Wykonanie ustawy z dn. 19 kwietnia 1923 roku o przyznaniu kredytu na pomoc dla osadników.

ROZPORZĄDZENIE
PREZESA GŁÓWNEGO URZĘDU ZIEMSKIEGO WYDANE W POROZUMIENIU Z MINISTREM SKARBU
z dnia 30 maja 1923 r.
w przedmiocie wykonania ustawy z dn. 19 kwietnia 1923 r. o przyznaniu kredytu na pomoc dla osadników.

Na mocy art. 10 ustawy z dn. 19 kwietnia 1923 r. o przyznaniu kredytu na pomoc dla osadników (Dz. U. R. P. № 54 poz. 375) zarządza się co następuje:
§  1.
Pożyczki z funduszu 50 miljardów marek, ustanowionego w ustępie 2 art. 2 ustawy z dnia 19 kwietnia 1923 r. o przyznaniu kredytu na pomoc dla osadników (Dz. U. R. P. № 54 poz. 375) osobiście gospodarujących na swych osadach przyznają dla osadników cywilnych i wojskowych nie korzystających z parcelacji z ustawy z dnia 17 grudnia 1920 r. o nadaniu ziemi żołnierzom Wojska Polskiego (Dz. U. R. P. 1921 r. № 4 poz. 18) okręgowe urzędy ziemskie. Pożyczki z tego funduszu dla osadników, korzystających z ustawy z dnia 17 grudnia 1920 r. (Dz. U. R. P. 1921 r. № 4 poz. 18) udziela Państwowy Bank Rolny na podstawie odrębnych przepisów.
§  2.
Pożyczki mogą być udzielane jedynie zakwalifikowanym w myśl obowiązujących przepisów osadnikom - posiadaczom osad nabytych w czasie od powstania Państwa Polskiego do końca roku 1922 z uwzględnieniem również tych osadników, którzy będą osadzeni w roku 1923 na gruntach już zajętych pod osadnictwo do dnia 31 grudnia 1922 r., a to na zaspokojenie najniezbędniejszych potrzeb kredytowych osadników w dziedzinie zagospodarowania i pobudowania się.

Pożyczki mają być udzielane w miarę istotnej potrzeby, ogólna suma pożyczki udzielanej jednemu osadnikowi nie może jednak przekraczać równowartości kwoty 1.250 złotych.

§  3.
Pożyczki udzielane w myśl niniejszego rozporządzenia są wydawane na skrypty dłużne. Pożyczki te są krótkoterminowe i winny być najpóźniej po upływie jednego roku od chwili udzielenia pożyczki bądź spłacone w gotówce, bądź ze względu na stan materjalny osadnika skonwertowane na pożyczki na dłuższy termin ze źródeł emisyjnych, a to w myśl przepisów, które w tym przedmiocie będą wydane i do których pożyczkobiorca będzie musiał zastosować się pod groźbą utraty prawa do konwersji.
§  4.
Pożyczki udzielana są w walucie markowej za skryptami dłużnemi opiewającemi na złote w wartości określonej w ustawie z dnia 26 września 1922 r. (Dz. U. R. P. № 83 poz. 740), przyczem kurs przerachowania złotych na marki ustala Minister Skarbu; pożyczki podlegają oprocentowaniu po 4% od sta w stosunku rocznym. Procenty są płatne z dołu i pobierane w markach polskich na podstawie odpowiedniego przeliczenia przypadającej Skarbowi Państwa tytułem oprocentowania kwoty w złotych.

Kurs przeliczenia złotych na marki polskie w celu spłaty pożyczki lub w celu uiszczenia procentów ustala Minister Skarbu.

§  5.
Osadnicy, ubiegający się o pożyczką winni złożyć właściwemu komisarzowi ziemskiemu lub okręgowemu urzędowi ziemskiemu podanie według załączonego wzoru (załącznik 1).

