Zaopatrywanie inwalidów wojskowych w przedmioty ortopedyczne.

ZARZĄDZENIE
MINISTRA PRACY I OPIEKI SPOŁECZNEJ
z dnia 20 lipca 1955 r.
w sprawie zaopatrywania inwalidów wojskowych w przedmioty ortopedyczne.

Na podstawie art. 24 ust. 2 i art. 43 dekretu z dnia 14 sierpnia 1954 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojskowych i ich rodzin (Dz. U. Nr 37, poz. 159) oraz art. 32 ust. 3 dekretu z dnia 18 września 1954 r. o zaopatrzeniu emerytalnym generałów (admirałów), oficerów zawodowych i podoficerów nadterminowych oraz ich rodzin (Dz. U. Nr 41, poz. 181) zarządza się, co następuje:
§  1.
1.
Zarządzenie normuje zaopatrzenie w przedmioty ortopedyczne inwalidów, którym służy prawo do zaopatrzenia inwalidzkiego na podstawie dekretu z dnia 14 sierpnia 1954 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojskowych i ich rodzin (Dz. U. Nr 37, poz. 159) i dekretu z dnia 18 września 1954 r. o zaopatrzeniu emerytalnym generałów (admirałów), oficerów zawodowych i podoficerów nadterminowych oraz ich rodzin (Dz. U. Nr 41, poz. 181), oraz inwalidów wojennych i wojskowych, którym przyznano zaopatrzenie inwalidzkie na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 lipca 1954 r.
2.
Ilekroć w niniejszym zarządzeniu użyto wyrazu "inwalida" bez bliższego określenia, należy przez to rozumieć jedną z osób wymienionych w ust. 1.
§  2.
1.
Przedmiotami ortopedycznymi w rozumieniu niniejszego zarządzenia są: protezy kończyn, aparaty, gorsety, obuwie ortopedyczne, pasy brzuszne i przepuklinowe, wkładki ortopedyczne, wózki inwalidzkie oraz przedmioty uzupełniające zaopatrzenie ortopedyczne, a mianowicie: uchwyty (końcówki) do protez rąk, pończochy kikutowe, obuwie do protez, kule metalowe i drewniane, laski, rękawiczki.
2.
Zaopatrywanie inwalidów w środki pomocnicze, jak: okulary, gałki oczne, aparaty słuchowe, kółka gumowe, rurki do tchawicy, oraz inne środki przeciw zniekształceniu i kalectwu nie wymienione w ust. 1 regulują przepisy wydane przez Ministra Zdrowia.
§  3.
Inwalidzi zaopatrywani są w przedmioty ortopedyczne na koszt Państwa.
§  4.
Przedmioty ortopedyczne przydzielane są inwalidom do bezpłatnego użytkowania i stanowią własność Państwa. Po zaprzestaniu korzystania przez użytkownika podlegają zwrotowi do państwowej wytwórni protez.
§  5. 1
1.
O potrzebie zastosowania przedmiotów ortopedycznych, rodzaju i przyznaniu ich decydują komisje protezowe, działające przy państwowych wytwórniach protez.
2.
Komisje protezowe mogą orzec, iż niektóre przedmioty ortopedyczne nie podlegają obowiązkowi zwrotu do Państwowej Wytwórni Protez po zaprzestaniu korzystania z nich przez użytkownika.
§  6.
W skład komisji protezowej wchodzą:
1)
przewodniczący: lekarz ortopeda,
2)
członkowie:
a)
technik ortopeda,
b)
kierownik biura komisji protezowej.
§  7.
1.
Komisja protezowa może odmówić przyznania przedmiotów ortopedycznych, jeżeli uzna, że zastosowanie ich jest niemożliwe lub niecelowe.
2.
Od decyzji komisji protezowej służy inwalidzie prawo odwołania się do Ministerstwa Pracy i Opieki Społecznej.
§  8.
1.
Inwalidzi zaopatrujący się po raz pierwszy w przedmioty ortopedyczne otrzymują skierowanie do wytwórni protez z wydziału rent i pomocy społecznej prezydium wojewódzkiej rady narodowej, właściwej ze względu na miejsce zamieszkania inwalidy.
2.
Ponowne zaopatrzenie w przedmioty ortopedyczne otrzymują inwalidzi w państwowych wytwórniach protez za okazaniem książki inwalidzkiej.
§  9.
1.
Inwalida pozbawiony jednej lub obu kończyn dolnych otrzymuje po dwie protezy na każdą brakującą kończynę.
2.
