Krytyka prezydenckiego weta w sprawie tzw. ustawy Kamilka pokazuje, że stare powiedzenie „dzieci i ryby głosu nie mają” ma się w Polsce dobrze. Co więcej, tam gdzie wkracza polityka, nie ma miejsca na racjonalną dyskusję o tym, jak chronić dziecko - potrzeby i wygoda dorosłych zawsze mają pierwszeństwo. W tle są jeszcze kwestie związane z problemami kadrowymi sądownictwa, cyfryzacją wymiaru sprawiedliwości i, niestety, niedofinansowaniem polskich szkół, które przyparte do muru, sięgają po pomoc rodziców.

Nauczyciele protestują przeciwko polityce rządu - chodzi o brak podwyżek. Pedagodzy chcą, by ich pensja wzrosła o 10 proc., ale minister edukacji tłumaczyła niedawno, że nie ma na to pieniędzy w budżecie. Przede wszystkim dlatego, że Polska musi inwestować w rozwój armii. Jednocześnie MEN zapewnia, że zrobił dla nauczycieli tyle, że nie będzie raczej problemu z zapełnieniem wolnych miejsc pracy.

Braki kadrowe, negatywna selekcja do zawodu nauczyciela, niskie wynagrodzenia i brak pieniędzy dla samorządów - przed nami kolejny rok szkolny, w którym te problemy będą odgrywać główną rolę. Choć resort oświaty z optymizmem patrzy w przyszłość, nie są to nastroje podzielane przez nauczycieli, dyrektorów i samorządowców.

W Polsce uczniowie chodzą na religię, plastykę, edukację zdrowotną, przyjaźń, demokrację. Mają wszystko oprócz podstawy. Bo nie mają regularnych zajęć wychowania fizycznego prowadzonych przez nauczycieli WF w klasach 1–3. W najważniejszym okresie rozwojowym dzieci pozbawiono dostępu do sportu, ruchu i pasji. I to nie przypadek. To efekt systemowych decyzji.

Od 1 września 2025 r. obowiązywać miały liberalniejsze przepisy dotyczące zaświadczeń o niekaralności. MS chciało, by nie musieli dostarczać ich rodzice uczniów i goście odwiedzający szkołę. Zmianę negatywnie opiniowała rzecznika praw dziecka, podnosząc, że obniża ona standardy ochrony - zdanie to podzielił Prezydent, który zawetował nowelę.

Dla zawarcia umowy zlecenia z młodocianym wymagane jest uzyskanie zgody rodzica lub opiekuna prawnego. Zatrudniając nieletnich na podstawie zleceń, należy pamiętać o szczególnej ochronie zdrowia tych osób oraz o tym, że co do zasady możliwe jest zatrudnienie na podstawie umowy cywilnoprawnej osoby, która ukończyła 16 lat. Poniżej tego wieku można zatrudniać tylko na rzecz podmiotów prowadzących pewne rodzaje działalności.

Cyfryzacja edukacji to jeden z kamieni milowych, które ma zrealizować Polska w ramach Krajowego Planu Odbudowy. Na razie jednak para raczej poszła w gwizdek - po niezbyt udanym programie rozdawania laptopów uczniom, na lekcjach informatyki niewiele się zmieniło. Problemem jest też brak nowego sprzętu i odpowiednich aktualizacji systemów.

W piątek w Centrum Innowacji Uniwersytetu Warszawskiego zaprezentowany zostanie prezydencki projekt ustawy o utworzeniu Funduszu Rozwoju Technologii Przełomowych – poinformował rzecznik prezydenta Rafał Leśkiewicz. Ocenił, że fundusz, którego budżet ma wynieść 5 mld zł, jest niezbędny do wsparcia polskich start-upów oraz przyciągania kapitału zagranicznego i know-how do Polski.

Prezydent podpisał nowelę Karty Nauczyciela, więc już wkrótce zniknie część bolączek zgłaszanych przez nauczycieli - jak choćby brak stabilności zatrudnienia na początku kariery czy niemożność pójścia na urlop zdrowotny po uzyskaniu prawa do emerytury stażowej. Nie są to jednak zmiany rewolucyjne. Takich nie zaplanowano też w odniesieniu do uczniów i całego systemu - nowa podstawa programowa obowiązywać będzie dopiero od 2026 r.

W bazach kuratoriów oświaty znajduje się obecnie 12,7 tys. ofert pracy dla nauczycieli, co odpowiada 8,5 tys. wolnych etatów – poinformowało Ministerstwo Edukacji Narodowej. Najwięcej propozycji skierowano do nauczycieli wychowania przedszkolnego.

