Rozstrzyganie przez komisje rozjemcze sporów pomiędzy radami robotniczymi a jednostkami nadrzędnymi przedsiębiorstw państwowych.

UCHWAŁA NR 279
RADY MINISTRÓW
z dnia 29 lipca 1957 r.
w sprawie rozstrzygania przez komisje rozjemcze sporów pomiędzy radami robotniczymi a jednostkami nadrzędnymi przedsiębiorstw państwowych.

Celem zapewnienia szerokiej inicjatywy rad robotniczych w rozwijaniu i usprawnianiu produkcji w interesie gospodarki narodowej Rada Ministrów uchwala, co następuje:
§  1.
1.
Spory pomiędzy radami robotniczymi a jednostkami nadrzędnymi przedsiębiorstw, w których te rady działają, rozstrzygają resortowe komisje rozjemcze, nazywane dalej "komisjami rozjemczymi".
2.
Przez "jednostkę nadrzędną przedsiębiorstwa" należy rozumieć, jeżeli chodzi o przedsiębiorstwa objęte planowaniem centralnym - centralne zarządy i jednostki równorzędne, a jeżeli chodzi o przedsiębiorstwa podległe radom narodowym - terenowe zarządy i jednostki równorzędne.
§  2.
Przedmiotem postępowania przed komisjami rozjemczymi mogą być spory między radą robotniczą a jednostką nadrzędną przedsiębiorstwa:
1)
na tle stosowania przepisów dotyczących uprawnień przedsiębiorstw i ich jednostek nadrzędnych,
2)
a) dotyczące nałożenia w ciągu roku nowych zadań na przedsiębiorstwo, jeżeli zadania te powodują zmniejszenie planowanej rentowności, a nie nastąpiło odpowiednie wyrównanie przez zwiększenie udziału przedsiębiorstwa w zysku lub w inny sposób,
b)
dotyczące odmowy jednostki nadrzędnej zaaprobowania proponowanych przez rady robotnicze zmian w obowiązujących przedsiębiorstwo wskaźnikach planu, jeżeli zmiany te, zdaniem rady robotniczej, pozwalają na osiągnięcie lepszych wyników gospodarczych aniżeli wynikające z obowiązujących wskaźników,
3)
zgodnie poddane przez radę robotniczą i jednostkę nadrzędną do rozstrzygnięcia przez komisję rozjemczą.
§  3.
1.
Komisje rozjemcze składają się z:
1)
prezesa komisji,
2)
superarbitrów.

W skład zespołów komisji rozjemczej wchodzą arbitrzy wyznaczeni przez strony występujące w sporze.

2.
Prezesa komisji rozjemczej powołuje właściwy minister w porozumieniu z zarządem głównym zainteresowanego związku zawodowego.
3.
Listę superarbitrów ustalają właściwy minister wspólnie z zarządem głównym zainteresowanego związku zawodowego spośród osób o odpowiednich kwalifikacjach zawodowych i doświadczeniu w sprawach gospodarczych.
§  4.
Do obowiązków prezesa komisji rozjemczej należy:
1)
wyznaczanie superarbitra, jeżeli strony same nie dokonały jego wyboru (§ 5 ust. 1),
2)
w sporach większej wagi ustalanie konieczności orzekania w składzie zwiększonym,
3)
przedstawianie wydanych orzeczeń właściwemu ministrowi lub prezydium rady narodowej (§ 10 ust. 1),
4)
kierowanie pracami sekretariatu komisji rozjemczej.
§  5.
1.
Komisja rozjemcza orzeka w zespołach składających się z:
1)
dwóch arbitrów, wyznaczonych po jednym przez każdą ze stron, oraz
2)
superarbitra wyznaczonego z listy superarbitrów zgodnie przez strony, a w razie braku ich zgody - przez prezesa komisji.

Dla strony, która nie wyznaczyła arbitra we wniosku albo w terminie wskazanym przez prezesa komisji, arbitra wyznaczy prezes komisji.

2.
W przypadkach wymienionych w § 4 pkt 2 i w § 11 spory rozpatrywane są w zespołach orzekających, zwiększonych o dwóch członków, wyznaczonych z listy superarbitrów zgodnie przez strony, a w razie braku ich zgody - przez prezesa komisji.
§  6.
1.
Komisja rozjemcza rozpoznaje sprawę na podstawie wniosku jednej ze stron lub zgodnego wniosku obu stron.
2.
Strona składająca wniosek powinna wskazać osobę arbitra z jej ramienia oraz oświadczyć, czy nastąpiło porozumienie między stronami co do osoby superarbitra.
§  7.
Wszczęcie sporu nie powoduje zawieszenia mocy obowiązującej decyzji jednostki nadrzędnej przedsiębiorstwa.
§  8.
1.
Komisja rozjemcza zawiadamia o wszczęciu sporu właściwy związek zawodowy, który może zgłaszać oświadczenia i wnioski oraz wziąć udział w rozprawie przez swojego przedstawiciela.
2.
W razie niestawienia się na rozprawę arbitra lub arbitrów wyznaczonych przez strony rozprawa może się odbyć bez ich udziału.
§  9.
Komisja wydaje orzeczenia po przeprowadzeniu rozprawy. Orzeczenie powinno być umotywowane.
§  10.
1.
Prezes komisji rozjemczej przedstawia w terminie 10 dni wydane orzeczenie wraz z uzasadnieniem właściwemu ministrowi, a jeżeli przedsiębiorstwo podlega radzie narodowej - prezydium tej rady.
2.
Orzeczenie staje się prawomocne, jeżeli właściwy minister lub prezydium rady narodowej w ciągu 14 dni od przedstawienia wydanego orzeczenia, orzeczenia tego nie uchyli w całości lub części.
3.
Prawomocne orzeczenie doręcza się niezwłocznie z urzędu obu stronom, które je wykonują w swoim zakresie działania.
§  11.
W razie uchylenia orzeczenia komisji rozjemczej minister lub prezydium rady narodowej przekaże sprawę do ponownego rozpoznania w innym zespole orzekającym. Rozpoznanie sprawy następuje w zespole zwiększonym.
§  12.
Orzeczenie wydane przez zespół zwiększony jest ostateczne i podlega wykonaniu.
§  13.
Przepisy uchwały dotyczące ministrów stosuje się również do urzędów centralnych i ich kierowników.
§  14.
1.
Członkowie zespołu orzekającego otrzymują wynagrodzenie za udział w posiedzeniach komisji oraz diety i zwrot kosztów podróży według przepisów obowiązujących pracowników państwowych.
2.
Koszty związane z działalnością komisji rozjemczej pokrywane są z budżetu właściwego resortu.
§  15.
Właściwi ministrowie powołają do dnia 30 września 1957 r. resortowe komisje rozjemcze.
§  16.
Prezes Rady Ministrów wyda regulamin komisji rozjemczych, ustalający szczegółowy tryb postępowania w sporach objętych niniejszą uchwałą.
§  17.
Uchwała wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1957.65.398

Rodzaj: Uchwała
Tytuł: Rozstrzyganie przez komisje rozjemcze sporów pomiędzy radami robotniczymi a jednostkami nadrzędnymi przedsiębiorstw państwowych.
Data aktu: 29/07/1957
Data ogłoszenia: 16/08/1957
Data wejścia w życie: 16/08/1957