Tryb postępowania przy upłynnianiu remanentów półwyrobów i wyrobów ze stali szlachetnej przez właściwe jednostki zbytu podległe Ministrowi Przemysłu Ciężkiego.

ZARZĄDZENIE
MINISTRA PRZEMYSŁU CIĘŻKIEGO
z dnia 21 września 1951 r.
w sprawie trybu postępowania przy upłynnianiu remanentów półwyrobów i wyrobów ze stali szlachetnej przez właściwe jednostki zbytu podległe Ministrowi Przemysłu Ciężkiego.

Dla zapewnienia warunków sprawnego przeprowadzenia akcji upłynnienia zbędnych i nadmiernych remanentów półwyrobów i wyrobów ze stali szlachetnej przez właściwe jednostki zbytu podległe Ministrowi Przemysłu Ciężkiego, na podstawie § 12 zarządzenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia 2 maja 1951 r. w sprawie ujawnienia, upłynnienia i zapobiegania tworzeniu się zbędnych i nadmiernych remanentów materiałów zaopatrzeniowych w urzędach, instytucjach i przedsiębiorstwach państwowych (Monitor Polski Nr A-46, poz. 602, Nr A-51, poz. 685 i Nr A-87, poz. 1202) oraz w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia 19 maja 1950 r. w sprawie oszczędności w przemysłowej gospodarce stalą (Biuletyn PKPG Nr 10, poz. 135) zarządza się, co następuje:
§  1.
1.
Przepisy niniejszego zarządzenia regulują tryb ujawnienia i upłynnienia remanentów stali szlachetnej.
2.
Używane w niniejszym zarządzeniu określenie "remanenty stali szlachetnej" oznacza remanenty półwyrobów i wyrobów ze stali stopowej, w postaci wytworów hutniczych: kutych, walcowanych, ciągnionych, wykonanych z obrabialnych plastycznie i cieplnie stopów żelaza z węglem, zawierających w swym składzie chemicznym jeden lub kilka następujących metali nieżelaznych w ilości mniejszej niż 85%: nikiel (Ni), chrom (Cr), wolfram (W), molibden (Mo), vanad (V), mangan (Mn), krzem (Si), kobalt (Co), aluminium (Al), tytan (Ti) oraz stali narzędziowej węglowej o cechach hutniczych N6E-N12E, N6-N12 i N4Z-N6Z, stali konstrukcyjnych węglowych wyższej jakości o cechach hutniczych C12, C16, T20-T85.
§  2.
1.
Posiadacze remanentów stali szlachetnej podlegających upłynnieniu przesyłają karty ewidencyjne do właściwych terenowo składów Centrali Handlowej Żelaza i Stali, wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik Nr 1 do niniejszego zarządzenia, o ile remanenty te nie stanowią tzw. resztówek.
2.
Resztówkami w rozumieniu niniejszego zarządzenia są remanenty stali szlachetnej występujące w ilości oraz rozmiarach mniejszych, niż określone w wykazie stanowiącym załącznik Nr 2 do zarządzenia.
3.
Posiadacze resztówek zatrzymują je do wykorzystania we własnym zakresie. Szczegółowe przepisy ustalą sposób ich zagospodarowania.
4.
Posiadacze remanentów stali szlachetnej obowiązani są w karcie ewidencyjnej wskazać gatunek stali oraz cechę, charakteryzującą postać i znak stali szlachetnej według określeń wyszczególnionych w załączniku Nr 3 do zarządzenia.
5.
Karty ewidencyjne remanentów stali szlachetnej o nie rozpoznanym gatunku należy przesyłać do Składnicy Remanentów Stali Szlachetnej we Wrocławiu, zwanej dalej w skróceniu Składnicą.
§  3.
1.
Posiadacze remanentów stali szlachetnej nie mogą dysponować zgłoszonym do upłynnienia remanentem.
2.
