Krajowe normy ubytków naturalnych nawozów sztucznych w procesie składowania i w transporcie samochodowym.

ZARZĄDZENIE
MINISTRÓW PRZEMYSŁU CHEMICZNEGO I LEKKIEGO ORAZ KOMUNIKACJI
z dnia 12 lipca 1985 r.
w sprawie krajowych norm ubytków naturalnych nawozów sztucznych w procesie składowania i w transporcie samochodowym.

Na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 dekretu z dnia 29 października 1952 r. o gospodarowaniu artykułami obrotu towarowego i zaopatrzenia (Dz. U. Nr 44, poz. 301, z 1956 r. Nr 54, poz. 244 i z 1971 r. Nr 12, poz. 115) oraz § 8 ust. 1 pkt 1 i § 9 ust. 1 i 2 zarządzenia nr 27 Prezesa Rady Ministrów z dnia 26 sierpnia 1983 r. w sprawie zasad i trybu oraz organów właściwych do ustalania norm ubytków naturalnych (Monitor Polski Nr 30, poz. 161), w związku z zarządzeniem Ministra Gospodarki Materiałowej z dnia 14 grudnia 1983 r. w sprawie zasad opracowywania i stosowania norm ubytków naturalnych oraz stałego doskonalenia metodyki ustalania wysokości ubytków w gospodarce magazynowej i transporcie (Monitor Polski Nr 42, poz. 243), zarządza się, co następuje:
§  1.
1.
Wprowadza się określone w załączniku nr 1 do zarządzenia krajowe normy ubytków naturalnych nawozów sztucznych w procesie składowania oraz w transporcie samochodowym.
2.
Normy ubytków naturalnych nawozów sztucznych w procesie składowania określają ubytki powstałe podczas przechowywania oraz dokonywania niezbędnych czynności manipulacyjnych.
3.
Normy ubytków naturalnych nawozów sztucznych w transporcie samochodowym określają ubytki przy przewozie i związanym z nim załadunku, przeładunku i wyładunku.
§  2.
Sposób stosowania krajowych norm, o których mowa w § 1, określa instrukcja stanowiąca załącznik nr 2 do zarządzenia.
§  3.
Zarządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

ZAŁĄCZNIKI

ZAŁĄCZNIK Nr  1

TABELA KRAJOWYCH NORM UBYTKÓW NATURALNYCH NAWOZÓW SZTUCZNYCH W PROCESIE SKŁADOWANIA I W TRANSPORCIE SAMOCHODOWYM

Lp. Grupa i rodzaj nawozów Rodzaj opakowania Operacje wyładunkowe, przeładunkowe i transport samochodowy Miejsce przechowywania i wydawania
wyładunek z wagonu lub przeładunek na środek transportu samochodowego (w % od ilości przyjętej do wyładunku-przeładunku) przewóz transportem samochodowym (w % od ilości przyjętej do przewozu) wyładunek ze środka transportu samochodowego do magazynu (w % od ilości przyjętej do wyładunku przemieszczanie z miejsca na miejsce, łącznie z przewozem przy inwentaryzacji nawozów kopcowanych (w % od ilości przemieszczonej) w budynku magazynowym w kopcach i pod wiatą
przy odległości w km przechowywanie (w % od przeciętnego zapasu)4) wydawanie (w % od ilości wydanej) przechowywanie (w % od przeciętnego zapasu)4) wydawanie (w % od ilości wydanej)
do 1 1-10 ponad 10
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13
1 Nawozy azotowe, fosforowe i wieloskładnikowe papierowe

polietylenowe

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

0,153)

-

-

0,103)

-

0,152)

