Obywatelstwo osób, wstępujących w czasie wojny do służby państw sprzymierzonych i neutralnych.

DEKRET
PREZYDENTA RZECZYPOSPOLITEJ
z dnia 29 lipca 1942 r.
o obywatelstwie osób, wstępujących w czasie wojny do służby państw sprzymierzonych i neutralnych.

Na podstawie art. 79 ust. (2) ustawy konstytucyjnej stanowię co następuje:
Art.  1.

Obywatel polski, który znajdując się w czasie trwania wojny poza granicami Rzeczypospolitej, przyjął urząd publiczny w służbie państwa sprzymierzonego lub neutralnego, nie traci obywatelstwa polskiego, jeżeli nie nabył przez to obcego obywatelstwa i jeżeli nie uchybił ustawowym obowiązkom wierności w stosunku do Państwa Polskiego.

Art.  2.
1)
Obywatel polski, zamierzający w czasie trwania wojny przyjąć obowiązki, w wojsku państwa sprzymierzonego lub organizacji wojskowej tego państwa, obowiązany jest uzyskać na to zgodę właściwych władz polskich.
(2)
Obywatel polski, przyjmujący obowiązki w wojsku państwa sprzymierzonego lub organizacji wojskowej tego państwa, może uzyskać zgodę, przewidzianą w ustępie poprzedzającym, również po przyjęciu tych obowiązków, jeżeli był wolny od powszechnego obowiązku służby w polskich siłach zbrojnych bądź też, jeżeli wykaże, że nie miał możności zgłoszenia się do tej służby.
Art.  3.

Władzą właściwą do wyrażania zgody przewidzianej w art. 2 jest Minister Spraw Wewnętrznych, działający po zasięgnięciu opinii Ministra Spraw Wojskowych. Ministrowie ci mogą uprawnienia swe w tym zakresie przekazać za zgodą Ministra Spraw Zagranicznych właściwym urzędom zagranicznym Rzeczypospolitej Polskiej, a po rozpoczęciu czynności przez władze w Kraju-również określonym przez siebie władzom administracyjnym.

Art.  4.
1)
W razie niewystąpienia o zgodę przewidzianą w art. 2 ust. (1) przed przyjęciem obowiązków w wojsku państwa sprzymierzonego lub organizacji wojskowej tego państwa, należy wystąpić o jej uzyskanie przed ustaniem tych obowiązków, a najdalej w ciągu, sześciu miesięcy od daty zwolnienia.
(2)
Jeżeli strona udowodni, że uchybienie terminowi określonemu w ust. (1) nastąpiło bez jej winy, z powodu przeszkód nie do przezwyciężenia, może ona w ciągu jednego miesiąca od ustania przeszkody prosić władzę określoną w art. 3 o przywrócenie terminu.
(3)
Podania o wyrażenie zgody należy wnosić do właściwego urzędu konsularnego, a w razie pobytu strony w Kraju do właściwej powiatowej władzy administracji ogólnej.
(4)
Niezłożenie podania w terminach określonych w ustępach poprzedzających lub prawomocne orzeczenie, odmawiające zgody, powoduje utratę obywatelstwa polskiego. Władzami właściwymi do stwierdzania utraty obywatelstwa są władze przewidziane w art. 3.
Art.  5.

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych w porozumieniu z Ministrem Spraw Wojskowych może udzielić obywatelom polskim, przebywającym w oznaczonych krajach sprzymierzonych, ogólnego zezwolenia na pełnienie obowiązków w wojsku lub w poszczególnych organizacjach wojskowych tych krajów.

Art.  6.

Wydane dotychczas przez Ministra Spraw Wojskowych oraz organy mu podległe lub przez urzędy zagraniczne Rzeczypospolitej Polskiej zezwolenia na przyjęcie obowiązków w wojsku państw sprzymierzonych lub w organizacjach wojskowych tych państw uznaje się za należycie wydane w rozumieniu art. 115 ust. (1) ustawy z dnia 9 kwietnia 1938 r. o powszechnym obowiązku wojskowym (Dz.U.R.P. Nr . 25, poz. 220).

Art.  7.

Utrata obywatelstwa, następująca w wyniku przepisu art. 115 ust. (1) ustawy z dnia 9 kwietnia 1938 r. o powszechnym obowiązku wojskowym bądź w wyniku przepisu art. 4 ust. (4) niniejszego dekretu, nie obejmuje żony i dzieci tracącego obywatelstwo.

Art.  8.

Przepisów art. 177 ustawy z dnia 9 kwietnia 1938 r. o powszechnym obowiązku wojskowym nie stosuje się do osób, które nie utraciły obywatelstwa na skutek zastosowania przepisów niniejszego dekretu.

Art.  9.

Dekret niniejszy traci moc obowiązującą w terminie określonym przez rozporządzenie Rady Ministrów.

Art.  10.

Wykonanie dekretu niniejszego porucza się Ministrom: Spraw Wewnętrznych, Spraw Zagranicznych i Spraw Wojskowych.

Art.  11.

Dekret niniejszy wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1942.7.15

Rodzaj: Dekret
Tytuł: Obywatelstwo osób, wstępujących w czasie wojny do służby państw sprzymierzonych i neutralnych.
Data aktu: 29/07/1942
Data ogłoszenia: 08/08/1942
Data wejścia w życie: 08/08/1942