O ile posiadacz zgłoszonego do upłynnienia remanentu stali szlachetnej zamierza wykorzystać remanent ten na własne potrzeby, powinien wystąpić do Centrali Handlowej Żelaza i Stali, która może dać mu przydział na całą lub część posiadanej ilości remanentu.
§  4.
1.
Właściwe terenowo składy Centrali Handlowej Żelaza i Stali, zwane dalej w skrócie składami, obowiązane są przed upływem 45 dni od daty otrzymania karty ewidencyjnej wskazać posiadaczowi remanentu odbiorcę lub przejąć remanent do własnego magazynu.
2.
Składy obowiązane są przed upływem 30 dni od daty otrzymania karty ewidencyjnej zwrócić kartę posiadaczowi remanentu, o ile:
1)
dystrybucja danego remanentu nie należy do ich zakresu działania,
2)
karta ewidencyjna jest niewłaściwie lub niedostatecznie wypełniona (np. brak gatunku, wymiaru lub długości),
3)
remanent stali szlachetnej stanowi resztówkę,
4)
remanent jako bezwartościowy kwalifikuje się na złom (podając uzasadnienie).
3.
Składy przesyłają karty ewidencyjne, zawiadamiając o tym posiadacza remanentu w terminie określonym w ust. 2, do Składnicy Remanentów Stali Szlachetnej we Wrocławiu, o ile karty dotyczą materiałów pełno- i niepełnowartościowych, których nie mogą upłynnić we własnym zakresie.
§  5.
1.
Składnica obowiązana jest najpóźniej do dnia 1 kwietnia 1952 r. przejąć do własnych magazynów remanenty stali szlachetnej, zgłoszone przez posiadaczy remanentów przed dniem 31 grudnia 1951 r., a zgłoszone po 1 stycznia 1952 r. - w ciągu 3 miesięcy od daty zgłoszenia.
2.
Składnica w ciągu 30 dni od daty otrzymania karty ewidencyjnej wskaże posiadaczowi remanentu stali szlachetnej termin wysyłki remanentu pod jej adresem.
3.
Posiadacze remanentów stali szlachetnej obowiązani są ściśle przestrzegać terminów wysyłki wyznaczonych przez Składnicę w celu umożliwienia jej prowadzenia planowego upłynnienia.
4.
Składnica obowiązana jest w ciągu 14 dni od daty otrzymania remanentu przesłać posiadaczowi remanentu protokół odbioru, ze wskazaniem gatunku stali szlachetnej, jakości i ceny - dla wystawienia faktury.
§  6.
1.
Składnica ustali dla każdego posiadacza remanentu odrębny symbol liczbowy, o czym powiadomi tegoż posiadacza przy podawaniu terminu dokonania wysyłki.
2.
Posiadacz remanentu obowiązany jest symbolem tym oznaczać (farbą olejną) wszystkie wysyłane wyroby ze stali szlachetnej (remanenty) w miejscach wolnych od cech hutniczych.
§  7.
1.
Rozpoznanie i klasyfikowanie stali nie rozpoznanych przeprowadzają składy i Składnica na koszt posiadacza remanentu.
2.
Rozpoznanie i klasyfikowanie tych remanentów może być dokonane przez składy i Składnicę u posiadacza w przypadku, gdy istnieją wątpliwości co do gatunku stali bądź też gdy ilość stali jest znaczna, a może być zadysponowana bezpośrednio od posiadacza do odbiorcy, i jeśli istnieją możliwości zbadania stali u posiadacza.
§  8.
1.
Posiadacze remanentów stali szlachetnej sprzedają je według cen ustalonych przez składy lub przez Składnicę, które przyjmują za podstawę ceny zawarte w obowiązujących cennikach.
2.
Remanenty stali, szlachetnej nie rozpoznane przyjmuje Składnica po cenie stali pospolitej jakości.
3.
Przy fakturowaniu remanentów niepełnowartościowych należy potrącić procent zmniejszonej wartości materiału.