2 Nawozy fosforowe: pyliste luzem 0,20 0,50 0,60 0,80 0,20 0,20 0,20 0,25 0,40 0,40
granulowane luzem 0,10 0,50 0,60 0,80 0,10 0,10 0,15 0,20 0,20 0,35
3 Nawozy wieloskładnikowe luzem 0,10 0,50 0,60 0,80 0,10 0,10 0,10 0,20 0,20 0,35
4 Nawozy potasowe luzem 0,20 0,50 0,60 0,80 0,20 0,20 0,20 0,30 0,40 0,50
5 Nawozy potasowo-magnezowe i magnezowe luzem 0,20 0,50 0,60 0,80 0,20 - 0,20 0,30 - -
6 Saletrzak luzem 0,20 0,50 0,60 0,80 0,20 - 0,20 0,40 - -
7 Siarczan amonowy luzem 0,20 0,50 0,60 0,80 0,20 0,20 0,20 0,30 2,402) 0,602)
8 Mocznik luzem 0,20 0,50 0,60 0,80 0,20 - 0,20 0,30 - -
9 Mieszanki ogrodnicze luzem 0,20 0,50 0,60 0,80 0,20 - 0,20 0,30 - -
10 Nawowy ciekłe zbiorniki 0,20 - - - - - 0,20 0,30 - -
11 Woda amoniakalna - okres letni1) zbiorniki 0,20 - - - - - 0,40 0,30 - -
- okres zimowy1) zbiorniki 0,10 - - - - - 0,40 0,20 - -
12 Wapno nawozowe luzem 0,40 1,10 1,30 1,50 0,40 0,40 1,00 0,80 1,20 1,50
1) Za okres letni przyjmuje się okres od 1 kwietnia do 31 października; za okres zimowy przyjmuje się okres od 1 listopada do 31 marca.

2) Norma może być stosowana po dopuszczeniu siarczanu amonowego do przechowywania luzem poza budynkiem magazynowym.

3) Normy przewiduje się na pokrycie braków masy deklarowanej w opakowaniach fabrycznych i niektórych strat powstałych na skutek uszkodzenia opakowań, jeśli nie zostały one ustalone odrębnie i odpisane na podstawie komisyjnie sporządzonego protokołu.

4) Normy dotyczą okresu rocznego.

ZAŁĄCZNIK Nr  2

INSTRUKCJA

W SPRAWIE STOSOWANIA KRAJOWYCH NORM UBYTKÓW NATURALNYCH NAWOZÓW SZTUCZNYCH

I.

Przepisy ogólne.

1. Normy ubytków naturalnych nawozów sztucznych określone w tabeli (załączniku nr 1) mają zastosowanie do rozliczania strat ilościowych nawozów, powstałych w procesach składowania i w transporcie samochodowym wskutek zachodzących procesów fizycznych (pylenie, parowanie, rozpuszczanie) oraz w związku z wykonywaniem czynności manipulacyjnych.

2. Norm ubytków naturalnych nie stosuje się do rozliczania strat ilościowych spowodowanych:

1) zepsuciem lub zniszczeniem w wyniku niewłaściwego opakowania, przechowywania lub braku dbałości,

2) przyczynami losowymi, nieszczęśliwymi wypadkami i kradzieżami,

3) nieprzestrzeganiem wymagań i postanowień określonych we właściwych Polskich Normach (PN), normach branżowych (BN) i normach zakładowych (ZN).

3. Niedozwolone jest:

1) odpisywanie z góry ubytków naturalnych bez uprzedniego udokumentowanego ich stwierdzenia,

2) odpisywanie ubytków naturalnych w wysokości przekraczającej ubytki rzeczywiście stwierdzone.

II.

Przepisy szczegółowe.

Ubytki naturalne w granicach norm oblicza się:

1) w odniesieniu do transportu - od ilości (masy) nawozów przyjętej do wyładunku z wagonu, przewozu i wyładunku ze środka transportu samochodowego do magazynu; wielkość ubytku jest sumą ubytków obliczonych dla kolejnych operacji,

2) przy przemieszczaniu z miejsca na miejsce z ważeniem podczas inwentaryzacji - od ilości przemieszczonej,

3) w odniesieniu do przechowywania - od przeciętnego zapasu w okresie pomiędzy inwentaryzacjami, z uwzględnieniem miejsca i czasu przechowywania,

4) w odniesieniu do wydawania - od ilości wydanych z magazynu w okresie objętym inwentaryzacją, tj. od ilości sprzedanych, fizycznie przemieszczonych do punktów sprzedaży komisowej i agencyjnej oraz wydanych w ramach przerzutów; do obrotu magazynowego nie zalicza się ilości nawozów wydanych nabywcom wprost z wagonów.

III.

Zasady obliczania ubytków naturalnych.

