Płatność podatku obrotowego przez niektóre jednostki gospodarki uspołecznionej.

ZARZĄDZENIE
MINISTRA FINANSÓW
z dnia 28 maja 1955 r.
w sprawie płatności podatku obrotowego przez niektóre jednostki gospodarki uspołecznionej.

Na podstawie § 24 ust. 2 i § 43 uchwały nr 927 Rady Ministrów z dnia 3 listopada 1952 r. w sprawie podatku obrotowego od jednostek gospodarki uspołecznionej (Monitor Polski z 1952 r. Nr A-97, poz. 1488 i z 1954 r. Nr A-48, poz. 664) zarządza się, co następuje:
§  1.
Tryb płacenia podatku przy inkasie faktur, określony w § 22 ust. 3 uchwały nr 927 Rady Ministrów z dnia 3 listopada 1952 r. w sprawie podatku obrotowego od jednostek gospodarki uspołecznionej (Monitor Polski z 1952 r. Nr A-97, poz. 1488 i z 1954 r. Nr A-48, poz. 664), zwanej w niniejszym zarządzeniu "uchwałą nr 927", rozciąga się poza jednostkami wymienionymi w powołanym przepisie na jednostki gospodarcze podległe:
1)
Ministrowi Przemysłu Lekkiego (wszystkie jednostki gospodarcze);
2)
Ministrowi Przemysłu Rolnego i Spożywczego, a objęte Centralnymi Zarządami Przemysłu: Tłuszczowego, Piwowarsko-Słodowniczego, Cukierniczego, Owocowo-Warzywnego oraz Zarządami Przemysłu: Kosmetycznego oraz Kawowego i Środków Odżywczych;
3)
Ministrowi Skupu, a objęte Centralnymi Zarządami: Zakładów Zbożowych "PZZ" i Obrotu Zwierzętami Rzeźnymi;
4)
Ministrowi Przemysłu Mięsnego i Mleczarskiego, a objęte Centralnym Zarządem Przemysłu Mięsnego.
§  2.
1.
Jednostki gospodarcze, o których mowa w § 1 niniejszego zarządzenia oraz w § 22 ust. 3 uchwały nr 927, obowiązane są na kopii faktury pozostającej u nich oraz na I i IV egzemplarzu żądania zapłaty przesyłanych do banku podać kwotę przypadającego podatku obrotowego od obrotów objętych fakturą. Jeżeli żądania zapłaty sporządzane są łącznie dla kilku faktur, kwota należnego podatku powinna być obliczona oddzielnie na każdej kopii faktury, natomiast na żądaniu zapłaty podatek powinien być podany w łącznej sumie.
2.
Przepisu § 24 ust. 3 uchwały nr 927 nie stosuje się do przypadków określonych w ust. 1.
§  3.
1.
Jednostki gospodarcze, o których mowa w § 2, mogą obliczać należny podatek obrotowy na kopii faktury prowizorycznie, stosując do obrotów podlegających opodatkowaniu średnią stawkę zamiast obowiązujących stawek podatkowych ustalonych dla poszczególnych produktów. Właściwe obliczenie podatku następuje w tym przypadku w trybie i terminie określonym w § 5.
2.
W przypadku obliczenia podatku w sposób określony w ust. 1 należy na żądaniu zapłaty przesyłanym do banku (§ 2 ust. 1) podać wysokość zastosowanej średniej stawki podatkowej.
3.
Średnią stawkę podatku (ust. 1) stanowi stosunek procentowy kwoty podatku do podlegającej opodatkowaniu kwoty sprzedaży (obrotu), ustalonych w kwartalnych zadaniach finansowych dla danej jednostki gospodarczej (płatnika). W przypadku niemożności ustalenia kwoty sprzedaży (obrotu) podlegającej opodatkowaniu należy średnią stawkę podatku wyliczyć biorąc za podstawę stosunek procentowy kwoty podatku do pełnej kwoty sprzedaży (obrotu), jaka wynika z zadań finansowych na dany kwartał, i stosować ją do pełnych obrotów zarówno podlegających, jak i nie podlegających opodatkowaniu.
4.
Gdy jednostka gospodarcza z rozpoczęciem kwartału nie posiada ustalonych zadań finansowych na dany kwartał, należy do czasu ich ustalenia stosować średnią stawkę podatku (ust. 1 i 3) poprzedniego kwartału.
5.
