Pobieranie i zarachowywanie wpływów z odpłatności rodziców (opiekunów) za korzystanie ich dzieci z urządzeń socjalnych, wpłat personelu za wyżywienie oraz likwidacji sald akcji socjalnej z 1951 r.

OKÓLNIK
MINISTRA FINANSÓW
z dnia 27 lutego 1952 r.
w sprawie pobierania i zarachowywania wpływów z odpłatności rodziców (opiekunów) za korzystanie ich dzieci z urządzeń socjalnych, wpłat personelu za wyżywienie oraz likwidacji sald akcji socjalnej z 1951 r.

Urządzeniami socjalnymi w rozumieniu niniejszego okólnika są objęte budżetem Państwa placówki częściowej opieki nad dzieckiem i placówki wychowania pozaszkolnego (przedszkola, domy wczasów dziecięcych, świetlice dziecięce, ogrody jordanowskie, kolonie i obozy, półkolonie oraz żłobki), których całość lub część wydatków w 1951 r. pokrywana była z funduszów akcji socjalnej w ramach preliminarzy pozabudżetowych środków specjalnych.
Wyjaśnia się, że począwszy od dnia 1 stycznia 1952 r. w sprawie pobierania i zarachowywania wpływów z tytułu odpłatności rodziców (opiekunów) za korzystanie ich dzieci z urządzeń socjalnych, wpłat za wyżywienie personelu zatrudnionego w urządzeniach socjalnych oraz wpływów pochodzących z likwidacji sald pozabudżetowych środków specjalnych tych urządzeń obowiązują następujące zasady:
1.
Jednostkami pobierającymi należność z tytułu odpłatności rodziców (opiekunów) za korzystanie ich dzieci z urządzeń socjalnych są zakłady pracy, w których rodzice (opiekunowie) są zatrudnieni. Odnosi się to zarówno do zakładów pracy będących jednostkami budżetowymi jak i do zakładów gospodarki uspołecznionej (przedsiębiorstwa państwowe na rozrachunku gospodarczym, jednostki organizacyjne spółdzielcze, społeczne itp.).
2.
Do pobierania wpływów z tytułu odpłatności od osób nie będących pracownikami uspołecznionych zakładów pracy lub jednostek budżetu państwowego obowiązane są władze lub instytucje prowadzące urządzenia socjalne.
3.
Zakłady pracy (wydziały, referaty socjalne) ustalają wysokość odpłatności zgodnie z zarządzeniami Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego Nr 57 z dnia 21 lutego 1951 r. (Biuletyn PKPG Nr 6, poz. 66) i Nr 351 z dnia 31 sierpnia 1951 r. (Biuletyn PKPG Nr 24, poz. 257).
4.
Zakłady pracy obowiązane są potrącać z uposażeń rodziców (opiekunów) obliczone według postanowienia ust. 3 kwoty odpłatności bez względu na okoliczność, czy urządzenie socjalne, z którego dziecko korzysta (za które opłaty są pobierane), podlega organizacyjnie temu zakładowi, czy też podlega innemu zakładowi pracy lub właściwemu ministerstwu. Jednostki prowadzące urządzenia socjalne bądź ich jednostki nadrzędne obowiązane są bezzwłocznie przesłać zakładom pracy sporządzone w dwóch egzemplarzach wykazy dzieci korzystających z danego urządzenia socjalnego. W wykazie powinien być podany także Nr rachunku (konta) dochodów budżetowych w Narodowym Banku Polskim, na który zakład pracy ma przelewać potrącone kwoty. Jeden egzemplarz wykazu zakład pracy obowiązany jest zwrócić nadsyłającej wykaz jednostce po wpisaniu na nim wysokości przypadających do zapłaty kwot. Zaświadczenie stwierdzające zaprzestanie korzystania dziecka z urządzenia socjalnego lub przerwy upoważniające do zwrotu uiszczonej opłaty zgodnie z przepisami powinien przedłożyć zakładowi pracy zainteresowany pracownik, a kierownik urządzenia socjalnego obowiązany jest takie zaświadczenie zainteresowanemu pracownikowi wydać.
5.
Pobrane przez zakłady pracy w drodze potrącenia z wynagrodzenia pracowników bądź wpłacone przez rodziców (opiekunów) kwoty powinny być niezwłocznie odprowadzone na otwarty w terytorialnie właściwym oddziale Narodowego Banku Polskiego rachunek dochodów budżetowych (budżetu centralnego bądź terenowego) urządzeń socjalnych, stanowiących samodzielne jednostki budżetowe bądź jednostki prowadzącej urządzenia socjalne, z którego korzysta dane dziecko. Wpłaty powyższe w odniesieniu do jednostek budżetu terenowego powinny być zarachowane na dochód jednostkowego budżetu terenowego tego szczebla, z którego pokrywane są podstawowe wydatki rzeczowe odpowiednich urządzeń socjalnych (np. odpłatność za korzystanie z przedszkoli powinna być zarachowana na dochód budżetu gminy lub miasta, którego budżetem objęte są wydatki rzeczowe przedszkoli, odpłatność za korzystanie z kolonii i obozów - na dochód jednostkowego budżetu powiatowego itp.).
6.