Inwalida pozbawiony obu kończyn dolnych, który tylko z trudem może chodzić przy pomocy protez, otrzymuje zamiast jednej pary protez wózek inwalidzki.
3.
Inwalida pozbawiony obu kończyn dolnych, u którego zastosowanie protez nie wpłynęłoby na zdolność poruszania się, otrzymuje tylko wózek inwalidzki.
4.
Wózki inwalidzkie otrzymują inwalidzi, jeżeli w następstwie kalectwa nie mogą poruszać się, a zastosowanie aparatów ortopedycznych nie wpłynęłoby na ich zdolność poruszania się.
§  10.
1.
Przy zaopatrywaniu w protezy kończyn dolnych inwalida otrzymuje:
1)
jedną parę obuwia protezowego,
2)
po 2 sztuki pończoch kikutowych na każdy kikut.
2.
Koszty naprawy obuwia protezowego ponosi inwalida.
§  11.
Inwalida dotknięty kalectwem kończyn dolnych otrzymuje w razie potrzeby oprócz protez kule i laski w ilości określonej przez komisję protezową.
§  12.
1.
Inwalida pozbawiony jednej kończyny górnej otrzymuje jedną protezę roboczą z odpowiednimi do jego zawodu (potrzeb) przyrządami pomocniczymi i jedną sztuczną dłoń kosmetyczną tak skonstruowaną, by mogła być przytwierdzona do nasady ręki protezy roboczej. Na uzasadnione życzenie inwalidy komisja protezowa może przyznać zamiast protezy roboczej i sztucznej dłoni kosmetycznej - protezę kosmetyczną.
2.
Inwalida pozbawiony obu kończyn górnych otrzymują dwie protezy, o których mowa w ust. 1, oraz przyrządy pomocnicze, służące do wykonywania zawodu i ułatwiające spełnianie codziennych czynności.
3.
Komisja protezowa może przyznać inwalidom posługującym się protezami w pracy lub szkoleniu zawodowym dodatkową protezę roboczą wraz z przyrządami pomocniczymi podnoszącymi użyteczność protezy.
§  13.
Przy zaopatrzeniu w protezy kończyn górnych inwalida otrzymuje:
1)
jedną parę rękawiczek,
2)
po 2 sztuki pończoch kikutowych na każdy kikut.
§  14.
1.
Inwalida pozbawiony obu kończyn górnych, zaopatrzony w protezy rąk, otrzymuje jedną parę rękawiczek rocznie.
2.
Inwalida pozbawiony jednej kończyny górnej, zaopatrzony w protezę roboczą, otrzymuje jedną parę rękawiczek rocznie, a zaopatrzony w protezę kosmetyczną - jedną parę rękawiczek na dwa lata.
§  15. 2
1.
Inwalida z ubytkami, niedowładami lub zniekształceniami w stopach lub ze skróceniami kończyn dolnych otrzymuje obuwie ortopedyczne, o ile kalectwo uniemożliwia mu korzystanie z normalnego obuwia. Zależnie od tego, czy kalectwo wymagające obuwia ortopedycznego dotyczy obu kończyn dolnych, czy jednej kończyny, inwalida otrzymuje dwa buty ortopedyczne albo jeden ortopedyczny i jeden normalny.
2.
Koszty naprawy obuwia ortopedycznego ponosi inwalida.
§  16.
Inwalidzi ociemniali otrzymują białe laski.
§  17.
Inwalida obowiązany jest poddawać się wszelkim przymiarkom i próbom, które będą potrzebne do należytego dopasowania przedmiotu ortopedycznego, oraz przeszkoleniu w posługiwaniu się przedmiotami ortopedycznymi.
§  17a. 3
1.
Jeżeli mimo dwukrotnego wezwania i uprzedzenia o skutkach niezgłoszenia się, inwalida nie zgłosi się w ciągu 3 miesięcy licząc od dnia drugiego wezwania w celu dokonania przymiarki lub po odbiór zamówionego przedmiotu ortopedycznego i nie usprawiedliwi niestawienia się, ponowne zaopatrzenie inwalidy w przedmiot ortopedyczny może nastąpić dopiero po upływie okresu, na jaki zamówiony, a nie odebrany przedmiot ortopedyczny powinien mu służyć.
2.
Nie odebrany w terminie określonym w ust. 1 przedmiot ortopedyczny podlega rozbiórce. Kwotą stanowiącą różnicę między wartością nie odebranego przedmiotu ortopedycznego a uzyskaną z rozebranego przedmiotu należy obciążyć zleceniodawcę.
§  18.
1.
