Zmiana właściwości władz w zakresie zaopatrzeń oraz unormowanie charakteru stosunku służbowego pracowników Państwowego Zakładu Emerytalnego.

DEKRET
z dnia 20 marca 1946 r.
o zmianie właściwości władz w zakresie zaopatrzeń oraz o unormowaniu charakteru stosunku służbowego pracowników Państwowego Zakładu Emerytalnego.

Na podstawie ustawy z dnia 3 stycznia 1945 r. o trybie wydawania dekretów z mocą ustawy (Dz. U. R. P. Nr 1, poz. 1) - Rada Ministrów postanawia, a Prezydium Krajowej Rady Narodowej zatwierdza, co następuje:
Art.  1.

W ustawie z dnia 11 grudnia 1923 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszów państwowych i zawodowych wojskowych (Dz. U. R. P. z 1934 r. Nr 20, poz. 160) z późniejszymi zmianami (Dz. U. R. P. z 1935 r. Nr 85, poz. 521, Dz. U. R. P. z 1938 r. Nr 17, poz. 125, Dz. U. R. P. z 1939 r. Nr 28, poz. 183, Dz. U. R. P. z 1945 r. Nr 44, poz. 248) z uwzględnieniem treści art. 10 ustawy z dnia 18 marca 1932 r. (Dz. U. R. P. Nr 26, poz. 239) wprowadza się następujące zmiany:

1)
art. 27 otrzymuje brzmienie:

"Art. 27. Zaopatrzenie emerytalne (uposażenie emeryta, pensję wdowią i sierocą), odprawy, zwrot kosztów przesiedlenia i pośmiertne po emerytach przyznaje, wymierza i wypłaca Państwowy Zakład Emerytalny.

Zaopatrzenie emerytalne (uposażenie emeryta, pensja wdowia i sieroca) powinno być przyznane i wymierzone w ciągu 30 dni od daty przeniesienia w stan spoczynku lub śmierci funkcjonariusza państwowego.

W razie niemożności wymierzenia zaopatrzenia emerytalnego w przewidzianym terminie Państwowy Zakład Emerytalny powinien przyznać osobie ubiegającej się o zaopatrzenie do czasu dokonania ostatecznego wymiaru zaliczkę w wysokości kwoty niespornie należnej. Zaliczka ta podlega potrąceniu z pierwszych przyznanych rat zaopatrzenia emerytalnego (uposażenia emeryta, pensji wdowiej lub sierocej)";

2)
art. 46 otrzymuje brzmienie:

"Art. 46. Uposażenie emerytalne zawodowym wojskowym przyznaje się, wymierza i wypłaca w trybie art. 27, 33 i 34".

Art.  2.

W ustawie z dnia 23 marca 1922 r. w przedmiocie zaopatrzenia weteranów powstań narodowych z 1831 r., 1848 r. i 1863 r. oraz wdów po nich (Dz. U. R. P. Nr 26, poz. 212) z późniejszymi zmianami (Dz. U. R. P. z 1927 r. Nr 88, poz. 791 i Dz. U. R. P. z 1938 r. Nr 25, poz. 221), wprowadza się następujące zmiany:

1)
w art. 8 wyrazy: "Ministerstwa Spraw Wojskowych" zastępuje się wyrazami "Ministra Skarbu",
2)
art. 13 otrzymuje brzmienie:

"Art. 13. Wykonanie niniejszej ustawy porucza się Ministrowi Skarbu w porozumieniu z Ministrami Obrony Narodowej oraz Pracy i Opieki Społecznej".

Art.  3.

Upoważnia się Ministra Skarbu do przekazywania Państwowemu Zakładowi Emerytalnemu swych uprawnień, jak również uprawnień władz skarbowych:

1)
w zakresie przyznawania, wymiaru i wypłaty zaopatrzeń przewidzianych:
a)
ustawą z dnia 23 marca 1922 r. w przedmiocie zaopatrzenia weteranów powstań narodowych, wymienioną w art. 2,
b)
rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 6 marca 1928 r. o zaopatrzeniu byłych skazańców politycznych (Dz. U. R. P. z 1931 r. Nr 47, poz. 406) z późniejszymi zmianami (Dz. U. R. P. z 1935 r. Nr 85, poz. 523 i Dz. U. R. P. z 1936 r. Nr 41, poz. 303),
c)
ustawą z dnia 17 marca 1932 r. o zaopatrzeniu inwalidzkim (Dz. U. R. P. z 1945 r. Nr 22, poz. 131), zmienioną ustawą z dnia 23 lipca 1945 r. (Dz. U. R. P. Nr 30, poz. 181),
d)
ustawą z dnia 2 lipca 1937 r. o zapewnieniu pracy i zaopatrzeniu uczestników walk o niepodległość Państwa Polskiego (Dz. U. R. P. Nr 59, poz. 464), zmienioną ustawą z dnia 19 lipca 1939 r. (Dz. U. R. P. Nr 75, poz. 503),
2)
w zakresie wypłaty zaopatrzeń przewidzianych:
a)
ustawą z dnia 11 grudnia 1924 r. o zaopatrzeniu osób szczególnie zasłużonych oraz o wyjątkowym zaopatrzeniu nieopartym na innych tytułach prawnych (Dz. U. R. P. z 1925 r. Nr 2, poz. 12 i Dz. U. R. P. z 1930 r. Nr 17, poz. 122),
b)
ustawą z dnia 23 lipca 1945 r. o zasiłkach i pomocy dla osób pozostałych po uczestnikach ruchu podziemnego i partyzanckiego, poległych w walce o wyzwolenie Polski spod najazdu hitlerowskiego (Dz. U. R. P. Nr 30, poz. 180),
c)
dekretem z dnia 13 listopada 1945 r. o zasiłkach i pomocy dla wdów i sierot po ofiarach wrogów demokratycznego ustroju Polski (Dz. U. R. P. Nr 51, poz. 294).
Art.  4.

Przepisy niniejszego dekretu stosuje się również do spraw wszczętych, a nie zakończonych przed jego wejściem w życie lub przed przekazaniem w trybie art. 3 odpowiednich czynności Państwowemu Zakładowi Emerytalnemu.

Art.  5.

Upoważnia się Ministra Skarbu, Ministra Poczt i Telegrafów oraz Ministra Leśnictwa, każdego w jego zakresie działania, do przekazywania Państwowemu Zakładowi Emerytalnemu wypłat zaopatrzeń przyznanych i wymierzonych przed wejściem w życie niniejszego dekretu przez właściwe władze na zasadzie przepisów, powołanych w art. 1 i 3.

Art.  6.

Państwowy Zakład Emerytalny z chwilą przejęcia czynności, wymienionych w art. 1, 3 i 5, orzekać będzie również o zawieszeniu lub wygaśnięciu uprawnień do poszczególnych zaopatrzeń, jeżeli dotychczas w sprawach tych orzekał Minister Skarbu lub władze skarbowe.

Art.  7.

Na Państwowy Zakład Emerytalny nie przechodzi decydowanie w sprawach, w których dotychczas orzekał Minister Skarbu na podstawie swobodnego uznania.

Art.  8.

Czynności przekazane Państwowemu Zakładowi Emerytalnemu na mocy art. 1, 3 i 5 są czynnościami zleconymi i wykonywane będą na rachunek Skarbu Państwa bądź przedsiębiorstw wypłacających dotychczas zaopatrzenia.

Państwowy Zakład Emerytalny otrzyma w odpowiednim stosunku od Skarbu Państwa lub przedsiębiorstw, wymienionych w ustępie poprzednim, zwrot kosztów administracyjnych, poniesionych z tytułu czynności zleconych na mocy niniejszego dekretu.

Art.  9.

Od orzeczeń Państwowego Zakładu Emerytalnego służy odwołanie do Ministra Skarbu, który rozstrzyga sprawy ostatecznie w administracyjnym toku instancyj.

Art.  10.

Pracownicy Państwowego Zakładu Emerytalnego są funkcjonariuszami państwowej służby cywilnej.

Statut państwowego Zakładu Emerytalnego może wprowadzić odchylenia od przepisów obowiązujących dla funkcjonariuszów państwowej służby cywilnej w stosunku do urzędników i niższych funkcjonariuszów państwowych, zatrudnionych w Zakładzie, jeżeli okaże się to potrzebne ze względu na specjalne właściwości pracy w tym Zakładzie.

Art.  11.

Do czasu powołania Rady Państwowego Zakładu Emerytalnego Minister Skarbu może powołać Komisarza tegoż Zakładu. Komisarzowi służyć będą wszystkie uprawnienia Rady.

Art.  12.

Wykonanie niniejszego dekretu porucza się Ministrowi Skarbu w porozumieniu z właściwymi ministrami.

Art.  13.

Dekret niniejszy wchodzi w życie z dniem ogłoszenia z mocą obowiązującą co do art. 10 ust. 1 od dnia 1 czerwca 1945 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1946.13.88

Rodzaj: Dekret
Tytuł: Zmiana właściwości władz w zakresie zaopatrzeń oraz unormowanie charakteru stosunku służbowego pracowników Państwowego Zakładu Emerytalnego.
Data aktu: 20/03/1946
Data ogłoszenia: 19/04/1946
Data wejścia w życie: 01/06/1945, 19/04/1946