Zasady gospodarowania funduszem zakładowym.

INSTRUKCJA
PRZEWODNICZĄCEGO PAŃSTWOWEJ KOMISJI PLANOWANIA GOSPODARCZEGO
z dnia 23 czerwca 1951 r.
w sprawie zasad gospodarowania funduszem zakładowym.

W celu zapewnienia jednolitego postępowania przy gospodarowaniu funduszem zakładowym utworzonym w przedsiębiorstwach państwowych zgodnie z ustawą z dnia 4 lutego 1950 r. o funduszu zakładowym (Dz. U. R. P. Nr 6, poz. 53) i rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 24 marca 1951 r. w sprawie wykonania ustawy o funduszu zakładowym (Dz. U. R. P. Nr 19, poz. 151), ustala się po porozumieniu z Centralną Radą Związków Zawodowych następujące wytyczne:
§  1.
1.
Szczegółowego podziału kwot na poszczególne rodzaje potrzeb określonych w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1951 r. o funduszu zakładowym (Dz. U. R. P. Nr 6, poz. 53) dokonuje dyrektor przedsiębiorstwa po uzgodnieniu z radą zakładową w taki sposób, aby z sumy wygospodarowanego w danym roku funduszu zakładowego przypadało:
1)
50% na pozalimitowe inwestycje kulturalne i socjalne, pozalimitowe budownictwo mieszkaniowe oraz na zasilenie budżetu wydatków akcji socjalnej danego przedsiębiorstwa;
2)
30% na współzawodnictwo zorganizowane w zakładzie pracy;
3)
20% na indywidualne nagrody dla pracowników danego przedsiębiorstwa.
2.
W uzasadnionych przypadkach dyrektor przedsiębiorstwa po uzgodnieniu z radą zakładową może ustalić inny podział funduszu zakładowego na cele wymienione w ust. 1 z tym jednak, aby kwoty przeznaczone na nagrody indywidualne nie przekroczyły 20% funduszu zakładowego.
§  2.
1.
Z sumy ustalonej w sposób określony w § 1 ust. 1 pkt 1 niniejszej instrukcji dyrektor przedsiębiorstwa po uzgodnieniu z radą zakładową dokonuje szczegółowego podziału kwot na pozalimitowe inwestycje kulturalne i socjalne, pozalimitowe budownictwo mieszkaniowe służące potrzebom pracowników danego przedsiębiorstwa oraz na zasilenie budżetu wydatków socjalnych.
2.
Nakłady na cele wymienione w ust. 1 mogą być w zasadzie czynione po ostatecznym (rocznym) ustaleniu odpisów na fundusz zakładowy, a z zaliczkowych odpisów kwartalnych tylko w przypadku, gdy pokryte zostały w pierwszej kolejności wydatki na współzawodnictwo pracy i nagrody indywidualne (§ 1 ust. 1 pkt 2 i 3).
3.
Zużytkowanie kwot przeznaczonych na inwestycje następuje w trybie przewidzianym dla inwestycji pozalimitowych.
§  3.
1.
Kwotą przeznaczoną na współzawodnictwo pracy (§ 1 ust. 1 pkt 2) dysponuje dyrektor przedsiębiorstwa (zakładu) po uzgodnieniu z radą zakładową.
2.
Wnioski o przyznanie nagród dla pracowników wyróżnionych we współzawodnictwie pracy przedstawia raz na kwartał rada zakładowa na podstawie comiesięcznego podsumowania wyników przez poszczególne ogniwa związkowe (grupy - rady oddziałowe).
3.
Wysokość nagród powinna zamykać się w granicach 100-300 zł na wyróżnionego. W szczególnych przypadkach wysokość nagród dla wybitnie wyróżnionych we współzawodnictwie pracy może być wyższa niż 300 zł, suma tych wyższych nagród nie może przekroczyć 20% kwot przeznaczonych na współzawodnictwo pracy w danym kwartale.
4.
