Normy powierzchni użytkowej i wyposażenia wewnętrznego oraz zasady i warunki użytkowania hoteli robotniczych dla zatrudnionych w przemyśle i budownictwie.

ZARZĄDZENIE
MINISTRA PRACY I OPIEKI SPOŁECZNEJ
z dnia 7 maja 1951 r.
w sprawie norm powierzchni użytkowej i wyposażenia wewnętrznego oraz zasad i warunków użytkowania hoteli robotniczych dla zatrudnionych w przemyśle i budownictwie.

W związku z § 104 rozporządzenia Ministrów: Pracy i Opieki Społecznej, Zdrowia, Przemysłu, Odbudowy, Administracji Publicznej oraz Ziem Odzyskanych z dnia 6 listopada 1946 r. o ogólnych przepisach dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. R. P. Nr 62, poz. 314) zarządza się, co następuje:

I.

Przepisy ogólne.

§  1.
1.
Pomieszczenia w hotelach robotniczych przeznacza się dla osób samotnych, zatrudnionych poza miejscem ich stałego zamieszkania (w odległości uniemożliwiającej ich codzienny dojazd do pracy).
2.
Osoby przebywające czasowo bądź stale w hotelach robotniczych tracą prawo do zamieszkiwania w nich z chwilą rozwiązania umowy o pracę tak z jednej, jak i z drugiej strony.
§  2.
Hotele robotnicze powinny być oddzielne dla mężczyzn i oddzielne dla kobiet.
§  3.
Projekty budowy hoteli robotniczych powinny być w zakresie lokalizacji i przepisów sanitarnych uzgadniane z wydziałami zdrowia właściwych terytorialnie prezydiów wojewódzkich rad narodowych.
§  4.
1.
Hotele robotnicze, organizowane w specjalnie wybudowanych lub też istniejących już budynkach o dowolnym przeznaczeniu, mogą być oddane do użytku wyłącznie po uprzednich oględzinach oraz po uzyskaniu zezwolenia komisji kontroli kwater powołanej przez przewodniczącego właściwego terytorialnie prezydium wojewódzkiej rady narodowej. W skład komisji kontroli kwater wchodzą przedstawiciele:
a)
wydziałów: pracy i pomocy społecznej (organów inspekcji higieny i bezpieczeństwa pracy), zdrowia, budownictwa oraz samodzielnego oddziału zatrudnienia prezydium wojewódzkiej rady narodowej,
b)
okręgowej rady związków zawodowych,
c)
okręgowego zarządu Związku Zawodowego Robotników Budowlanych oraz
d)
zakładu pracy, któremu hotel podlega.
2.
Przekazanie hotelu robotniczego do użytku powinno nastąpić protokolarnie.
§  5.
Zabrania się zakwaterowywania robotników w pomieszczeniach nie wykończonych, wilgotnych, nie posiadających dostatecznego oświetlenia naturalnego ze współczynnikiem świetlnym poniżej 1/8, nie zabezpieczonych przed zmianami atmosferycznymi, jak zimno, deszcze itp.
§  6.
Wejścia do budynków powinny być poprzedzone przedsionkiem.
§  7.
W hotelach robotniczych już istniejących bądź też nowowybudowanych komisja przewidziana w § 4 ustali normy zaludnienia przed oddaniem do użytku. Zaludnienie hotelu robotniczego ponad normę ustaloną niniejszym przepisem jest wzbronione.
§  8.
Każdy nowo przybywający, przed jego ostatecznym zakwaterowaniem w hotelu robotniczym, powinien być skierowany do kąpieliska, a w przypadkach koniecznych jego rzeczy osobiste (jak ubranie i bielizna) powinny być poddane szczegółowej dezynfekcji i dezynsekcji.

II.

Normy użytkowania hoteli robotniczych i ich wyposażenie.

§  9.
Każdy hotel robotniczy powinien posiadać przynajmniej następujące pomieszczenia:
a)
sypialnie o rozmiarach w zasadzie nie większych niż 30 m2 każda, o wysokości 3 m, obliczając na 1 mieszkańca 4,5 m2 powierzchni podłogi, przy czym kubatura powinna wynosić 13,5 m2. Powierzchnia okien wynosić powinna co najmniej 1/8 powierzchni podłogi. Okna powinny być podwójne (zimą) z urządzeniem do otwierania oraz zaopatrzone w wywietrzniki o rozmiarach nie mniejszych niż 1/8 powierzchni okna, umieszczone w górnej ich części;
b)
umywalnie urządzone w taki sposób, aby przypadał 1 kurek (kran) na 5-8 osób i 1 natrysk na 15-20 osób, z przestrzenią 1 m2 podłogi na każde miejsce do mycia. Podłoga powinna być pokryta drewnianą kratą. Przy umywalni powinna znajdować się rozbieralnia wyposażona w wieszaki i ławki.