Podania zaopinjowane odręcznie przez komisarza ziemskiego lub sprawdzone na podstawie materjałów, posiadanych przez okręgowy urząd ziemski, są niezwłocznie rozpatrywane przez prezesa okręgowego urzędu ziemskiego, który decyduje o przyznaniu pożyczki i ustala jej wysokość.

O przyznaniu pożyczki okręgowy urząd ziemski natychmiast zawiadamia petenta żądając przedstawienia odpowiedniego skryptu dłużnego według załączonego wzoru (załącznik 2 dla b. zaboru rosyjskiego i załącznik 3 dla b. zaboru austriackiego).

Tożsamość podpisu petenta na skrypcie dłużnym winna być zaświadczona bądź notarjalnie, bądź przez właściwego sędziego pokoju, wójta gminy lub komisarza ziemskiego, stosownie do przepisów, obowiązujących w miejscu sporządzenia skryptu dłużnego.

§  6.
Należności z tytułu pożyczki nie wpłacone w terminie będą uważane za zaległe. Od sumy zaległej pobierane będą odsetki zwłoki w stosunku 1/2% za każdy cały lub. rozpoczęty miesiąc zaległości.
§  7.
Należności nie wpłacone w terminie płatności podlegają przymusowemu ściągnięciu przez Państwowy Bank Rolny w trybie administracyjnym przewidzianym w art. 9 ustawy z dnia 19 kwietnia 1923 r. (Dz. U. R. P. № 54, poz. 375).
§  8.
Pożyczki bez względu na pierwotny umówiony termin stają się natychmiast płatne jeżeli nie zostały spełnione przez dłużnika warunki, zastrzeżone w skrypcie dłużnym.
§  9.
Pożyczki przewidziane w niniejszych przepisach udzielane będą z przeznaczonych na ten cel funduszów Głównego Urzędu Ziemskiego, który określi sumy, jakiemi poszczególne okręgowe urzędy ziemskie uprawnione będą dysponować.
§  10.
Administracja pożyczkami, udzielonemi na mocy niniejszych przepisów, powierza się Państwowemu Bankowi Rolnemu, którego obowiązki z tego tytułu obejmują:
1)
ewentualne wypłacanie pożyczek,
2)
inkasowanie i ściąganie rat i wszelkich należności, wypływających z udzielania pożyczek,
3)
przestrzeganie, aby zobowiązania, składane przez dłużników i interesowane w udzieleniu pożyczek osoby, odpowiadały wymaganiom niniejszych przepisów, oraz aby spłaty pożyczek następowały w sposób przewidziany przy wydaniu,
4)
prowadzenie odrębnej dla tych pożyczek księgowości,
5)
przedkładanie Prezesowi Głównego Urzędu Ziemskiego miesięcznych sprawozdań buchalteryjnych.

Pozatem administracja pożyczkami podlega przepisom, zawartym w art. 8-13 Statutu Państwowego Banku Rolnego.

Miesięczne sprawozdania buchaltaryjne Państwowego Banku Rolnego, o których mowa w p. 5 niniejszego paragrafu, Główny Urząd Ziemski będzie podawać do wiadomości Ministerstwa Skarbu.

§  11.
Dodatek administracyjny na pokrycie wydatków, związanych z wykonaniem czynności powierzonych Państwowemu Bankowi Rolnemu (art. 5) uiszcza dłużnik przy udzielaniu pożyczki z góry.
§  12.
Podania, skrypty dłużne, zaświadczenia; pokwitowania z odbioru i ze zwrotu sum pożyczkowych oraz inne akty i dokumenty związane z udzieleniem osadnikom cywilnym i wojskowym państwowej pomocy kredytowej, tudzież podania o ulgi przy spłacaniu tych pożyczek wolne są od wszelkich opłat skarbowych i komunalnych.
§  13.
Osadnikiem w rozumieniu niniejszego rozporządzenia jest każdy nabywca gospodarstwa lub działki gruntowej z majątków rozparcelowanych w myśl ustaw o reformie rolnej.
ZAŁĄCZNIKI

ZAŁĄCZNIK  Nr 1

PODANIE

..................................................

