Komisje dyscyplinarne i postępowanie dyscyplinarne przeciwko członkom organów wykonawczych samorządu terytorialnego, powiatowego oraz gmin wiejskich i miejskich.

ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA ADMINISTRACJI PUBLICZNEJ
z dnia 15 marca 1945 r.
o komisjach dyscyplinarnych i postępowaniu dyscyplinarnym przeciwko członkom organów wykonawczych samorządu terytorialnego, powiatowego oraz gmin wiejskich i miejskich.

Na podstawie art. 20 § 4 i 23 dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 23 listopada 1944 r. o organizacji i zakresie działania samorządu terytorialnego (Dz. U. R. P. Nr 14, poz. 74) zarządzam, co następuje:
§  1.
Do orzekania w sprawach dyscyplinarnych prezydentów, wiceprezydentów i członków zarządów miast wydzielonych oraz członków wydziałów powiatowych powołuje się komisje dyscyplinarne przy wojewódzkich radach narodowych a w sprawach członków organów wykonawczych miast niewydzielonych i gmin wiejskich - komisje dyscyplinarne przy powiatowych radach narodowych.
§  2.
Komisja dyscyplinarna składa się z siedmiu osób wybranych przez wojewódzką (powiatową) radę narodową spośród jej członków na okres kadencji. Za wybranych uważa się tych, którzy otrzymali kolejno największą liczbę głosów.
§  3.
(1)
Członkowie komisji dyscyplinarnej wybierają spośród siebie przewodniczącego i jego zastępcę. Przewodniczący zwołuje posiedzenia komisji dyscyplinarnej oraz kieruje tokiem postępowania dyscyplinarnego.
(2)
Komisja orzeka w kompletach złożonych z przewodniczącego i 2 członków. Przewodniczącego i członków do kompletu orzekającego wyznacza dla każdej sprawy z osobna przewodniczący komisji.
§  4.
(1)
Rzecznika dyscyplinarnego i jego zastępcę wybiera zwykłą większością głosów właściwa rada narodowca spośród swych członków.
(2)
Okres urzędowania rzecznika dyscyplinarnego i jego zastępcy wynosi 1 rok.
(3)
Rzecznik dyscyplinarny bierze udział w postępowaniu dyscyplinarnym jako reprezentant interesu publicznego.
(4)
Komisja dyscyplinarna wydaje postanowienia i orzeczenia po wysłuchaniu rzecznika dyscyplinarnego. Podczas narad i głosowania komisji rzecznik nie może być obecny.
§  5.
Do członków komisji dyscyplinarnej i do rzecznika dyscyplinarnego mają zastosowanie przepisy o wyłączeniu, zawarte w art. 7 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. R. P. Nr 36, poz. 341).
§  6.
(1)
Komisja dyscyplinarna wdraża postępowanie w stosunku do członków zarządów miast wydzielonych i wydziałów powiatowych na wniosek właściwego wojewody, w stosunku do członków zarządów gmin wiejskich i miast niewydzielonych na wniosek starosty. Wniosek o wdrożenie postępowania dyscyplinarnego winien zawierać uzasadnienie.
(2)
Stawiając wniosek o wdrożenie postępowania, wojewoda (starosta) zawiadamia o tym równocześnie osobę, której wniosek dotyczy.
(3)
Prawo postawienia wniosku o wdrożenie postępowania dyscyplinarnego przysługuje również przewodniczącemu właściwej rady narodowej w stosunku do członków organu wykonawczego danej rady. Przepis ust. (2) stosuje się odpowiednio.
§  7.
Wniosek o wdrożenie postępowania dyscyplinarnego składa właściwy organ po przeprowadzeniu wstępnych dochodzeń.
§  8.
(1)
Jeżeli stan sprawy tego wymaga, komisja dyscyplinarna po wdrożeniu postępowania dyscyplinarnego zarządzi przeprowadzenie dochodzeń uzupełniających za pośrednictwem aparatu urzędniczego organów wykonawczych.
(2)
W toku dochodzeń należy dać obwinionemu możność złożenia wyjaśnień i przedstawienia dowodów oraz zbadać dowody wskazane przez obwinionego lub jego obrońcę w celu ustalenia okoliczności faktycznych, związanych bezpośrednio ze sprawą.