W wyróżnionych zespołach nagrody przyznaje się w zasadzie dla poszczególnych jego członków z uwzględnieniem wkładu ich pracy w osiągnięte wyniki współzawodniczącego zespołu.
5.
Wręczenie nagród w zakładzie powinno odbywać się zasadniczo raz na kwartał, w sposób uroczysty, niezwłocznie po ustaleniu i ogłoszeniu osiągniętych wyników we współzawodnictwie pracy. Wraz z nagrodami pieniężnymi pracownikom powinny być wręczane dyplomy i listy pochwalne podpisane przez dyrektora i radę zakładową.
§  4.
1.
Kwotą przeznaczoną na nagrody indywidualne (§ 1 ust. 1 pkt 3) dysponuje dyrektor przedsiębiorstwa.
2.
Nagrody indywidualne mogą być przyznawane pracownikom za konkretne zadania i osiągnięcia przekraczające ten zakres ich obowiązków służbowych, który w danych warunkach należy uznać za przeciętnie wymagalny od danego pracownika, lub gdy zadania te wykonane zostały w szczególnie trudnych warunkach.
3.
Zgodnie z zasadą ustaloną w ust. 2 nagrody mogą być przyznawane pracownikom w szczególności za:
1)
prace przyczyniające się do podniesienia wydajności pracy, jakości produkcji lub obniżenia kosztów własnych,
2)
prace wpływające na usprawnienie działalności przedsiębiorstwa (zakładu);
3)
prace przyczyniające się do przedterminowego wykonania planu;
4)
osiągnięcia w zakresie poprawy warunków bezpieczeństwa pracy;
5)
wprowadzenie i skrócenie okresów przyswojenia nowych metod produkcji;
6)
osiągnięcia w zakresie racjonalnej organizacji systemu oszczędnościowego;
7)
inne prace, które dyrektor uzna za godne nagrodzenia.
4.
Wysokość i ilość nagród indywidualnych w ramach kwot przeznaczonych na ten cel ustala dyrektor przedsiębiorstwa. Wysokość jednorazowej nagrody nie może jednak przekroczyć 150% podstawowego miesięcznego wynagrodzenia pobieranego przez nagrodzonego pracownika. Kierownicy podległych komórek (jednostek) mogą przedstawić dyrektorowi odpowiednio uzasadnione wnioski o przyznanie nagród dla podlegających im pracowników. Wnioski o przyznanie nagród indywidualnych dla pracowników zakładu może również przedłożyć dyrektorowi rada zakładowa.
§  5.
Dyrektor przedsiębiorstwa wielozakładowego może przekazać swoje uprawnienia w zakresie dysponowania funduszem zakładowym poszczególnym kierownikom podległych mu zakładów działających na zasadach wewnętrznego rozrachunku gospodarczego.
§  6.
Sprawozdania z wykorzystania funduszu zakładowego przedsiębiorstwa przesyłają do jednostki nadrzędnej w ciągu 45 dni po zakończeniu kwartału. Sprawozdania te należy sporządzać według wzoru stanowiącego załącznik do § 18 pkt 1 lit. f) zarządzenia Ministra Finansów z dnia 12 stycznia 1951 r. w sprawie zasad bilansowania i sporządzenia sprawozdań rocznych za rok 1950 (Monitor Polski Nr A-13, poz. 188).
§  7.
1.
Instrukcja niniejsza wchodzi w życie z dniem ogłoszenia z mocą od dnia 1 lipca 1951 r.
2.
Przepisy niniejszej instrukcji mają zastosowanie również do gospodarowania sumami z funduszu zakładowego uzyskanymi przed wejściem w życie niniejszej instrukcji a jeszcze nie rozdysponowanymi.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1951.A-63.830

Rodzaj: Instrukcja
Tytuł: Zasady gospodarowania funduszem zakładowym.
Data aktu: 23/06/1951
Data ogłoszenia: 20/07/1951
Data wejścia w życie: 20/07/1951, 01/07/1951