1. Wysokość ubytku naturalnego w granicach normy, powstałego podczas:

1) wyładunku z wagonu lub przeładunku na środek transportu samochodowego,

2) przewozu transportem samochodowym,

3) wyładunku ze środka transportu samochodowego do magazynu,

4) przemieszczenia z miejsca na miejsce podczas inwentaryzacji,

5) wydawania z magazynu,

- oblicza się według wzoru:

W x N

Uw = ------ (1)

100

gdzie:

Uw - ubytek naturalny w granicach normy w kg,

W - masa nawozu w kg (ilość przyjęta do wyładunku, przeładunku, przewozu, przemieszczana lub wydana),

N - obowiązująca norma ubytku naturalnego w procentach, odczytana z odpowiedniej kolumny tabeli.

Przy stosowaniu norm ubytków naturalnych nawozów sztucznych uwzględnia się różne ich warunki odbioru od kolei, a mianowicie:

a) gdy odbioru nawozów dokonuje się po zważeniu na wadze wagonowej - przy rozliczaniu ilości nawozów przekazywanych przez kolej stosuje się tylko normę ustaloną dla transportu kolejowego, a następnie przy rozliczaniu ilości przewożonych transportem samochodowym - normę dla przeładunku z wagonów na środki transportu samochodowego oraz normę dla transportu samochodowego,

b) gdy odbiór nawozów od kolei następuje po zważeniu na wadze samochodowej przy stacji kolejowej - przy rozliczaniu ilości nawozów otrzymywanych od kolei stosuje się zarówno normę dla transportu kolejowego, jak i dla przeładunku z wagonów, a następnie przy rozliczaniu ilości przewożonych transportem samochodowym - tylko normę ustaloną dla tej fazy transportu,

c) gdy z powodu braku obydwu wymienionych wag (lit. a i b) nawozy waży się w magazynie odbiorcy i w ten sposób określa ich wagę odbioru od kolei - przy rozliczaniu dostawy stosuje się normy ubytków naturalnych ustalone dla transportu kolejowego, przeładunku z wagonu i transportu samochodowego.

Podane wyżej zasady stosuje się przy wykorzystaniu wzoru (1).

2. Wysokość ubytku naturalnego w granicach normy, powstałego podczas przechowywania, oblicza się według wzoru:

Z x N

Um = -------- x Y (2)

100

gdzie: Um - ubytek naturalny w granicach normy w kg,

Z - przeciętny zapas magazynowy za okres objęty inwentaryzacją w kg, wyliczony według wzoru:

Z1 + Z2 + Z3 + ... + Zn

Z = ------------------------ (3)

M

gdzie: Z1, Z2 ... - zapas na koniec kolejnych miesięcy okresu obrachunkowego,

M - liczba pełnych miesięcy w okresie międzyinwentaryzacyjnym,

N - obowiązująca norma ubytku naturalnego w procentach według tabeli (kol. 10 i 12),

Y - stosunek okresu objętego inwentaryzacją w miesiącach do okresu rocznego (12 miesięcy), dla którego ustalono normę ubytku.

Przykład:

Dane:

typ nawozu: superfosfat pylisty,

okres obrachunkowy: od 10 lutego do 8 września, tj. 7 miesięcy,

w okresie obrachunkowym z magazynu wydano 105.700 kg,

przeciętny zapas magazynowy (wzór 3):

miesiąc zapas na koniec miesiąca w kg
luty 90.750
marzec 68.300
kwiecień 0
maj 31.100
czerwiec 14.650
lipiec 12.150
sierpień 45.050
252.000

252.000

Z = --------- = 36.000 kg

7

- wysokość dopuszczalnego ubytku naturalnego powstałego podczas składowania: (wzór 2)

Z x N 36.000 x 0,20 7

Um = ------ x Y = -------------- x --- = 42 kg

100 100 12

- wysokość dopuszczalnego ubytku naturalnego powstałego podczas wydawania z magazynu: (wzór 1)

W x N 105.700 x 0,25

Uw = ------ = ---------------- = 264 kg

100 100

- łączna wysokość dopuszczalnego ubytku naturalnego superfosfatu pylistego w magazynie wynosi:

Us = Um + Uw = 42 kg + 264 kg = 306 kg.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1985.24.186

Rodzaj: Zarządzenie
Tytuł: Krajowe normy ubytków naturalnych nawozów sztucznych w procesie składowania i w transporcie samochodowym.
Data aktu: 12/07/1985
Data ogłoszenia: 26/09/1985
Data wejścia w życie: 26/09/1985