Obwiniony winien być uwiadomiony o terminie przesłuchania świadków, ma prawo być obecny przy przesłuchaniu i może zadawać świadkom pytania.

§  9.
(1)
Prowadzący dochodzenie sporządza z przesłuchania protokół, zawierający: dokładne oznaczenie miejsca i czasu przesłuchania świadka lub biegłego, jego zeznania i oświadczenia oraz stwierdzenie, że świadka lub biegłego uprzedzono o grożącej mu odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznanie. Protokół podpisuje prowadzący dochodzenie i osoba przesłuchana, po uprzednim odczytaniu go, co powinno być zaznaczone w protokóle. To samo dotyczy oświadczeń obwinionego, jeżeli był obecny przy przesłuchaniu.
(2)
Po zakończeniu dochodzenia prowadzący dochodzenie przedkłada jego wyniki przewodniczącemu komisji dyscyplinarnej.
§  10.
(1)
Po wdrożeniu postępowania dyscyplinarnego (§ 6) oraz po przeprowadzeniu dochodzenia uzupełniającego (§§ 8 i 9), przewodniczący komisji dyscyplinarnej przekazuje akta sprawy rzecznikowi dyscyplinarnemu, który na podstawie tych akt sporządza wniosek o ukaranie lub umorzenie postępowania.
§  11.
(1)
W każdym stadium dochodzeń może komisja dyscyplinarna na wniosek rzecznika dyscyplinarnego umorzyć postępowanie dyscyplinarne.
(2)
O umorzeniu postępowania należy powiadomić obwinionego.
§  12.
Obwiniony ma prawo przybrać sobie obrońcę spośród adwokatów, członków organów związku samorządowego lub spośród funkcjonariuszów samorządowych, czy państwowych.
§  13.
Przewodniczący komisji dyscyplinarnej wyznacza termin rozprawy dyscyplinarnej. O terminie rozprawy należy powiadomić obwinionego, jego obrońcę, oraz rzecznika dyscyplinarnego. Pomiędzy dniem doręczenia zawiadomienia o rozprawie, a jej terminem powinno upłynąć co najmniej czternaście dni.
§  14.
(1)
W ciągu siedmiu dni od dnia doręczenia zawiadomienia o rozprawie, obwiniony i jego obrońca mają prawo wglądu w akta sprawy oraz wnieść o przeprowadzenie na rozprawie dowodów, jeżeli zdaniem komisji zawierają one dane niezbędne dla obwinionego celem przygotowania obrony.
(2)
Przewodniczący komisji zezwoli na sporządzenie odpisów akt sprawy, jeżeli ze względu na interes publiczny jest to dopuszczalne.
(3)
W terminie określonym w ust. (1) obwiniony i jego obrońca mogą złożyć przewodniczącemu komisji wniosek o wyłączenie członków kompletu orzekającego. Wniosek taki winien zawierać uzasadnienie.
(4)
O wyłączeniu rozstrzyga prezydium wojewódzkiej (powiatowej) rady narodowej.
§  15.
(1)
W rozprawie biorą udział wyłącznie osoby uprawnione do tego na podstawie przepisów niniejszego rozporządzenia.
(2)
Rozprawę dyscyplinarną rozpoczyna się odczytaniem wniosku o ukaranie i przedstawieniem wyniku dochodzenia przez członka kompletu orzekającego, wyznaczonego na referenta sprawy przez przewodniczącego komisji dyscyplinarnej.
(3)
Nieusprawiedliwione niestawiennictwo obwinionego nie wstrzymuję rozpoznania sprawy.
§  16.
(1)
Z przebiegu rozprawy należy sporządzić protokół, który podpisują przewodniczący kompletu orzekającego i protokólant. Protokólantem jest jeden z członków kompletu orzekającego, wyznaczony przez przewodniczącego.
