Rzesza Niemiecka-Polska. Umowa o zniesieniu wspólnego zarządu państwowego zakładu wodociągowego na Górnym Śląsku. Katowice.1924.01.12.

UMOWA
między Polską a Niemcami o zniesieniu wspólnego zarządu państwowego zakładu wodociągowego na Górnym Śląsku, podpisana w Katowicach dnia 12 stycznia 1924 r.

(Ratyfikowana zgodnie z ustawą z dnia 16 lutego 1927 r.-Dz. U. R. P. № 22, poz. 170).

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ,

MY, IGNACY MOŚCICKI,

PREZYDENT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ,

Wszem wobec i każdemu zosobna, komu o tem wiedzieć należy, wiadomem czynimy:

Dnia dwunastego stycznia tysiąc dziewięćset dwudziestego czwartego roku podpisana została w Katowicach pomiędzy Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Rzeszy Niemieckiej Umowa o zniesieniu wspólnego zarządu państwowego zakładu wodociągowego na Górnym Śląsku o następującem brzmieniu dosłownem:

Umowa

między Polską a Niemcami o zniesieniu wspólnego zarządu państwowego zakładu wodociągowego na Górnym Śląsku.

Rząd Polski i Rząd Niemiecki postanowiły-na zasadzie artykułu 343-go Konwencji polsko-niemieckiej, dotyczącej Górnego Śląska, podpisanej w Genewie dnia 15-go maja 1922 r.-przeprowadzić rokowania w sprawie natychmiastowego zniesienia wspólnego zarządu państwowego zakładu wodociągowego, istniejącego na podstawie wymienionego artykułu i zamianowały w tym celu swymi pełnomocnikami:

Rząd Polski: b. Wiceministra D-ra Zygmunta Seydę;

Rząd Niemiecki: Posła D-ra Paul Eckardt,

Prezydenta Policji D-ra Gottfried Schwendy.

Pełnomocnicy ci, po wzajemnem przedłożeniu sobie pełnomocnictw i po uznaniu ich za sporządzone w dobrej i należytej formie, ugodzili się co do następujących postanowień:

Artykuł  I.

Dotychczasowy wspólny zarząd państwowego zakładu wodociągowego uważa się za zniesiony z dniem 1-go stycznia 1924 r.

