane z prowadzeniem apteki z podziałem na: wynagrodzenia pracowników, czynsz najmu za lokal, czynsz dzierżawny za aptekę oraz inne wydatki, a nadto wydatki związane z powiększeniem lub ulepszeniem apteki i wydatki nadzwyczajne;
2)
wydatki na zakup towarów z podziałem na surowice i szczepionki, preparaty galenowe w formie specyfików, specyfiki właściwe, inne leki sprzedawane w stanie nieprzerobionym, środki opatrunkowe, artykuły chirurgiczne, higieniczno-kosmetyczne, kosmetykę luksusową, wody mineralne i inne towary wolnego obrotu, a poza tym chemikalia i surowce farmaceutyczne, zioła oraz - z podaniem ilości - spirytus i cukier; oddzielnie należy wykazywać również opakowania, przeznaczone do ekspedycji;
3)
bezpośrednie koszty związane z zakupem towaru oraz kwoty zmniejszające wydatki na zakup z powodu zwrotów, bonifikat, skont, storn itp.
2.
W księdze sprzedaży należy wykazywać odrębnie obroty osiągnięte:
1)
ze sprzedaży leków wykonanych na podstawie recept,
2)
z pozostałej sprzedaży,
3)
z wynagrodzeń za wykonane świadczenia usług,

a ponadto

4)
kwoty zmniejszające obrót z powodu zwrotów, bonifikat, skont, retaksacji itp.
3.
W numeratorze recept należy wykazywać wszystkie recepty lekarskie, wykonane zarówno za gotówkę, jak i na kredyt, z wyjątkiem recept, odnoszących się do leków, wydawanych na kredyt instytucjom, z którymi łączy aptekę stały stosunek, z podaniem imienia, nazwiska i adresu lekarza wystawiającego receptę i kwoty, wynikającej z otaksowania.
4.
Kwoty opustów udzielonych klientom z ceny leków, wynikającej z otaksowania, jak również równowartość leków, wykonanych na recepty a nie wykupionych przez klientów, powinny być uwidocznione w numeratorze recept, a fakt udzielenia opustu lub niewykupienia leku powinien być stwierdzony w numeratorze własnoręcznym podpisem wydającego lek.
§  6.
Z końcem każdego okresu rachunkowego księgi podatkowe dla aptek należy zamknąć.
§  7.
Przepisy §§ 12, 43 i 45 rozporządzenia o księgach mają odpowiednie zastosowanie do podatników, prowadzących księgi podatkowe dla aptek, z tym uzupełnieniem, że remanent towarów, wyrobów gotowych, półwyrobów, surowców i materiałów pomocniczych powinien być podzielony na grupy odpowiednio do grup zakupów.

CZĘŚĆ  II.

KSIĘGI UPROSZCZONE DLA APTEK.

§  8.
Podatnicy prowadzący apteki, na których w myśl § 24 rozporządzenia o księgach ciążyłby obowiązek prowadzenia ksiąg uproszczonych, obowiązani są prowadzić księgi uproszczone typu A - dla aptek, zamiast ksiąg wymienionych w § 25 rozporządzenia o księgach.
§  9.
Księgami uproszczonymi typu A - dla aptek są:
1)
księga przychodów i wydatków dla aptek,
2)
księga zakupu dla aptek,
3)
księga sprzedaży dla aptek,
4)
numerator recept,

