Uprawnienia osób, które były ubezpieczone na zasadzie dotychczas obowiązujących ustaw o ubezpieczeniu na wypadek inwalidztwa, śmierci i na starość.

ROZPORZĄDZENIE
RADY MINISTRÓW
z dnia 27 grudnia 1933 r.
w sprawie uprawnień osób, które były ubezpieczone na zasadzie dotychczas obowiązujących ustaw o ubezpieczeniu na wypadek inwalidztwa, śmierci i na starość.

Na podstawie art. 301 i art. 319 ust. (2) ustawy z dnia 28 marca 1933 r. o ubezpieczeniu społecznem (Dz. U. R. P. Nr. 51, poz. 396) zarządza się co następuje;
§  1.
Używane w dalszych przepisach rozporządzenia niniejszego:
1)
wyraz "ustawa" oznacza ustawę z dnia 28 marca 1933 r. o ubezpieczeniu społecznem (Dz. U. R. P. Nr. 51, poz. 396),
2)
określenie "ordynacja ubezpieczeniowa" oznacza ordynację ubezpieczeniową Rzeszy Niemieckiej z dnia 19 lipca 1911 r. (Dz. U. Rzeszy Niem. str. 509) wraz z późniejszemi zmianami,
3)
określenie "ustawa o kasach brackich" oznacza ustawę z dnia 28 lipca 1889 r. o urządzeniu stosunków bractw górniczych, które na zasadzie powszechnej ustawy górniczej są lub będą utworzone (Dz. u. p. austr. Nr. 127) w brzmieniu, ustalonem rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. w sprawie zmiany niektórych przepisów prawnych, dotyczących ubezpieczenia w bractwach górniczych (Dz. U. R. P. Nr. 36, poz. 339),
4)
określenie "ustawy dotychczasowe" oznacza ustawy, wymienione w pkt. 2) i 3).
§  2.
(1)
Rozporządzenie niniejsze dotyczy osób, które były ubezpieczone przed wejściem w życie ustawy:
1)
na zasadzie księgi IV ordynacji ubezpieczeniowej w Ubezpieczalni Krajowej w Poznaniu z wyłączeniem osób, należących do kategorji pracowników rolnych,
2)
w myśl ustawy o kasach brackich w województwach: krakowskiem, lwowskiem, tarnopolskiem, stanisławowskiem i cieszyńskiej części województwa śląskiego,
(2)
Rozporządzenie niniejsze dotyczy również członków rodzin pozostałych po osobach, wymienionych w ust. (1).
§  3.
(1)
Osoby, wymienione w § 2 ust. (1), podlegają ubezpieczeniu, unormowanemu art. 1 pkt. 2 lit. b) ustawy, w Zakładzie Ubezpieczenia Emerytalnego Robotników na warunkach ogólnych, z uwzględnieniem dalszych przepisów rozporządzenia niniejszego.
(2)
Okresów ubezpieczenia (tygodnie składkowe lub miesiące przebytego członkostwa), przebytych w ubezpieczeniu na zasadzie dotychczasowych ustaw, nie dolicza się do tygodni składkowych, przebytych w ubezpieczeniu na zasadzie ustawy.
§  4.
(1)
Osoby, wymienione w § 2 ust. (1), do czasu uzyskania uprawnień w myśl art. 153 ust. (1) pkt. 2 ustawy, zachowują również uprawnienia do świadczeń, przewidzianych w ustawach dotychczasowych, chociażby świadczenia te nie były przewidziane w ustawie.
(2)
Osoby, wymienione w § 2 ust. (1), które uzyskały uprawnienia w myśl art. 153 ust. (1) pkt. 2 ustawy, maja uprawnienia do wszystkich świadczeń na zasadzie przepisów ustawy.
§  5.
