Kwalifikacyje zawodowe do nauczania w ludowych szkołach rolniczych.

ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA ROLNICTWA
z dnia 14 września 1927 r.
wydane w porozumieniu z Ministrem Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego w sprawie kwalifikacyj zawodowych do nauczania w ludowych szkołach rolniczych.

Na podstawie art. 8 ustawy z dnia 9 lipca 1920 r. o ludowych szkołach rolniczych (Dz. U. R. P. № 62, poz. 398) oraz art. 6 ustawy z dnia 1 lipca 1926 r. o stosunkach służbowych nauczycieli (Dz. U. R. P. № 92, poz. 530) zarządza się co następuje:

Kwalifikacje zawodowe do nauczania przedmiotów rolniczych i ogrodniczych.

§  1.
Kwalifikacje zawodowe do nauczania przedmiotów rolniczych i ogrodniczych w ludowych szkołach rolniczych posiadają osoby, które:

1.

a)
ukończyły akademicką szkołę rolniczą lub ogrodniczą albo Państwową Szkołę Gospodarstwa Wiejskiego w Cieszynie wraz z prowadzonym w tej szkole kursem pedagogicznym lub Państwową Szkołę Ogrodnictwa w Poznaniu i
b)
odbyły praktykę rolniczą w mniejszych i większych gospodarstwach lub ogrodach, uznaną przez Ministra Rolnictwa za zadowalającą, oraz
c)
ukończyły kurs pedagogiczny w seminarjum dla nauczycieli ludowych szkół rolniczych;

albo 2.

a)
czynią zadość wymogom ustalonym w p. 1-a) i b) i
b)
odbyły jednoroczną praktykę w ludowej szkole rolniczej, oraz
c)
złożą z wynikiem pomyślnym państwowy egzamin na nauczyciela w ludowych szkołach rolniczych, ustanowiony w niniejszem rozporządzeniu.

Praktyka wymagana, stosownie do p. 1-b niniejszego paragrafu, dla absolwentów akademickich szkół rolniczych lub ogrodniczych, trwać ma co najmniej dwa lata, a dla absolwentów Państwowej Szkoły Gospodarstwa Wiejskiego w Cieszynie i Państwowej Szkoły Ogrodnictwa w Poznaniu trzy lata; do tych trzech lat praktyki może być naliczony jeden rok pracy w charakterze instruktora lub asystenta w rolniczych instytucjach społecznych lub naukowych: kandydatki na nauczycielki w szkołach ludowych rolniczych żeńskich muszą odbyć w wyżej wymienionych okresach praktyki 6-miesieczną praktykę gospodarstwa domowego w ludowej szkole rolniczej lub specjalnej szkole gospodarstwa domowego.

W okresie przejściowym do dnia 31 grudnia 1932 r. w wypadkach, zasługujących na szczególne uwzględnienie, osoby, nie posiadające pełnych warunków, wymienionych w p. 1-a i b i p. 2-a niniejszego paragrafu, mogą być przez Ministra Rolnictwa dopuszczone do zdawania egzaminu ustanowionego w niniejszem rozporządzeniu.

Kwalifikacje zawodowe do nauczania gospodarstwa domowego i robót ręcznych.

§  2.
Kwalifikacje zawodowe do nauczania przedmiotów z zakresu gospodarstwa domowego i robót ręcznych w ludowych szkołach rolniczych posiadają osoby, które:
a)
ukończyły zawodowe seminarium gospodarstwa domowego lub inną szkołę zawodową, uznaną przez Ministra Rolnictwa za równoznaczną, oraz
b)
odbyły jednoroczna praktyką w szkole ludowej rolniczej żeńskiej i złożyły w takiej szkole z wynikiem pomyślnym egzamin w zakresie kursu szkoły ludowej rolniczej żeńskiej z przedmiotów zawodowych rolniczych i ogrodniczych oraz higjeny i spółdzielczości.

Kwalifikacje zawodowe do nauczania przedmiotów ogólnokształcących.

§  3.
Kwalifikacje zawodowe do nauczania przedmiotów ogólnokształcących w ludowych szkołach rolniczych posiadają osoby, które:
a)
mają, stosownie do obowiązujących przepisów, kwalifikacje zawodowe do nauczania w szkołach powszechnych, oraz
b)
odbyły dwuletnią praktykę nauczycielską.

Kwalifikacje zawodowe do nauczania przedmiotów praktycznych.

§  4.
Kwalifikacje zawodowe do nauczania przedmiotów praktycznych w ludowych szkołach rolniczych posiadają osoby, które:

1.

ukończył z pomyślnym wynikiem szkołę zawodową i odbyły praktykę zawodową, uprawniającą do samodzielnej pracy w danym zawodzie;

albo 2.

odbyły dłuższą praktykę zawodową, osiągając w niej wybitne wyniki.

