Gospodarstwa pomocnicze jednostek budżetowych.

ZARZĄDZENIE
MINISTRA FINANSÓW
z dnia 29 maja 1989 r.
w sprawie gospodarstw pomocniczych jednostek budżetowych.

Na podstawie art. 8 ust. 4 i art. 12 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 3 grudnia 1984 r. - Prawo budżetowe (Dz. U. Nr 56, poz. 283, z 1985 r. Nr 59, poz. 296, z 1986 r. Nr 42, poz. 202, z 1987 r. Nr 33, poz. 181, z 1988 r. Nr 19, poz. 131 i Nr 41, poz. 325 oraz z 1989 r. Nr 6, poz. 32 i Nr 34, poz. 178) zarządza się, co następuje:
§  1.
1.
Jednostka budżetowa może prowadzić działalność uboczną lub część działalności podstawowej w formie wyodrębnionego organizacyjnie i finansowo gospodarstwa pomocniczego na zasadach określonych w zarządzeniu.
2.
Gospodarstwo pomocnicze może być utworzone w celu prowadzenia działalności w zakresie produkcji i usług świadczonych na zasadzie umożliwiającej pełne pokrywanie kosztów z osiąganych dochodów własnych.
3.
Dofinansowanie działalności gospodarstwa pomocniczego w formie dotacji z budżetu jest dopuszczalne tylko w przypadku, gdy odrębne przepisy przewidują określone dopłaty (np. do stołówek pracowniczych).
4.
Jeżeli gospodarstwo pomocnicze świadczy usługi na rzecz jednostki budżetowej, odpłatność za te usługi może być pokrywana w formie dotacji w przypadku, gdy ta forma pozwala sprawniej i oszczędniej rozliczać należności za usługi.
§  2.
1.
Gospodarstwo pomocnicze tworzy się na podstawie decyzji:
1)
kierownika jednostki budżetowej w przypadku, gdy koszty działalności gospodarstwa pokrywane będą w pełni z dochodów własnych uzyskiwanych ze sprzedaży produkcji lub usług,
2)
właściwego ministra w zakresie podległych jednostek budżetowych budżetu centralnego lub terenowego organu administracji państwowej o właściwości ogólnej w zakresie jednostek budżetowych budżetów terenowych na wniosek kierownika jednostki budżetowej w przypadku, o którym mowa w § 1 ust. 3 i 4.
2.
Decyzje, o których mowa w ust. 1, powinny określać:
1)
nazwę i siedzibę gospodarstwa pomocniczego,
2)
nazwę i siedzibę jednostki budżetowej,
3)
przedmiot działalności wyodrębnionej z zakresu działalności jednostki budżetowej,
4)
składniki majątkowe przydzielone gospodarstwu przez jednostkę budżetową.
3.
Nowo powołanemu gospodarstwu pomocniczemu może być przyznana jednorazowa dotacja z budżetu na pierwsze wyposażenie w środki obrotowe.
4.
Jednostka budżetowa może utworzyć więcej niż jedno gospodarstwo pomocnicze, jeżeli uzasadniają to rozmiary oraz charakter działalności.
§  3.
1.
Gospodarstwo pomocnicze może być zlikwidowane na podstawie decyzji jednostki upoważnionej do jego powołania.
2.
Składniki majątkowe zlikwidowanego gospodarstwa pomocniczego przejmuje jednostka budżetowa.
§  4.
1.
Gospodarstwo pomocnicze posiada odrębny rachunek bankowy.
2.
Bank otwiera rachunek dla gospodarstwa pomocniczego na podstawie decyzji o utworzeniu gospodarstwa.
3.
Z rachunku gospodarstwa pomocniczego można dokonywać wypłat do wysokości sum zgromadzonych na rachunku.
4.
Decyzja o likwidacji gospodarstwa pomocniczego stanowi dla banku podstawę do zamknięcia rachunku gospodarstwa oraz przekazania środków finansowych pozostałych po dokonaniu rozliczeń likwidacyjnych na rachunek dochodów budżetu centralnego lub terenowego, z którym powiązana jest jednostka budżetowa prowadząca to gospodarstwo.
§  5.
1.
