Rejestrowy zastaw rolniczy.

ROZPORZĄDZENIE
PREZYDENTA RZECZYPOSPOLITEJ
z dnia 22 marca 1928 r.
o rejestrowym zastawie rolniczym.

Na podstawie art. 44 ust. 6 Konstytucji i ustawy 2 dnia 2 sierpnia 1926 r. o upoważnieniu Prezydenta Rzeczypospolitej do wydawania rozporządzeń 2 mocą ustawy (Dz. U. R. P. Nr. 78, poz. 443) postanawiam co następuje:
Art.  1. 1

Na produktach rolnictwa można ustanowić rejestrowe prawo zastawu stosownie do przepisów rozporządzenia niniejszego (rejestrowy zastaw rolniczy).

Art.  2. 2

Ustanowić zastaw mogą jedynie osoby fizyczne i prawne, prowadzące gospodarstwo rolne albo przedsiębiorstwa handlowe lub przemysłowe mające za przedmiot handel produktami rolnymi lub ich przeróbkę.

Art.  3. 3

Zastawiać można jedynie na rzecz państwowych instytucyj kredytowych oraz innych instytucyj, które oznaczy Minister Skarbu.

Art.  4. 4

Przedmiotem zastawu rolniczego mogą być wyłącznie produkty rolnictwa, będące własnością zastawcy i przechowywane na jego nieruchomości bądź na nieruchomości przez niego dzierżawionej, wynajętej lub użytkowanej, jeżeli nie stanowią nieruchomości (przynależności nieruchomości) z natury, ustawy lub przeznaczenia, albo też przechowywane w innym miejscu uzgodnionym przez zastawcę z instytucją udzielającą kredytu.

Rejestrowe prawo zastawu na przedmiotach znajdujących się na nieruchomości nie będącej własnością zastawcy lub w przechowaniu u osoby trzeciej korzysta z pierwszeństwa przed ustawowym prawem zastawu, służącym właścicielowi nieruchomości lub przechowawcy, tylko w razie uzyskania ich zgody na ustanowienie rejestrowego prawa zastawu. Jeżeli nieruchomość związana jest węzłem substytucji powierniczej (ordynacja, fideikomis), wówczas wystarczy zgoda jej posiadacza.

Art.  5. 5

Rejestrowy zastaw rolniczy ustanawia się na podstawie umowy stron zawartej na piśmie z podpisem zastawcy notarialnie uwierzytelnionym.

W umowie zastawniczej należy ściśle wymienić przedmiot zastawu, sumę, na której zabezpieczenie prawo zastawu zostało ustanowione oraz miejsce, w którym przedmiot zastawu się znajduje.

Umowa zastawnicza może zawierać postanowienie, że rzeczy zamienne, będące przedmiotem zastawu, mogą być zastąpione taką samą ilością rzeczy, tego samego gatunku i takiej samej jakości.

Przedmiot zastawu może być przeniesiony na inne miejsce aniżeli oznaczone w umowie tylko za zgodą zastawnika oświadczoną na piśmie.

Art.  6. 6

Wobec osób trzecich rejestrowy zastaw rolniczy uzyskuje skutki prawne (art. 9) przez wpis prawa zastawu do rejestru zastawowego.

Wpis ten następuje na wniosek zastawnika lub zastawcy na podstawie umowy zastawniczej, której odpis pozostaje w sądzie rejestrowym.

Właściwy sąd poświadcza dokonanie wpisu na oryginale umowy zastawniczej.

Sąd winien niezwłocznie powiadomić o treści wpisu prawa zastawu do rejestru zastawowego właściwych dla miejsca, w którem znajduje się przedmiot zastawu: komornika, powiatową władzę administracji ogólnej oraz urząd skarbowy.

Art.  7. 7

Rejestr zastawowy prowadzi sąd grodzki, właściwy dla miejsca przechowania przedmiotu zastawu. W razie zmiany miejsca przechowania, powodującej zmianę właściwości sądu, należy na wniosek zastawcy lub zastawnika przenieść wpisy do rejestru właściwego sądu, który postąpi stosownie do art. 6 ust. 4. Rejestr wraz z dokumentami złożonymi do rejestru jest jawny.

Dla każdego gospodarstwa lub przedsiębiorstwa prowadzony będzie osobny rejestr.

Formę rejestru oraz sposób jego prowadzenia ustali rozporządzenie wykonawcze.