Artykuł  II.
§  1.
1)
Przewidziane w § 1-ym artykułu 352-go Konwencji polsko-niemieckiej, dotyczącej Górnego Śląska, podpisanej w Genewie dnia 15-go maja 1922 r., ostateczne objęcie w posiadanie urządzeń, wymienionych w artykule 336-ym tejże Konwencji, nastąpi przez polskiego komisarza wodociągowego.
2)
Państwo Polskie przejmuje na siebie zlecenia i umowy, które zawarł dotychczasowy zarząd zakładu wodociągowego, odnośnie do polskiego obszaru.
§  2.
1)
O ileby Niemcy w chwili przewidzianego w powyższym § 1-ym oddania zarządu nie mogły w całej rozciągłości uczynić zadość zobowiązaniu, wynikającemu z § 3-go artykułu 352-go Konwencji, dotyczącej Górnego Śląska w sprawie wydania Polsce aktów i t. p., oddadzą Polsce na żądanie później brakujące dokumenty i załączniki.
2)
Niemcy oświadczają gotowość udzielania także w przyszłości wyjaśnień, dotyczących państwowych wodociągów, położonych na terytorjum polskiem, o ile Polska wyjaśnień tych życzyć sobie będzie.
§  3.
1)
Obustronne sieci rurociągów będą rozdzielone z wyjątkiem łącznicy, mającej być założoną na podstawie ustępu 2-go artykułu 341-go Konwencji, dotyczącej Górnego Śląska, w brzmieniu układu z dnia 11-go stycznia 1924 r. Przy rozdzielaniu bada wydane zarządzenia w tym kierunku, aby zaopatrywanie w wodę obu obszarów odbywało się nadal bez przeszkody.
2)
Techniczne przeprowadzenie powyższych zarządzeń nastąpi na podstawie porozumienia się kierowników obu zakładów wodociągowych.
3)
Polska zgadza się na to, by łącznicę, wymienioną w powyższym ustępie 1-ym, założono narazie na obszarze niemieckim. Do łącznicy tej stosować się będzie przepis ustępu 3-go artykułu 341-go Konwencji, dotyczącej Górnego Śląska, w brzmieniu układu z dnia 11-go stycznia 1924 r. Przełożenie łącznicy na obszar polski musi być uskutecznione na koszt Niemiec najpóźniej do dnia 1-go stycznia 1926 r.
§  4.
Polski zakład wodociągowy dostarczać będzie do dnia 31-go marca 1924 r. niemieckiej sieci rurociągów wody do łącznicy, przewidzianej w ustępie 3-im powyższego § 3-go, każdorazowo według potrzeby w maksymalnej dziennej ilości 3.000 metrów sześciennych po cenie 7 fenigów złotych (80 fenigów złotych równa się 1-mu frankowi złotemu) za 1 metr sześcienny. Zapłata za tę wodę nastąpi w ciągu jednego miesiąca po nadejściu rachunku w walucie polskiej po kursie giełdy warszawskiej w dniu poprzedzającym dzień wypłaty. W razie braku jednolitego kursu miarodajną jest średnia między notowaniem "płacą" i "żądają".
§  5.
1)
Nakłady, które w czasie od dnia 1-go kwietnia 1923 r. aż do chwili przejęcia zarządu polskiego zakładu wodociągowego przez Polskę poczynił Pruski Fiskus Górniczy dla zakładu wodociągowego w Szybie Adolfa i dla należących do niego zakładów i rurociągów-z wyjątkiem wydatków na ogólne koszty administracyjne, zwróci Polska Pruskiej Dyrekcji Górniczej w Zabrzu (Hindenburg) w ciągu 8-miu tygodni po nadesłaniu zestawienia poczynionych nakładów.
2)
Wydatki, poczynione przez Pruską Dyrekcją Górniczą, bada przeliczane według średniej kursu dewizowego dolara północno-amerykańskiego między notowaniem "płacą" i "żądają" na giełdzie w Berlinie w dniu uiszczenia. Do tego bada doliczane od sum wyłożonych procenty w wysokości 5% rocznie, począwszy od dnia 1-go stycznia 1924 r. Dla zwrotów, które Polska ma uskutecznić, miarodajny jest kurs giełdy berlińskiej w dniu, poprzedzającym dzień wpłaty. Wpłata nastąpi w markach niemieckich.
3)
Ilości wody, które w czasie od dnia 1-go kwietnia 1923 r. aż do dnia przejęcia przez Polskę polskiego zakładu wodociągowego zostały dostarczone niemieckim odbiorcom z zakładu wodociągowego w Szybie Adolfa, a polskim odbiorcom z zakładu wodociągowego w Zawadzie, nie będą między oboma zakładami ani rozliczane, ani płacone.
4)
Pruski Fiskus Górniczy odstępuje zarządowi polskiego zakładu wodociągowego swe pretensje z tytułu opłat za wodę, które są dłużni odbiorcy w Polsce za czas od dnia 1-go kwietnia 1923 r., jak również swe prawa do żądania zaliczek od odbiorców, mieszkających w Polsce, a to stosownie do § 2-go artykułu 348-go Konwencji, dotyczącej Górnego Śląska.
5)
Każdy z obu zarządów zakładów wodociągowych ustala na swoim obszarze wysokość zaległych opłat za wodę.
6)
Zarząd niemieckiego zakładu wodociągowego uprawniony jest do ściągnięcia opłat za wodę, dostarczoną z Szybu Adolfa, począwszy od dnia 1-go kwietnia 1923 r., odbiorcom w Niemczech; podobnie zarząd polskiego zakładu wodociągowego jest uprawniony do ściągnięcia od odbiorców w Polsce takich opłat za dostarczoną im wodę z Zawady.
7)
W przeciągu 4-ch tygodni od dnia przejęcia przez Polskę zarządu polskiego zakładu wodociągowego poda niemiecki zakład wodociągowy zarządowi polskiego zakładu wodociągowego zużycie wody przez odbiorców w Polsce.
§  6.
1)
Pruska Dyrekcja Górnicza w Zabrzu (Hindenburg) zobowiązuje się udzielać polskim urzędnikom wszelkiej pomocy przy zaznajamianiu się z administracją wodociągową. Zgadza się ona na to, aby dwaj polscy urzędnicy obznajomili się ze swojemi zadaniami w Pruskiej Dyrekcji Górniczej, i udzieli im na życzenie do dnia 1-go kwietnia 1924 r. odpowiedniego lokalu do pracy.
2)
Za czas, w którym urzędnicy ci zaznajamiać się będą z administracją wodociągową, zapłaci Polska Pruskiej Dyrekcji Górniczej pełne uposażenie służbowe niemieckiego urzędnika państwowego grupy 9-ej i zwróci koszta dostarczonych do tego celu materjałów.
3)
Pozostawia się uznaniu polskiego zarządu, jako też funkcjonarjuszów technicznych, zatrudnionych obecnie we wspólnym zarządzie zakładu wodociągowego, czy chcą zawrzeć umowę, mocą której funkcjonarjusze ci przejęci zostaną do służby w polskim zakładzie wodociągowym.
§  7.
Spory, powstałe z różnicy interpretacji i zastosowania powyższych postanowień, będzie rozstrzygał sąd rozjemczy, do którego każda Strona wyznaczy swego członka. O zamianowanie przewodniczącego będzie w razie potrzeby uproszony Prezydent Komisji Mieszanej dla Górnego Śląska.
Artykuł  III.

Niniejszy układ obowiązuje od dnia jego podpisania.

Na dowód powyższego pełnomocnicy układ ten podpisali i przyłożyli na nim swoje pieczęcie.

Spisano w Katowicach, dnia 12-go stycznia 1924 r., po dwa egzemplarze w języku polskim i niemieckim.

Zaznajomiwszy się z powyższą Umową, uznaliśmy ją i uznajemy za słuszną zarówno w całości, jak i każde z zawartych w niej postanowień; oświadczamy, że jest przyjęta, ratyfikowana i potwierdzona i przyrzekamy, że będzie niezmiennie zachowywana.

Na dowód czego wydaliśmy Akt niniejszy, opatrzony pieczęcią Rzeczypospolitej Polskiej.

W Warszawie, dnia 14 maja 1927 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1927.63.552

Rodzaj: Umowa międzynarodowa
Tytuł: Rzesza Niemiecka-Polska. Umowa o zniesieniu wspólnego zarządu państwowego zakładu wodociągowego na Górnym Śląsku. Katowice.1924.01.12.
Data aktu: 12/01/1924
Data ogłoszenia: 15/07/1927
Data wejścia w życie: 12/01/1924