Umywalnie należy zaopatrzyć w zimną i gorącą wodę przepływową, przy czym powinna ona odpowiadać warunkom wody do picia i potrzeb gospodarczych, przewidzianych w rozporządzeniu z dnia 27 sierpnia 1933 r. (Dz. U. R. P. Nr 79, poz. 562).

Zabrania się urządzania umywalni w pomieszczeniach odległych od sal mieszkalnych (np. w innym budynku, do którego należy przejść przez odkrytą przestrzeń);

c)
ustępy o ilości nie mniejszej niż jeden otwór na 16 osób dla mężczyzn i nie mniejszej niż jeden na 12 osób dla kobiet.

Ustępy dla mężczyzn powinny posiadać pisuary z takim samym obliczeniem. Na terenach skanalizowanych należy ustępy umieszczać w budynku, mieszkalnym oraz zainstalować urządzenia do spłukiwania wodą. W przypadku braku kanalizacji ustępy należy budować nie dalej niż 50 m od pomieszczeń mieszkalnych. Powinny być one przy tym odpowiednio zabezpieczone przed zmianami atmosferycznymi oraz odpowiadać obowiązującym przepisom sanitarnym;

d)
oddzielne pomieszczenia odpowiednio wyposażone na pranie i suszenie bielizny osobistej oraz oddzielne i dla suszenia przemoczonej odzieży i obuwia z obliczeniem 0,3 m2 powierzchni na każdego mieszkańca. Pomieszczenia te przy liczbie do 50 osób zamieszkałych w domu robotniczym powinny wynosić nie mniej niż 15 m2 powierzchni;
e)
odpowiednio urządzone pomieszczenia umożliwiające podgrzewanie i przygotowywanie przez mieszkańców hotelów robotniczych posiłków we własnym zakresie. Pomieszczenia te przy stanie do 50 osób powinny wynosić nie mniej niż 15 m2 powierzchni;
f)
izbę chorych (izolatkę) z obliczeniem: 1 łóżko na 50 mieszkańców oraz 8 m2 powierzchni na 1 chorego.
§  10.
W hotelach robotniczych, w których przebywa powyżej 50 osób, oprócz wyszczególnionych w § 9 pomieszczeń należy wydzielić:
a)
odpowiednio wyposażone pomieszczenie na bibliotekę i świetlicę zaopatrzoną w czasopisma, gry sportowe i towarzyskie, głośnik radiowy, zgodnie z wymaganiami Centralnej Rady Związków Zawodowych;
b)
oddzielne magazyny dla składania czystej i brudnej bielizny pościelowej.
§  11.
1.
W hotelach robotniczych, w których przebywa powyżej 200 osób, należy urządzić:
a)
stołówkę dla zbiorowego żywienia urządzoną i prowadzoną zgodnie z obowiązującymi przepisami (tylko w przypadku braku punktu zbiorowego żywienia w pobliżu);
b)
pralnię administrowaną przez zakład pracy;
c)
kąpielisko jednokierunkowe z komorą dezynfekcyjno-dezynsekcyjną. Komora ta ma służyć do odkażania odzieży i bielizny jak również pościeli. Pomieszczenie to powinno być urządzone i prowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami.
2.
Hotele robotnicze, w których przebywa poniżej 200 osób, powinny mieć możność korzystania z urządzeń, wymienionych w ust. 1, zainstalowanych w rejonie ich rozmieszczenia.
§  12.
Kierownictwo obowiązane jest do wydawania mieszkańcom hotelu robotniczego przegotowanej gorącej wody 2 razy w ciągu dnia, tj. przed i po pracy.
§  13.
1.
Wszystkie pomieszczenia mieszkalne w hotelach robotniczych powinny zabezpieczać przed zimnem, a wnętrza powinny być czysto wykończone oraz bielone wapnem. Podłogi powinny być wykonane z desek heblowanych podłogowych.
2.
Pomieszczenia mieszkalne powinny posiadać ponadto następujące wyposażenie:
a)
łóżka żelazne lub drewniane z desek heblowanych, w uzasadnionych przypadkach dwukondygnacjowe, uszczelnione i rozstawione w odległości w zasadzie 0,75 m, nie mniejszej niż 0,50 m;
b)
stoły heblowane oraz krzesła bądź taborety, z obliczeniem w zasadzie 0,50 m2, nie mniejszej niż 0,30 m2 powierzchni stołu, oraz krzesło lub taboret na 1 osobę;
c)
szafki na rzeczy osobiste w ilości: po jednej na każdego mieszkańca z obliczeniem 0,5 m2. Szafki te powinny być sporządzone z desek heblowanych, posiadać osobną przegrodę na żywność, otwory w drzwiach zaopatrzone siatką oraz zamknięcia;
d)
naczynia z przegotowaną zawsze świeżą wodą do picia;
e)
kosze na śmieci i spluwaczki.
§  14.
Przybyły do hotelu robotniczego powinien być niezwłocznie zaopatrzony w siennik ze świeżą słomą, dwa koce bawełniane lub jeden wełniany, poduszkę, prześcieradło, podpinkę i powłoczkę na poduszkę.
§  15.
We wszystkich hotelach robotniczych nieprzenośnych (stałych) należy instalować centralne ogrzewanie. W przypadku niemożności zainstalowania tego rodzaju ogrzewania - piece trwałocieplne. Wszystkie pomieszczenia w barakach przenośnych (składanych) powinny być ogrzewane za pomocą pieców trwałocieplnych. Paleniska pieców znajdować się powinny w zasadzie po stronie korytarza. Zabrania się instalowania piecyków żelaznych oraz rur przechodzących przez pomieszczenia.
§  16.
Wszystkie pomieszczenia w hotelach robotniczych powinny być ogrzewane w ustalonym okresie czasu, zgodnie z normami Państwowego Komitetu Normalizacyjnego.
§  17.
Wszystkie pomieszczenia użytkowe, wejścia do nich, korytarze oraz dziedzińce powinny być z nastaniem zmroku oświetlone za pomocą elektryczności. Hotele robotnicze na terenach niezelektryfikowanych - oświetlone lampami naftowymi.