4.
Koszt załadowania, opakowania, przesyłki itp. ponosi posiadacz remanentu stali szlachetnej.
§  9.
1.
Składy przeanalizują w terminie do dnia 31 stycznia 1952 r. wszystkie posiadane karty ewidencyjne remanentów stali szlachetnych oraz postąpią z tymi kartami stosownie do postanowień ust. 2, 3 i 4.
2.
Karty ewidencyjne niewłaściwie lub niedostatecznie wypełnione (np. brak gatunku, wymiaru lub długości) składy zwrócą wystawcom (posiadaczom remanentów) w celu ich uzupełnienia lub poprawienia.
3.
Do dnia 31 marca 1952 r. na żądanie posiadaczy remanentów składy zwrócą wystawcom karty ewidencyjne tych remanentów stali szlachetnej, które oni już zużyli lub które zamierzają zużyć w II kwartale 1952 r. na swe planowe potrzeby.
4.
Karty ewidencyjne wypełnione prawidłowo, a nie unieważnione przez posiadaczy remanentów, składy:
1)
zatrzymają u siebie, o ile dotyczą one materiałów pełnowartościowych i niepełnowartościowych, które mogą upłynnić we własnym zakresie;
2)
prześlą do Składnicy, o ile dotyczą one materiałów małowartościowych oraz takich materiałów pełnowartościowych i niepełnowartościowych, których nie mogą upłynnić we własnym zakresie (w tym przypadku należy bezwzględnie zawiadomić równocześnie posiadaczy remanentów);
3)
zwrócą wystawcom, o ile dotyczą one materiałów bezwartościowych kwalifikujących się na złom, podając uzasadnienie, lub o ile materiały stanowią tzw. resztówki.
§  10.
W sprawach nie uregulowanych przepisami niniejszego zarządzenia, a dotyczących zasad ujawnienia, upłynnienia i zapobiegania tworzeniu się remanentów stali szlachetnej, należy stosować odpowiednio przepisy instrukcji, stanowiącej załącznik do zarządzenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia 2 maja 1951 r. w sprawie ujawnienia, upłynnienia i zapobiegania tworzeniu się zbędnych i nadmiernych remanentów materiałów zaopatrzeniowych w urzędach, instytucjach i przedsiębiorstwach państwowych (Monitor Polski Nr A-46, poz. 602, Nr A-51, poz. 685 i Nr A-87, poz. 1202), a w szczególności §§ 2, 3 i 7 oraz §§ 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 12, 16, 20, 28, 34, 35, 36, 37, 38, 39 z tą zmianą, że odpis protokołu komisji kwalifikacyjnej otrzymuje skład lub Składnica w zależności od tego, które z nich postawiło wniosek o zakwalifikowanie na złom, §§ 40, 41, 51 z tą zmianą, że termin 30 września i 1 października 1951 r. zastępuje się odpowiednio terminami 30 listopada i 1 grudnia 1951 r., §§ 55, 56, 57, 58, 59, 60, 61, 64, 65 i 66 instrukcji stanowiącej załącznik do tego zarządzenia.
§  11.
Centrala Handlowa Żelaza i Stali zorganizuje pracę składów i utworzy Składnicę we Wrocławiu, tak aby mogły one niezwłocznie przystąpić do realizacji postanowień niniejszego zarządzenia.
§  12.
Centrala Handlowa Żelaza i Stali opracuje w terminie do dnia 30 stycznia 1952 r. plan upłynnienia remanentów stali szlachetnej i przedstawi go do zatwierdzenia Ministerstwu Przemysłu Ciężkiego, Departament Zbytu, wraz z wnioskami o dodatkowe środki finansowe dla przeprowadzenia akcji ich upłynnienia.
§  13.
Zarządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.
ZAŁĄCZNIKI

