Zakres działania i podział funkcji w wydziałach statystyki i zakres działania statystyków powiatowych w prezydiach rad narodowych.

INSTRUKCJA
PREZESA GŁÓWNEGO URZĘDU STATYSTYCZNEGO
z dnia 3 czerwca 1953 r.
w sprawie zakresu działania i podziału funkcji w wydziałach statystyki i zakresu działania statystyków powiatowych w prezydiach rad narodowych.

Na podstawie § 22 ust. 2 uchwały Rady Ministrów z dnia 17 kwietnia 1950 r. - Instrukcja nr 2 w sprawie składu, podziału pracy i trybu działania prezydiów rad narodowych (Monitor Polski Nr A-57, poz. 654 z późniejszymi zmianami) oraz § 1 zarządzenia nr 26 Prezesa Rady Ministrów z dnia 27 lutego 1953 r. w sprawie przekazania uprawnień władzy naczelnej w stosunku do wydziałów statystyki i statystyków powiatowych (Monitor Polski Nr A-24, poz. 286) ustala się następujący zakres działania i podział funkcji w wydziałach statystyki i zakres działania statystyków powiatowych prezydiów rad narodowych:

A.

W prezydiach wojewódzkich rad narodowych (Rad Narodowych m. st. Warszawy i m. Łodzi) oraz w prezydiach rad narodowych miast liczących ponad 100.000 mieszkańców.

I.

Podział organizacyjny.

§  1.
Wydział statystyki dzieli się na:
1)
oddział organizacji i inspekcji:
a)
grupę spraw organizacji i koordynacji,
b)
grupę spraw szkolenia zawodowego,
c)
zespół inspektorski;
2)
oddział statystyki gospodarczej:
a)
grupę spraw statystyki przemysłu i rzemiosła, zatrudnienia i funduszu płac,
b)
grupę spraw statystyki rolnictwa i leśnictwa,
c)
grupę spraw statystyki obrotu towarowego, skupu, kontraktacji, żywienia zbiorowego i cen,
d)
grupę spraw statystyki budownictwa, inwestycji, gospodarki komunalnej i mieszkaniowej, komunikacji i łączności;
3)
oddział statystyki społecznej:
a)
grupę spraw statystyki ludności,
b)
grupę spraw statystyki zdrowotności i pomocy społecznej,
c)
grupę spraw statystyki oświaty, kultury i kultury fizycznej;
4)
samodzielny referat ogólny:
a)
grupę spraw ogólnych,
b)
grupę spraw budżetowych.

II.

Podział czynności.

§  2.
1.
Oddział organizacji i inspekcji obejmuje sprawy: organizacji i koordynacji oraz inspekcji i kontroli prac statystyczno-sprawozdawczych prowadzonych przez urzędy i instytucje państwowe, przedsiębiorstwa gospodarki uspołecznionej oraz inne instytucje i organizacje, a w szczególności sprawy zwalczania nielegalnej sprawozdawczości statystycznej, sprawy ogólnego nadzoru nad wydziałami statystyki i statystykami powiatowymi w prezydiach rad narodowych niższego stopnia, sprawy szkolenia zawodowego pracowników komórek statystycznych.
2.
Grupa spraw organizacji i koordynacji obejmuje sprawy:
1)
organizacji wszelkich prac statystyczno-sprawozdawczych prowadzonych w ramach wydziału i podległych komórek organizacyjnych;
2)
organizacji prac statystyczno-sprawozdawczych, prowadzonych poza wydziałem i podległymi komórkami organizacyjnymi, w zakresie zagadnień objętych terenowym planem gospodarczym, w zakresie zaś zagadnień planowanych centralnie - jedynie na specjalne zlecenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego;
3)
koordynacji prac statystycznych prowadzonych na terenie objętym działalnością wydziału przez władze, urzędy i instytucje, przedsiębiorstwa gospodarki uspołecznionej i inne instytucje, na które został nałożony obowiązek prowadzenia prac statystyczno-sprawozdawczych instrukcjami wydanymi lub zatwierdzonymi przez Główny Urząd Statystyczny;
4)
prowadzenie metryk statystycznych;
5)
prowadzenie rejestru instrukcji i formularzy wprowadzonych lub zatwierdzonych przez Główny Urząd Statystyczny.
3.
Grupa spraw szkolenia zawodowego obejmuje szczegółowe opracowanie i przystosowanie do warunków lokalnych ramowych programów szkolenia pracowników statystycznych na obszarze województwa oraz organizacji i przeprowadzenia planowego szkolenia służb statystycznych w komórkach organizacyjnych prezydiów rad narodowych oraz we wszystkich urzędach, instytucjach państwowych, przedsiębiorstwach gospodarki uspołecznionej i innych instytucjach i organizacjach w porozumieniu z właściwymi organami władzy, którym te komórki podlegają.
4.
Zespół inspektorski obejmuje sprawy:
1)
przeprowadzania inspekcji i kontroli prac statystyczno-sprawozdawczych, prowadzonych na terenie województwa, w zakresie zagadnień objętych terenowym planem gospodarczym, w zakresie zaś zagadnień planowanych centralnie - jedynie na specjalne zlecenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z punktu widzenia legalności, terminowości, poprawności i wiarygodności oraz nadzoru nad organizacją prac statystyczno-sprawozdawczych;
2)
prowadzenie instruktażu dla pracowników statystyczno-sprawozdawczych w jednostkach, objętych inspekcją i kontrolą.
§  3.
1.
Oddział statystyki gospodarczej obejmuje sprawy: zbierania, opracowywania i analizowania danych statystycznych w dziedzinie statystyki gospodarczej w zakresie i trybie ustalonych instrukcjami Głównego Urzędu Statystycznego i udzielania jednostkom planującym niezbędnych informacji statystycznych.
2.
Grupy spraw wymienione w § 1 pkt 2 lit. a)-d) obejmują każda w swoim zakresie działania następujące sprawy:
1)
zbierania, opracowywania i analizowania danych statystycznych;
2)
zaopatrywania w formularze statystyczne, zbierania materiałów statystycznych i opracowania zestawień zbiorczych przewidzianych w instrukcjach Głównego Urzędu Statystycznego;
3)
udzielania jednostkom planującym niezbędnych informacji statystycznych.
§  4.
1.
Oddział statystyki społecznej obejmuje sprawy: zbierania, opracowywania i analizowania danych statystycznych w dziedzinie statystyki społecznej w zakresie i trybie ustalonych instrukcjami Głównego Urzędu Statystycznego i udzielania jednostkom planującym niezbędnych informacji statystycznych.
2.
Grupy spraw wymienione w § 1 pkt 3 lit. a)-c) obejmują każda w swoim zakresie działania następujące sprawy:
1)
zbierania, opracowywania i analizowania danych statystycznych;
2)
zaopatrywania w formularze statystyczne, zbierania materiałów statystycznych i opracowania zestawień zbiorczych przewidzianych w instrukcjach Głównego Urzędu Statystycznego;
3)
udzielania jednostkom planującym niezbędnych informacji statystycznych.
§  5.
1.
Samodzielny referat ogólny obejmuje sprawy: ogólne, organizacyjne, planowania i sprawozdawczości, budżetu oraz sprawy nie należące do zakresu działania innych oddziałów.
2.
Grupa spraw ogólnych obejmuje sprawy:
1)
korespondencji, maszynopisania i powielania;
2)
biblioteki statystycznej oraz prenumeraty czasopism i dzienników urzędowych;
3)
osobowe pracowników wydziału w zakresie dyscypliny pracy oraz prowadzenia ewidencji pracowników podległych komórek organizacyjnych;
4)
nie należące do zakresu działania innych oddziałów.
3.
Grupa spraw budżetowych obejmuje sprawy:
1)
budżetowe wydziału i budżetów podległych komórek organizacyjnych;
2)
zaopatrzenia materiałowego;
3)
wszelkie inne sprawy gospodarcze i administracyjne.