Osoby, objęte § 4 ust. (2), które w chwili wejścia w życie ustawy mają okres wyczekiwania przebyty i uprawnienie do świadczeń utrzymane w myśl przepisów ustaw dotychczasowych, z uwzględnieniem przepisów § 7, zachowują również uprawnienia do świadczeń na zasadzie ustaw dotychczasowych, lecz tylko w przypadkach następujących:
1)
jeżeli ustawy dotychczasowe przewidują świadczenie wogóle nieprzewidziane w ustawie,
2)
jeżeli ubezpieczony posiada warunki cło uzyskania świadczenia w myśl dotychczasowych ustaw, a nie czyni zadość warunkom uzyskania tegoż świadczenia na zasadzie ustawy.
§  6.
(1)
Przy wymiarze świadczeń pieniężnych dla osoby, wymienionej w § 2 ust. (1), która uzyskała uprawnienia w myśl art. 153 ust. (1) pkt. 2 ustawy (§ 4 ust. (2) oraz dla pozostałych członków rodziny należy ustalić w jakiej wysokości uprawniony otrzymałby odpowiednie świadczenie, gdyby osoba, wymieniona w § 2 ust. (1), nadal podlegała ubezpieczeniu na zasadzie ordynacji ubezpieczeniowej lub ustawy o kasach brackich do chwili zajścia okoliczności, uprawniającej do świadczeń.
(2)
Jeżeli wysokość świadczenia, obliczonego na zasadzie ustaw dotychczasowych przekracza wysokość świadczenia, należnego w myśl ustawy, to uprawniony otrzymuje dodatek do świadczenia, przyznanego na zasadzie ustawy, w wysokości tej różnicy.
(3)
Postanowienia ustępów poprzednich stosują się również przy każdej zmianie wysokości świadczenia pieniężnego.
(4)
Rentę wraz z dodatkami uważa się za jedno świadczenie.
§  7.
Przy ustalaniu uprawnień i wymiarze świadczeń na zasadzie dotychczasowych ustaw, jak również przy ustalaniu wysokości świadczeń w myśl § 6 należy:
1)
stosować przepisy ustaw dotychczasowych, z tem jednak zastrzeżeniem, że uprawnienia do świadczeń utrzymane przed wejściem w życie lub uzyskane po wejściu w życie ustawy, nie mogą być utracone z przyczyn, które w myśl ustawy nie przerywają ciągłości ubezpieczenia,
2)
zaliczać tygodnie składkowe, przebyte w ubezpieczeniu, unormowanem art. 1 pkt. 2 lit. b) ustawy. Zaliczanie tygodni składkowych następuje w klasie, w jakiej na zasadzie ordynacji ubezpieczeniowej była opłacona ostatnia składka tygodniowa z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia, przy dobrowolnem zaś ubezpieczeniu (§ 1243 ordynacji ubezpieczeniowej) w klasie, w której była opłacona ostatnia składka tygodniowa.
§  8.
Minister Opieki Społecznej może ustalić w drodze rozporządzeń specjalne warunki dobrowolnego ubezpieczenia i dobrowolnego kontynuowania ubezpieczenia dla osób, wymienionych w § 2 ust. (1) pkt. 1.
§  9.
Składki z tytułu ubezpieczenia na zasadzie ordynacji ubezpieczeniowej, za czas przed wejściem w życie ustawy, mogą być po wejściu w życie ustawy opłacane przy zachowaniu warunków i ze skutkami, przewidzianemi w ordynacji ubezpieczeniowej.
§  10.
Osoby, objęte § 2, którym zostały przyznane lub są wypłacane świadczenia przez instytucje w tym paragrafie wymienione przed wejściem w życie ustawy na zasadzie ustaw dotychczasowych, nadal pobierają świadczenia z Zakładu Ubezpieczenia Emerytalnego Robotników według norm tych ustaw, z zastrzeżeniem przepisów § 13.
§  11.
W razie zajścia, przed wejściem w życie ustawy, okoliczności, uzasadniających roszczenie do świadczeń, do ustalenia uprawnień i wymiaru świadczeń stosuje się, z zastrzeżeniem przepisów § 13, wyłącznie przepisy ustaw dotychczasowych bez względu na datę zgłoszenia roszczenia.
§  12.