Kwalifikacje zawodowe nauczycieli pozostających w służbie w dniu wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.

§  5.
Nauczyciele ludowych szkół rolniczych, pozostający w służbie w dniu wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, uważani będą za posiadających kwalifikacje zawodowe do nauczania w ludowych szkołach rolniczych:
I.
przedmiotów rolniczych i ogrodniczych:

1.

a)
którzy przed upływem 1926 roku ukończyli akademicką szkołę rolnicza lub ogrodniczą i
b)
odbyli jednoroczną praktykę rolniczą lub ogrodniczą, oraz
c)
pracowali przez okres 2 lat w szkole ludowej rolniczej w charakterze nauczycieli;

albo 2.

a)
którzy przed upływem 1926 roku ukończyli 30 lat życia i
b)
odbyli przed tym terminem 6 semestrów studjów w szkole akademickiej rolniczej lub ogrodniczej, oraz
c)
pracowali w szkolnictwie rolniczem i instytucjach społeczno-rolniczych co najmniej przez okres lat 3, z czego przynajmniej przez 2 lata w ludowych szkołach rolniczych, o ile ich dotychczasowa praca nauczycielska uznana zostanie przez Ministra Rolnictwa za zadowalającą;

albo 3.

a)
którzy przed upływem 1926 roku ukończyli 30 lat życia i
b)
posiadają wykształcenie rolnicze o poziomie niższym od akademickiego, oraz
c)
pracowali przez okres 4 lat w szkolnictwie rolniczem oraz jako instruktorzy w instytucjach społeczno-rolniczych, z czego co najmniej przez 2 lata w ludowych szkołach rolniczych, o ile ich dotychczasowa praca nauczycielska uznana zostanie przez Ministra Rolnictwa za zadowalającą.

Postanowienie ustępu ostatniego § 1 niniejszego rozporządzenia ma analogiczne zastosowanie do nauczycieli nie mających pełnych kwalifikacyj, wymienionych w p. 1-3 niniejszego paragrafu;

II.
przedmiotów gospodarstwa domowego i robót ręcznych:

którzy przed upływem 1926 roku pracowali, jako nauczyciele tych przedmiotów przez okres trzech lat, z czego co najmniej przez 2 lata w ludowych szkołach rolniczych żeńskich, o ile ich dotychczasowa praca nauczycielska uznana zostanie przez Ministra Rolnictwa za bardzo dobrą;

III.
przedmiotów ogólnokształcących:

którzy pracowali jako nauczyciele przedmiotów ogólnokształcących w ludowych szkołach rolniczych przez okres 2 lat, o ile ich praca nauczycielska uznana zostanie przez Ministra Rolnictwa za bardzo dobrą.

Na dowód uznania kwalifikacyj zawodowych do nauczania w ludowych szkołach rolniczych nauczyciele, których praca nauczycielska wymagana, stosownie do przepisów p. 1 2-c i 3-c oraz II i III niniejszego paragrafu zostanie uznana za zadowalającą lub bardzo dobrą, otrzymywać będą od Ministra Rolnictwa zaświadczenia sporządzone według wzoru załączonego do niniejszego rozporządzenia (wzór № 1).

§  6.
Państwowy egzamin na nauczyciela w ludowych szkołach rolniczych (§ 1 p. 2-c i ustęp ostatni oraz § 5 p. 3) obejmuje część pisemną, ustną i praktyczną. Winien on się odbyć w całości w jednym terminie i przed jedną komisją egzaminacyjną.
§  7.
Egzamin pisemny obejmuje dwa, wykonane pod nadzorem egzaminatora, wyznaczonego przez przewodniczącego komisji, wypracowania, z tych
a)
jedno z zakresu zawodowych przedmiotów (rolniczych, ogrodniczych, stosunków ekonomiczno-rolniczych polskich),
b)
drugie z zakresu pedagogiki ogólnej i dydaktyki ogólnej i specjalnej przedmiotów zawodowo-rolniczych lub ogrodniczych.

Kandydat ma prawo wyboru tematu z pośród trzech tematów podanych mu dla każdego wypracowania. Wypracowanie winno być zakończone w przeciągu najwyżej 6 godzin, a przy pisaniu go kandydat korzystać może tylko z pomocy książek wskazanych przez komisję egzaminacyjną.

Tematy wypracowań egzaminu pisemnego oznacza komplet komisji egzaminacyjnej.

Kandydaci, którzy ukończyli z wynikiem dobrym kurs pedagogiczny dokształcający, uznany przez Ministra Rolnictwa za wystarczający, zwolnieni są od obowiązku wykonania wypracowania, wymienionego w p. b niniejszego paragrafu.

