Opłaty archiwalne w Archiwach Państwowych.

ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA WYZNAŃ RELIGIJNYCH I OŚWIECENIA PUBLICZNEGO
z dnia 17 grudnia 1926 r.
o opłatach archiwalnych w Archiwach Państwowych. *

Na podstawie art. 10 Dekretu z dnia 7 lutego 1919 r. o organizacji Archiwów Państwowych i opiece nad archiwaljami (Dz. P. P. P. № 14, poz. 182) zarządza się co następuje:
§  1.
Od podań wpływających do Archiwów Państwowych pobiera się zasadniczą opłatą archiwalną w wysokości 5 zł. Od każdego załącznika do podania pobiera się opłatą archiwalną w wysokości l zł. od każdego pełnego lub zaczętego arkusza.

Informacje ustne, o ile wymagają poszukiwań archiwalnych, mogą być udzielane tylko po złożeniu podania.

Za arkusz uważa się papier, którego powierzchnia po jednej stronie nie przewyższa 1.750 cm.2

§  2.
Odpis aktu całkowitego, sporządzony przez Archiwum Państwowe, podlega opłacie za każdą stronicą zapisaną całkowicie lub częściowo w wysokości następującej:
a) z akt pisanych w wieku XIX i XX 2 zł.
b) z akt pisanych w wieku XVIII 4 zł.
c) z akt pisanych dawniej 5 zł.

Odpis aktu całkowitego, sporządzony przez stroną, a tylko zaświadczony przez Archiwum, podlega opłacie za każdą stronice, pełną lub zaczętą w wysokości 50% opłat, przewidzianych wyżej w punktach a), b) i c).

Za stronicą uważa się jedną stroną papieru, której powierzchnia po jednej stronie nie przewyższa 875 cm.2

§  3.
Odpis części aktu i informacja na podstawie materjałów archiwalnych podlega opłacie za każdą stronicą pełną lub zaczętą w wysokości następującej:
a) z akt pisanych w wieku XIX i XX 4 zł.
b) z akt pisanych w wieku XVIII i dawniej 8 zł.

O ile cały akt, z którego sporządza się odpis częściowy nie przewyższa dwu stronic, za odpis częściowy pobiera się wówczas opłatę według § 2.

§  4.
Stwierdzenie przez Archiwum, że odrys planu lub mapy sporządzony został przez stronę z egzemplarza przechowywanego w Archiwum, podlega opłacie w wysokości 2 zł. od arkusza planu lub mapy.
§  5.
Stwierdzenie przez Archiwum, że fotografja dokumentu wykonana została przez stroną z aktu lub przedmiotu przechowywanego w Archiwum podlega opłacie w wysokości 2 zł. od każdego zdjęcia.
§  6.
Opłatą ustanowioną w §§ 1-5 podwyższa się dwukrotnie w sprawach genealogicznych. Interesanci, którzy osobiście prowadzą poszukiwania archiwalne o charakterze genealogicznym, płacą nadto za każdą zażądaną księgą lub volumen po 50 gr. Jeżeli wywód genealogiczny potrzebny jest do ustalenia obywatelstwa polskiego, wówczas stosuje się opłatę normalną, przewidzianą w §§ 1-5.
§  7.
Jeżeliby poszukiwania archiwalne dla jednej osoby w tej samej sprawie zajęły więcej niż dwa dni czasu jednego urzędnika archiwalnego, wówczas niezależnie od opłat przewidzianych w §§ 1 - 6 pobiera się opłatę archiwalną dodatkową za poszukiwania w wysokości 2 zł., a przy poszukiwaniach genealogicznych 4 zł. za każdą przejrzaną księgą lub volumen.
§  8.
Opłat archiwalnych nie pobiera się. wcale:
1)
Od władz i urzędów państwowych polskich. Przepis ten nie dotyczy przedsiębiorstw państwowych.
2)
Od państw obcych z zastrzeżeniem wzajemności.
3)
Od osób prywatnych, których stan ubóstwa i niemożność uiszczenia opłat nie budzą wątpliwości u dyrektora (kierownika) Archiwum.
4)
Od podań osób, zwracających się o dopuszczenie ich do osobistego prowadzenia badań naukowych w Archiwach, albo o dostarczenie im materjałów naukowych.
5)
Od zamiejscowych badaczy naukowych za dostarczone materjały naukowe, o ile sprawa nie zajęła więcej niż dwa dni czasu jednego urzędnika archiwalnego. W stosunku do badaczy naukowych obywateli obcych obowiązuje zasada wzajemności.
6)
Od fundacyj, instytucyj, zrzeszeń o celach religijnych, naukowych, oświatowych i dobroczynnych.
7)
Od osób, zwracających się o dokumenty w celu uzyskania stypendjum, zastrzeżonego dla członków danej rodziny.
§  9. 1
Opłatę archiwalną ulgową w wysokości 50% pobiera się od osób, będących polskimi obywatelami, które pozostają, lub pozostawały w służbie państwowej polskiej i b. państw zaborczych, oraz od członków rodzin tych osób w sprawach ustalenia praw służbowych.