Art.  8. 8

Przedmiot rejestrowego zastawu rolniczego pozostaje w posiadaniu zastawcy albo zostaje złożony u przechowawcy, tożsamość przedmiotu zastawu winna być jednak stwierdzona przez umieszczenie na nim trwałego i widocznego znaku lub też w inny sposób, który ustali rozporządzenie wykonawcze.

Zastawca lub przechowawca przedmiotu zastawu obowiązani są dopuścić zastawnika lub osobę przez niego upoważnioną oraz władzę administracyjną do badania stanu przedmiotu zastawu pod rygorem natychmiastowej wymagalności wierzytelności zabezpieczonej prawem zastawu.

Art.  9. 9

Dopóki przedmiot zastawu znajduje się na miejscu i w postaci w rejestrze zastawowym ujawnionej, zastawnikowi służą - z zastrzeżeniem przepisu art. 4 ust. 2 - takie same uprawnienia, jakie by mu służyły według obowiązujących przepisów, gdyby przedmiot ten by1 mu oddany w zastaw ręczny a nie znajdował się na miejscu, ujawnionym w rejestrze.

Art.  10. 10

Przedmiot zastawu nie podlega zajęciu egzekucyjnemu (aresztowi, sekwestrowi) i nie może być wciągnięty do masy upadłościowej jego właściciela dla zaspokojenia wierzytelności zarówno prywatnych, jak Skarbu Państwa lub komunalnych, z wyjątkiem należności z tytułu podatku gruntowego, majątkowego i przemysłowego, dopóki wierzytelność pod zastaw ten udzielona nie zostanie spłacona. Zastawnik ma prawo przyjęte pod zastaw przedmioty realizować dla zaspokojenia swych wierzytelności pod ich zastaw udzielonych bądź na giełdzie, o ile są przedmiotem tranzakcyj giełdowych, bądź w drodze licytacji publicznej.

W razie skierowania egzekucji z wierzytelności Skarbu Państwa, wymienionych w ust. 1, do przedmiotu zastawu, urząd skarbowy, który przeprowadza egzekucję, obowiązany jest przesłać bezzwłocznie zawiadomienie o egzekucji zastawnikowi.

Art.  11.

Wpis do rejestru zastawowego prawa zastawu na przedmiocie, takim zastawem już obciążonym, jest niedopuszczalny.

Art.  12. 11

Zarejestrowane prawo zastawu może być odstąpione innej instytucji kredytowej (art. 3) na podstawie umowy, zawartej na piśmie, przy równoczesnem wręczeniu tej instytucji oryginału umowy zastawniczej (art. 5 i art. 6 ustęp 3).

W stosunku do osób trzecich odstąpienie prawa zastawu zyskuje skutki prawne przez wpis do rejestru zastawowego.

W razie odstąpienia wierzytelności, zabezpieczonej prawem zastawu, osobie lub instytucji, nie wymienionej w art. 3, prawo zastawu dla tej wierzytelności gaśnie i może być na jednostronny wniosek zastawcy wykreślone z rejestru zestawowego.

Art.  13. 12

W razie skierowania egzekucji przez wierzycieli zastawnika na wierzytelność, zabezpieczoną rejestrowym prawem zastawu, należy uczynić o tem odpowiednią wzmiankę w rejestrze zastawowym.

Egzekucja taka jest dopuszczalna, choćby wierzycielem nie była instytucja, wymieniona w art. 3.

Art.  14.

Wykreślenie prawa zastawu z rejestru zastawowego nastąpi na wniosek wierzyciela lub na wniosek dłużnika po złożeniu przez niego dowodu spłacenia wierzytelności, zabezpieczonej prawem zastawu, lub zwolnienia przez wierzyciela obciążonego przedmiotu z pod zastawu.

Art.  15. 13

Prawo zastawu gaśnie z mocy samego prawa po upływie 18 miesięcy od daty zarejestrowania lub w razie wcześniejszego upływu czasu, na który umowa zastawnicza została zawarta, i ulega wykreśleniu z urzędu przez sąd, o ile nie została odnowiona przed upływem tego terminu.

Jednakowoż upływ terminu nie powoduje wygaśnięcia prawa zastawu, jeżeli zastawnik przed tym terminem złoży do rejestru zastawowego dowód wdrożenia przeciwko zastawcy postępowania sądowego lub egzekucji. O wdrożeniu postępowania sądowego lub egzekucji należy uczynić odpowiednią wzmiankę w rejestrze zastawowym.