Przedmioty ortopedyczne powinny służyć inwalidzie w zasadzie na następujące okresy czasu:
1)
proteza kończyny dolnej - 5 lat,
2)
proteza kończyny górnej robocza - 3 lata,
3)
proteza kończyny górnej kosmetyczna - 5 lat,
4)
obuwie ortopedyczne (1 but ortopedyczny i 1 normalny lub 2 buty ortopedyczne) - 1 rok,
5)
gorset ortopedyczny - 3 lata,
6)
gorset dla dzieci - 11/2 roku,
7)
aparat podpórczy - 3 lata,
8)
aparat ustalający - 3 lata,
9)
pas przepuklinowy - 1 rok,
10)
pas brzuszny - 2 lata.
2.
Inwalida pracujący może otrzymać dwie pary obuwia ortopedycznego, które ma mu służyć na podwójny okres przewidziany w ust. 1.
3.
Przy wydawaniu przedmiotów ortopedycznych nie wyszczególnionych w ust. 1 okres czasu, na jaki dany przedmiot ma służyć inwalidzie, określa komisja protezowa.
4.
Komisja protezowa może okresy czasu przewidzianego w ust. 1 skrócić lub przedłużyć w zależności od jakości materiału, z którego przedmiot ortopedyczny został wykonany, lub od rodzaju pracy zawodowej danego inwalidy.
§  19.
1.
Po upływie okresów czasu wskazanych w § 18 lub wyznaczonych przez komisję protezową następuje ponowne zaopatrzenie w przedmioty ortopedyczne.
2. 4
Ponowne zaopatrzenie w przedmioty ortopedyczne następuje za zwrotem zużytych przedmiotów ortopedycznych, o ile komisja protezowa nie orzekła, że przedmioty te nie podlegają obowiązkowi zwrotu po zaprzestaniu korzystania z nich przez użytkownika (§ 5 ust. 2).
§  20.
1.
Przy ponownym zaopatrzeniu w protezy kończyn dolnych inwalida otrzymuje równocześnie obuwie protezowe. Zaopatrzenie w obuwie protezowe może nastąpić nawet przed ponownym przydzieleniem protezy, o ile inwalida będzie używał uprzednio przydzielonej protezy przez przeciąg co najmniej roku po upływie okresu przewidzianego w § 18.
2.
Ponowne zaopatrzenie w pończochy kikutowe następuje w drodze wymiany pończoch zużytych na nowe, z tym że w ciągu roku można wymienić najwyżej po 6 sztuk pończoch na każdy kikut. Wymiana pończoch powinna być dokonywana za pośrednictwem poczty.
§  21.
Wydanie nowych przedmiotów ortopedycznych przed upływem okresu przewidzianego w § 18 w miejsce przedmiotu, którego zniszczenie zostało spowodowane złą wolą lub zaniedbaniem, stwierdzonym przez komisję protezową, może nastąpić tylko za zwrotem kosztów, których wysokość określa państwowa wytwórnia protez.
§  22.
Inwalidzie nie wolno dokonywać w przedmiotach ortopedycznych żadnych zmian i przeróbek oraz większych napraw.
§  23.
1.
Jeżeli uszkodzenie przedmiotu ortopedycznego zostało spowodowane złą wolą, poważnym zaniedbaniem ze strony inwalidy lub spóźnieniem zgłoszenia potrzeby naprawy, wszelkie koszty związane z naprawą przedmiotu ortopedycznego wraz z kosztami swojej podróży i transportu przedmiotu ortopedycznego ponosi inwalida.
2. 5
Naprawy przedmiotów ortopedycznych uszkodzonych bez winy inwalidy są dokonywane na koszt Państwa z wyjątkiem napraw pasów brzusznych i przepuklinowych, obuwia ortopedycznego i wkładek ortopedycznych oraz obuwia protezowego.
§  24.
Inwalida otrzymuje z państwowej wytwórni protez zwrot kosztów przesyłki przedmiotów ortopedycznych do naprawy, jeżeli ta naprawa ma być dokonana na koszt Państwa, a nie wymaga obecności samego inwalidy w wytwórni protez.
§  25.
1.
Inwalida wezwany do państwowej wytwórni protez na komisję protezową, do przymiarki lub odbioru przedmiotu ortopedycznego otrzymuje:
1)
zwrot kosztów przejazdu do wytwórni i z powrotem do miejsca zamieszkania,
2)
zwrot utraconego zarobku lub strawne,
3)
zwrot kosztów noclegu.
2.
