Organizacja i zakres działania władz administracji ogólnej na obszarze miasta stołecznego Warszawy.

ROZPORZĄDZENIE
RADY MINISTRÓW
z dnia 5 lipca 1928 r.
o organizacji i zakresie działania władz administracji ogólnej na obszarze miasta stołecznego Warszawy.

Na podstawie art. 85 do 89 i 126 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 19 stycznia 1928 r. o organizacji i zakresie działania władz administracji ogólnej (Dz. U. R. P. Nr. 11, poz. 86) zarządza się co następuje:
§  1.
Miasto stołeczne Warszawa stanowi odrębną jednostkę administracyjną dla celów administracji ogólnej.
§  2.
Na czele administracji ogólnej w m. stoł. Warszawie stoi Komisarz Rządu, mianowany przez Prezydenta Rzeczypospolitej na wniosek Rady Ministrów, przedstawiony jej przez Ministra Spraw Wewnętrznych.
§  3.
Komisarz Rządu pod względem osobowym podlega Ministrowi Spraw Wewnętrznych, pod względem służbowym zaś, zależnie od rodzaju spraw, wchodzących w zakres jego działania, poszczególnym ministrom właściwym dla danego działu administracji.
§  4.
Komisarz Rządu jest na obszarze m. st. Warszawy:
1)
przedstawicielem Rządu, sprawującym z tego tytułu funkcje, określone w obowiązujących przepisach lub specjalnie zlecone przez Rząd;
2)
szefem administracji ogólnej w zakresie, określonym przepisami rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 19 stycznia 1928 r. o organizacji i zakresie działania władz administracji ogólnej (Dz. U. R. P. Nr. 11, poz. 86).
§  5.
Jako przedstawiciel Rządu, Komisarz Rządu ma obowiązek i prawo:
1)
wyłącznego reprezentowania Rządu przy uroczystych wystąpieniach;
2)
uzgadniania działalności całej administracji państwowej na obszarze m. st. Warszawy w myśl zasadniczej linji działalności Rządu;
3)
ogólnego nadzoru nad sprawami osobowemi funkcjonarjuszów państwowych ze stanowiska interesów Państwa oraz wymogów bezpieczeństwa, spokoju i porządku publicznego;
4)
uzgadniania działalności administracji cywilnej, jako też interesów gospodarczych podległego mu okręgu administracyjnego z potrzebami obrony Państwa.

W powyższym zakresie do Komisarza Rządu mają zastosowanie przepisy art. 10 - 26 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 19 stycznia 1928 r. z tem, iż odnośne uprawnienia Komisarza Rządu, z wyjątkiem wymienionych w punkcie 1 art. 20 powyższego rozporządzenia, nie odnoszą się do władz i organów centralnych oraz ich funkcjonarjuszów.

Wyłączne prawo reprezentowania Rządu przy uroczystych wystąpieniach na obszarze m. stoł. Warszawy nie dotyczy wypadków, w których Rząd reprezentowany jest przez swoich członków lub osoby, specjalnie przez Rząd do tego upoważnione.

§  6. 1
Dla celów administracji ogólnej obszar m. st. Warszawy dzieli się na cztery powiaty grodzkie, a mianowicie;
1)
Śródmiejsko - Warszawski,
2)
Północno - Warszawski,
3)
Południowo - Warszawski,
4)
Prasko - Warszawski.

