Wzór i zasady sporządzania spisów wyborców dla wyborów do Sejmu i do rad narodowych.

ZARZĄDZENIE
MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH
z dnia 7 stycznia 1961 r.
w sprawie wzoru i zasad sporządzania spisów wyborców dla wyborów do Sejmu i do rad narodowych.

Na podstawie art. 29 ust. 3 i art. 33 ust. 3 Ordynacji wyborczej do Sejmu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (Dz. U. z 1960 r. Nr 58, poz. 325), art. 34 ust. 1 i art. 37 ust. 4 Ordynacji wyborczej do rad narodowych (Dz. U. z 1960 r. Nr 58, poz. 326) oraz w związku z art. 1 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 22 grudnia 1960 r. o uzupełnieniu i zmianie niektórych przepisów prawa wyborczego (Dz. U. Nr 57, poz. 323) zarządza się, co następuje:
§  1.
W spisach wyborców umieszcza się obywateli polskich mających w dniu wyborów ukończonych 18 lat, a więc w spisach wyborców dla wyborów do Sejmu i do rad narodowych wyznaczonych na dzień 16 kwietnia 1961 r. - obywateli urodzonych przed lub w dniu 16 kwietnia 1943 r. W spisach wyborców umieszcza się również osoby, których obywatelstwo polskie nie zostało stwierdzone, jeżeli stale zamieszkują w Polsce i nie są obywatelami innego państwa.
§  2.
W spisach wyborców nie umieszcza się osób:
a)
pozbawionych zdolności do czynności prawnych lub w niej ograniczonych z powodu choroby umysłowej,
b)
pozbawionych praw publicznych prawomocnym orzeczeniem sądu, ale tylko w czasie trwania pozbawienia praw.
§  3.
1.
Spisy wyborców sporządzają prezydia miejskich, dzielnicowych, osiedli i gromadzkich rad narodowych.
2.
Prezydia miejskich rad narodowych sporządzają spisy wyborców w miastach nie podzielonych na dzielnice.
3.
W miastach podzielonych na dzielnice (w dzielnicach) spisy wyborców sporządzają prezydia dzielnicowych rad narodowych.
4.
Prezydia rad narodowych osiedli sporządzają spisy wyborców w osiedlach.
5.
Prezydia gromadzkich rad narodowych sporządzają spisy wyborców w gromadach.
§  4.
Te same spisy wyborców służą dla wyborów do Sejmu i do rad narodowych.
§  5.
1.
Przy sporządzaniu spisów wyborców prezydia rad narodowych w miastach, dzielnicach i osiedlach posługiwać się będą wykazami dostarczonymi przez organy ewidencji i kontroli ruchu ludności.
2.
Prezydia gromadzkich rad narodowych będą sporządzać spisy wyborców na podstawie prowadzonych przez siebie ksiąg meldunkowych.
§  6.
W wykazach oraz w spisach wyborców umieszcza się osoby:
a)
zamieszkałe w danej gromadzie, osiedlu lub mieście, oprócz osób, które zgłosiły czasową nieobecność w miejscu zamieszkania,
b)
zameldowane na pobyt czasowy (okresowy) w danej gromadzie, osiedlu lub mieście, jeżeli zgłosiły czasową nieobecność w miejscu zamieszkania.
§  7.
W wykazach oraz w spisach wyborców nie umieszcza się osób, które wprawdzie nie zostały wymeldowane ze swego miejsca zamieszkania, lecz faktycznie tam nie przebywają w związku z odbywaniem zasadniczej służby wojskowej lub ćwiczeń rezerwy.
§  8.
1.
Osoby pełniące służbę wojskową umieszcza się w wykazach oraz w spisach wyborców sporządzanych przez prezydia rad narodowych, jeżeli osoby te nie mieszkają na terenie zamkniętym w jednostkach wojskowych. Nie umieszcza się w tych wykazach i spisach osób zakwaterowanych lub zamieszkałych na terenie zamkniętym jednostek wojskowych.
2.
W wykazach oraz w spisach wyborców sporządzanych przez prezydia rad narodowych nie umieszcza się również osób zamieszkałych w wojskowych blokach mieszkalnych poza terenem zamkniętym jednostek wojskowych w przypadku, gdy władze wojskowe tworzące obwody głosowania dla składu jednostek wojskowych powiadomią właściwe prezydia rad narodowych o zamieszczeniu tych osób w spisach wyborców sporządzonych dla tych obwodów.
§  9.
Dla każdego obwodu głosowania sporządza się oddzielny spis wyborców. Jeżeli obwód obejmuje więcej niż jeden okręg wyborczy, sporządza się oddzielny spis wyborców dla każdego z tych okręgów.
§  10.
1.
Wykazy i spisy wyborców sporządza się:

- według ulic wymienionych w porządku alfabetycznym,

- w obrębie danej ulicy - według kolejnych numerów domów,

- w obrębie danego domu - według kolejnych numerów mieszkań.

