Bezpośrednia komunikacja towarowa pomiędzy Polską a Węgrami przez Czechosłowację.

ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA KOLEI ŻELAZNYCH
z dnia 15 marca 1922 r.
o bezpośredniej komunikacji towarowej pomiędzy Polską a Węgrami przez Czechosłowacją.

Na mocy dekretu z dnia 7 lutego 1919 r. o tymczasowem przekazaniu Ministrowi Komunikacji prawa wydawania przepisów o przewozie osób, bagażu i towarów, oraz ustalania taryf przewozowych na kolejach polskich (Dz. P. P. P. № 14, poz. 152) i w porozumieniu z Ministrami Skarbu oraz Przemyślu i Handlu zarządza się co następuje:
§  1. 1
Pomiędzy stacjami kolei Polski z jednej, a stacjami kolei Węgier z drugiej strony, przez linje kolejowe Czechosłowacji, zaprowadza się bezpośrednia komunikacja towarowa na następujących warunkach ogólnych:

A.

Przewóz przesyłek dokonywać się będzie na zasadzie postanowień konwencji międzynarodowej o przewozie towarów kolejami źelaznemi (konwencja Berneńska) z dnia 14 października 1890 r. wraz z wszystkiemi uzupełnieniami oraz wspólnemi postanowieniami dodatkowemi do tej konwencji, jednak z następującemi postanowieniami odrębnemi (Konwencja Międzynarodowa wraz z ujednostajnionemi postanowieniami dodatkowemi - Dz. U. R. P. № 76 poz. 685 i poz. 686):

Do artykułów 3 i 4. Przedmioty nieprzyjmowane do przewozu. Obowiązek przewozu.

a) Przesyłki przyjmuje się narazie do przewozu tylko w ładunkach wagonowych i przy opłacie przewoźnego najmniej za 5.000 kg. za jednym listem przewozowym i od jednego wagonu.

b) Z przewozu za bezpośredniemi międzynarodowemi listami przewozowemi są wyłączone oprócz przedmiotów wymienionych w § 1 (1) postanowień wykonawczych do konwencji międzynarodowej następujące przesyłki:

1)
złoto i srebro w sztabach, platyna, pieniądze monety ze szlachetnych metali, papiery wartościowe, dokumenty, drogie kamienie, perły prawdziwe, korale, drogocenne koronki i hafty i inne kosztowności jako to; wyroby ze złota, srebra, platyny, drogich kamieni i prawdziwych pereł, zegary precyzyjne, czysty jedwab, tiule z czystego jedwabiu, aksamity z czystego jedwabiu, materje z czystego jedwabiu farbowane, wytłaczane albo haftowane oraz wyroby z nich, materje z czystego jedwabiu w deseniach służące «do pokrycia mebli, dywany jedwabne, szczególnie kosztowne skóry i szczególnie kosztowne futra, a mianowicie: bobry, niebieskie lisy, szynszylla, gronostaje, kuny, łasice kanadyjskie, wydry, karakuły, foki, wydry morskie, srebrne lisy, skunksy i sobole oraz wyroby z nich, pióra strusie, rajery i marabuty oraz wyroby z nich; olejek różany; następnie dzieła sztuki, malowidła, obrazy, przedmioty z bronzu, antyki i filmy.
2)
Zwłoki.

c) Konwojenci nie są dopuszczeni do przewozu, z wyjątkiem towarzyszących przesyłkom zwierząt i taborowi, biegnącemu na własnych kołach.

Do artykułu 6. Tłomaczenie treści listu przewozowego. Droga przewozu.

a) O ile stacja wysyłająca przyjęła przez pomyłką list przewozowy bez przekładu, przewidzianego w art. 2, ust. (3) postanowień wykonawczych do art. 6 konwencji międzynarodowej, to zdawcza stacja graniczna obowiązana jest dokonać tego tłomaczenia. W tym razie kolej poczytywana będzie za mandatarjusza nadawcy, który ponosi odpowiedzialność 2a skutki niedokładnego lub mylnego tłomaczenia.

b) Nadawca winien wskazać drogę przewozu, podając w liście przewozowym stacje graniczne przejściowe z jednego państwa do drugiego.

Listy przewozowe, nie zawierające tych danych, nie będą przyjmowane.

Uwaga. Informacji co do stacji granicznych przejściowych otwartych w danej chwili dla komunikacji towarowej polsko-węgierskiej udzielają stacje kolejowe nadawcze.

Do artykułu 7. Odpowiedzialność za wskazania zamieszczone w liście przewozowym.

Kolej nie odpowiada za straty, powstałe wskutek niewłaściwego oznaczenia w liście przewozowym nazwy stacji przeznaczenia albo nieuwzględnienia zakresu jej uprawnień przewozowych.

Do artykułu 10. Dokumenty celne, podatkowe i policyjne.