Linją graniczną powiatu Śródmiejsko - Warszawskiego jest rzeka Wisła, jako też linja następująca: od lewego brzegu Wisły do ul. Steinkellera, ulicą Steinkellera do ulicy Bugaj, ulicą Bugaj do Celnej, ulicą Celną przez Stare Miasto do Piekarskiej, przyczem cały rynek z wyjątkiem strony Zakrzewskiego należy do powiatu Północno - Warszawskiego, ulicą Piekarską do Kapitulnej, ulicą Kapitulną do Miodowej, ulicą Miodową do placu Krasińskich, placem Krasińskich do Nowiniarskiej, przyczem strona numerów parzystych należy do powiatu Północno - Warszawskiego, ulicą Nowiniarską do Świętojerskiej, ulicą Świętojerską do Nalewek, ulicą Nalewki do Nowolipek, ulicą Nowolipki do Przejazdu, ulicą Przejazd do Leszna, ulicą Leszno do Solnej, ulicą Solną do Elektoralnej, ulicą Elektoralną do Zimnej, ulicą Zimną przez plac Żelaznej Bramy do ul. Rynkowej, ulicą Rynkową do Grzybowskiej, ulicą Grzybowską do Granicznej, ulicą Graniczną do Królewskiej, ulicą Królewską do Marszałkowskiej, ulicą Marszałkowską przez plac Zbawiciela i plac Unji Lubelskiej do Chocimskiej, ulicą Chocimską do Parkowej, ulicą Parkową do Belwederskiej, ulicą Belwederską do do Podchorążych, ulicą Podchorążych do Czerniakowskiej, ulicą Czerniakowską do stacji pomp wodociągów miejskich, a następnie w kierunku wschodnim do lewego brzegu Wisły.

Linją graniczną powiatu Północno-Warszawskiego jest granica miasta oraz rzeka Wisła, jako też następująca linja: od granicy miasta lewym brzegiem Wisły do ul. Steinkellera, ulicą Steinkellera do ulicy Bugaj, ulicą Bugaj do ulicy Celnej, ulicą Celną przez Stare Miasto do ulicy Piekarskiej, ulicą Piekarską do Kapitulnej, ulicą Kapitulną do Miodowej, ulicą Miodową do placu Krasińskich, placem Krasińskich do Nowiniarskiej, ulicą Nowiniarską do Świętojerskiej, ulicą Świętojerską do Nalewek, ulicą Nalewki do Nowolipek, ulicą Nowolipki do Przejazd, ulicą Przejazd do Leszna, ulicą Leszno do Solnej, ulicą Solną do Elektoralnej, ulicą Elektoralną do Zimnej, ulicą Zimną przez plac Żelaznej Bramy do Rynkowej, ulicą Rynkową do Grzybowskiej, ulicą Grzybowską do Karolkowej, ulicą Karolkową do Dworskiej, ulicą Dworską do Brylowskiej, ulicą Brylowską do Prądzyńskiego, ulicą Prądzyńskiego do Kolejowej, ulicą Kolejową do toru kolejowego i torem kolejowym do granic miasta.

Linję graniczną powiatu Południowo-Warszawskiego stanowi granica miasta, lewy brzeg Wisły, a ponadto linja następująca: lewym brzegiem rzeki Wisły do południowej granicy powiatu Śródmiejsko-Warszawskiego, granicą tą do stacji pomp wodociągów miejskich, stamtąd do ulicy Czerniakowskiej, ulicą Czerniakowską do Podchorążych, ulicą Podchorążych do Belwederskiej, ulicą Belwederską do Parkowej, ulicą Parkową do Chocimskiej, ulicą Chocimską do placu Unji Lubelskiej, od placu Unji Lubelskiej ulicą Marszałkowską do Królewskiej, ulicą Królewską do Granicznej, ulicą Graniczną do Grzybowskiej, ulicą Grzybowską do Karolkowej, ulicą Karolkową do Dworskiej, ulicą Dworską do Brylowskiej, ulicą Brylowską do Prądzyńskiego, ulicą Prądzyńskiego do Kolejowej, ulicą Kolejową do toru kolejowego i torem do granic miasta.

Linję graniczną powiatu Prasko - Warszawskiego stanowi granica miasta oraz rzeka Wisła.

Za linje graniczne należy uważać:

1)
linję biegnącą wzdłuż granicy miasta, o ile chodzi o granice miasta;
2)
na ulicach, linję przebiegającą przez środek danej ulicy;
3)
za linję rzeki Wisły - linję biegnącą lewym brzegiem Wisły po stronie starostw grodzkich; Północnego, Śródmiejskiego i Południowego.
§  7.
Na czele powiatów grodzkich stoją starostowie grodzcy, mianowani przez Ministra Spraw Wewnętrznych.