B.

W prezydiach powiatowych rad narodowych i w prezydiach rad narodowych miast stanowiących powiaty, a liczących do 100.000 mieszkańców.

Zakres działania statystyka powiatowego.
§  6.
Do obowiązków statystyka powiatowego należą następujące sprawy:
1)
zaopatrywania w formularze statystyczne, zbierania materiałów statystycznych i opracowania zestawień zbiorczych, przewidzianych w instrukcjach Głównego Urzędu Statystycznego;
2)
czuwania nad właściwą organizacją i instruktaż oraz nadzór nad należytym i terminowym wykonywaniem prac statystyczno-sprawozdawczych na terenie powiatu (miasta) w zakresie rad narodowych oraz na zlecenie wydziału statystyki prezydium wojewódzkiej rady narodowej - w urzędach i instytucjach państwowych, przedsiębiorstwach gospodarki uspołecznionej oraz innych instytucjach i organizacjach na terenie powiatu, na które został nałożony obowiązek prowadzenia prac statystyczno-sprawozdawczych instrukcjami wprowadzonymi lub zatwierdzonymi przez Główny Urząd Statystyczny;
3)
sprawy organizowania i prowadzenia aktualnej ewidencji korespondentów rolnych;
4)
wykonywania zadań zleconych przez wydział statystyki prezydium wojewódzkiej rady narodowej;
5)
udzielania jednostkom planującym niezbędnych informacji statystycznych według instrukcji wydziału statystyki prezydium wojewódzkiej rady narodowej.

C.

Postanowienia ogólne.

§  7.
1.
Wydziały statystyki i statystycy powiatowi wykonują ponadto czynności przy przeprowadzaniu spisów.
2.
Zakres działania wydziałów statystyki w prezydiach rad narodowych oraz statystyków powiatowych w okresach spisów i innych masowych badań statystycznych ustalą odrębne instrukcje.
§  8.
Wydziały statystyki i statystycy powiatowi udzielają pomocy przy opracowaniu sprawozdań z wykonania terenowych planów gospodarczych.
§  9.
1.
Prezydia wojewódzkich rad narodowych (Rad Narodowych m. st. Warszawy i m. Łodzi) oraz prezydia rad narodowych miast liczących ponad 100.000 mieszkańców mogą zamiast grup spraw tworzyć referaty, o ile zachodzi istotna potrzeba, a liczba przyznanych etatów wynosi co najmniej 3.
2.
Utworzenie referatu zamiast grupy spraw następuje w prezydiach wojewódzkich rad narodowych (Rad Narodowych m. st. Warszawy i m. Łodzi) w drodze uchwały prezydium rady narodowej, a w prezydiach rad narodowych miast liczących ponad 100.000 mieszkańców - w drodze uchwały prezydium rady narodowej za zgodą prezydium wojewódzkiej rady narodowej.
§  10.
W razie utworzenia w prezydiach rad narodowych miast liczących ponad 100.000 mieszkańców zamiast wydziałów statystyki oddziałów statystyki, oddziały te mają bezpośredni podział na grupy spraw, odpowiadający podziałowi wydziałów statystyki (na oddziały i samodzielny referat).
§  11.
Instrukcja wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1953.A-59.741

Rodzaj: Instrukcja
Tytuł: Zakres działania i podział funkcji w wydziałach statystyki i zakres działania statystyków powiatowych w prezydiach rad narodowych.
Data aktu: 03/06/1953
Data ogłoszenia: 22/06/1953
Data wejścia w życie: 22/06/1953