Częściowa mobilizacja do służby wojskowej.

DEKRET
z dnia 22 marca 1945 r.
o częściowej mobilizacji do służby wojskowej.

Na podstawie ustawy z dnia 3 stycznia 1945 r. o trybie wydawania dekretów z mocą ustawy (Dz. U. R. P. Nr 1, poz. 1) - Rada Ministrów postanawia a Prezydium Krajowej Rady Narodowej zatwierdza, co następuje:
Art.  1.

Na terenach Rzeczypospolitej Polskiej, całkowicie wyzwolonych spod okupacji niemieckiej powołuje się do czynnej służby wojskowej:

a)
mężczyzn urodzonych w latach 1925, 1924, 1923, 1922 i 1921;
b)
podoficerów rezerwy i pospolitego ruszenia, podoficerów byłych tajnych organizacyj wojskowych, podoficerów w stanie spoczynku do lat 40 włącznie, podoficerów zawodowych do lat 45 włącznie;
c)
oficerów rezerwy i pospolitego ruszenia, oficerów byłych tajnych organizacyj wojskowych, oficerów w stanie spoczynku i urzędników wojskowych do lat 45 włącznie, a oficerów zawodowych do lat 50 włącznie;
d)
lekarzy, lekarzy dentystów, dentystów, techników dentystycznych, lekarzy weterynarii, magistrów farmacji i farmaceutów, prowizorów farmacji, felczerów, felczerów weterynaryjnych i pielęgniarzy do lat 50 włącznie, byłych słuchaczy i słuchaczki wydziałów: lekarskiego, weterynaryjnego i farmacji wyższych uczelni zarówno krajowych jak i zagranicznych oraz słuchaczy i słuchaczki Akademii Stomatologicznej i wydziałów dentystycznych wyższych uczelni zagranicznych, do lat 35 włącznie;
e)
szoferów, specjalistów samochodowych, specjalistów lotnictwa i broni pancernej do lat 40 włącznie;
f)
kobiety: lekarzy, lekarzy-dentystów, dentystów, techników dentystycznych, lekarzy weterynarii, magistrów farmacji i farmaceutki, prowizorów farmacji, felczerki i pielęgniarki do lat 40 włącznie.
Art.  2.

Nie podlegają powołaniu do czynnej służby wojskowej:

a)
członkowie Milicji Obywatelskiej, funkcjonariusze bezpieczeństwa publicznego w służbie czynnej;
b)
pracownicy Polskich Kolei Państwowych w służbie czynnej;
c)
osoby uznane za zupełnie niezdolne do służby wojskowej w myśl art. 49 ust. 2 pkt. e) ustawy z dnia 9 kwietnia 1938 r. o powszechnym obowiązku wojskowym (Dz. U. R. P. Nr 25, poz. 220);
d)
duchowni i zakonnicy prawnie uznanych wyznań;
e)
kobiety wymienione w art. 1 pkt. d) i f) o ile posiadają choćby jedno dziecko poniżej lat 16-tu.
Art.  3.
§  1.
Od powołania do czynnej służby wojskowej mogą być zwolnieni na czas pełnienia niżej wyszczególnionych czynności:
a)
na wniosek właściwej władzy przełożonej - wysoko wykwalifikowani urzędnicy: państwowi i samorządowi oraz urzędnicy i pracownicy przedsiębiorstw państwowych;
b)
na wniosek właściwych Dyrekcyj - inżynierowie, pracownicy techniczni i wysoko wykwalifikowani robotnicy: Poczt i Telegrafów oraz Dróg Wodnych;
c)
na wniosek Ministra Oświaty - profesorowie, docenci i asystenci szkół wyższych oraz pracownicy zakładów i laboratoriów naukowych;
d)
na wniosek właściwych kuratorów okręgów szkolnych - nauczyciele szkół powszechnych powyżej lat 38 oraz nauczyciele szkół średnich;
e)
na podstawie zaświadczenia przewodniczącego wojewódzkiej rady narodowej - kierownicy przedsiębiorstw przemysłowych o ile przedsiębiorstwa te zatrudniają co najmniej 50 osób, a na podstawie zaświadczenia Ministerstwa Rolnictwa i Reform Rolnych - administratorzy państwowych przedsiębiorstw rolnych oraz lekarze weterynarii;
f)
na wniosek Ministra Pracy, Opieki Społecznej i Zdrowia - lekarze, dentyści i magistrzy farmacji, na stanowiskach niezbędnych dla prawidłowego funkcjonowania służby zdrowia, a na wniosek naczelnika wojewódzkiego wydziału zdrowia w wyjątkowych wypadkach dezynfektorzy i pielęgniarki dla szpitali epidemicznych;
g)
na podstawie zaświadczenia właściwych prezesów sądów apelacyjnych - aplikanci sądowi, którzy od dnia 1 czerwca 1945 r. przystąpią do złożenia egzaminu sędziowskiego;
h)
na podstawie zaświadczenia właściwej władzy administracji ogólnej I instancji - ojcowie jako jedyni żywiciele nieletnich dzieci poniżej lat 16, bez matki, o ile ojcowie ci: 1) nie są oficerami, 2) nie posiadają w swojej rodzinie nikogo zdolnego do pracy.
§  2.
Spośród wymienionych w § 1 pkt. a), b) i e) zwolnieniu od powołania do czynnej służby wojskowej nie podlegają:

oficerowie zawodowi i podoficerowie zawodowi,

oficerowie, podoficerowie i szeregowi rezerwy - służby zdrowia oraz następujących rodzajów broni: artylerii, czołgów, lotnictwa, łączności, saperów i saperów kolejowych.

Art.  4.

Uchylający się od poboru i wcielenia do służby wojskowej podlegają odpowiedzialności w myśl Kodeksu Karnego Wojska Polskiego przed sądami wojskowymi.

Art.  5.

Wykonanie niniejszego dekretu porucza się Ministrowi Obrony Narodowej w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej i Ministrem Bezpieczeństwa Publicznego.

Art.  6.

Dekret niniejszy wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1945.11.55

Rodzaj: Dekret
Tytuł: Częściowa mobilizacja do służby wojskowej.
Data aktu: 22/03/1945
Data ogłoszenia: 07/04/1945
Data wejścia w życie: 07/04/1945