a nadto

5)
te księgi apteczne, które apteki obowiązane są prowadzić z mocy szczególnych przepisów.
§  10.
1.
Zapisami w księgach uproszczonych dla aptek należy objąć również takie przychody, które dopiero mają wpłynąć, jak i takie wydatki, których jeszcze nie poniesiono, jeżeli po stronie podatnika powstała konkretna wierzytelność lub zobowiązanie oparte na wystawionym lub otrzymanym dokumencie; w dniu zapłaty należy dokonywać zarówno na tym dokumencie jak i na dowodzie zapłaty odpowiednią wzmiankę, celem uniknięcia podwójnych zapisów.
2.
Zapisów w księgach uproszczonych dla aptek należy dokonywać na podstawie dowodów określonych w § 29 ust. 2 lit. a)-c) rozporządzenia o księgach oraz na podstawie recept.
3.
Przepis § 4 ust. 2 ma odpowiednie zastosowanie do ksiąg uproszczonych dla aptek.
§  11.
1.
Do księgi przychodów i wydatków należy zapisywać:
1)
raz w miesiącu - sumy miesięczne przychodów ze sprzedaży i z wynagrodzeń za świadczenia usług, podlegające podatkowi obrotowemu, oraz zakup leków, środków leczniczych, innych towarów i opakowań, przeznaczonych do ekspedycji, z wyodrębnieniem kwot zmniejszających przychody i wydatki;
2)
nie później niż następnego dnia po dokonaniu transakcji - przychody apteki niepodlegające podatkowi obrotowemu oraz wydatki, związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa, z podziałem na: wynagrodzenia pracowników, świadczenia socjalne, czynsz najmu za lokal, czynsz dzierżawny za aptekę, podatki, inne koszty handlowe oraz koszty pozostałe, jak również wydatki na powiększenie lub ulepszenie apteki.
2.
Rejestrowanie kontrolne zmian majątkowych w księdze przychodów i wydatków dla aptek pozostawia się uznaniu podatnika.
3.
Uwzględnienie w zestawieniu rocznego wyniku strat na wierzytelnościach apteki jest uwarunkowane prowadzeniem przez podatnika kontroli zmian majątkowych w księdze przychodów i wydatków.
4.
Do księgi zakupu mają odpowiednie zastosowanie przepisy § 5 ust. 1 pkt 2) i 3).
5.
Do księgi sprzedaży mają odpowiednie zastosowanie przepisy § 5 ust. 2 z tą zmianą, że w księdze tej podatnicy, prowadzący księgi uproszczone dla aptek, obowiązani są ponadto wykazywać odrębnie obroty ze sprzedaży leków i towarów wolnego obrotu zakupionych celem sprzedaży wyłącznie w stanie niezmienionym.
6.
Numerator recept należy prowadzić według zasad określonych w § 5 ust. 3 i 4.
§  12.
Podatnicy, prowadzący księgi uproszczone dla aptek, obowiązani są na dzień założenia ksiąg oraz na koniec każdego okresu rachunkowego sporządzić z natury remanent towarów, wyrobów gotowych, półwyrobów, surowców i materiałów pomocniczych, według zasad określonych w §§ 27 i 28 rozporządzenia o księgach z tym uzupełnieniem, że remanent powinien być podzielony na grupy odpowiednio do grup zakupów.
§  13.
Podatnicy, prowadzący księgi uproszczone dla aptek, obowiązani są prowadzić codzienne raporty kasowe, ujęte w oprawny blok z ponumerowanymi stronami, zamiast dziennych raportów obrotów, o których mowa w § 29 rozporządzenia o księgach.
§  14.
1.
Przepisy § 29 ust. 2 oraz §§ 31-33 rozporządzenia o księgach stosuje się odpowiednio do ksiąg uproszczonych dla aptek z tą zmianą, że prowadzenie zestawień, o których mowa w § 31 rozporządzenia o księgach, jest obowiązkowe, a nadto że kwotę odpisów amortyzacyjnych wprowadza się z tabeli amortyzacyjnej bezpośrednio do zestawienia wyniku rocznego.
2.
Zestawienia, zawierające zapisy poszczególnych pozycyj obrotu, przewidziane w § 31 rozporządzenia o księgach na udowodnienie utargów dziennych, powinny - jeżeli chodzi o księgi uproszczone dla aptek - wyszczególniać poza ogólną sumą utargu co najmniej wynagrodzenia za świadczenia usług oraz utargi z tej części sprzedaży odręcznej, która nie obejmuje leków i innych towarów, sprzedawanych wyłącznie w stanie niezmienionym.
§  15.
Z końcem każdego okresu rachunkowego księgi uproszczone dla aptek należy zamknąć i wyprowadzić na ich podstawie roczny wynik działalności apteki (zestawienie wyniku rocznego).

CZĘŚĆ  III.

KSIĘGI HANDLOWE.