Na dowodach wpłaty należy podać dyspozycję zarachowania wpłacanych kwot. Dyspozycja ta powinna obejmować wyszczególnienie: części, działu i rozdziału właściwej klasyfikacji budżetowej, przy czym:
1)
część oznacza w budżecie centralnym resortową władzę naczelną, w budżetach terenowych - wydział, stosownie do przynależności jednostki prowadzącej urządzenia socjalne, na której rachunek odpłatność ma być zarachowywana;
2)
dział w budżecie centralnym, oznaczony jest jako dział 5 "inne dochody", a w budżetach terenowych jako dział 8 "inne dochody", w zależności od budżetu, którym jest objęta jednostka budżetowa (urządzenie socjalne), na której rachunek odpłatności mają być zarachowane;
3)
przy wyszczególnieniu rozdziału należy mieć na uwadze, że:
a)
rozdział 1 oznacza "odpłatność w przedszkolach" zarówno w budżecie centralnym jak i terenowym,
b)
rozdział 2 oznacza "odpłatność w innych urządzeniach wychowania dzieci i młodzieży" zarówno w budżecie centralnym jak i terenowym,
c)
rozdział 5a oznacza "odpłatność w żłobkach" w budżecie centralnym, a w budżetach terenowych odpłatność w żłobkach należy zarachowywać na rozdział 5 "odpłatność w zakładach lecznictwa zamkniętego".
7.
Jednostki, obowiązane do prowadzenia rachunkowości dochodów budżetowych z tytułu odpłatności, prowadzą księgowość dochodów budżetowych zgodnie z postanowieniami § 60 przepisów o rachunkowości budżetowej, stanowiących załącznik do zarządzenia Ministra Finansów z dnia 4 grudnia 1951 r. (Monitor Polski Nr A-101, poz. 1477). Należnościami z tytułu odpłatności należy obciążać zakłady pracy, obowiązane do pobrania i odprowadzenia odpłatności, na rachunek dochodów budżetowych urządzenia socjalnego, będącego jednostką budżetową, bądź jednostki prowadzącej urządzenia socjalne. Przypisu należności dokonuje się na podstawia zwróconych przez zakłady pracy wykazów, o których mowa w ust. 4. O zmianach wysokości przypadającej do zapłaty należności objętej wykazem zakład pracy obowiązany jest powiadomić jednostkę prowadzącą urządzenie socjalne. Przypisu należności od osób nie będących pracownikami uspołecznionych zakładów pracy (ust. 2) dokonuje się na kontach (kartach należności) zakładanych dla tych osób.
8.
Odpłatność rodziców (opiekunów) za korzystanie dzieci z urządzeń socjalnych za 1951 r. i lata poprzednie, uiszczaną po dniu 31 grudnia 1951 r., należy zarachowywać zgodnie z § 20 ust. 3 przepisów o rachunkowości budżetowej na rachunek dochodów budżetowych 1952 r. z zarachowaniem na przedziałki klasyfikacyjne według postanowień ust. 6 niniejszego okólnika.
9.
Wpłaty za wyżywienie, pobierane od personelu zatrudnionego w przedszkolach, półkoloniach, koloniach, domach wczasów dziecięcych i świetlicach (z dożywianiem) a także w dziecińcach, jak również wszystkie inne wpłaty w wyżej wymienionych urządzeniach socjalnych za wyżywienie osób postronnych, jak np. wpłaty inspektorów i za dzieci personelu, nie będące wychowankami zakładu, należy zarachowywać na wznowienie kredytu na wyżywienie w § 12 danego urządzenia socjalnego (§ 31 ust. 2 pkt 2 przepisów o rachunkowości budżetowej).
10.
Nie zlikwidowane salda z 1951 r. w zakresie akcji socjalnej, prowadzonej na pozabudżetowych środkach specjalnych, oddziały Narodowego Banku Polskiego przeleją zgodnie z pkt 13 zarządzenia Ministra Finansów z dnia 27 grudnia 1951 r. Nr BP. 24101/7/51 na rachunek dochodów budżetowych 1952 r., jak następuje:
1)
na dział 6 "przelewy" rozdział 3 "inne rozliczenia z lat ubiegłych" własnej części budżetowej - jeśli jednostka prowadząca urządzenia socjalne w 1951 r. objęta była budżetem centralnym bądź objęta jest w 1952 r. budżetem centralnym;
2)
na dział 9 "przelewy" rozdział 2 "zwroty wydatków", na część (wydział) według postanowień ust. 6 niniejszego okólnika - jeśli jednostka prowadząca urządzenia socjalne w 1951 r. objęta była budżetem terenowym bądź objęta jest w 1952 r. budżetem terenowym.
11.
Wszelkie wpłaty wyszczególnionych wyżej dochodów zarachowanych inaczej należy przeksięgować zgodnie z postanowieniami niniejszego okólnika.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1952.A-19.238

Rodzaj: Okólnik
Tytuł: Pobieranie i zarachowywanie wpływów z odpłatności rodziców (opiekunów) za korzystanie ich dzieci z urządzeń socjalnych, wpłat personelu za wyżywienie oraz likwidacji sald akcji socjalnej z 1951 r.
Data aktu: 27/02/1952
Data ogłoszenia: 04/03/1952
Data wejścia w życie: 04/03/1952