Oprócz załączonych do listu przewozowego dokumentów, dotyczących wypełnienia przepisów celnych, podatkowych lub policyjnych, nadawca obowiązany jest przedstawić dokumenty przewozowe, wydane na prawo wwozu, przewozu tranzytowego i wywozu przesyłki. Kolej nie ma obowiązku sprawdzania czy dokumenty te są sporządzone dokładnie.

Jeżeli okaże się brak dokumentów mających być dołączonemi lub ich niedokładność, wówczas przesyłka może być nie przyjęta do przewozu. Gdy brak taki lub niedokładność zostanie stwierdzoną dopiero w drodze, to dalszy przewóz może być wstrzymany, przesyłka zaś oddana do rozporządzenia nadawcy, który ponosi także wszelkie koszty, powstałe z powodu przetrzymania przesyłki (np. składowe, postojowe).

Do artykułu 11. Obliczanie przewoźnego.

a) Opłaty przewozowe oraz inne należności dodatkowe obliczane będą za drogę przewozu do i od polskiej granicy według obowiązujących taryf wewnętrznych lub związkowych uczestniczących kolei.

b) Do obliczenia przewoźnego przy przejściu przesyłki z jednej kolei na inną stosowane będą taryfy, obowiązujące w dniu przejścia przesyłki.

c) Przy przekartowaniach stosowane będą taryfy, obowiązujące odnośną stację w dniu przekartowania.

Do artykułu 12. Uiszczanie przewoźnego.

a) Przesyłki podlegają w obu kierunkach na przestrzeni do granicy polskiej obowiązkowemu ofrankowaniu, które obejmuje opłaty przewozowe, należności dodatkowe oraz koszta formalności celnych i wydatki w gotowiźnie. W tym celu stacja nadawcza ma prawo zażądać od nadawcy złożenia kaucji niezależnie od opłaty przewozowej za przestrzeń do granicy polskiej.

b) Powstałe na przestrzeni od granicy polskiej opłaty przewozowe i dodatkowe, celne oraz wydatki w gotowiźnie winny być przekazywane na odbiorcę.

c) W zależności od powyższego wydatki w gotowiźnie poczynione w drodze do granicy polskiej, jak również opłaty celne i inne dodatkowe obciążają nadawcą; takież opłaty powstałe na przestrzeni od granicy polskiej względnie na stacji granicznej polsko-czeskosłowackiej pobiera się od odbiorcy.

Do artykułu 13. Zaliczenia.

Obciążanie przesyłek zaliczeniami i zaliczkami w gotowiźnie jest niedopuszczalne.

Do artykułu 14. Terminy dostawy.

Termin dostawy, ustalony w myśl par. 6 (1) b przepisów wykonawczych konwencji międzynarodowej, przedłuża się o terminy dodatkowe, przewidziane na linjach kolejowych państw uczestniczących w przewozie.

Do artykułu 15. Prawo nadawcy rozporządzania przesyłką.

Dodatkowe zlecenia nadawcy będą wykonywane, o ile przesyłka nie przekroczyła granicy państwa, z którego była wysłana. Jeżeli przesyłka znajduje się już poza granicą państwa, gdzie była nadaną, może być, uczynione przed wykupieniem listu przewozowego przez odbiorcę zlecenie dodatkowe tylko co do zmiany osoby odbiorcy, - o ile zlecenie dodatkowe nie jest uczynione według art. 18 lub 24 konwencji międzynarodowej.

Do artykułu 18. Przeszkody w przewozie przesyłki. Droga okólna.

Jeżeli wskutek przerw ruchu kolejowego lub nadzwyczajnych przeszkód komunikacyjnych koleje zmuszone będą przesyłać przesyłki drogą okólną, to przewoźne oblicza się za drogę istotnie przebytą.

Do artykułu 18. Ubezpieczenie dostawy.

Ubezpieczenie dostawy jest niedopuszczalne.

B.

Wagony prywatnych właścicieli.

1)
Wagony prywatnych właścicieli są to wagony, przydzielone do taboru pewnej kolei i stanowiące własność firm prywatnych albo przez te firmy odnajęte do wyłącznego użytku na czas dłuższy od osoby trzeciej lub od kolei, mianowicie:
a)
wagony-kotły (cysterny, wagony-rezerwoary, wagony z trwale umocowanemi beczkami, zbiornikami, kadziami lub innemi naczyniami i wagony-tanki);
b)
inne wagony specjalnie urządzone do przewozu ściśle określonych towarów.

O przydzieleniu takich wagonów decyduje ten Zarząd kolejowy, do którego taboru wagon ma być włączony.

Do wagonów prywatnych nie wolno właścicielowi ładować innych towarów, jak te, do których przewozu są przeznaczone.

2)
Próżne wagony prywatnych właścicieli mają być nadawane do przewozu za międzynarodowemi listami przewozowemi.
3)
Prawo rozporządzania "wagonem prywatnym służy wyłącznie właścicielowi, z wyjątkami wymienionemi w punktach 4 i 5.