Jednostki gospodarcze podległe Ministrowi Przemysłu Rolnego i Spożywczego, a objęte Centralnym Zarządem Przemysłu Piwowarsko-Słodowniczego, mogą obliczać prowizorycznie na kopii faktury podatek obrotowy należny od obrotów objętych fakturą bądź w sposób określony w ust. 3 lub 4, bądź według średniej stawki, stanowiącej stosunek procentowy kwoty podatku do kwoty sprzedaży (obrotu) podlegającej opodatkowaniu, powiększonej o kwotę sprzedaży (obrotu) piwa innych browarów (już opodatkowanego), wynikających z kwartalnych zadań finansowych dla danej jednostki gospodarczej (płatnika podatku). W ten sposób ustaloną średnią stawkę podatku obrotowego stosuje się do pełnej kwoty sprzedaży (obrotu) produktów objętych fakturą. Przy dokonywaniu rozliczeń w sposób określony w § 5 obrót osiągnięty ze sprzedaży piwa innych browarów (już opodatkowanego) podlega wyłączeniu z opodatkowania.
6.
Jednostki gospodarcze podległe Ministrowi Przemysłu Mięsnego i Mleczarskiego, a objęte Centralnym Zarządem Przemysłu Mięsnego, mogą obliczać na kopii faktury podatek obrotowy należny od obrotów objętych fakturą bądź w sposób określony w ust. 3 lub 4, bądź według średniej stawki, stanowiącej stosunek procentowy kwoty podatku do pełnej kwoty sprzedaży (obrotu), osiągniętych w przedostatnim miesiącu przed miesiącem, w którym żądanie zapłaty, obejmujące daną fakturę, jest składne do inkasa bankowego (np. w marcu według stawki jaka wynika z obrotów styczniowych, w kwietniu - lutowych itd.). Przyjęty system obliczania średniej stawki podatkowej obowiązuje w ciągu całego roku.
7.
Średnią stawkę podatkową (ust. 1-6) ustala się w zaokrągleniu do pełnych procentów.
§  4.
1.
Tryb płacenia podatku, określony w § 22 ust. 3 uchwały nr 927, ma zastosowanie do jednostek gospodarczych, o których mowa w § 2, w stosunku do obrotów osiągniętych ze sprzedaży rozliczanej w trybie inkasowym (akceptowym i bezakceptowym) z wyjątkiem przypadków określonych w ust. 3.
2.
Podatek obrotowy należny od obrotów wynikających z faktur częściowo akceptowanych bądź częściowo regulowanych przez odbiorcę towaru potrąca bank z zainkasowanych kwot przed innymi należnościami. W przypadku gdyby powyższy sposób regulowania podatku powodował trudności finansowe u podatnika, bank może potrącać na poczet należnego podatku z zainkasowanych należności kwotę obliczoną przez pomnożenie zainkasowanej należności przez procent wynikający ze stosunku należnego podatku do pełnej należności objętej żądaniem zapłaty.
3.
Podatek obrotowy należny od obrotów wynikających z not debetowych (dodatkowych obciążeń odbiorcy za dostarczone produkty) nie podlega potrąceniu przez bank przy inkasie faktur. Należny podatek od powyższych obrotów oraz od obrotów rozliczanych w trybie pozainkasowym jednostki gospodarcze, o których mowa w § 2, uiszczają w terminie określonym w § 22 ust. 1 uchwały nr 927.
4.
Jednostki gospodarcze, o których mowa w § 2, odprowadzające należny podatek obrotowy przy inkasie faktury przez bank (ust. 1 i 2), uiszczają przypadające odsetki za zwłokę w przypadku nieterminowego pokrycia faktury przez odbiorcę - w terminie określonym do złożenia sprawozdania miesięcznego (§ 30 ust. 2 uchwały nr 927).
§  5.
1.
Jednostki gospodarcze, o których mowa w § 2, obliczające prowizorycznie na kopiach faktur podatek według średniej stawki procentowej (§ 3), dokonają właściwego obliczenia należnego podatku obrotowego w terminie określonym do złożenia sprawozdania miesięcznego (§ 30 ust. 2 uchwały nr 927), a mianowicie:
1)
jednostki gospodarcze wymienione w § 1 pkt 1, 2 i 4 niniejszego zarządzenia oraz w § 22 ust. 3 uchwały nr 927 - według obowiązujących stawek podatkowych ustalonych dla poszczególnych produktów objętych fakturami;
2)
jednostki gospodarcze wymienione w § 1 pkt 3 - według faktycznej różnicy miedzy wartością sprzedaży (obrotu) a wartością zakupu powiększoną o określoną marżę.
2.
Jeżeli w wyniku obliczenia ustalona kwota należnego podatku (ust. 1) jest wyższa od kwoty podatku obliczonego w sposób określony w § 3 na kopiach faktur objętych żądaniami zapłaty złożonymi do inkasa, należy różnicę tę wpłacić w terminie określonym do złożenia sprawozdania miesięcznego. Jeżeli natomiast w wyniku tak dokonanego obliczania powstanie nadpłata, podlega ona zwrotowi na wniosek podatnika (płatnika) w ciągu 5 dni od daty złożenia sprawozdania lub od daty złożenia wniosku o zwrot nadpłaty, a w razie braku wniosku - podlega ona zaliczeniu na podatek należny w przyszłym okresie.