Notka Redakcji Systemu Informacji Prawnej LEX

Niniejsza treść dostępna jest wyłącznie w wersji pierwotnej treści w formacie PDF.

..................................................

ZAŁĄCZNIK  Nr 2

SKRYPT DŁUŻNY.

§  1.
Niżej podpisany ...... oświadcza, że z funduszu przeznaczonego na pomoc dla osadników na mocy ustawy z dnia 19 kwietnia 1923 roku o przyznaniu kredytu na pomoc dla osadników (Dz. U. R. P. № 54 poz. 375) otrzymał od Państwowego Banku Rolnego w Warszawie stosownie do decyzji Prezesa Okręgowego Urzędu Ziemskiego w ...... z dnia ...... 192 .... r. na cele wymienione w tej decyzji pożyczkę w gotowiźnie w sumie złotych polskich ...... słownie ...... czyli, wedle kursu w dniu wypłaty pożyczki marek ...... słownie - ...... i z otrzymania tej pożyczki kwituje. Powyższą sumę. złotych polskich ...... zobowiązuje się zwrócić Państwowemu Bankowi Rolnemu w Warszawie w ciągu roku od dnia wypłaty pożyczki bez wezwania i postawienia w zwłoce, a to w złotych polskich, względnie w walucie, mającej obieg w kraju, według kursu ustanowionego przez Ministra Skarbu w stosunku do złotego polskiego w dniu faktycznej spłaty pożyczki.
§  2.
Od sumy przyznanej pożyczki w złotych polskich, dłużnik obowiązany jest opłacać procenty w wysokości 4 od sta rocznie. Zasady, obowiązujące dla spłaty kapitału pożyczki, mają zastosowanie również do procentów.

Dłużnikowi służy prawo spłacania pożyczki w całości lub części w każdym czasie przed terminem płatności.