§  16.
Księgi handlowe aptek powinny wykazywać odrębnie wartość zakupionych:
1)
leków sprzedawanych w stanie niezmienionym z podziałem na: surowice i szczepionki, preparaty galenowe w formie specyfików i specyfiki właściwe;
2)
towarów drogeryjnych i towarów wolnego obrotu, prowadzonych ubocznie w aptece, z podziałem na: środki opatrunkowe, artykuły chirurgiczne, higieniczno-kosmetyczne, kosmetykę luksusową i wody mineralne;
3)
środków farmaceutycznych, służących zarówno do odręcznej sprzedaży, jak i wyrobu leków, z podziałem na: chemikalia stanowiące surowce farmaceutyczne, zioła, eter, a nadto - z podaniem ilości - spirytus i cukier;
4)
opakowań w postaci butelek, flakonów, pudełek, torebek, tutek, korków, etykietek itp.
§  17.
Księgi handlowe aptek powinny wykazywać wartość zwrotów, bonifikat, skont i storn oraz bezpośrednie wydatki związane z zakupem, z podziałem na grupy, odpowiadające wskazanym w § 16.
§  18.
1.
W księgach handlowych aptek powinny być odrębnie wykazywane następujące koszty:
1)
wynagrodzenie pracowników, z podziałem na wynagrodzenie personelu farmaceutycznego, techniczno-pomocniczego i administracyjnego;
2)
czynsz najmu za lokal;
3)
czynsz dzierżawny za aptekę;
4)
wydatki na siłę i światło.
2.
Wydatki i przychody nadzwyczajne, niezwiązane ze zwykłą działalnością apteki, należy księgować na odrębnych rachunkach.
§  19.
1.
W księgach handlowych aptek powinny być wykazywane odrębnie:
1)
sprzedaż odręczna leków i towarów wymienionych w § 16 pkt 1) i 2);
2)
pozostała sprzedaż odręczna;
3)
sprzedaż leków wykonanych na recepty;
4)
wynagrodzenie za świadczenia usług.
2.
Księgowanie bonifikat, skont, storn, zwrotów i retaksacji przy sprzedaży powinno odpowiadać grupom sprzedaży podanym w ust. 1.
§  20.
Określony w § 4 ust. 2 termin księgowania sprzedaży na kredyt instytucjom ma odpowiednie zastosowanie do ksiąg handlowych, prowadzonych przez apteki.
§  21.
Księgi pomocnicze apteczne, które apteki obowiązane są prowadzić z mocy szczególnych przepisów, stanowią część składową systemu księgowości dla aptek.

CZĘŚĆ  IV.

PRZEPISY KOŃCOWE.

§  22.
Przepisy §§ 14-18, § 19 ust. 1 i 2, § 20 ust. 1 i 2 oraz §§ 21-23 rozporządzenia o księgach stosuje się odpowiednio w odniesieniu do podatników, prowadzących księgi podatkowe i księgi uproszczone przewidziane niniejszym rozporządzeniem, przepisy zaś działu I rozporządzenia o księgach, z wyjątkiem przepisu § 5 tegoż rozporządzenia, do podatników, prowadzących księgi handlowe dla aptek, z tym uzupełnieniem, że remanent towarów, wyrobów gotowych, półwyrobów, surowców i materiałów pomocniczych powinien być podzielony na grupy odpowiednio do grup zakupów.
§  23.
Wzory ksiąg, o których mowa w części I i II niniejszego rozporządzenia, ustali zarządzenie Ministra Skarbu, wydane na podstawie art. 29 dekretu z dnia 16 maja 1946 r. o postępowaniu podatkowym (Dz. U. R. P. Nr 27, poz. 174). Zarządzenie to ogłoszone będzie w Dzienniku Urzędowym Ministerstwa Skarbu.
§  24.
Rozporządzenie niniejsze wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1948 r.
* Z dniem 1 stycznia 1953 r. nin. rozporządzenie traci moc w przedmiocie unormowanym rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 26 listopada 1952 r. w sprawie ksiąg podatkowych dla podatników podlegających opodatkowaniu na zasadach obowiązujących gospodarkę nie uspołecznioną (Dz.U.53.3.5), zgodnie z § 28 ust. 1 pkt 2 powołanego rozporządzenia.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1947.75.486

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Obowiązek prowadzenia ksiąg szczególnego typu przez podatników zawodu aptekarskiego, wydane co do §§ 16-22 w porozumieniu z Ministrem Przemysłu i Handlu.
Data aktu: 17/12/1947
Data ogłoszenia: 22/12/1947
Data wejścia w życie: 01/01/1948