Wagonem próżnym rozporządza właściciel wagonu za pomocą listu przewozowego, który ma jako nadawca podpisać i przesłać na stacją nadania wagonu próżnego.

4)
Osoba trzecia, pragnąca nadać do przewozu wagon prywatny w stanie ładownym lub próżnym, obowiązana jest złożyć stacji nadania równocześnie z listem przewozowym pisemne zaświadczenie właściciela o zgodzie jego co do danego przewozu.

Zaświadczenie właściciela nie jest wymagane w tych wypadkach, kiedy odbiorca wagonu, wysyłanego przez właściciela w stanie próżnym, nadaje go w stanie załadowanym na tej samej stacji, na którą przybył wagon próżny.

Przez czas trwania takiego przewozu zawiesza się prawo właściciela zarządzania wagonem. Nadawca jest uprawniony do dawania wszelkich dodatkowych zleceń, przewidzianych w artykule 15 K. M. o ile są one w granicach wyżej wymienionego rozporządzenia dopuszczalne.

5)
Odbiorca przesyłki, która przybyła w wagonie prywatnego właściciela, może rozporządzać wagonem tylko pod warunkiem okazania zaświadczenia, wymienionego w p. 4, ust. 1.
6)
Za szkodę, powstałą wskutek przekroczenia terminu dostawy wagonu próżnego kolej odpowiada jedynie w granicach, przewidzianych w art. 40 (1), (2) i 41 K. M.

W razie przekroczenia terminu dostawy przesyłek, przewożonych w wagonach prywatnych, odpowiedzialność kolei nie zwiększa się z tytułu opóźnionego zwrotu wagonu.

7)
Za zaginięcie lub uszkodzenie wagonu prywatnego albo za zaginięcie części składowych wagonu, kolej odpowiada wyłącznie na podstawie warunków umowy o zaliczeniu wagonu do taboru danej kolei.

Terminy, przewidziane w art. 33 i 36 K, M. nie mają zastosowania do wagonów prywatnych.

Roszczenie o odszkodowania wolno zgłaszać tylko właścicielowi wagonu i to tylko do zarządu kolei macierzystej.

8)
Ubezpieczenie dostawy próżnych wagonów prywatnych jest niedopuszczalne.
9)
Przewóz próżnych wagonów prywatnych dokonywa się na podstawie taryf kolei uczestniczących w przewozie bezpłatnie albo według taryfy ulgowej, o ile na liście przewozowym poza wskazaniem odnośnych taryf zamieszczone są przez nadawcą dane następujące:
a)
w rubryce "Nazwa towaru" - oznaczenie "wagon próżny" wraz z wyjaśnieniem przyczyny przewozu w stanie próżnym,
b)
w rubryce "wagony" - cecha przynależności, numer wagonu i nazwa stacji macierzystej,
c)
żądanie przewozu bezpłatnego albo zastosowanie taryfy ulgowej przez użycie słów "przewieźć bezpłatnie albo według taryfy ulgowej (zu befördem frachtfrei oder gegen ermässigte Fracht)".

Do próżnych wagonów prywatnych, nadanych jako przesyłki pośpieszne, stosuje się postanowienia i taryfy kolei uczestniczących w przewozie.

10)
Wyznaczenie dozorcy do obsługi specjalnych urządzeń wagonów prywatnych (aparatów chłodniczych, zbiorników na wodę, urządzeń maszynowych i t. p.) jest obowiązkiem nadawcy albo odbiorcy.

C.

Przykrycie ładunków.

Dla przykrycia łudunków opony własne kolejowe nie będą wydawane.

D.

Do spraw nieobjętych przepisami wymienione-mi pod A do C stosują się przepisy przewozowe i postanowienia taryfowe wewnętrzne, obowiązujące na kolejach państw, uczestniczących w przewozie.

Bliższych informacji udziela stacja kolejowa nadawcza.

§  2.
Rozporządzenie niniejsze wchodzi w życie z dniem 1 kwietnia 1922 r.
1 § 1:

- zmieniony przez § 2 lit. d) rozporządzenia z dnia 31 maja 1922 r. w przedmiocie wykonania Berneńskiej Konwencji Międzynarodowej o przewozie towarów kolejami żelaznemi z 14 października 1890 r. wraz ze zmianami, wprowadzonemi przez Porozumienie dodatkowe z 16 lipca 1895 r. oraz Konwencje dodatkowe z 16 czerwca 1898 r. i 19 września 1906 r. (Dz.U.22.76.686) z dniem 16 września 1922 r.

- zmieniony przez § 1 rozporządzenia z dnia 7 czerwca 1924 r. (Dz.U.24.49.503) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 15 czerwca 1924 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1922.21.179

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Bezpośrednia komunikacja towarowa pomiędzy Polską a Węgrami przez Czechosłowację.
Data aktu: 15/03/1922
Data ogłoszenia: 31/03/1922
Data wejścia w życie: 01/04/1922