(1)
Uprawnienia i wymiar świadczeń dla członków rodziny ustala się na zasadzie przepisów prawnych właściwych dla przyznania i wymiaru świadczeń dla ubezpieczonego, z zastrzeżeniem przepisów ustępów następnych.
(2)
Do uprawnień do rent należnych wdowom, które wstąpiły w związki małżeńskie po dniu wejścia w życie ustawy, nie stosuje się przepisów § 5.
(3)
Wdowa, której mąż zmarł po wejściu w życie ustawy, a pobierał lub miał prawo do renty na zasadzie ordynacji ubezpieczeniowej, z zastrzeżeniem § 7, ma prawo do renty wdowiej po ukończeniu 60 roku życia na warunkach ordynacji ubezpieczeniowej, chociażby nie była inwalidą w rozumieniu § 1258 ordynacji ubezpieczeniowej.
§  13.
Minister Opieki Społecznej może w drodze rozporządzeń podnosić wymiar rent, przyznanych na zasadzie ordynacji ubezpieczeniowej, do wysokości ustalonej w rozporządzeniach, przewidzianych w art. 302 ustawy.
§  14.
Do osób, wymienionych w § 2 ust. (1), nie stosuje się przepisów art. 6 ust. (1) pkt. 2 ustawy.
§  15.
Do powstania prawa do świadczeń, jego realizacji, ustania, odebrania, wstrzymania (spoczywania) i ograniczenia prawa do świadczeń, stosuje się przepisy tej ustawy, na zasadzie której świadczenie przyznano, z zastrzeżeniem przepisów § 7 pkt. 1), § 16, 17 i 18.
§  16.
(1)
Do przedawnienia, którego bieg rozpoczął się przed wejściem w życia ustawy, a nie ukończył się w chwili wejścia jej w życie, stosuje się przepisy ustawy, jednak z następującemi ograniczeniami:
1)
początek, zawieszenie i przerwanie przedawnienia ocenia się według ustaw dotychczasowych, jeżeli chodzi o czas przed wejściem w życie ustawy,
2)
jeżeli okres przedawnienia jest dłuższy według ustaw dotychczasowych, stosuje się przepisy tych ustaw.
(2)
W innych przypadkach do przedawnienia stosuje się przepisy ustawy jeżeli przepisy ustawy właściwej dla ustalenia uprawnień do danego świadczenia nie zawierają przepisów względniejszych dla uprawnionego.
§  17.
W razie przyznania renty inwalidzkiej na zasadzie ustawy, renta starcza, przyznana na zasadzie ordynacji ubezpieczeniowej, zostaje wstrzymana.
§  18.
(1)
W przypadkach, gdy prawo do renty wdowiej, zbiega się z prawem do renty z tytułu własnego ubezpieczenia, a jedna z rent jest przyznana na zasadzie przepisów ustawy, stosują się przepisy ustawy (art. 193).
(2)
Przepisu ustępu poprzedniego nie stosuje się, gdy następuje zbieg renty, przyznanej na zasadzie ustawy, z rentą wdowią, przyznaną na zasadzie ustawy o kasach brackich.
§  19.
(1)
Roszczenia o świadczenia, zgłoszone przed wejściem w życie ustawy, załatwiają władze i instytucje właściwe na zasadzie ustaw dotychczasowych, według przepisów tych ustaw o postępowaniu.
(2)
Roszczenia o świadczenia, zgłoszone po wejściu w życie ustawy, załatwiają instytucje właściwe w myśl ustawy i według przepisów tej ustawy o postępowaniu, bez względu na datę zajścia okoliczności, uprawniających do świadczeń.
§  20.
Wykonanie rozporządzenia niniejszego oraz wydanie rozporządzeń szczegółowych porucza się Ministrowi Opieki Społecznej.
§  21.
Rozporządzenie niniejsze wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1931 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1933.102.791

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Uprawnienia osób, które były ubezpieczone na zasadzie dotychczas obowiązujących ustaw o ubezpieczeniu na wypadek inwalidztwa, śmierci i na starość.
Data aktu: 27/12/1933
Data ogłoszenia: 30/12/1933
Data wejścia w życie: 01/01/1934