Art.  16. 14

W razie usunięcia przedmiotu zastawu z oznaczonego miejsca przechowania, uprawnienia zastawnika pozostają w mocy tylko w stosunku do tych osób trzecich, które nabywając na tym przedmiocie prawo rzeczowe, działały w złej wierze. Przepis art. 503 § 1 i art. 506 kodeksu handlowego zachowują swą moc.

Art.  17. 15

W razie sprzedaży nieruchomości, na której znajduje się przedmiot rejestrowego zastawu rolniczego, jak również w razie wygaśnięcie dzierżawy lub użytkowania takiej nieruchomości w wypadku, gdy zastawcą jest dzierżawca lub użytkownik nieruchomości, wierzytelność, zabezpieczona prawem zastawu, staje się natychmiast wymagalna.

Art.  18. 16

W razie bezprawnego usunięcia przedmiotu zastawu z miejsca ujawnionego w rejestrze zastawowym, wierzytelność, zabezpieczona prawem zastawu, staje się natychmiast wymagalna.

Art.  19. 17

W razie zupełnego zniszczenia lub istotnego uszkodzenia przedmiotu zastawu wierzytelność, zabezpieczona prawem zastawu, staje się natychmiast wymagalna.

Art.  20.

Prawo zastawu na przedmiocie, ubezpieczonym od wypadków losowych, rozciąga się takie na roszczenie o odszkodowanie do zakładu ubezpieczeń.

O ile suma ubezpieczenia pokrywa wierzytelność, zabezpieczoną prawem zastawu, przepis art. 19 nie ma zastosowania.

Zakład ubezpieczeń może wypłacić odszkodowanie zastawcy jedynie za zgodą zastawnika, jeżeli ten o swem prawie zastawu zawiadomił go przed zajściem wypadku losowego.

Art.  21. 18

Kto:

1) niszczy lub usuwa spod zastawu przedmiot zastawu rolniczego;

2) ustanawia zastaw rolniczy na rzeczy, nie będącej jego własnością;

3) ogranicza prawa rzeczowe, służące mu na przedmiocie zastawu rolniczego, z naruszeniem praw zastawnika;

4) nie dopełnia obowiązku wynikającego z umowy zastawniczej co do zastąpienia przedmiotu zastawu rolniczego (art. 5 ust. 3)

- podlega karze więzienia do lat dwu i grzywny albo jednej z tych kar.

Kto:

1) usuwa bezprawnie przedmiot zastawu rolniczego z miejsca ujawnionego w rejestrze albo dopuszcza do jego usunięcia z tego miejsca;

2) niszczy lub usuwa znaki, przewidziane w art. 8, albo dopuszcza do ich zniszczenia lub usunięcia

- podlega karze więzienia do roku i grzywny albo jednej z tych kar.

Art.  22.

Wykonanie niniejszego rozporządzenia porucza się Ministrom: Skarbu, Sprawiedliwości i Rolnictwa.

Art.  23.

Rozporządzenie niniejsze wchodzi w życie w 3 miesiące od dnia następnego po ogłoszeniu i obowiązuje aa całym obszarze Rzeczypospolitej Polskiej.

1 Art. 1 zmieniony przez art. 1 pkt 1 dekretu z dnia 8 sierpnia 1939 r. (Dz.U.39.72.482) zmieniającego nin. rozp. z mocą ustawy z dniem 15 sierpnia 1939 r.
2 Art. 2 zmieniony przez art. 1 pkt 2 dekretu z dnia 8 sierpnia 1939 r. (Dz.U.39.72.482) zmieniającego nin. rozp. z mocą ustawy z dniem 15 sierpnia 1939 r.
3 Art. 3 zmieniony przez art. 1 pkt 1 rozp. z mocą ustawy z dnia 23 sierpnia 1932 r. (Dz.U.32.72.655) zmieniającej nin. rozp. z mocą ustawy z dniem 3 września 1932 r.
4 Art. 4 zmieniony przez art. 1 pkt 3 dekretu z dnia 8 sierpnia 1939 r. (Dz.U.39.72.482) zmieniającego nin. rozp. z mocą ustawy z dniem 15 sierpnia 1939 r.
5 Art. 5 zmieniony przez art. 1 pkt 4 dekretu z dnia 8 sierpnia 1939 r. (Dz.U.39.72.482) zmieniającego nin. rozp. z mocą ustawy z dniem 15 sierpnia 1939 r.
6 Art. 6:

- zmieniony przez art. 1 pkt 2 rozp. z mocą ustawy z dnia 23 sierpnia 1932 r. (Dz.U.32.72.655) zmieniającej nin. rozp. z mocą ustawy z dniem 3 września 1932 r.