Taka sama ulga przysługuje bojownikom o niepodległość Polski i członkom ich rodzin w sprawach o uzyskanie zaopatrzenia emerytalnego.

§  10.
Opłatę archiwalną pobiera się w gotówce z góry.

Strona wpłaca ją albo bezpośrednio w Archiwum, albo przekazem pocztowym pod adresem Archiwum. Jeżeli z góry nie można opłaty archiwalnej ściśle oznaczyć, to pobiera się ją narazie w wysokości przypuszczalnej należności. Archiwum wydaje pokwitowanie na pobraną kwotę lub wysyła je na rachunek odbiorcy. Sposób pobierania i księgowania opłat regulują osobne rozporządzenia, oparte na przepisach rachunkowo-kasowych.

§  11.
Jeżeli podanie, podlegające opłacie nadesłano do Archiwum bez uiszczenia opłaty archiwalnej w sposób przewidziany w § 10 lub nadesłano opłatą niedostateczną, to Archiwum, do którego podanie wpłynęło, nie zwraca podania lecz zawiadamia petenta o sumie należnej opłaty. Zawiadomienie do petenta przesyła Archiwum pocztą na rachunek odbiorcy.

Jeżeli za niezwłocznem załatwienieniem podania przemawiają wzglądy publiczne, lub wzgląd na poważny interes petenta, to Archiwum sprawę załatwia i wzywa petenta, aby uiścił opłatę archiwalną.

O ile petent wezwaniu temu zadość nie uczyni, opłata będzie ściągnięta w sposób przymusowy od osób wymienionych w wezwaniu.

Jeżeli podanie wniosła osoba zamieszkała zagranicą, to Archiwum podanie rozpatruje i zawiadamia petenta za pośrednictwem właściwego konsulatu polskiego o wysokości opłat archiwalnych, po których nadesłaniu przystąpi do załatwienia sprawy.

§  12.
Podania właścicieli wszelkich depozytów, złożonych w Archiwach Państwowych, w sprawach wymagających poszukiwań w danym depozycie, od opłaty archiwalnej są wolne. Inne opłaty archiwalne pobiera się od właścicieli depozytów czasowych w rozmiarze normalnym, od właścicieli depozytów wieczystych w rozmiarze ulgowym (50%), o ile układ depozytowy nie postanawia inaczej.
§  13.
Do spraw unormowanych rozporządzeniem niniejszem niema zastosowania ustawa z dnia 1 lipca 1926 r. o opłatach stemplowych (Dz. U. R. P. № 98, poz. 570).
§  14.
Rozporządzenie niniejsze wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1927 r.
* Z dniem 20 listopada 1946 r. opłaty archiwalne, wymienione w § 1, 2, 3, 4, 5, 6 i 7 niniejszego rozporządzenia, podwyższa się dziesięciokrotnie, zgodnie z § 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 4 października 1946 r. (Dz.U.46.60.335).
1 § 9 zmieniony przez § 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 4 października 1946 r. (Dz.U.46.60.335) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 20 listopada 1946 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1926.128.775

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Opłaty archiwalne w Archiwach Państwowych.
Data aktu: 17/12/1926
Data ogłoszenia: 30/12/1926
Data wejścia w życie: 01/01/1927