Rzesza Niemiecka-Polska. Układ w sprawie wykupu obligacji zachodnio-pruskich. Berlin.1934.11.10.

UKŁAD
między Rzecząpospolitą Polską a Rzeszą Niemiecką w sprawie wykupu obligacji zachodnio-pruskich, podpisany w Berlinie dnia 10 listopada 1934 r.

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ,

MY, IGNACY MOŚCICKI,

PREZYDENT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ,

wszem wobec i każdemu z osobna, komu o tym wiedzieć należy, wiadomym czynimy:

W dniu dziesiątym listopada tysiąc dziewięćset trzydziestego czwartego roku podpisany został w Berlinie między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Rzeszy Niemieckiej układ w sprawie wykupu obligacji zachodnio-pruskich wraz z protokołem końcowym, o następującym brzmieniu dosłownym:

UKŁAD

w sprawie wykupu obligacji zachodnio-pruskich.

Rzeczpospolita Polska i Wolne Miasto Gdańsk z jednej strony a Rzesza Niemiecka z drugiej, strony, pragnąc uregulować kwestię wykupu obligacji, wydanych przez Związek Prowincjonalny Prowincji Zachodnio-pruskiej, postanowiły zawrzeć układ w tej sprawie. W tym celu zamianowali swymi Pełnomocnikami:

PREZYDENT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Pana Dr JÓZEFA SUŁKOWSKIEGO, Profesora Uniwersytetu i członka Komisji Kodyfikacyjnej Rzeczypospolitej Polskiej, który zgodnie z artykułem 104 ustęp 6 Traktatu Wersalskiego działa także za Wolne Miasto Gdańsk, o ile ono wchodzi w rachubę jako Układająca się Strona,

KANCLERZ RZESZY NIEMIECKIEJ

Pana Posła Dr PAUL ECKARDT.

Pełnomocnicy, po okazaniu swych pełnomocnictw, uznanych za dobre i sporządzone we właściwej formie, zgodzili się na następujące postanowienia:

Rozdział  I.

Postanowienia ogólne.

Artykuł  1.

Za obligacje zachodnio-pruskie w rozumieniu niniejszego układu uważa się opiewające na okaziciela obligacje Związku Prowincjonalnego Prowincji Zachodnio-pruskiej, wydane na cele Prowincjonalnej Kasy Pożyczkowej.

Rozdział  II.

Wykup obligacyj.

Artykuł  2.
(1)
Rzesza Niemiecka przejmuje wykup obligacji zachodnio-pruskich.
(2)
Obowiązek wykupu obligacji zachodnio-pruskich nie ciąży ani na Rzeczypospolitej Polskiej, ani na Wolnym Mieście Gdańsku.
Artykuł  3.

Przewidziany w artykule 2 ustęp 1 wykup obligacji zachodnio-pruskich przeprowadzi niemiecka instytucja prawa publicznego, którą oznaczy się przy wymianie dokumentów ratyfikacyjnych.

Artykuł  4.
(1)
Wykup obligacji zachodnio-pruskich odbywa się według niemieckich przepisów o konwersji pożyczek publicznych. Może też być dokonany w ten sposób, że okazicielom obligacji zachodnio-pruskich zostaną wydane odcinki komunalnej zbiorowej pożyczki konwersyjnej wypuszczonej przez Deutscher Sparkassen und Giroverband.
(2)
Pod przepisami niemieckimi o 'konwersji pożyczek publicznych rozumieć należy ustawę '0 konwersji pożyczek publicznych z dnia 16 lipca 1925 r. (Dziennik Ustaw Rzeszy Część I Strona 137) jak również wszystkie inne w Rzeszy Niemieckiej obecnie obowiązujące i w przyszłości obowiązywać mające ustawy oraz rozporządzenia o konwersji pożyczek publicznych.
(3)
Przy wykupie obligacji zachodnio-pruskich obywatele Rzeczypospolitej Polskiej i obywatele Wolnego Miasta Gdańska będą traktowani na równi z obywatelami Rzeszy Niemieckiej.
Artykuł  5.
(1)
Obligacje zachodnio-pruskie, zgłoszone władzom polskim jako znajdujące się w polskim posiadaniu i przez Rząd Polski podane do wiadomości Rządu Niemieckiego przy wymianie dokumentów ratyfikacyjnych, uważa się za zgłoszone w przepisanym terminie.

(2) Za zgłoszone w przepisanym terminie uważa się również te obligacje zachodnio-pruskie, które przed wejściem w życie niniejszego Układu zgłoszone zostały przez obywateli polskich właściwym instytucjom niemieckim, ale których zgłoszenie oddalono z powodu zaniedbania terminu.