W razie gdy kandydat przedstawi opracowane przez siebie i ogłoszone drukiem prace z zakresu zawodowych przedmiotów rolniczych lub ogrodniczych oraz stosunków ekonomiczno-rolniczych polskich, komplet komisji egzaminacyjnej może zwolnić kandydata od obowiązku wykonania wypracowania wymienionego w p. a niniejszego paragrafu.

§  8.
Egzamin ustny obejmuje:
a)
egzamin z zakresu przedmiotu zawodowego, z którego kandydat miał wypracowanie, wymienione w p. a § 7 niniejszego rozporządzenia oraz ze znajomości stosunków ekonomiczno-rolniczych polskich,
b)
zasady pedagogiki i dydaktyki ze szczególnem uwzględnieniem specjalnej dydaktyki przedmiotów zawodowo-rolniczych, oraz
c)
ustrój szkolnictwa rolniczego i oświaty pozaszkolnej w Polsce, znajomość programów ludowych szkół rolniczych oraz przepisów prawnych, dotyczących szkół rolniczych i oświaty rolniczej pozaszkolnej.

Ponadto kandydat winien wykazać umiejętność należytego orjentowania się w podręcznikach i pomocach szkolnych.

Egzamin ustny odbywa się wobec kompletu komisji egzaminacyjnej i nie może trwać dłużej aniżeli 2 godziny.

§  9.
Egzamin praktyczny polega na odbyciu przez kandydata lekcji próbnej i wykonaniu demonstracji z zakresu umiejętności zawodowych (rolnictwo, ogrodnictwo i t. p.) i związanych z niemi nauk przyrodniczych.

Tematy egzaminu praktycznego wyznacza komplet komisji egzaminacyjnej.

Lekcje próbne i demonstracje odbywają się w obecności kompletu komisji egzaminacyjnej i nie mogą trwać dłużej aniżeli 1 godzinę.

§  10.
Do odbywania egzaminów państwowych na nauczycieli w ludowych szkołach rolniczych ustanawia się komisję egzaminacyjną.

Komisja egzaminacyjna składa się z mianowanych przez Ministra Rolnictwa na okres lat trzech przewodniczącego i jego zastępcy oraz, potrzebnej ilości członków. Minister Rolnictwa może również delegować do komisji swego przedstawiciela, który ma prawo być obecny na wszystkich egzaminach i posiedzeniach komisji bez prawa brania udziału w głosowaniu.

Przewodniczący komisji egzaminacyjnej wyznacza dla każdego kandydata, dopuszczonego do egzaminu komplet, złożony przynajmniej z trzech członków komisji. Przewodniczącym kompletu jest przewodniczący komisji egzaminacyjnej lub jego zastępca, a w wyjątkowych wypadkach - za zgodą Ministra Rolnictwa - jeden z pośród członków komisji egzaminacyjnej.

Komisja egzaminacyjna egzaminuje i urzęduje w języku polskim.

Przewodniczący komisji egzaminacyjnej kieruje pracami komisji oraz prowadzi korespondencję urzędową.

§  11.
Egzaminy odbywają się corocznie w dwóch terminach, wyznaczonych przez przewodniczącego komisji egzaminacyjnej.
§  12.
Podanie o dopuszczenie do egzaminu kandydat wnosi do Ministerstwa Rolnictwa, przyczem o ile jest w służbie państwowej, winien zachować drogę służbową.

Do podania należy dołączyć:

a)
dokumenty osobiste, a mianowicie: metrykę urodzenia, dowód posiadania obywatelstwa polskiego, urzędowe zaświadczenie o nieskazitelnej przeszłości kandydata, o ile kandydat nie jest zatrudniony w szkolnictwie lub w innej instytucji państwowej lub też nie ukończył bezpośrednio przedtem polskiej szkoły państwowej, świadectwo lekarza urzędowego o zdatności fizycznej do zawodu nauczycielskiego, świadectwa ze złożonych egzaminów i odbytych praktyk, wymienionych w §§ 1-5 niniejszego rozporządzenia,
b)
życiorys, oraz
c)
opłatę w wysokości ustanowionej przez Ministra Rolnictwa.
§  13.
O dopuszczeniu kandydata do egzaminu rozstrzyga Minister Rolnictwa.

O decyzji Ministra zawiadamia kandydata przewodniczący komisji, wyznaczając równocześnie kandydatowi dopuszczonemu do egzaminu jego termin.

§  14.
O wyniku egzaminu pisemnego (§ 7) decyduje ocena egzaminatora, któremu komplet komisji egzaminacyjnej poruczył ocenę wypracowania. W razie ujemnej oceny wypracowania, komplet komisji egzaminacyjnej może - bez odbycia z kandydatem dalszych stadjów egzaminu - uznać egzamin państwowy na nauczyciela w ludowych szkołach rolniczych za niezłożony.

O wyniku egzaminu ustnego z poszczególnych przedmiotów rozstrzygają odnośni egzaminatorowie.