3.
Jeżeli przy ostatecznym obliczeniu podatku obrotowego, dokonanym w sprawozdaniu rocznym, kwota podatku obrotowego, ustalona w sposób określony w ust. 1, okaże się wyższa od kwoty wpłaconej na poczet należnego podatku za okres objęty sprawozdaniem, zaległość, która powstała w wyniku niezrealizowania faktur płatna jest w miarę inkasowania należności wynikających z tych faktur (przez potrącanie przez Narodowy Bank Polski). Pozostała część należności powinna być uiszczona w ciągu 15 dni po upływie terminu określonego do złożenia sprawozdania rocznego. Podatnik powinien w tym przypadku do sprawozdania dołączyć zestawienie faktur złożonych do inkasa w okresie objętym sprawozdaniem, a nie zrealizowanych do dnia złożenia tego sprawozdania.
4.
W sprawozdaniach miesięcznych o podatku obrotowym za miesiąc, w którym złożono sprawozdanie roczne, oraz za miesiące następujące należy do czasu całkowitej spłaty należnego podatku (ust. 3) podawać w oddzielnej pozycji wpłacone kwoty podatku, wynikające z faktur złożonych do inkasa w okresie objętym sprawozdaniem rocznym, a zrealizowanych po dniu złożenia tego sprawozdania, przy czym w kolumnie "Wyjaśnienia" należy podać numery zrealizowanych faktur.
5.
W przypadku wystawienia not kredytowych - jeżeli w wyniku tego następuje zmniejszenie obliczonej kwoty podatku - różnica podlega zwrotowi w trybie określonym w ust. 2.
§  6.
Jednostki gospodarcze, podległe Ministrowi Przemysłu Rolnego i Spożywczego, a nie objęte przepisem § 2, mogą obliczać i wpłacać podatek należny w okresie płatności podatku (dekadzie) w sposób określony w § 3 ust. 1-4. W tym przypadku przepis § 5 stosuje się odpowiednio.
§  7.
Przepisu § 26 uchwały nr 927 nie stosuje się do jednostek gospodarczych, obliczających podatek w sposób określony w § 3.
§  8.
Przepisów niniejszego zarządzenia nie stosuje się do obrotów produktami przeznaczonymi na eksport, dla których tryb regulowania podatku normują przepisy zarządzenia Ministra Finansów z dnia 18 grudnia 1953 r. w sprawie wysokości i trybu regulowania podatku obrotowego oraz fakturowania produktów przeznaczonych na eksport (Monitor Polski Nr A-116, poz. 1500).
§  9.
1.
Jednostki gospodarcze, które obowiązane są do wpłacania podatku obrotowego w wysokości różnicy między ustaloną w trybie obowiązującym dla poszczególnych produktów (grupy produktów) ceną zbytu (ceną sprzedaży, ceną zaliczeniową) a ceną fabryczną (przeciętną ceną fabryczną) lub ceną zakupu (ewentualnie powiększoną o określoną marżę), powinny prowadzić ewidencję ilościową sprzedaży (obrotu) w sposób umożliwiający ustalenie wysokości należnego podatku obrotowego, bez względu na to, czy jednostki te opłacają podatek w trybie określonym w § 22 ust. 1, czy też w trybie § 22 ust. 3 uchwały nr 927.
2.
Zasady prowadzenia ewidencji sprzedaży (obrotu), o której mowa w ust. 1, w zależności od potrzeb danego przemysłu (centralnego zarządu) określą odrębne przepisy.
3.
Przepisu § 28 uchwały nr 927 nie stosuje się do jednostek gospodarczych, o których mowa w ust. 1.
§  10.
Z dniem wejścia w życie zarządzenia tracą moc obowiązującą przepisy:
1)
§ 5 zarządzenia Ministra Finansów z dnia 24 sierpnia 1954 r. w sprawie podatku obrotowego oraz podatku od operacji nietowarowych dla jednostek gospodarczych, podległych Ministrowi Przemysłu Rolnego i Spożywczego (nr PD. 9612/4/54);
2)
§ 7 zarządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 1954 r. w sprawie podatku obrotowego i podatku od operacji nietowarowych od jednostek gospodarczych, podległych Ministrowi Przemysłu Mięsnego i Mleczarskiego (nr PD. 11171/4/54).
§  11.
Zarządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia z mocą od dnia 11 czerwca 1955 r. z wyjątkiem przepisu § 3 ust. 5, który obowiązuje od dnia 1 listopada 1954 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1955.56.698

Rodzaj: Zarządzenie
Tytuł: Płatność podatku obrotowego przez niektóre jednostki gospodarki uspołecznionej.
Data aktu: 28/05/1955
Data ogłoszenia: 21/06/1955
Data wejścia w życie: 11/06/1955, 21/06/1955, 01/11/1954