ZAŁĄCZNIK  Nr 1

SIEĆ DYSTRYBUCYJNA CENTRALI HANDLOWEJ ŻELAZA I STALI W ZAKRESIE DYSTRYBUCJI STALI SZLACHETNEJ

Lp. Nazwa Składu Centrali Handlowej Żelaza i Stali Nazwa rejonu obsługiwanego przez Składy Żelaza i Stali Centrali Handlowej
1. Centralny Skład i Biuro Sprzedaży Stali Szlachetnej w Katowicach województwo katowickie
województwo opolskie
2. Skład i Rejonowe Biuro Sprzedaży Stali Szlachetnej w Krakowie województwo krakowskie
województwo rzeszowskie
część województwa kieleckiego obejmująca powiaty: kielecki bez miasta Skarżysko-Kamienna, powiat miejski Kielce, opatowski, powiat miejski Ostrowiec Świętokrzyski, sandomierski, buski, pinczowski, jędrzejowski, włoszczowski
3. Skład i Rejonowe Biuro Sprzedaży Stali Szlachetnej w Łodzi miasto Łódź
województwo łódzkie
4. Skład i Rejonowe Biuro Sprzedaży Stali Szlachetnej w Poznaniu województwo poznańskie
województwo zielonogórskie
województwo szczecińskie
województwo koszalińskie
województwo gdańskie
województwo bydgoskie
5. Skład i Rejonowe Biuro Sprzedaży Stali Szlachetnej w Warszawie m. st. Warszawa
województwo warszawskie
województwo olsztyńskie
województwo białostockie
województwo lubelskie
część województwa kieleckiego obejmująca powiaty: radomski, powiat miejski Radom, kozienicki, iłżecki, opoczyński, konecki, z powiatu kieleckiego miasto Skarżysko-Kamienna
6. Skład i Rejonowe Biuro Sprzedaży Stali Szlachetnej we Wrocławiu województwo wrocławskie.

ZAŁĄCZNIK  Nr 2

WYKAZ NORM RESZTÓWEK STALI SZLACHETNEJ

Stara grupa wytworów Nowa grupa wytworów Określenie materiału Norma
8 12 stal prętowa walcowana konstrukcyjna węglowa 1 pręt w długości fabrycznej 3 m
stal prętowa walcowana konstrukcyjna węglowa powyżej 90 mm ϕ
stal prętowa walcowana konstrukcyjna węglowa 100 kg w długości minimum 1 m
9 14 stal prętowa walcowana konstrukcyjna węglowa 50 kg w prętach długości 3 m
10 15, 17 stal prętowa walcowana konstrukcyjna węglowa 25 kg w prętach długości 3 m
11 i 12 14 stal resorowa walcowana żłobkowana 50 kg o długości 3 m
13 12 stal prętowa walcowana stopowa i sprężynowa 1 pręt o długości 3 m
14 14 pręty średnie ze stali konstrukcyjnej stopowej resorowej i sprężynowej 50 kg w prętach długości 3 m
15 15, 17 pręty cienkie i najcieńsze ze stali konstrukcyjnej stopowej resorowej i sprężynowej 25 kg w prętach długości 3 m
16 12, 14 stal prętowa walcowana narzędziowa węglowa 1 pręt długości 1 m
17 15, 17 stal prętowa walcowana narzędziowa węglowa 1 pręt długości 2 m
18 13 stal narzędziowa stopowa walcowana 1 pręt długości 1 m
19 16 stal narzędziowa stopowa walcowana 1 pręt długości 2 m
20 13, 16 stal szybkotnąca walcowana 3 kg w prętach długości 1/2 m
21 13, 16 stal nierdzewna kwaso- i ognioodporna walcowana 3 kg w prętach długości 1 m
22 13, 16 stal specjalna (austenityczna magnesowa) 1 pręt długości fabrycznej
30a i 30b 18 bednarka gorącowalcowana o szerokości od 12 do 18 mm we wszystkich rodzajach stali 30 kg
31 18 bednarka gorącowalcowana o szerokości 90 mm i powyżej we wszystkich rodzajach stali 50 kg
34a i 34b 19, 20 walcówka w kręgach we wszystkich rodzajach stali 50 kg
50-56 22, 23, 27, 33, 34 blachy grube i cienkie we wszystkich rodzajach stali 1 arkusz fabryczny
77, 76 45, 46 i 47 taśma zimnowalcowana 50 kg
78, 81 48, 49, 51, 52 pręty tłuszczone i ciągnione powyżej 13 mm - 1 pręt długości fabrycznej 3 m
poniżej 13 mm - 10 kg
srebrzanka 1 pręt długości 1 m
90/II-96 pręty kute i wolnokute 1 sztuka
elektrody (w stanie nie uszkodzonym) w gat. EP 500 sztuk
elektrody (w stanie nie uszkodzonym) specjalne 100 sztuk
płytki węglików spiekanych nie używane 1 sztuka
Stal z grup 76, 78, 80 nie jest stalą szlachetną, a jest tylko czasowo rozprowadzana przez składy stali szlachetnej.