Od 1 września 2025 r. uczniowie mają mieć jedną lekcję religii w tygodniu. Zmiany wprowadziły przyjęte w tym roku zmiany w rozporządzeniu dotyczącym organizacji religii. Mimo że zostały zakwestionowane przez Trybunał Konstytucyjny, wyrok nie został opublikowany w Dzienniku Ustaw, więc władze oświatowe go nie uznają. Lekcje religii mają być organizowane wyłącznie na pierwszych, bądź tylko ostatnich godzinach lekcyjnych.

Uczniowie nie uczą się na razie jazdy na hulajnogach elektrycznych - jak tłumaczy MEN, dlatego, że zmiany w tym zakresie leżą w gestii resortu infrastruktury, a o wpojenie dzieciom niebezpieczeństw związanych z poruszaniem się takimi pojazdami, powinni zadbać rodzice. Faktem jest jednak, że liczba użytkowników hulajnóg wzrasta, zatem należałoby przemyśleć zmiany w podstawie programowej.

Narodowe Centrum Badań i Rozwoju (NCBR) zapowiedziało wprowadzenie jednoznacznego zakazu korzystania przez ekspertów z narzędzi opartych na sztucznej inteligencji – w tym generatywnych modeli językowych – podczas oceny wniosków o dofinansowanie. Centrum podkreśla, że proces ten musi opierać się na ludzkim osądzie i merytorycznej analizie, a nie na automatycznych rekomendacjach.

Niepublicznym szkołom łatwiej będzie spełnić wymogi dotyczące zatrudniania nauczycieli specjalistów - zmiany chce wprowadzić MEN w ramach deregulacji. Specjaliści zatrudniani na innych umowach niż umowa o pracę będą brani pod uwagę przy określeniu, czy szkoła zatrudnia wystarczającą liczbę specjalistów.

Wprowadzenie rzecznika praw ucznia to próba ograniczenia autonomii szkół. Nowy organ miałby kompetencje, które już dziś mają rzecznik praw dziecka, kuratoria oświaty oraz dyrektorzy szkół. Do tego rzecznicy mają być powoływani i nadzorowani przez ministra lub organy samorządowe, co rodzi ryzyko ich upolitycznienia. Tego typu uwagi zostały zgłoszone do nowelizacji Prawa oświatowego.

Rozszerzenie zakresu stosowania przepisów o doręczeniach elektronicznych na podmioty niepubliczne realizujące zadania publiczne, wprowadzenie Katalogu Podmiotów Publicznych, doprecyzowanie definicji e-doręczenia, publicznej usługi hybrydowej, obowiązków operatora wyznaczonego. Takie m.in zmiany przewiduje projekt nowelizacji ustawy o doręczeniach elektronicznych, który zaprezentowało ministerstwo cyfryzacji.

Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego poinformowało, że zgodnie z interpretacją Ministerstwa Finansów Narodowe Centrum Nauki (NCN) może wykorzystywać środki z obligacji skarbowych na finansowanie działalności naukowej, bez potrzeby wprowadzania zmian w przepisach. W listopadzie 2024 r. premier Donald Tusk ogłosił, że NCN otrzyma na 2025 r. dodatkowe 500 mln zł w obligacjach skarbowych.

Ministerstwo Edukacji Narodowej nie wyklucza zmian w przepisach dotyczących prac domowych w szkołach podstawowych. Jak wyjaśnia wiceministra Katarzyna Lubnauer, trwa ewaluacja rozporządzenia, a decyzje o ewentualnych modyfikacjach będą podejmowane po analizie opinii nauczycieli, uczniów oraz wyników egzaminów po roku szkolnym 2024/2025.

Prezydent podpisał długo oczekiwaną zmianę Karty Nauczyciela. Zmiany obejmują m.in. ujednolicenie pensum i rozwiązań w zakresie nagrody jubileuszowej. Doprecyzowane zostaną ponadto m.in. przepisy dotyczące doraźnych zastępstw, roli mentora, a także umów nauczycieli. Senat przyjął ustawę bez poprawek.

Matury pisemne odbędą się w dniach 4–21 maja 2026 r., ustne 7–30 maja 2026 r. Egzamin ósmoklasisty zaplanowano na 11–13 maja 2026 r. (termin dodatkowy: 8–10 czerwca 2026 r.). Największa zmiana dotyczy układu ferii zimowych — terminów będzie mniej niż w poprzednich latach, bo tylko trzy.