Upamiętnienie ostatniego komendanta głównego Narodowych Sił Zbrojnych podpułkownika Stanisława Kasznicy w 75. rocznicę jego stracenia.
UCHWAŁASEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJz dnia 9 maja 2023 r.w sprawie upamiętnienia ostatniego komendanta głównego Narodowych Sił Zbrojnych podpułkownika Stanisława Kasznicy w 75. rocznicę jego stracenia
Stanisław Józef Kasznica urodził się 25 lipca 1908 roku we Lwowie. Był synem profesora prawa i rektora Uniwersytetu Poznańskiego Stanisława Wincentego Kasznicy. Od lat młodzieńczych związany był z Poznaniem, gdzie w 1933 roku skończył studia prawnicze na uniwersytecie i zdał egzamin adwokacki. Jednocześnie ukończył Szkołę Podchorążych Rezerwy Artylerii we Włodzimierzu Wołyńskim, a następnie otrzymał stopień podporucznika. Politycznie związał się z ruchem narodowym. We wrześniu 1939 roku wziął udział w kampanii wrześniowej jako dowódca 1. plutonu 2. baterii w 7. Dywizjonie Artylerii Konnej. Walczył w bitwie nad Bzurą oraz uczestniczył w obronie Warszawy. Za udział w walkach został odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari i Krzyżem Walecznych.
Od października 1939 roku działał w konspiracji narodowej. Był członkiem Grupy "Szańca". Współorganizował Związek Jaszczurczy, który w 1942 roku przekształcił się w Narodowe Siły Zbrojne. W strukturach tych dał się poznać jako organizator administracji cywilnej w ramach Służby Cywilnej Narodu. Propagował również ideę powrotu Ziem Zachodnich do Polski.
W trakcie Powstania Warszawskiego brał udział w walkach na Ochocie. Po opuszczeniu stolicy został komendantem okręgu Częstochowa NSZ, a od marca 1945 roku działał jako komendant Obszaru Zachód NSZ. Tworzył w Wielkopolsce organizacje konspiracyjne o charakterze wywiadowczym, a także rozbudowywał struktury konspiracji środowisk akademickich. Od sierpnia 1945 roku pełnił obowiązki komendanta głównego NSZ. W lutym 1947 roku wraz z kierownikiem Obozu Narodowego i kapitanem NSZ Lechem Neymanem został aresztowany przez funkcjonariuszy bezpieki. Przeszedł ciężkie śledztwo, następnie w wyniku wyroku sądu wojskowego w Warszawie został skazany na karę śmierci. Zabito go strzałem w tył głowy, a jego ciało komuniści zakopali po kryjomu na Powązkach. Taki sam los spotkał Lecha Neymana.
W 2009 roku Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Lech Kaczyński odznaczył pośmiertnie Stanisława Kasznicę Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski za wybitne zasługi dla niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Dopiero w 2012 roku dzięki pracom Instytutu Pamięci Narodowej szczątki Stanisława Kasznicy zostały odnalezione i zidentyfikowane, a w 2015 roku został on uroczyście pochowany w Panteonie-Mauzoleum Wyklętych-Niezłomnych na Łączce na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie.
Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, po 75 latach od egzekucji, składa hołd podpułkownikowi Stanisławowi Kasznicy oraz żołnierzom i działaczom związanym z Narodowymi Siłami Zbrojnymi, którzy oddali życie w walce z dwoma okupantami o niepodległość Polski.
| Identyfikator: | M.P.2023.511 |
| Rodzaj: | uchwała |
| Tytuł: | Upamiętnienie ostatniego komendanta głównego Narodowych Sił Zbrojnych podpułkownika Stanisława Kasznicy w 75. rocznicę jego stracenia. |
| Data aktu: | 2023-05-09 |
| Data ogłoszenia: | 2023-05-17 |