Przykład:

Obwód nr 12.

1)
Jankowski Hilary ul. Asnyka nr 1 mieszkania 1
2)
Jankowska Teresa
3)
Jankowski Wacław
4)
Żywulski Jan
5)
Żywulska Maria
6)
Brodziński Juliusz ul. Asnyka nr 1 mieszkania 2
7)
Brodzińska Klara
8)
Brodziński Stefan
9)
Gurgiel Zofia ul. Asnyka nr 2 mieszkania 1
10)
Gurgiel Stanisław

itd.

154)
Starski Eugeniusz ul. Bednarska nr 1 mieszkania 1
155)
Starski Jan
156)
Starska Weronika
157)
Wyrwaz Kazimierz
158)
Albinowski Adam ul. Bednarska nr 1 mieszkania 2

itd.

2.
Spisy wyborców w gromadach sporządza się:

- według poszczególnych miejscowości (wsi, przysiółków, kolonii itp.) wymienionych w porządku alfabetycznym,

- w obrębie danej miejscowości - według kolejnych numerów domów, a jeżeli w danej miejscowości są ulice - według ulic i kolejnych numerów domów.

Przykład: Okręg wyborczy nr 2 dla wyboru gromadzkiej rady narodowej.

Obwód głosowania nr 15 w gromadzie Jeżowice

1)
Kobus Adam Górki nr 1
2)
Kobus Genowefa
3)
Kobus Wacław
4)
Arczyński Jan Górki nr 2
5)
Arczyńska Klara
6)
Malewska Maria Górki nr 3

itd.

155)
Węgrowska Aniela Szklary, ul. Jasna 1
156)
Węgrowski Marian
157)
Węgrowski Stanisław
158)
Stanisławska Janina Szklary, ul. Jasna 2
159)
Stanisławski Wiktor
160)
Stanisławski Zenon

itd.

198)
Jankowska Maria Zarzecze nr 1
199)
Jankowski Piotr
200)
Jankowski Stanisław
201)
Jarmoliński Adam Zarzecze nr 2
202)
Jarmolińska Krystyna
203)
Babicka Janina Zarzecze nr 3
204)
Babicki Henryk

itd.

