Lasy i mokradła mają wzmacniać obronność państwa przy granicy

Zmiana zasad gospodarki leśnej w pasie do 50 km od granicy, odbudowa terenów podmokłych i niemal pół miliarda złotych na renaturyzację – to główne elementy przyrodniczego komponentu „Tarczy Wschód”, który łączy ochronę środowiska z systemem obrony państwa. Jak wynika z zapowiedzi przedstawicieli rządu, przyroda ma stać się naturalną barierą utrudniającą przemieszczanie się potencjalnych sił przeciwnika.

Zgodnie z założeniami programu „Tarcza Wschód”, inwestycje będą realizowane przede wszystkim na terenach wzdłuż północnej i wschodniej granicy Polski, gdzie powstaje infrastruktura wzmacniająca odporność państwa na zagrożenia militarne i hybrydowe

W ramach przyrodniczego komponentu "Tarczy Wschód" zmieniamy gospodarkę leśną, by zablokować możliwość przemieszczania się wrogich wojsk. Zabezpieczyliśmy również środki na odbudowę terenów podmokłych i bagien – wskazała w poniedziałek Paulina Hennig-Kloska, minister klimatu i środowiska.

Wiceminister obrony narodowej Cezary Tomczyk podkreślił, że komponent środowiskowy jest integralną częścią programu obrony państwa realizowanego na około 700 km granicy.

Zmiany w lasach do 50 km od granicy

Kluczowym elementem projektu jest modyfikacja gospodarki leśnej w nadleśnictwach położonych do 50 km od granicy państwa.

Obszar ten został podzielony na trzy strefy:

• do 5 km od granicy – wprowadzono zakaz zrębów zupełnych oraz zaprzestanie oczyszczania linii oddziałowych,
• pozostałe strefy – ograniczenie zrębów zupełnych,
• cały obszar – pozostawianie martwego drewna oraz rezygnacja z pozyskiwania drewna na bagnach i w olsach.

Zmiany obejmą 48 nadgranicznych nadleśnictw. Ich celem jest wykorzystanie naturalnego ukształtowania terenu i struktury lasu do spowolnienia przemieszczania się wojsk i ciężkiego sprzętu.

Przeczytaj także: Rząd przyjął uchwałę w sprawie Tarczy Wschód

450 mln zł na renaturyzację

Drugim filarem programu jest szeroki plan odbudowy ekosystemów wodnych. Na ten cel przeznaczono łącznie 450 mln zł z Funduszy Europejskich (program FEnIKS).

Podział środków wygląda następująco:

• 310 mln zł – dla parków narodowych i regionalnych dyrekcji ochrony środowiska,
• 100 mln zł – dla samorządów i organizacji pozarządowych,
• ok. 40 mln zł – dla Lasów Państwowych.

Nabory wniosków mają ruszyć 29 maja 2026 r., a premiowane będą projekty uwzględniające komponent obronny.

Działania finansowane z programu będą obejmować przede wszystkim:

• odtwarzanie mokradeł i torfowisk,
• rezygnację z melioracji odwadniających,
• utrzymywanie wysokiego poziomu wód gruntowych,
• rozwój korytarzy ekologicznych.

Jak wskazała wiceministra Urszula Zielińska, odbudowa retencji wodnej jednocześnie wzmacnia odporność klimatyczną i realizuje strategiczne potrzeby bezpieczeństwa państwa.

Współpraca resortów i instytucji

Projekt jest realizowany w szerokiej współpracy międzyresortowej. W prace zaangażowane są m.in.: Ministerstwo Obrony Narodowej, Ministerstwo Klimatu i Środowiska, Ministerstwo Infrastruktury, Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Lasy Państwowe i instytucje odpowiedzialne za gospodarkę leśną, Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska. Działa także międzyresortowa grupa robocza, która łączy wiedzę wojskowych, leśników, hydrologów i specjalistów od gospodarki rolnej.

Przedstawiciele resortu klimatu wskazują, że rozwiązania wdrażane w Polsce mają charakter innowacyjny i już budzą zainteresowanie na poziomie Unii Europejskiej.