(3)
Posiadacze obligacji, oznaczonych w ustępach 1, 2 mają je złożyć we właściwej instytucji niemieckiej (artykuł 3) w ciągu czterech miesięcy po wejściu w życie niniejszego Układu wraz z danymi, wymaganymi według przepisów niemieckich o konwersji pożyczek publicznych.

Rozdział  III.

Świadczenia celem przyczynienia się do wykupu obligacyj.

Artykuł  6.
(1)
W ciągu trzech miesięcy po wejściu w życie niniejszego Układu Rzeczpospolita Polska i Wolne Miasto Gdańsk dokonają na rzecz Rzeszy Niemieckiej świadczeń celem przyczynienia się do wykupu obligacji zachodnio-pruskich.

(2) Świadczenie Wolnego Miasta Gdańska wynosi 86.750 (osiemdziesiąt sześć tysięcy siedemset pięćdziesiąt) guldenów gdańskich w gotówce.

(3) świadczenie Rzeczypospolitej Polskiej będzie uskutecznione przez przekazanie niemieckich publicznych pożyczek markowych na łączną kwotę nominalną 6.000.000 (sześć miliomów) marek, przy czym pożyczki te mogą być zastąpione przez opiewające na odpowiednie kwoty uprawnienia do uczestniczenia w losowaniu wraz z zapisem długu z tytułu konwersji pożyczki lab pożyczką konwersyjną. Przekazanie będzie dokonane na drodze przewidzianej w ustępie 5.

(4) Przekazanie następuje w takich walorach, które należą do polskich korporacji prawa publicznej, których obszar (okrąg działalności) stanowił część przeciętego granicą dawnego obszaru (okręgu działalności) niemieckiej korporacji prawa publicznego (korporacja przecięła). Walory te muszą należeć do polskiej korporacji nieprzerwanie od 30 czerwca 1920 r.; do czasu jej posiadania wlicza się także okres, w ciągu którego walory te należały do korporacji przeciętej. Walory będą wyszczególnione w wykazie, który sporządzony zostanie we wzajemnym porozumieniu w możliwie krótkim czasie, po podpisaniu niniejszego Układu.

(5) Walory, wyszczególnione w tym wykazie (ustęp 4), przechodzą z dniem wejścia w życie niniejszego Układu z mocy samego prawa na własność Wojewódzkiego Związku Komunalnego Pomorskiego, który na zlecenie Rządu Polskiego dopełni świadczenia i niezwłocznie przeniesie walory te na instytucję wyznaczoną przez Rząd Niemiecki. Walory te uważa się za nabyte przed 1 lipca 1920 r., tak przez Wojewódzki Związek Komunalny Pomorski, jak przez instytucję wyznaczoną przez Rząd Niemiecki.

(6) W stosunku do polskich korporacji prawa publicznego, określonych w ustępie 4, Wojewódzki Związek Komunalny Pomorski posiada uprawnienia i obowiązki powiernika. Bez obrazy postanowień niżej przytoczonych ma on ustalić wartość przejętych walorów według polskich przepisów o przerachowaniu i konwersji pożyczek publicznych i przez Państwo gwarantowanych oraz wydać uprawnionym obligacje własnej pożyczki konwersyjnej, opiewające na odpowiednią kwotę. Pożyczka konwersyjna podlega jednolitemu oprocentowaniu po 5 od sta w stosunku rocznym oraz umorzeniu w 20 równych Tatach rocznych. Odsetki bieżące do dnia konwersji dolicza się do kwoty wynikającej z przerachowania. Za dzień konwersji uważa się 1 lipca 1935 r.

Artykuł  7.
(1)
Z upływem terminu, oznaczonego w artykule 6 ustęp 1 uważa się za opłacone i wykreślone wszystkie długi gruntowe, które są zapisane na nieruchomościach, położonych na obszarze Wolnego Miasta Gdańska i w dniu 10 stycznia 1920 r. należały do Związku Prowincjonalnego Prowincji Zachodnio-pruskiej, do Zachodnio pruskiej Prowincjonalnej Kasy Pożyczkowej lub do Zachodnio-pruskiej Wojennej Kasy Zaliczkowej (Wojennej Kasy Pożyczkowej), stanowiąc pokrycie wydanych obligacji.

(2) Co do istniejących w Polsce praw, które w dniu 10 stycznia 1920 r. przysługiwały Związkowi Prowincjonalnego Prowincji Zachodnio-pruskiej, Zachodnio-pruskiej Prowincjonalnej Kasie Pożyczkowej lub Zachodnio-pruskiej Wojennej Kasie Zaliczkowej (Wojennej Kasie Pożyczkowej) i stanowiły pokrycie wydanych obligacji postanawia się co następuje:

Z upływem terminu oznaczonego w artykule 6 ustęp 1, uważa się zapisane na nieruchomościach Wojewódzkiego Związku Komunalnego Pomorskiego długi gruntowe za spłacone i wygasłe. Wykreślenie w księdze wieczystej następuje z urzędu bez przedłożenia listów długu gruntowego.