§  3.
Zeznający ...... upoważnia Państwowy Bank Rolny, względnie. Okręgowy Urząd Ziemski w ...... do potrącenia z przypadającej do wypłaty sumy pożyczkowej dodatku administracyjnego w stosunku jeden od sta na rzecz Państwowego Banku Rolnego.
§  4.
Wszelkie koszta i wydatki, połączone z pożyczką, a w szczególności ewentualne należytości skarbowe, notarjalne, hipoteczne, tak z tytułu wpisania, jak i wykreślenia, jak również koszta procesowe, sądowe i egzekucyjne nawet przez osoby trzecie spowodowane, zobowiązuje się dłużnik ponosić z własnych funduszów ewentualnie zwrócić je w całości Państwowemu Bankowi Rolnemu wraz z odsetkami w wysokości czterech (4) od sta rocznie, które biegną od dnia uiszczenia rzeczonych kosztów i wydatków przez Bank aż do dnia ich rzeczywistego zwrotu Bankowi.
§  5.
Dłużnik zobowiązuje się użyć otrzymaną pożyczkę na cele w powołanej decyzji o przyznaniu pożyczki oznaczone, a w szczególności na ...... przyczem podaje się w tym względzie kontroli i żądaniom Okręgowego Urzędu Ziemskiego w ...... któremu bezpośrednio lub za pośrednictwem podwładnych organów służy prawo sprawdzenia, czy otrzymana pożyczka użyta została na cele w decyzji powyższej wskazane. Dłużnik przyznaje zarazem Okręgowemu Urzędowi Ziemskiemu w ...... prawo bezpośredniego lub pośredniego zakupienia z funduszów przyznanej pożyczki na jego, dłużnika, rachunek i rzecz materjałów i przedmiotów niezbędnych na cele wymienione z obowiązkiem odbioru tych przedmiotów w terminie i w miejscu wskazanem, przez tenże Urząd. Odnośnie do gospodarstwa, względnie działki, na którą udzieloną została pożyczka, dłużnik podaje się ograniczeniom i warunkom, ustanowionym w Przepisach z dnia 5 sierpnia 1922 r. wydanych przez Prezesa Głównego Urzędu Ziemskiego w porozumieniu z Ministrem Skarbu (Monitor Polski № 251 z 1922 r.) oraz wszelkim innym w tym przedmiocie wydanym lub w przyszłości mogącym być wydanemi przepisom, tudzież ograniczeniom wskazanym w art. 33 ustawy z dn. 15 lipca 1920 r. o wykonaniu reformy rolnej (Dz. U. R. P. № 70, poz. 462).
§  6.
Niespłacona suma pożyczki wraz z ubocznemi należytościami staje się wymagalną i podlega natychmiastowemu zwrotowi Państwowemu Bankowi Rolnemu: a) jeżeli nie zostały spełnione przez dłużnika warunki, zastrzeżone przy udzieleniu pożyczki, a zwłaszcza gdy pożyczka nie została użyta na cel wskazany przy jej udzieleniu, b) jeżeli posiadłość dłużnika jest przezeń umyślnie lub na skutek niedbalstwa niszczona, c) jeżeli dłużnik działa wbrew ograniczeniom i warunkom w niniejszym skrypcie zastrzeżonem, d) jeżeli dłużnik z chwilą zaprowadzenia hipoteki dla posiadanego gospodarstwa, względnie działki gruntowej nie zabezpieczył hipotecznie zaciągniętej pożyczki.
§  7.
W razie niespłacenia pożyczki w terminie przewidzianym przez §§ 1 i 6 niniejszego skryptu dłużnik obowiązuje się uiścić odsetki zwłoki od niespłaconej sumy w stosunku 1/2% za każdy cały lub rozpoczęty miesiąc zaległości.
§  8.
O ile Okręgowy Urząd Ziemski uzna hipoteczne zabezpieczenie pożyczki za potrzebne, dłużnik obwiązuje się; zabezpieczyć pożyczkę na 1 N. Działu IV wykazu hipotecznego należącej do niego nieruchomości w formie aktu jednostronnego na rzecz Skarbu Państwa wraz z 10% kaucją na zabezpieczenie nieuprzywilejowanych procentów i kosztów pod rygorem natychmiastowej wymagalności całej udzielonej pożyczki. O ileby nieruchomość nie miała urządzonej hipoteki, dłużnik obowiązuje się wywołać pierwiastkową regulacją takowej, i zabezpieczyć należność Skarbu Państwa w sposób wyżej wskazany pod rygorem wymagalności całkowitej należności z tytułu udzielonej pożyczki.
§  9.
Dla wszystkich sporów, mogących wyniknąć z umowy niniejszej strony uznają wyłączną właściwość Sądu Okręgowego w ......

ZAŁĄCZNIK  Nr 3

SKRYPT DŁUŻNY

§ 1. do § 7 według brzmienia załącznika 2.

§ 6. Dłużnik (imię i nazwisko) ...... ustanawia niniejszem prawo zastawu: a dla sumy mk ....... (suma wypłaconej pożyczki) wraz z 4% od dnia ...... wypłaty pożyczki) oraz kosztami sądowemi i egzekucyjnemi; b) dla kaucji w sumie marek ...... (dziesięć procent sumy pożyczkowej) dla wszelkich innych kosztów i należytości którym nie służy prawo pierwszeństwa sumy kapitałowej i zezwala, ażeby powyższe prawo zastawu wpisane zostało w stanie biernym nieruchomości, objętej w. h. 1 ...... ks. gr. gm. kat. ......

§ 9. Dla wszystkich sporów, mogących wyniknąć z umowy niniejszej, strony uznają wyłącznie właściwość Sądu rzeczowo właściwego we Lwowie.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1923.70.553

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Wykonanie ustawy z dn. 19 kwietnia 1923 roku o przyznaniu kredytu na pomoc dla osadników.
Data aktu: 30/05/1923
Data ogłoszenia: 23/07/1923
Data wejścia w życie: 07/08/1923