ZAŁĄCZNIK  Nr 3

OKREŚLENIA CHARAKTERYZUJĄCE POSTAĆ I GATUNEK STALI SZLACHETNEJ

Postacie stali i sposób ich oznaczania:

Stal lana (staliwo) - L, stal kuta - K, stal walcowana - W, stal ciągniona - C, stal walcowana na zimno - WZ.

Znaki stali według P. N.

Stale szlachetne dzielą się na rodzaje zależnie od zawartych w nich celowo dodanych dodatków stopowych. Ilość tych dodatków dzieli stale na gatunki podobnie, jak ilość węgla na odmiany.

W znaku uwidocznia się zarówno rodzaj, gatunek jak i odmianę stali.

Pierwiastki dodatków stopowych wyraża się w znaku symbolami cyfrowymi, i tak:

Ni Cr W Mo V Mn Si Co Al Ti
1 2 3 4 5 6 7 8 9 0

Pierwszy wyraz znaku stali wyrażający rodzaj jest utworzony z symboli cyfrowych i oddzielony kropką (lub myślnikiem) od drugiego wyrazu.

Drugi wyraz znaku stali wskazuje przybliżoną zawartość głównego dodatku stopowego w całkowitych jednostkach procentowych. Trzeci wyraz znaku stali określa zawartość węgla w dziesiętnych procenta.

Tak np. stal o znaku 124.3.25 jest stalą niklowo-chromowo-molibdenową, na co wskazuje liczba 124, zawiera 3% niklu, na co wskazuje cyfra 3, oraz zawiera 0,25% węgla, na co wskazuje liczba 25.

Znak stali poza liczbowymi i literowymi symbolami może zawierać także liczbę wskazującą dolną granicę wytrzymałości na rozciąganie w kg/mm2.

Tak np. znak 12.2.35-KT85 wskazuje na stal niklowo-chromową, zawierającą 2% niklu i 0,35% węgla, kutą i cieplnie ulepszoną na wytrzymałość powyżej 85 kg/mm2.

Posiadacz remanentu w przypadku niemożności określenia gatunku stali według P.N. winien podać w karcie ewidencyjnej cechę hutniczą lub markę stali wybitą na wyrobie.

Posiadacz remanentu stali szlachetnej, który nie może w ogóle określić gatunku stali, powinien podać w karcie ewidencyjnej zamiast gatunku: RP - nie rozpoznana - pochodząca z bieżącej produkcji lub RW - nie rozpoznana - inne pochodzenie.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1952.A-7.68

Rodzaj: Zarządzenie
Tytuł: Tryb postępowania przy upłynnianiu remanentów półwyrobów i wyrobów ze stali szlachetnej przez właściwe jednostki zbytu podległe Ministrowi Przemysłu Ciężkiego.
Data aktu: 21/09/1951
Data ogłoszenia: 24/01/1952
Data wejścia w życie: 24/01/1952