Starostowie grodzcy podlegają pod względem osobowym w granicach przepisów, regulujących stosunki państwowej służby cywilnej, Komisarzowi Rządu względnie Ministrowi Spraw Wewnętrznych, zaś pod względem służbowym bezpośrednio Komisarzowi Rządu.

§  8.
Do zakresu działania starostów grodzkich należą na obszarze powierzonych im powiatów wszystkie sprawy administracji państwowej, o ile na mocy obowiązujących przepisów nie są zastrzeżone właściwości władz naczelnych, Komisarza Rządu i innych władz państwowych, ani nie należą do zakresu działania samorządu miejskiego m. stoł. Warszawy.
§  9.
Komisarz Rządu i starostowie grodzcy działają w granicach swej kompetencji pod osobistą odpowiedzialnością, samodzielnie i jednoosobowo, o ile przepisy prawne nie przewidują kolegialnego załatwiania spraw.

Postanowienia art. 40 - 63 i 80 - 84 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 19 stycznia 1928 r. nie mają zastosowania do Komisarza Rządu i starostów grodzkich.

§  10.
Komisarz Rządu i starostowie grodzcy załatwiają sprawy, należące do ich kompetencji, przy pomocy Komisarjatu Rządu względnie starostw grodzkich oraz przy pomocy innych podległych im na obszarze m. stoł. Warszawy urzędów i organów.

Z chwilą wejścia w życie niniejszego rozporządzenia wszelkie państwowe władze, urzędy i organa na obszarze m. st. Warszawy, niezespolone dotąd z władzami administracji gólnej, a sprawujące funkcje w zakresie spraw, przekazanych Komisarzowi Rządu względnie starostom grodzkim, zostają włączone w skład Komisarjatu Rządu i starostw grodzkich względnie podporządkowane na ogólnych zasadach Komisarzowi Rządu i starostom grodzkim.

§  11.
W zakresie organizacji Komisarjatu Rządu i starostw grodzkich oraz trybu załatwiania spraw w tych urzędach mają zastosowanie przepisy, zawarte w art. 32 - 39 i 68 - 71 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 19 stycznia 1928 r.

Do czasu wydania przepisów wykonawczych, o których mowa w art. 36 i 69 powyższego rozporządzenia, mają w tym względzie ponadto analogiczne zastosowanie zasady, zawarte w rozporządzeniach Rady Ministrów: z dnia 13 listopada 1919 r. (Dz. U. R. P. Nr. 90, poz. 488, 489, 490), z dnia 30 marca 1921 r. (Dz. U. R. P. Nr. 39, poz. 236) i z dnia 11 lutego 1924 r. (Dz. U. R. P. Nr. 21, poz. 225), o ile nie są sprzeczne z postanowieniami rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 19 stycznia 1928 r.

Zastępca Komisarza Rządu otrzymuje tytuł Wicekomisarza Rządu.

§  12.
Rozporządzenie niniejsze wchodzi w życie w 30 dni po ogłoszeniu. Równocześnie traci moc obowiązującą rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 lutego 1920 r. w przedmiocie tymczasowej organizacji władzy administracyjnej I-ej instancji w miastach: Warszawie, Łodzi i Lublinie (Dz. U. R. P. Nr. 20, poz. 106), o ile odnosi się do m. stoł. Warszawy, jako też inne przepisy, sprzeczne z niniejszem rozporządzeniem.
§  13.
Wykonanie niniejszego rozporządzenia porucza się Ministrowi Spraw Wewnętrznych oraz zainteresowanym ministrom, w porozumieniu z tym Ministrem.
1 § 6 zmieniony przez § 1 rozporządzenia z dnia 12 marca 1931 r. (Dz.U.31.26.155) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 1 kwietnia 1931 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1928.72.647

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Organizacja i zakres działania władz administracji ogólnej na obszarze miasta stołecznego Warszawy.
Data aktu: 05/07/1928
Data ogłoszenia: 24/07/1928
Data wejścia w życie: 24/08/1928