III.

Bezpieczeństwo i utrzymanie czystości pomieszczeń w hotelach robotniczych i ich terenów.

§  18.
Przed wejściem do hotelu powinna znajdować się tablica zawierająca nazwę przedsiębiorstwa oraz napis: "Hotel Robotniczy".
§  18.
Przed wejściem do pomieszczeń mieszkalnych powinny być ustawione skrobaczki i wycieraczki.
§  20.
Na drzwiach pomieszczeń mieszkalnych od strony zewnętrznej należy umieścić aktualny wykaz robotników zajmujących dane pomieszczenie.
§  21.
Na korytarzach powinny znajdować się urządzenia przeciwpożarowe zgodnie z istniejącymi przepisami.
§  22.
Po wyjściu mieszkańców do pracy pomieszczenia mieszkalne i ich mienie powinny być odpowiednio zabezpieczone i dozorowane.
§  23.
Przebywanie na terenie hotelu robotniczego po godzinie 22 osób nie uprawnionych jest wzbronione.
§  24.
Kierownictwo zobowiązane jest utrzymywać nocnego dozorcę, który czuwałby nad bezpieczeństwem i porządkiem w hotelu.
§  25.
Tereny dziedzińców i pomieszczeń zewnętrznych (jak ustępy itp.). powinny być systematycznie sprzątane przez personel.
§  26.
Dla odpadków gospodarczych należy urządzić zbiorniki zgodnie z przepisami sanitarnymi.
§  27.
W przypadku braku kanalizacji należy zgodnie z przepisami sanitarnymi odprowadzać wody ściekowe z kuchni, pralni, umywalni do specjalnych dołów.
§  28.
Jeżeli w okręgu rozmieszczenia hoteli robotniczych istnieje kanalizacja, hotele powinny być do niej przyłączone.
§  29.
Wszystkie pomieszczenia w hotelach robotniczych, a w szczególności sypialnie, powinny być starannie wietrzone rano po wyjściu mieszkańców do pracy i wieczorem przed udaniem się na spoczynek. W przypadkach koniecznych należy okna zaopatrzyć w siatki.
§  30.
Wszystkie pomieszczenia w hotelu robotniczym powinny być codziennie starannie sprzątane przez specjalny personel sprzątaczek i utrzymywane w odpowiednio czystym stanie. Mycie podłóg powinno być dokonywane co najmniej 2 razy w tygodniu. W izolatce należy dokonywać codziennego mokrego sprzątania.
§  31.
1.
Co najmniej raz na miesiąc powinno być dokonywane generalne sprzątanie wszystkich pomieszczeń (omiatanie ścian i sufitów, mycie łóżek, podłóg, okien, stołów itp. oraz trzepanie i wietrzenie pościeli).
2.
W przypadku zaszłej konieczności należy dokonywać dezynfekcji pomieszczeń.
§  32.
Wszystkie pomieszczenia powinny być nie mniej niż raz w roku bielone wapnem.
§  33.
Bielizna pościelowa, prana na koszt zakładu pracy, powinna być zmieniana raz na 2 tygodnie. Słoma w siennikach natomiast - zmieniana co najmniej raz na 3 miesiące.
§  34.
Ze względu na bezpieczeństwo osób wspólnie zamieszkałych każdy mieszkaniec hotelu robotniczego powinien być w okresie 3 dni od jego przybycia poddany oględzinom i badaniom lekarskim. Poza tym mieszkańcy powinni być poddawani okresowym, co najmniej raz w kwartale, oględzinom i badaniom lekarskim.