- zmieniony przez art. 1 pkt 5 dekretu z dnia 8 sierpnia 1939 r. (Dz.U.39.72.482) zmieniającego nin. rozp. z mocą ustawy z dniem 15 sierpnia 1939 r.

7 Art. 7 zmieniony przez art. 1 pkt 6 dekretu z dnia 8 sierpnia 1939 r. (Dz.U.39.72.482) zmieniającego nin. rozp. z mocą ustawy z dniem 15 sierpnia 1939 r.
8 Art. 8:

- zmieniony przez art. 1 pkt 3 rozp. z mocą ustawy z dnia 23 sierpnia 1932 r. (Dz.U.32.72.655) zmieniającej nin. rozp. z mocą ustawy z dniem 3 września 1932 r.

- zmieniony przez art. 1 pkt 7 dekretu z dnia 8 sierpnia 1939 r. (Dz.U.39.72.482) zmieniającego nin. rozp. z mocą ustawy z dniem 15 sierpnia 1939 r.

9 Art. 9 zmieniony przez art. 1 pkt 8 dekretu z dnia 8 sierpnia 1939 r. (Dz.U.39.72.482) zmieniającego nin. rozp. z mocą ustawy z dniem 15 sierpnia 1939 r.
10 Art. 10 zmieniony przez art. 1 pkt 4 rozp. z mocą ustawy z dnia 23 sierpnia 1932 r. (Dz.U.32.72.655) zmieniającej nin. rozp. z mocą ustawy z dniem 3 września 1932 r.
11 Art. 12 zmieniony przez art. 1 pkt 5 rozp. z mocą ustawy z dnia 23 sierpnia 1932 r. (Dz.U.32.72.655) zmieniającej nin. rozp. z mocą ustawy z dniem 3 września 1932 r.
12 Art. 13 zmieniony przez art. 1 pkt 5 rozp. z mocą ustawy z dnia 23 sierpnia 1932 r. (Dz.U.32.72.655) zmieniającej nin. rozp. z mocą ustawy z dniem 3 września 1932 r.
13 Art. 15 zmieniony przez art. 1 pkt 6 rozp. z mocą ustawy z dnia 23 sierpnia 1932 r. (Dz.U.32.72.655) zmieniającej nin. rozp. z mocą ustawy z dniem 3 września 1932 r.
14 Art. 16 zmieniony przez art. 1 pkt 9 dekretu z dnia 8 sierpnia 1939 r. (Dz.U.39.72.482) zmieniającego nin. rozp. z mocą ustawy z dniem 15 sierpnia 1939 r.
15 Art. 17 zmieniony przez art. 1 pkt 7 rozp. z mocą ustawy z dnia 23 sierpnia 1932 r. (Dz.U.32.72.655) zmieniającej nin. rozp. z mocą ustawy z dniem 3 września 1932 r.
16 Art. 18 zmieniony przez art. 1 pkt 8 rozp. z mocą ustawy z dnia 23 sierpnia 1932 r. (Dz.U.32.72.655) zmieniającej nin. rozp. z mocą ustawy z dniem 3 września 1932 r.
17 Art. 19 zmieniony przez art. 1 pkt 9 rozp. z mocą ustawy z dnia 23 sierpnia 1932 r. (Dz.U.32.72.655) zmieniającej nin. rozp. z mocą ustawy z dniem 3 września 1932 r.
18 Art. 21:

- zmieniony przez art. 1 pkt 10 rozp. z mocą ustawy z dnia 23 sierpnia 1932 r. (Dz.U.32.72.655) zmieniającej nin. rozp. z mocą ustawy z dniem 3 września 1932 r.

- zmieniony przez art. 1 pkt 10 dekretu z dnia 8 sierpnia 1939 r. (Dz.U.39.72.482) zmieniającego nin. rozp. z mocą ustawy z dniem 15 sierpnia 1939 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1928.38.360

Rodzaj: Rozporządzenie z mocą ustawy
Tytuł: Rejestrowy zastaw rolniczy.
Data aktu: 22/03/1928
Data ogłoszenia: 26/03/1928
Data wejścia w życie: 27/06/1928