Osoba towarzysząca inwalidzie otrzymuje zwrot kosztów wymienionych w ust. 1 na podstawie orzeczenia komisji lekarskiej lub zaświadczenia lekarskiego społecznej służby zdrowia stwierdzającego, że inwalida potrzebuje pomocy osoby drugiej.
3.
Zwrotów, o których mowa w ust. 1 i 2, dokonuje wydział (referent) rent i pomocy społecznej prezydium właściwej powiatowej (miejskiej, dzielnicowej) rady narodowej, na którego terenie inwalida zamieszkuje.
§  26.
1.
Zwrot kosztów przejazdu obejmuje:
1)
cenę biletu kolejowego III klasy pociągu osobowego, a jeżeli nie ma połączenia kolejowego - cenę biletu autobusowego lub za przejazd statkiem,
2)
koszt przejazdu innym środkiem lokomocji (furmanką itp.), jeżeli zachodzi konieczność jego użycia, w wysokości stwierdzonej przez prezydium gromadzkiej (miejskiej, osiedla) rady narodowej na podstawie obowiązujących taryf (cenników),
3)
cenę biletu najtańszego z miejskich środków komunikacyjnych (tramwaje, autobusy, trolejbusy) lub koszt przejazdu dorożką albo taksówką, jeżeli stan zdrowia inwalidy wymagał użycia tylko tego środka lokomocji.
2.
Inwalida korzystający z ulg w przejazdach otrzymuje zwrot kosztów przejazdu według taryfy ulgowej.
§  27.
1.
Dokumentem uprawniającym do zwrotu kosztów przejazdu jest stwierdzenie przez wytwórnię protez konieczności odbycia podróży.
2.
W przypadkach szczególnie uzasadnionych inwalida może otrzymać zaliczkę na koszty przejazdu w obie strony, jeżeli:
1)
nie posiada dostatecznych środków na kupno biletu kolejowego, a okoliczność tę stwierdzi właściwe prezydium miejskiej (dzielnicowej) lub gromadzkiej (osiedla) rady narodowej albo komitet blokowy,
2)
zobowiąże się do przedłożenia stwierdzenia, o którym mowa w ust. 1, natychmiast po powrocie z podróży.
§  28.
Utracony zarobek podlega zwrotowi na podstawie zaświadczenia zakładu pracy stwierdzającego fakt utraty zarobku oraz jego wysokość. Jeżeli inwalida utracił tylko część zarobku dziennego, należy zwrócić tylko odpowiednią część zarobku. Wysokość zwrotu nie może przekraczać kwoty 50 zł za dzień pracy i nie może być niższa niż strawne (§ 29).
§  29.
Strawne wypłaca się inwalidom zamiejscowym, jeżeli nie przysługuje im zwrot utraconego zarobku i jeżeli pobyt w wytwórni łącznie z podróżą w obie strony trwał dłużej niż 12 godzin. Wysokość strawnego wynosi 9 zł za dzień (dobę). Jeżeli pobyt inwalidy w wytwórni trwał dłużej niż dobę, wówczas czas ponad 8 godzin liczy się za całą dobę.
§  30.
W razie konieczności noclegu inwalidy wezwanego do wytwórni zwraca się faktyczny koszt noclegu, najwyżej 9 zł.
§  31.
Zarządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.
1 § 5 zmieniony przez § 1 pkt 1 zarządzenia z dnia 23 kwietnia 1956 r. (M.P.56.38.451) zmieniającego nin. zarządzenie z dniem 18 maja 1956 r.
2 § 15 zmieniony przez § 1 pkt 2 zarządzenia z dnia 23 kwietnia 1956 r. (M.P.56.38.451) zmieniającego nin. zarządzenie z dniem 18 maja 1956 r.
3 § 17a dodany przez § 1 zarządzenia z dnia 22 maja 1958 r. (M.P.58.45.261) zmieniającego nin. zarządzenie z dniem 12 czerwca 1958 r.
4 § 19 ust. 2 zmieniony przez § 1 pkt 3 zarządzenia z dnia 23 kwietnia 1956 r. (M.P.56.38.451) zmieniającego nin. zarządzenie z dniem 18 maja 1956 r.
5 § 23 ust. 2 zmieniony przez § 1 pkt 4 zarządzenia z dnia 23 kwietnia 1956 r. (M.P.56.38.451) zmieniającego nin. zarządzenie z dniem 18 maja 1956 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1955.70.887

Rodzaj: Zarządzenie
Tytuł: Zaopatrywanie inwalidów wojskowych w przedmioty ortopedyczne.
Data aktu: 20/07/1955
Data ogłoszenia: 08/08/1955
Data wejścia w życie: 08/08/1955