Wymiana zużytych lub uszkodzonych znaków pieniężnych.

ZARZĄDZENIE
MINISTRA FINANSÓW
z dnia 28 maja 1963 r.
w sprawie wymiany zużytych lub uszkodzonych znaków pieniężnych.

Na podstawie art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1958 r. o Narodowym Banku Polskim (Dz. U. Nr 72, poz. 356) zarządza się, co następuje:
§  1.
Oddziały Narodowego Banku Polskiego wymieniają bez potrąceń zużyte lub uszkodzone znaki pieniężne, o ile ich autentyczność nie budzi zastrzeżeń i o ile odpowiadają one następującym warunkom:
1)
banknoty - jeżeli zachowały przynajmniej 75% swej pierwotnej powierzchni i posiadają:
a)
jedną z dwóch numeracji,
b)
przy zatarciu elementów graficznych - cechy umożliwiające rozpoznanie ich wartości nominalnej,
c)
przy sklejeniu z części tego samego banknotu - jedną numerację oraz co najmniej trzy elementy pozostałej numeracji;

przez pojęcie numeracji rozumie się oznaczenie serii i numeru, przez pojęcie elementu numeracji - literę serii lub cyfrę numeru;

2)
monety - jeżeli zachowały istotne elementy plastyczne lub oznaczenie wartości nominalnej i nie wykazują cech rozmyślnego uszkodzenia.
§  2.
Oddziały Narodowego Banku Polskiego wymieniają w 50% wartości nominalnej przedstawiane oddzielnie do wymiany części banknotów, powstałe wskutek przecięcia lub rozdarcia i posiadające przynajmniej 45% pierwotnej powierzchni.
§  3.
Oddziały Narodowego Banku Polskiego wymieniają bez potrąceń banknoty sklejone z dwóch części pierwotnie do siebie nie należących, z których każda odpowiada warunkom określonym w § 2.
§  4.
Oddziały Narodowego Banku Polskiego nie wymieniają uszkodzonych znaków pieniężnych:
1)
nie odpowiadających warunkom określonym w §§ 1, 2 i 3;
2)
co do których istnieje podejrzenie, że zostały uszkodzone w celach przestępczych.
§  5.
Znaki pieniężne wymienione w §§ 2, 3 i 4 nie mają mocy prawnego środka płatniczego.
§  6.
Oddziały Narodowego Banku Polskiego mają obowiązek zatrzymywania za pokwitowaniem znaków pieniężnych opisanych w § 4, przedstawionych do wymiany lub przyjętych tytułem wpłaty. Zatrzymane znaki pieniężne oddziały Narodowego Banku Polskiego przesyłają do Centrali Narodowego Banku Polskiego w celu wymiany lub zniszczenia, a jeżeli istnieje podejrzenie, że zostały uszkodzone w celach przestępczych, zawiadamiają o tym władze miejscowe powołane do ścigania przestępstw.
§  7.
Centrala Narodowego Banku Polskiego może wymienić w 50% lub w pełnej wartości nominalnej uszkodzone banknoty, jeżeli posiadają co najmniej 30% swej pierwotnej powierzchni i jeżeli na podstawie dowodów przedstawionych przez ich posiadacza uzna, że uszkodzenie banknotów nie nastąpiło na skutek złej woli lub rażącego niedbalstwa. Wymiana uszkodzonych banknotów, o których mowa wyżej, może być dokonana według ich pełnej wartości nominalnej tylko wówczas, gdy ze stanu przedstawionych do wymiany banknotów oraz z innych dowodów wynika, że brakujące części banknotów nie były i nie mogą być oddzielnie przedstawione do wymiany w trybie niniejszego zarządzenia. Uszkodzone znaki pieniężne nie wymienione przez Centralę Narodowego Banku Polskiego podlegają zatrzymaniu bez odszkodowania i komisyjnemu zniszczeniu.
§  8.
Za wymianę uszkodzonych znaków pieniężnych, dokonaną w trybie § 7, przysługuje Centrali Narodowego Banku Polskiego prawo pobierania opłat tytułem zwrotu kosztów produkcji znaków pieniężnych oraz innych opłat taryfowych.
§  9.
Traci moc zarządzenie Ministra Finansów z dnia 20 lutego 1959 r. w sprawie wymiany zużytych lub uszkodzonych znaków pieniężnych (Monitor Polski Nr 19, poz. 84).
§  10.
Zarządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1963.48.240

Rodzaj: Zarządzenie
Tytuł: Wymiana zużytych lub uszkodzonych znaków pieniężnych.
Data aktu: 28/05/1963
Data ogłoszenia: 12/06/1963
Data wejścia w życie: 12/06/1963