Kierownika gospodarstwa pomocniczego powołuje oraz odwołuje kierownik jednostki budżetowej.
2.
Umowy związane z działalnością gospodarstwa pomocniczego zawiera kierownik tego gospodarstwa.
3.
Jeżeli rozmiar działalności gospodarstwa pomocniczego nie uzasadnia potrzeby zatrudniania kierownika i głównego księgowego, funkcje te mogą być powierzone pracownikom jednostki budżetowej.
§  6.
1.
Podstawą gospodarki finansowej gospodarstwa pomocniczego jest roczny plan finansowy, obejmujący przychody, rozchody, rachunek wyników, stan środków obrotowych i rozliczenia z budżetem.
2.
Gospodarstwo pomocnicze planuje produkuję oraz sprzedaje wyroby i usługi po cenach ustalonych według ogólnie obowiązujących zasad. Sprzedaż na rzecz macierzystej jednostki budżetowej może być dokonywana według kosztów własnych.
3.
Plan finansowy gospodarstwa pomocniczego zatwierdza kierownik jednostki budżetowej, z zachowaniem kwot wpłat do budżetu, dotacji z budżetu i wynagrodzeń, o których mowa w § 7 ust. 1 i 2.
4.
Zasady i zakres opodatkowania gospodarstw pomocniczych określają ogólnie obowiązujące przepisy.
§  7.
1.
Po ustaleniu szczegółowego podziału dochodów i wydatków budżetu centralnego ministrowie ustalą planowane kwoty wpłat do budżetu, dotacji z budżetu oraz wynagrodzeń dla prowadzących gospodarstwa pomocnicze jednostek budżetowych bezpośrednio im podległych.
2.
Po ustaleniu szczegółowego podziału dochodów i wydatków budżetu terenowego terenowe organy administracji państwowej o właściwości ogólnej ustalą kwoty wpłat do budżetu, dotacji z budżetu oraz wynagrodzeń dla jednostek prowadzących gospodarstwa pomocnicze.
3.
Jednostki budżetowe, o których mowa w ust. 1 i 2, podzielą kwoty wpłat, dotacji i wynagrodzeń między prowadzone gospodarstwa.
4.
Zasady opracowania planów finansowych gospodarstw pomocniczych oraz wzory tych planów ustalają przepisy dotyczące opracowania projektu budżetu centralnego i projektów budżetów terenowych.
5.
Rozliczenia z budżetem gospodarstwa pomocniczego są planowane w budżecie w dziale i rozdziale określonym w zarządzeniu Ministra Finansów w sprawie klasyfikacji dochodów i wydatków budżetu centralnego i budżetów terenowych, właściwym dla przeważającego rodzaju działalności danego gospodarstwa.
§  8.
1.
W planach finansowych gospodarstw pomocniczych mogą być dokonywane zmiany w ciągu roku lub mogą być realizowane wyższe od planowanych przychody i rozchody bez zmiany planów, pod warunkiem że nie spowoduje to zmniejszenia wpłat do budżetu ani zwiększenia dotacji.
2.
Zmiany planu finansowego, inne niż wymienione w ust. 1, mogą być dokonywane tylko po uprzednim wprowadzeniu w obowiązującym trybie zmian w budżecie.
3.
Zasady zwiększania wynagrodzeń regulują odrębne przepisy.
§  9.
1.
Zysk do podziału gospodarstwa pomocniczego przeznaczony jest:
1)
50% na wpłatę do budżetu, z uwzględnieniem przepisów ust. 2,
2)
50% na potrzeby własne gospodarstwa.
2.
Gospodarstwa pomocnicze tworzone przy szkołach, zespołach ekonomiczno-administracyjnych szkół, jednostkach więziennictwa, zakładach dla nieletnich, internatach, zakładach opiekuńczo-wychowawczych i zakładach służby zdrowia mogą przekazywać zyski w części przeznaczonej na wpłatę do budżetu:
1)
na dochody środków specjalnych funkcjonujących w tych jednostkach budżetowych, jeżeli celem działalności tych środków specjalnych jest finansowanie poprawy warunków w wymienionych jednostkach,
2)
na zwiększenie środków obrotowych gospodarstw pomocniczych,
3)
na rachunek finansowania inwestycji z przeznaczeniem na inwestycje gospodarstwa pomocniczego.