O wyniku całego egzaminu decyduje komplet komisji egzaminacyjnej większością głosów, przyczem w razie równości głosów rozstrzyga głos przewodniczącego.

Wynik całego egzaminu, jak i jego poszczególnych części, oznacza się jako: bardzo dobry, dobry lub niedostateczny.

Wynik egzaminu ogłasza się kandydatowi ustnie bezpośrednio po odbyciu egzaminu.

§  15.
Kandydat, który nie wykaże dostatecznego władania językiem polskim, nie może otrzymać uprawnienia do wykładania w tymże języku. Może natomiast otrzymać prawo nauczania w innym języku używanym, stosownie do obowiązujących przepisów w szkołach, o ile wykaże się świadectwem miarodajnem, uznanem przez Ministra Rolnictwa, że włada dobrze w słowie i w piśmie danym językiem.
§  16.
Kandydat, który złożył egzamin z wynikiem bardzo dobrym lub dobrym, otrzymuje dyplom na-nauczyciela w ludowych szkołach rolniczych, sporządzony według wzoru załączonego do niniejszego rozporządzenia (Wzór № 2).

Dyplom winien być podpisany przez przewodniczącego i wszystkich członków kompletu komisji egzaminacyjnej i zaopatrzony pieczęcią komisji egzaminacyjnej.

§  17.
Jeżeli ostateczny wynik egzaminu jest niedostateczny, kandydat winien powtórzyć wszystkie części egzaminu po upływie czasu przez komplet komisji egzaminacyjnej oznaczonego, nie wcześniej jednak, niż po upływie pół roku.

Komisja egzaminacyjna, uznając wynik egzaminu za niedostateczny, może kandydata zgóry uwolnić od tych części egzaminu lub od tych przedmiotów egzaminu ustnego, które uzna za złożone z postępem dobrym lub bardzo dobrym, w razie, gdy kandydat powtórnie zgłosi się do egzaminu przed tą samą komisją egzaminacyjną.

Egzamin wolno powtarzać tylko raz jeden.

Kandydat, zgłaszając się do egzaminu powtórnego, winien uiścić ponownie opłatę egzaminacyjną (p. c § 12).

§  18.
Rozporządzenie niniejsze wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Równocześnie tracą moc obowiązującą dotychczasowe przepisy w sprawie uregulowanej w niniejszem rozporządzaniu.

ZAŁĄCZNIK 

Wzór № 1 (do § 5).

ZAŚWIADCZENIE.

Ministerstwo Rolnictwa stwierdza, że p. ...................

......................... urodzony............................

Ukończył .....................................................

..............................................................

rodzaj i nazwa szkoły ........................................

odbył(a) praktykę ............................................

............. (rodzaj, miejsce i czas praktyki) ..............

i pracował(a) w charakterze ..................................

(rodzaj, miejsce i czas pracy), przyczem dotychczasowa praca

nauczycielska uznana została za ..............................

Wobec tego na zasadzie § 5 rozporządzenia Ministra

Rolnictwa z dnia 14 września 1927 r. (Dz. U. R. P. № 90, poz.

809) uznaje się wyżej wymienionego(ą) za posiadającego(ą)

kwalifikacje zawodowe do nauczania przedmiotów ...............

w ludowych szkołach rolniczych.

Warszawa, dnia ................ 192....r.

(Pieczęć)

ZAŁĄCZNIK 

Wzór № 2 (do § 16).

DYPLOM

na nauczyciela w ludowych szkołach rolniczych.

P. ...........................................................

urodzony w ........................ dnia ........... r. ......

po odbyciu studjów w .........................................

oraz po odbyciu praktyki .....................................

poddał się w dniu ............................................

państwowemu egzaminowi na nauczyciela w ludowych szkołach

rolniczych i zdał go z wynikiem ..............................

Wobec tego komisja egzaminacyjna stwierdza, że p. ........

...................... posiada określone na podstawie art. 8

ustawy z dnia 9 lipca 1920 r. o ludowych szkołach rolniczych

(Dz. U. R. P. № 62, poz. 398) w rozporządzeniu Ministra

Rolnictwa z dnia 14 września 1927 r. (Dz. U. R. P. № 90, poz.

809) kwalifikacje zawodowe do nauczania ......................

.............................. w ludowych szkołach rolniczych

w języku wykładowym ..........................................

............. dnia ............... 192 .....r.

(Pieczęć)

Państwowa Komisja Egzaminacyjna

Dla Nauczycieli

w Ludowych Szkołach Rolniczych

Przewodniczący Komisji Egzaminacyjnej

Członkowie:

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1927.90.809

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Kwalifikacyje zawodowe do nauczania w ludowych szkołach rolniczych.
Data aktu: 14/09/1927
Data ogłoszenia: 18/10/1927
Data wejścia w życie: 18/10/1927