Organizacja, zakres działania oraz tryb funkcjonowania komisji do walki ze spekulacją i nadużyciami.

INSTRUKCJA NR 185
PREZESA RADY MINISTRÓW
z dnia 27 lipca 1957 r.
w sprawie organizacji, zakresu działania oraz trybu funkcjonowania komisji do walki ze spekulacją i nadużyciami.

Na podstawie § 1 ust. 6 i 8 uchwały nr 186 Rady Ministrów z dnia 23 maja 1957 r. o komisjach do walki ze spekulacją i nadużyciami (Monitor Polski Nr 45, poz. 279) ustala się, co następuje:
§  1.
1.
Komisja do walki ze spekulacją i nadużyciami w handlu oraz przy świadczeniu usług, zwana w dalszym ciągu "komisją", działa przy prezydium powiatowej (miejskiej, dzielnicowej) rady narodowej, pod jego bezpośrednim nadzorem.
2.
Nadzór zwierzchni nad działalnością komisji sprawuje prezydium wojewódzkiej (lub równorzędnej) rady narodowej.
§  2.
Do zakresu działania komisji należy:

-

kontrola sprzedaży towarów, specjalnie zaś kontrola sprzedaży posiadanych zapasów towarowych, pobieranych cen, sposobu przechowywania i jakości towarów oraz rzetelności miar i wag;

-

wykrywanie przestępstw spekulacyjnych oraz nadużyć w handlu i przy świadczeniu usług, przede wszystkim przez ujawnienie nielegalnych handlarzy, ich agentów i innych spekulantów;

-

kontrola przestrzegania w zakładach handlowych i przemysłu gastronomicznego oraz w innych punktach sprzedaży przepisów o obrocie towarowym;

a w szczególności kontrola:

1)
czy nie są sprzedawane i wykupywane towary w celu dalszej ich odsprzedaży z zyskiem oraz czy na targach, jarmarkach i innych miejscach przeznaczonych do sprzedaży nie sprzedaje się z zyskiem towarów zakupionych w handlu detalicznym;
2)
czy nie zachodzą przypadki nielegalnego skupu żywca albo nielegalnego handlu mięsem lub zbożem;
3)
czy towary przeznaczone na sprzedaż nie są ukrywane przed nabywcami i czy nie odmawia się ich sprzedaży;
4)
czy nie żąda się lub nie pobiera za towary cen wyższych od obowiązujących;
5)
czy przy sprzedaży towarów nie oszukuje się na ilości, wadze, mierze, gatunku i czy nie zachodzą przypadki posługiwania się przy sprzedaży nierzetelną miarą lub wagą;
6)
czy posiadane i sprzedawane towary nie mają widocznych cech zepsucia lub uszkodzenia;
7)
czy przechowywanie i sprzedaż towarów odbywa się zgodnie z obowiązującymi przepisami;
8)
czy placówki handlu są należycie i terminowo zaopatrywane w towary pierwszej potrzeby;
9)
czy towary sprzedawane w placówkach handlowych posiadają oznaczenie ceny, jakości i pochodzenia tych towarów;
10)
czy na towar znajdujący się w sklepie jest odpowiedni dokument dostawy i czy pracownicy sklepu nie sprzedają towarów nie będących własnością sklepu;
11)
czy nie pobiera się za zawodowe świadczenia usług opłat wyższych od obowiązujących lub czy nie zachodzą przypadki nieuzasadnionej odmowy świadczeń usług;
12)
czy plany i rozdzielniki towarowe na sklepy, szczególnie towarów atrakcyjnych i pierwszej potrzeby, są prawidłowo sporządzone, a dostawy towarowe nie stoją w rażącej dysproporcji z planami i rozdzielnikami;
13)
czy ilość zakupionego towaru, szczególnie od dostawców prywatnych, odpowiada rzeczywistym potrzebom kontrolowanej uspołecznionej placówki handlowej.
§  3.
1.
Członków komisji powołuje prezydium właściwej narodowej:
a)
przewodniczącego - ze swego grona;
b)
sekretarza i członków komisji - spośród pracowników prezydium;
c)
członków nie będących pracownikami prezydium:

-

przedstawiciela Milicji Obywatelskiej na wniosek właściwej komendy Milicji Obywatelskiej,

-

przedstawiciela związków zawodowych na wniosek wojewódzkiej komisji porozumiewawczej związków zawodowych,

-

przedstawicieli organizacji społecznych, na wniosek właściwych organizacji społecznych działających na danym terenie (np. Związek Młodzieży Socjalistycznej, Związek Młodzieży Wiejskiej, Liga Kobiet).

