Agnieszka Matłacz

Ponad trzy lata temu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, że decyzja ówczesnego premiera Mateusza Morawieckiego z 2020 r., zobowiązująca Pocztę Polską do przygotowania wyborów korespondencyjnych, rażąco naruszyła prawo. W wyniku skargi kasacyjnej sprawa trafiła następnie do NSA. Termin jej rozpoznania został właśnie wyznaczony na 28 czerwca br. w składzie trojga sędziów z Izby Ogólnoadministracyjnej.

Przed wyborami w 2023 roku Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich oceniło dostępność 143 lokali wyborczych i jedynie w 36 nie stwierdzono żadnego uchybienia. Pomimo zmian w prawie i prac na poziomie samorządów, problem pozostaje aktualny i wciąż ma charakter systemowy. RPO apeluje przed kolejnymi wyborami do samorządów, aby skorzystały z przygotowanych rekomendacji i umożliwiły tej grupie obywateli udział w wyborach.

W ostatnich latach systematycznie rośnie liczba ataków cyberprzestępców. Najwyższa Izba Kontroli sprawdziła, jak na takie zagrożenia przygotowane są gminy w województwie zachodniopomorskim. Wynik kontroli jest miażdżący. Zaniedbania są wieloletnie, nieświadomość ogromna, brakuje skutecznych procedur reagowania na zagrożenia, a wykorzystywane oprogramowanie ma krytyczne luki. Samorządy nie są więc w stanie zapewnić skutecznej ochrony przed potencjalnymi atakami cyberprzestępców.

Do Rzecznika Praw Obywatelskich wpływają skargi dotyczące zmian ustawy o obronie Ojczyzny, dokonanych ustawą z 17 sierpnia 2023 r., które zakazały fotografowania i filmowania m.in. obiektów uznanych za szczególnie ważne dla bezpieczeństwa lub obronności państwa. Grozi za to kara aresztu lub grzywny, a także utrata aparatu, kamery czy drona. RPO uważa, że nowe przepisy naruszają konstytucyjne wolności i pisze w sprawie ich zmiany do ministra obrony narodowej.

NIK zaprezentowała we wtorek wyniki kontroli "Wsparcie finansowe samorządów przez państwo w okresie reform podatkowych i odbudowy gospodarki po epidemii COVID-19". Z ustaleń wynika, że w ostatnich latach duże miasta były dyskryminowane przy podziale środków przez rząd, nierówno traktowano samorządy, a ich finanse uzależniano od decyzji rządu. Dużym ciosem były zmiany podatkowe wprowadzone przez Polski Ład, kiedy samorządy utraciły dochody z PIT bez trwałej rekompensaty.

Duże miasta mają ogromny problem z nadmiarem emisji spalin i mimo że próbują różnych działań, to i tak w Warszawie, Krakowie i Wrocławiu poziom stężeń dwutlenków azotu wciąż przekracza granice określone w normach krajowych i europejskich. Miasta, i to nie tylko te największe, muszą zintensyfikować działania, bo substancje zawarte w spalinach trują ludzi i środowisko, a są dużo bardziej szkodliwe niż np. zanieczyszczenia przemysłowe.

W 2022 roku TK zakwestionował możliwość zatrzymywania prawa jazdy na 3 miesiące przez starostów wyłącznie na podstawie informacji przekazanej przez policję. Do Biura Rzecznika Praw Obywatelskich napływają skargi obywateli, bo wobec braku przepisów określających tryb zwrotu prawa jazdy, gdy nie wydano decyzji o jego zatrzymaniu, trzymiesięczny okres, na jaki prawo jazdy może zostać zatrzymane, znacznie się wydłuża.

Od kilku lat systematycznie rośnie liczba cudzoziemców napływających do Polski. W ciągu 4 lat liczba złożonych wniosków pobytowych podwoiła się, co jest dużym wyzwaniem dla urzędów wojewódzkich, które zajmują się obsługą spraw cudzoziemców. Największym problemem jest ogromna przewlekłość - na rozpatrzenie wniosku pobytowego czeka się miesiącami, a nawet latami. Pewne nieprawidłowości NIK stwierdziła także w starostwach i urzędach miast.

Za dwa tygodnie przestanie obowiązywać zerowa stawka podatku VAT na żywność. Polska Izba Handlu zwraca uwagę, że handlowcy mają bardzo mało czasu na zmianę cen, a okres w którym muszą to zrobić, przypada na szczyt przedświątecznego ruchu. Żeby nowe cenówki były gotowe na początek kwietnia, handlowcy powinni je zmieniać w świąteczny weekend.

Zasiłek chorobowy może trwać do 182 dni lub do 270 dni gdy niezdolność do pracy jest spowodowana gruźlicą bądź przypada w trakcie ciąży, albo do 91 dni po ustaniu ubezpieczenia. Jeśli chory po tym okresie wciąż jest niezdolny do pracy, a dalsze leczenie lub rehabilitacja daje mu szanse na odzyskanie zdolności do pracy, może złożyć wniosek do ZUS o świadczenie rehabilitacyjne. Nie jest konieczne stwierdzenie, że wyzdrowienie ma nastąpić w ciągu 12 miesięcy od wyczerpania zasiłku chorobowego.