3.
Decyzje o przeznaczeniu zysku na potrzeby własne gospodarstwa, o których mowa w ust. 1 pkt 2 oraz w ust. 2, podejmuje kierownik jednostki budżetowej.
§  10.
1. 1
Gospodarstwo pomocnicze, którego plan finansowy przewiduje wpłatę zysku do budżetu, dokonuje tej wpłaty co kwartał w wysokości wynikającej z faktycznie osiągniętego zysku, z uwzględnieniem zasad, o których mowa w § 9, a za IV kwartał - zaliczkowo w wysokości wpłaty za III kwartał. Wpłat za pierwsze trzy kwartały dokonuje się w terminie 20 dni po zakończeniu każdego kwartału, a za IV kwartał - w terminie do dnia 20 grudnia.
1a. 2
Dodatkowych wpłat wynikających z rozliczeń opartych na faktycznie osiągniętym zysku za pierwsze trzy kwartały 1990 r. należy dokonać w terminie do dnia 20 listopada 1990 r.
2.
Ostateczną roczną wpłatę z zysku do budżetu ustala się według zasady, o której mowa w § 9 ust. 1. Wpłaty tej dokonuje się w ciągu 5 dni po przyjęciu rocznego sprawozdania finansowego przez jednostkę nadrzędną.
3.
Nadpłacona kwota zaliczkowych wpłat z zysku do budżetu podlega zaliczeniu na poczet wpłat roku następnego lub zwrotowi w terminie 5 dni od złożenia wniosku o jej zwrot.
4.
Zasady i terminy wpłat ustalone w ust. 1-3 stosuje się również do dokonywania wpłat zysku na rachunek środków specjalnych.
§  11.
Dotacje budżetowe, o których mowa w § 1 ust. 3 i 4, przekazuje się gospodarstwu pomocniczemu raz na kwartał w wysokości 25% planowanej dotacji rocznej, nie więcej jednak niż uzasadnia to przebieg realizacji planu finansowego.
§  12.
Kontrolę prawidłowości rozliczeń z budżetem gospodarstw pomocniczych przeprowadzają:
1)
izby skarbowe - w zakresie gospodarstw pomocniczych budżetu centralnego,
2)
terenowe organy administracji państwowej o właściwości szczególnej do spraw finansowych - w zakresie gospodarstw pomocniczych budżetów terenowych.
§  13.
1.
Gospodarstwa pomocnicze nie dokonują odpisów amortyzacyjnych.
2.
Inwestycje gospodarstw pomocniczych są finansowane na zasadach dotyczących finansowania inwestycji jednostek i zakładów budżetowych, z uwzględnieniem przepisu § 9.
3.
Remonty kapitalne środków trwałych gospodarstw pomocniczych obciążają koszty działalności eksploatacyjnej tych gospodarstw.
§  14.
Gospodarstwa pomocnicze prowadzą księgowość zgodnie z typowym planem kont ustalonym dla tych gospodarstw i sporządzają sprawozdania finansowe zgodnie z przepisami o sprawozdawczości budżetowej.
§  15.
Przepisy dotyczące ministrów stosuje się również do kierowników urzędów centralnych.
§  16.
Traci moc zarządzenie Ministra Finansów z dnia 27 grudnia 1984 r. w sprawie gospodarstw pomocniczych jednostek budżetowych (Monitor Polski Nr 30, poz. 205).
§  17.
Zarządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.
1 § 10 ust. 1 zmieniony przez § 1 pkt 1 zarządzenia z dnia 18 października 1990 r. (M.P.90.41.319) zmieniającego nin. zarządzenie z dniem 31 października 1990 r.
2 § 10 ust. 1a dodany przez § 1 pkt 2 zarządzenia z dnia 18 października 1990 r. (M.P.90.41.319) zmieniającego nin. zarządzenie z dniem 31 października 1990 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1989.19.127

Rodzaj: Zarządzenie
Tytuł: Gospodarstwa pomocnicze jednostek budżetowych.
Data aktu: 29/05/1989
Data ogłoszenia: 14/06/1989
Data wejścia w życie: 14/06/1989