Zmiana stawek amortyzacyjnych w CIT – czy dopuszczalne są korekty wsteczne
Możliwość zmiany stawek amortyzacyjnych, zarówno na przyszłość, jak i w odniesieniu do okresów przeszłych, od kilku lat stanowi przedmiot intensywnego sporu interpretacyjnego pomiędzy podatnikami, sądami administracyjnymi oraz organami podatkowymi. Kluczowe znaczenie ma tu wykładnia art. 16i ust. 5 ustawy o CIT, który dopuszcza obniżanie stawek amortyzacyjnych, jednak nie wskazuje jednoznacznie momentu podjęcia decyzji o ich zmianie. Analiza aktualnej linii interpretacyjnej oraz orzeczniczej pokazuje wyraźną rozbieżność stanowisk, przy czym orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego istotnie przesuwa akcent na korzyść podatników - pisze Karol Piątyszek z CNKP Tax & Accounting.
Punktem wyjścia dla sporu jest wykładnia art. 16i ust. 5 ustawy o CIT. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej konsekwentnie prezentuje stanowisko zawężające, zgodnie z którym zmiana stawek amortyzacyjnych może dotyczyć wyłącznie przyszłych okresów rozliczeniowych. W interpretacji indywidualnej z 18 grudnia 2024 r., nr 0111-KDIB2-1.4010.499.2024.2.AG, organ wskazał, że zasady zawarte w art. 16i ust. 4 i ust. 5 ustawy o CIT nie oznaczają, iż zmiany stawki amortyzacyjnej można dokonać wstecz, podkreślając, że wyrażenie „następny rok podatkowy” odnosi się wyłącznie do okresów po roku bieżącym. W konsekwencji organ przyjmuje, że podatnik nie jest uprawniony do modyfikowania kosztów podatkowych w dowolnym momencie ani za dowolny okres przeszły, chyba że korekta wynika z błędu rachunkowego lub oczywistej omyłki.
Analogiczne stanowisko zostało powtórzone w interpretacji z 2 lutego 2026 r., nr 0111-KDIB1-3.4010.754.2025.2.MBD, w której organ wskazał, że zmiana stawki amortyzacyjnej nie daje podstaw do dokonania modyfikacji wstecz, a jej skutki obowiązują wyłącznie od pierwszego miesiąca każdego kolejnego roku podatkowego. W ujęciu DKIS mechanizm amortyzacji ma charakter prospektywny, co – zdaniem organu – ma zapewniać stabilność i przejrzystość rozliczeń podatkowych.
NSA po stronie podatników
Stanowisko organów podatkowych było jednak wielokrotnie kwestionowane przez wojewódzkie sądy administracyjne. W wyroku sygn. akt I SA/Łd 92/22, WSA w Łodzi stwierdził jednoznacznie, że brzmienie art. 16i ust. 5 ustawy o CIT pozwala podatnikom na zmianę stawek amortyzacyjnych zarówno w odniesieniu do przyszłych, jak i przeszłych rozliczeń podatkowych. Sąd wskazał, że przepis określa jedynie moment, od którego dana stawka wywołuje skutki (np. od początku roku), a nie moment podjęcia decyzji o jej zmianie.
Stanowisko to zostało rozwinięte w wyroku sygn. akt I SA/Kr 647/24, w którym WSA w Krakowie uznał, że art. 16i ust. 5 ustawy o CIT „(…) pozwala podatnikom podatku dochodowego na zmianę stawek amortyzacyjnych w odniesieniu zarówno do przyszłych, jak i przeszłych rozliczeń podatkowych (…)”. Sąd wyraźnie podkreślił, że brak jest w ustawie zakazu retrospektywnej zmiany stawek, a takie ograniczenie nie może być domniemywane. Jednocześnie wskazano, że granicą takiej korekty pozostaje termin przedawnienia zobowiązania podatkowego.
Istotne znaczenie dla kierunku wykładni miały najnowsze rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego, które ugruntowały linię korzystną dla podatników. Przykładowo, w wyroku sygn. akt II FSK 856/22 NSA wskazał, że podatnik może zaplanować obniżenie lub podwyższenie stawek zarówno na przyszłość, jak i wstecz. Stanowisko to wyraźnie odrzuca interpretację prezentowaną przez organy podatkowe.
Analogiczne wnioski zostały zawarte w wyroku NSA sygn. akt II FSK 295/25, w którym sąd potwierdził, że art. 16i ust. 5 ustawy o CIT pozwala podatnikom na zmianę stawek amortyzacyjnych w odniesieniu zarówno do przyszłych, jak i przeszłych rozliczeń podatkowych. Sąd podkreślił, że wykładnia językowa przepisu nie daje podstaw do wprowadzenia ograniczenia wyłącznie do przyszłości, a możliwość korekty deklaracji podatkowej wynika bezpośrednio z art. 81 Ordynacji podatkowej.
Przewodnik po zmianach w Ordynacji podatkowej od 1.10.2026 r. - czytaj w LEX >
W świetle utrwalającego się orzecznictwa NSA należy przyjąć, że zmiana stawek amortyzacyjnych może nastąpić zarówno na przyszłość, jak i wstecz, pod warunkiem zachowania określonych ograniczeń systemowych. Kluczowe znaczenie ma tu stosowanie jednej stawki dla całego roku podatkowego oraz respektowanie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Z najnowszego orzecznictwa wynika również, że zmiana stawki amortyzacyjnej może wywoływać skutki dla całego roku podatkowego, którego dotyczy korekta, nawet jeżeli decyzja o jej zastosowaniu została podjęta po jego zakończeniu.
Przepisy zostają bez zmian
Warto przy tym podkreślić, że przedstawiony kierunek wykładni, ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych, miał ulec istotnej zmianie. W przestrzeni legislacyjnej pojawiła się bowiem propozycja nowelizacji przepisów dotyczących amortyzacji, zawarta w projekcie nr UD116. W pierwotnej wersji projekt zakładał ograniczenie możliwości dokonywania wstecznych korekt stawek amortyzacyjnych środków trwałych. Jednak w ostatnich dniach Ministerstwo Finansów wycofało się z wprowadzenia tej zmiany legislacyjnej.
Aktualna linia orzecznicza NSA wyraźnie sprzyja podatnikom i dopuszcza retrospektywną zmianę stawek amortyzacyjnych w granicach wynikających z przepisów o przedawnieniu. Odmienne stanowisko nadal prezentują jednak organy podatkowe.
Czytaj w LEX: Podwyższone stawki amortyzacyjne na przykładach >
W praktyce orzecznictwo NSA otwiera podatnikom możliwość dokonywania korekt amortyzacji za lata nieprzedawnione poprzez retrospektywną zmianę stawek amortyzacyjnych. Należy jednak pamiętać, że organy podatkowe nadal prezentują stanowisko przeciwne, co może skutkować koniecznością obrony swojego stanowiska w postępowaniu sądowo administracyjnym.
Autor: Karol Piątyszek, konsultant podatkowy w CNKP Tax & Accounting