(2)
Narada i głosowanie kompletu orzekającego są tajne. Sentencję orzeczenia sporządzoną na piśmie podpisują przewodniczący i członkowie kompletu.
(3)
Orzeczenie powinno zawierać:
a)
datę wydania orzeczenia;
b)
wymienienie komisji dyscyplinarnej oraz nazwisk przewodniczącego i członków kompletu orzekającego;
c)
wymienienie imienia i nazwiska, stanowiska w samorządzie i siedziby urzędowej obwinionego;
d)
przedmiot oskarżenia;
e)
sentencję orzeczenia;
f)
prawne i faktyczne uzasadnienie.
(4)
Odpis orzeczenia winien być w ciągu ośmiu dni doręczony właściwemu wojewodzie (staroście) i obwinionemu za potwierdzeniem odbioru.
§  17.
(1)
Od orzeczenia komisji dyscyplinarnej przy wojewódzkiej radzie narodowej służy odwołanie do Prezydium Krajowej Rady Narodowej, od orzeczenia komisji dyscyplinarnej przy powiatowej radzie narodowej służy odwołanie do komisji dyscyplinarnej przy wojewódzkiej radzie narodowej.
(2)
Termin do wniesienia odwołania wynosi siedem dni od doręczenia odpisu orzeczenia.
(3)
Odwołanie wstrzymuje wykonanie orzeczenia.
(4)
Od orzeczeń drugiej instancji nie służą żadne środki prawne.
§  18.
W razie śmierci obwinionego postępowanie dyscyplinarne ulega umorzeniu, winno być jednak przeprowadzone na wniosek małżonka, dzieci, rodziców lub rodzeństwa obwinionego.
§  19.
Jeżeli w tej samej sprawie, której dotyczy postępowanie dyscyplinarne, toczy się postępowanie przed sądem karnym, komisja dyscyplinarna może zawiesić postępowanie i dyscyplinarne do czasu uprawomocnienia się wyroku sądowego.
§  20.
Postępowanie dyscyplinarne jest tajne. Postanowienia i orzeczenia komisji dyscyplinarnej można ogłaszać jedynie za zezwoleniem prezydium wojewódzkiej (powiatowej) rady narodowej.
§  21.
(1)
W razie wszczęcia postępowania karno-sądowego lub dyscyplinarnego przeciw członkowi organu wykonawczego samorządu terytorialnego, właściwa władza może takiego członka zawiesić w pełnieniu służby, jeżeli to jest wskazane ze względu na rodzaj i doniosłość zarzuconego mu przestępstwa.
(2)
W przypadku zarządzenia względem powyższej osoby aresztu, jako środka zapobiegawczego, właściwa władza obowiązana jest zawiesić ją w pełnieniu służby.
(3)
Władza zawierzająca może ograniczyć wypłatę uposażenia, stosownie do przepisu art. 7 ust. (2) ustawy z dnia 23 marca 1933 r. o częściowej zmianie ustroju terytorialnego (Dz. U. R. P. Nr 35, poz. 294).
§  22.
W postępowaniu dyscyplinarnym stosuje się przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. R. P. Nr 36, poz. 341), jeżeli nie są sprzeczne z przepisami niniejszego rozporządzenia.
§  23.
Rozporządzenie niniejsze wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1945.10.52

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Komisje dyscyplinarne i postępowanie dyscyplinarne przeciwko członkom organów wykonawczych samorządu terytorialnego, powiatowego oraz gmin wiejskich i miejskich.
Data aktu: 15/03/1945
Data ogłoszenia: 29/03/1945
Data wejścia w życie: 29/03/1945