§  35.
U kierownika hotelu robotniczego powinna znajdować się apteczka, zaopatrzona w środki lecznicze, niezbędne dla udzielenia pierwszej pomocy, dostępna całą dobę, oraz książka kontroli sanitarnej.
§  36.
Kierownik obowiązany jest rano i wieczorem dokonać przeglądu wszystkich pomieszczeń sypialnych celem ustalenia chorych i zaopiekowania się nimi.
§  37.
Kierownictwo (zobowiązane jest raz w tygodniu do udostępnienia mieszkańcom kąpieli.
§  38.
Kierownictwo zobowiązane jest do codziennego dostarczania mieszkańcom gorącej wody do mycia w oznaczonych godzinach, w szczególności po pracy.
§  39.
Teren hotelu robotniczego powinien być ogrodzony, uporządkowany i utrzymywany w czystości. Należy założyć w miarę możności zieleńce, place do ćwiczeń fizycznych i gier sportowych.
§  40.
Dojścia do hotelu robotniczego oraz do ustępów, śmietników, studni, dołów zlewowych itp. powinny mieć utwardzoną nawierzchnię.
§  41.
W każdym hotelu robotniczym powinni być wyznaczeni społeczni inspektorzy sanitarni oraz wybrany samorząd robotniczy.
§  42.
Personel zatrudniony w hotelach robotniczych powinien posiadać świadectwa zdrowia odnawiane co 6 miesięcy.
§  43.
U kierownika hotelu robotniczego powinna znajdować się książka zażaleń i osobna dla kontroli ogólnych.
§  44.
Kierownictwo powinno opracować i wywiesić regulamin wewnętrzny, zapewniający mieszkańcom spokój, odpowiedni wypoczynek i właściwy porządek sanitarny.

IV.

Przepisy końcowe.

§  45.
Za wykonanie niniejszego zarządzenia są odpowiedzialne zakłady pracy prowadzące hotele robotnicze oraz nadrzędne zjednoczenia przemysłowe (im odpowiednie) w zakresie ustalonym przez zarządzenia właściwych ministrów.
§  46.
Kontrola nad wykonaniem niniejszych przepisów należy do komisji kontroli kwater właściwych terytorialnie prezydiów rad narodowych.
§  47.
Z chwilą ogłoszenia niniejszych przepisów tracą moc obowiązującą wszystkie dotychczasowe zarządzenia w zakresie prowadzenia hoteli robotniczych.
§  48.
W hotelach robotniczych już istniejących termin realizacji przepisów rozdziału II niniejszego zarządzenia ustala się do dnia 1 października 1951 r.
§  49.
Zarządzenie niniejsze wchodzi w życie z dniem ogłoszenia z mocą od dnia 1 maja 1951 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1951.A-52.688

Rodzaj: Zarządzenie
Tytuł: Normy powierzchni użytkowej i wyposażenia wewnętrznego oraz zasady i warunki użytkowania hoteli robotniczych dla zatrudnionych w przemyśle i budownictwie.
Data aktu: 07/05/1951
Data ogłoszenia: 19/06/1951
Data wejścia w życie: 01/05/1951, 19/06/1951