§  11.
1.
Po dostarczeniu wykazów organy ewidencji i kontroli ruchu ludności przesyłać będą prezydiom rad narodowych w miastach, dzielnicach i osiedlach co 10 dni wykazy dodatkowe, dotyczące osób:
a)
wymeldowanych z miejsca zamieszkania oraz tych, które zgłosiły czasową nieobecność z miejscu zamieszkania,
b)
zameldowanych na zamieszkanie albo pobyt czasowy (okresowy), jeżeli zgłosiły czasową nieobecność z miejscu zamieszkania.
2.
Na podstawie tych dodatkowych wykazów prezydia rad narodowych będą sporządzać dodatkowe spisy wyborców bądź aktualizować spisy sporządzone.
3.
Prezydia gromadzkich rad narodowych będą sporządzać dodatkowe spisy wyborców bądź aktualizować sporządzone spisy na podstawie danych z ksiąg meldunkowych.
§  12.
Dla obwodów głosowania utworzonych w szpitalach, sanatoriach i w innych zakładach służby zdrowia oraz w zakładach pomocy społecznej i zakładach inwalidzkich prezydia rad narodowych sporządzają spisy wyborców na podstawie wykazów dostarczonych przez kierowników tych zakładów.
§  13.
1.
Spisy wyborców sporządza się wyłącznie na formularzach, których wzór ustala załącznik nr 1 do zarządzenia.
2.
W przypadkach sporządzania spisu sposobem mechanicznym ("Adrema") można przyjąć układ formularza odmienny od określonego we wzorze, pod warunkiem zachowania wszystkich rubryk w tym wzorze przewidzianych.
§  14.
1.
W spisie wyborców wymienia się zgodnie z rubrykami formularza: liczbę porządkową, nazwisko, imię, imię ojca, datę urodzenia (dzień, miesiąc i rok) i miejsce zamieszkania wyborcy (w miastach: ulicę, numer domu i numer mieszkania, a w gromadach: miejscowość - wieś, przysiółek, kolonię itp., ulicę, jeżeli w danej miejscowości są ulice, oraz numer domu).
2.
W rubryce "Uwagi" zamieszcza się adnotację o podstawie skreślenia ze spisu wyborców (np. "wyjechał", "zmarł", "wyrok 18.X.1958 r." itp.).
3.
Ponadto w nagłówku każdej karty spisu wymienia się prezydium rady narodowej sporządzające spis, numer obwodu głosowania oraz gromadę, osiedle lub miasto, w którym znajduje się obwód głosowania. W spisach obejmujących wyborców zamieszkałych w gromadach, osiedlach i miasteczkach wymienia się ponadto numer okręgu wyborczego utworzonego dla wyboru gromadzkiej (osiedla) rady narodowej.
4.
Formularz spisowy zapisuje się dwustronnie.
§  15.
Spisy sporządza się w trzech egzemplarzach. Mogą one być wykonane pismem maszynowym lub pismem ręcznym, atramentem, w zależności od miejscowych możliwości.
§  16.
Każdy egzemplarz spisu wyborców podpisuje przewodniczący i sekretarz prezydium rady narodowej, po czym spis zaopatruje się urzędową pieczęcią prezydium rady narodowej. Ponadto każdy arkusz spisu powinien być zaopatrzony w pieczęć prezydium i parafowany przez sekretarza prezydium.
§  17.
Dwa egzemplarze spisów wyborców prezydium rady narodowej przesyła przewodniczącym obwodowych komisji wyborczych. Trzeci egzemplarz spisu prezydium rady narodowej zachowuje u siebie.
§  18.
1.
Jeżeli wyborca po sporządzeniu spisu wyborców zmienia miejsce pobytu, otrzymuje na swoje żądanie od prezydium, które sporządziło spis wyborców, zaświadczenie o prawie głosowania. Wydając to zaświadczenie prezydium skreśla wyborcę ze spisu z adnotacją "wyjechał".
2.
Za okazaniem tego zaświadczenia wyborca zostaje przez obwodową komisję wyborczą swego nowego miejsca pobytu wciągnięty do spisu wyborców i dopuszczony do głosowania. Wciągając wyborcą do spisu komisja odbiera od niego zaświadczenie i załącza je do swoich akt.
3.
Wzór zaświadczenia o prawie głosowania ustala załącznik nr 2 do niniejszego zarządzenia.
§  19.
Zaświadczenie o prawie głosowania przysługuje również wyborcom, którzy ze względu na wykonywanie prac wyborczych w innym obwodzie głosowania nie mogą oddać głosu w swoim obwodzie głosowania (np. dlatego, że wchodzą w skład komisji wyborczej w innym obwodzie).
§  20.
W wyborach zarządzonych na dzień 16 kwietnia 1961 r. należy przestrzegać następujących terminów:
1)
wykazy, o których mowa w § 5, powinny być dostarczone prezydiom rad narodowych do dnia 15 lutego 1961 r.,
2)
spisy wyborców należy sporządzić do dnia 6 marca 1961 r.,
3)
prezydia rad narodowych powinny przesłać 2 egzemplarze spisów wyborców przewodniczącym obwodowych komisji wyborczych (§ 17) najpóźniej 9 marca 1961 r.
§  21.
Sposób sporządzania spisów wyborców w jednostkach wojskowych, na statkach oraz za granicą określają odrębne zarządzenia.
ZAŁĄCZNIKI

ZAŁĄCZNIK  Nr 1

SPIS WYBORCÓW

ZAŁĄCZNIK  Nr 2

ZAŚWIADCZENIE O PRAWIE GŁOSOWANIA

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1961.4.24

Rodzaj: Zarządzenie
Tytuł: Wzór i zasady sporządzania spisów wyborców dla wyborów do Sejmu i do rad narodowych.
Data aktu: 07/01/1961
Data ogłoszenia: 19/01/1961
Data wejścia w życie: 19/01/1961