Inne istniejące jeszcze w Polsce prawa przechodzą z upływam wymienionego terminu z mocy samego prawa na Wojewódzki Związek Komunalny Pomorski. Do skuteczności przejścia praw nie potrzeba ani wydania listów hipotecznych lub listów długu gruntowego, ani wpisu do księgi wieczystej, ani żadnego innego aktu prawnego.

O ile listy hipotecznie lub listy długu gruntowego znajdują się w posiadaniu niemieckich instytucji) prawa publicznego, zostaną wydane Wojewódzkiemu Związkowi Komunalnemu Pomorskiemu w ciągu miesiąca po upływie terminu oznaczonego w artykule 6 ustęp 1.

Rozdział  IV.

Postanowienia końcowe.

Artykuł  8.
(1)
Układ niniejszy wraz z protokołem końcowym będzie ratyfikowany, dokumenty ratyfikacyjne powinny być wymienione w możliwie krótkim czasie.

(2) Układ wchodzi w życie z upływem dni 14 po dniu wymiany dokumentów ratyfikacyjnych.

W dowód czego Pełnomocnicy podpisali niniejszy Układ w trzech egzemplarzach, sporządzonych w języku polskim i niemieckim. Dwa egzemplarze otrzymuje Rzeczpospolita Polska, z których jeden wręczy Wolnemu Miastu Gdańskowi, a jeden Rzesza Niemiecka.

Spisano w Berlinie, dnia dziesiątego listopada tysiąc dziewięćset trzydziestego czwartego roku.

PROTOKÓŁ KOŃCOWY.

Przy podpisaniu Układu w sprawie wykupu obligacji zachodnio - pruskich Pełnomocnicy Stron. Układających się ułożyli co następuje:

§  1.
Obligacji wydanych na cele Zachodnio-pruskiej Wojennej Kasy Zaliczkowej (Wojennej Kasy Pożyczkowej) nie objęto Układem dlatego, ponieważ według tego, co jest wiadome Stronom Układającym się, obligacje takie nie znajdują się w obiegu. Gdyby jednak wbrew temu zapatrywaniu poszczególne obligacje tego rodzaju miały istnieć, w takim razie zobowiązanie Rzeszy Niemieckiej 'do wykupu (artykuł 2 ustęp 1 Układu) obejmuje również i te obligacje.
§  2.
Użyte w Układzie wyrażenie "korporacje prawa publicznego" obejmuj e korporacje i zakłady prawa publicznego.
§  3.
Świadczenie Wolnego Miasta Gdańska (artykuł 6 ustęp 2 Układu) może być również uskutecznione bezgotówkowo, w sposób przewidziany (artykuł 6 ustępy 3, 4 Układu) dla świadczenia Rzeczypospolitej Polskiej.
§  4.
Oznaczone w § 3 ustęp 1 protokołu końcowego do polsko-niemieckiego Układu Waloryzacyjnego z dnia 5 lipca 1928 r. uprawnienia do uczestniczenia w losowaniu wraz z zapisem długu z tytułu konwersji pożyczki lub pożyczką konwersyjną, jak również oznaczone w ustępie 2 tegoż paragrafu obligacje konwersyjne należą do tych korporacji prawa publicznego, na których obszarze (okręgu działalności) znajduje się miejsce, w którym przed przecięciem granicą mieściła się siedziba administracji korporacji przeciętej.
§  5.
Przysługujące przeciętym korporacjom prawa zastawu i inne zabezpieczenia na wartościach, które podpadają pod postanowienia Układu Waloryzacyjnego, lub też na wartościach wymienionych w § 4 niniejszego protokołu końcowego, uważa się za wygasłe. Uchwały o zajęciu i przekazaniu oraz inne zarządzenia egzekucyjne dotyczące takich wartości tracą moc.

Spisano w Berlinie dnia dziesiątego listopada tysiąc dziewięćset trzydziestego czwartego roku.

Zaznajomiwszy się z powyższym układem i dołączonym do niego protokołem końcowym, uznaliśmy je i uznajemy za słuszne zarówno w całości jak i każde z postanowień w nich zawartych; oświadczamy, że są przyjęte, ratyfikowane i potwierdzone i przyrzekamy, że będą niezmiennie zachowywane.

W Warszawie, dnia 10 maja 1935 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1937.1.1

Rodzaj: Umowa międzynarodowa
Tytuł: Rzesza Niemiecka-Polska. Układ w sprawie wykupu obligacji zachodnio-pruskich. Berlin.1934.11.10.
Data aktu: 10/11/1934
Data ogłoszenia: 07/01/1937
Data wejścia w życie: 05/01/1937