2.
Liczbę członków komisji ustala w zależności od potrzeb prezydium właściwej rady narodowej z zastrzeżeniem przewidzianym w § 1 ust. 3 uchwały wymienionej na wstępie instrukcji.
§  4.
1.
Komisja działa bądź bezpośrednio przez swych członków, bądź za pośrednictwem działających z upoważnienia i pod nadzorem komisji kontrolerów społecznych delegowanych przez zakłady pracy i organizacje społeczne.
2.
Zasady wysuwania kandydatów na kontrolerów społecznych w zakładach pracy ustala instrukcja Centralnej Rady Związków Zawodowych.
§  5.
1.
Komisja przeprowadza kontrole planowe i pozaplanowe (doraźne). Prezydia właściwych rad narodowych udzielają wytycznych do planów kontroli.
2.
Członków komisji i kontrolerów społecznych wyznacza oraz deleguje do wykonywania czynności kontrolnych w grupach liczących co najmniej dwie osoby - przewodniczący lub sekretarz komisji wydając im w tym celu pisemne upoważnienie ze wskazaniem przedmiotu kontroli oraz okresu ważności.
3.
Przewodniczący lub sekretarz komisji instruuje członków komisji i kontrolerów społecznych w zakresie ich zadań oraz wykonywania czynności kontrolnych.
4.
Z przeprowadzonej kontroli sporządza się protokół, który powinien być złożony komisji najpóźniej następnego dnia po zakończeniu kontroli. W zakładach posiadających "książki protokołów" protokół sporządza się w tych książkach (zabierając jeden egzemplarz). W zakładach nie posiadających "książek protokołów" sporządza się protokół na drukach posiadanych przez komisję w trzech jednobrzmiących egzemplarzach, z których jeden egzemplarz pozostaje w zakładzie kontrolowanym, jeden egzemplarz komisja przesyła jednostce nadrzędnej nad zakładem kontrolowanym i jeden pozostaje w aktach komisji.
5.
Po sprawdzeniu protokołu i innych dowodów zebranych w toku kontroli sekretarz komisji w razie potrzeby przeprowadza postępowanie wyjaśniające. Na podstawie zebranych materiałów komisja w składzie trzech członków wyznaczonych przez przewodniczącego, w tej liczbie sekretarza komisji postanawia najpóźniej w ciągu 14 dni o nadaniu sprawie dalszego biegu i przekazuje akta sprawy wraz z wnioskiem właściwym władzom. Komisja może występować do jednostki nadrzędnej nad jednostką kontrolowaną z wnioskami o usunięcie stwierdzonych niewłaściwości lub przyczyn ich zaistnienia oraz sprawdzać sposób załatwiania tych wniosków.
§  6.
1.
Przy dokonywaniu kontroli członkowie komisji i kontrolerzy społeczni mają prawo przeglądania dokumentów, dokonywania oględzin pomieszczeń i przedmiotów oraz żądania składania ustnych wyjaśnień. Członkowie komisji mają nadto prawo żądania wyjaśnień pisemnych.
2.
W razie stwierdzenia w toku kontroli sprzedawania towarów o wyraźnych cechach zepsucia przewodniczący lub sekretarz komisji mają prawo dokonać zabezpieczenia tych towarów powiadamiając jednocześnie o tym jednostkę nadrzędną nad kontrolowaną oraz prezydium właściwej rady narodowej.
3.
Jeżeli w czasie przeprowadzania kontroli zachodzi podejrzenie, że popełnione zostało przestępstwo, komisja zawiadamia o tym niezwłocznie władze właściwe do ścigania danego przestępstwa. W razie gdy organy tych władz nie są na miejscu obecne, a zachodzi nieodzowna potrzeba zabezpieczenia towarów i innych przedmiotów stanowiących dowód lub przedmiot przestępstwa, przewodniczący lub sekretarz komisji uprawnieni są do dokonywania tych czynności.
§  7.
Komisja przeprowadza także kontrolę sklepów i zakładów wojskowych przedsiębiorstw handlowych podległych Centralnemu Zarządowi "Wojskowa Centrala Handlowa" i przedsiębiorstw pn. "Konsumy" podległych Centralnemu Zarządowi Konsumów, z wyjątkiem tych placówek, które znajdują się na terenach zamkniętych.
§  8.
1.
Prezydium wojewódzkiej (lub równorzędnej) rady narodowej w porozumieniu z wojewódzkim zespołem do spraw walki ze spekulacją i nadużyciami w handlu ustala okresowe wytyczne do pracy komisji.
2.
Prezydium właściwej rady narodowej przyjmuje sprawozdania z działalności komisji i określa terminy ich składania.
3.
Komisja w zakresie wykonywanych czynności współdziała z zainteresowanymi komisjami rad narodowych, radami nadzorczymi organizacji spółdzielczych, z organami Prokuratury, Milicji Obywatelskiej, Państwowej Inspekcji Handlowej oraz innymi zainteresowanymi organami.
§  9.
W przypadku pracy w godzinach nadliczbowych członkowie komisji nie będący pracownikami prezydium oraz kontrolerzy społeczni otrzymują wynagrodzenie ryczałtowe w wysokości 10 zł za każdą godzinę pracy nadliczbowej od godziny 6 do godziny 22 i 20 zł za każdą godzinę pracy nadliczbowej od godziny 22 do godziny 6.
§  10.
Traci moc obowiązującą instrukcja Prezesa Rady Ministrów z dnia 25 sierpnia 1951 r. w sprawie organizacji, zakresu działania oraz trybu funkcjonowania komisji do walki ze spekulacją i nadużyciami w handlu, zmieniona instrukcją nr 91 Prezesa Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 1954 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1957.66.405

Rodzaj: Instrukcja
Tytuł: Organizacja, zakres działania oraz tryb funkcjonowania komisji do walki ze spekulacją i nadużyciami.
Data aktu: 27/07/1957
Data ogłoszenia: 19/08/1957
Data wejścia w życie: 19/08/1957