Ustalanie przeciętnego zarobku miesięcznego przy wymierzaniu rent i przeliczanie zarobków sprzed dnia 1 stycznia 1949 r.

ZARZĄDZENIE
MINISTRA PRACY I OPIEKI SPOŁECZNEJ
z dnia 24 maja 1949 r.
w sprawie ustalania przeciętnego zarobku miesięcznego przy wymierzaniu rent i przeliczania zarobków sprzed dnia 1 stycznia 1949 r.

Na podstawie §§ 7 i 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 marca 1949 r. w sprawie wysokości świadczeń rentowych w ubezpieczeniu społecznym (Dz. U. R. P. Nr 18, poz. 120), zarządzam, w porozumieniu z Komisją Centralną Związków Zawodowych, co następuje:
§  1.
1. 1
Do 18-miesięcznego okresu pracy po oswobodzeniu zalicza się okresy trwania stosunku zatrudnienia, które by uzasadniało obowiązek ubezpieczenia emerytalnego lub ubezpieczenia na wypadek choroby i macierzyństwa oraz okresy zatrudnienia poza graniami Rzeczypospolitej Polskiej po dniu 1 lutego 1945 r., uwzględniane przy ocenie uprawnień do świadczeń emerytalnych.
2.
Za wypadki w zatrudnieniu po oswobodzeniu uważa się również wypadki, które zaszły po dniu 1 lutego 1945 r. w zatrudnieniu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeśli z tytułu tych wypadków przysługuje prawo do polskich świadczeń wypadkowych.
§  2. 2
(uchylony).
§  3.
1.
Jeżeli obliczenie przeciętnego zarobku, miarodajnego dla wymiaru świadczeń, obejmuje zarobki z okresu od dnia 1 lipca 1946 r. do dnia 31 grudnia 1948 r., zarobki te przelicza się, mnożąc je przez współczynniki (§§ 5 i 6), oznaczające stosunek wysokości przeciętnych zgłoszonych do ubezpieczenia zarobków z danego okresu do przeciętnych zarobków z okresu po 1 stycznia 1949 r.
2.
Jako przeciętny zarobek z okresu przed dniem 1 lipca 1946 r. oraz w czasie zatrudnienia zagranicą po dniu 1 lutego 1945 r. przyjmuje się średni zarobek IV grupy zarobkowej.
§  4.
Jako zarobek, ulegający przeliczeniu stosownie do postanowień §§ 5 i 6, przyjmuje się zarobek, od którego za dany miesiąc dokonano przed dniem 1 stycznia 1949 r. wymiaru składek ubezpieczeniowych.
§  5.
Zarobek osiągnięty w każdym poszczególnym miesiącu kalendarzowym mnoży się przez współczynnik, odpowiadający temu miesiącowi, stosownie do następujących tabel:
a)
zarobek osiągnięty w zatrudnieniu we władzach, urzędach, zakładach i instytucjach państwowych oraz w przedsiębiorstwach i gospodarstwach państwowych lub będących pod zarządem państwowym, w związkach samorządu terytorialnego oraz w przedsiębiorstwach i zakładach tych związków
w okresie mnoży się przez
w drugim półroczu 1946 r. 3,30
w styczniu 1947 r. 3,18
w lutym " 3,05
w marcu " 2,93
w kwietniu " 2,81
w maju " 2,64
w czerwcu " 2,46
w lipcu " 2,30
w sierpniu " 2,14
we wrześniu " 2,02
w październiku " 1,93
w listopadzie " 1,86
w grudniu " 1,80
w styczniu 1948 r. 1,76
w lutym " 1,71
w marcu " 1,68
w kwietniu " 1,65
w maju " 1,62
w czerwcu " 1,57
w lipcu " 1,53
w sierpniu " 1,48
we wrześniu " 1,44
w październiku " 1,39
w listopadzie " 1,34
w grudniu " 1,26
w styczniu 1948 r. 1,00
b)
zarobek osiągnięty w innych zakładach pracy
w okresie mnoży się przez
w drugim półroczu 1946 r. 2,63
w styczniu 1947 r. 2,57
w lutym " 2,52
w marcu " 2,44
w kwietniu " 2,32
w maju " 2,20
w czerwcu " 2,08
w lipcu " 1,95
w sierpniu " 1,84
we wrześniu " 1,74
w październiku " 1,66
w listopadzie " 1,60
w grudniu " 1,57
w styczniu 1948 r. 1,54
w lutym " 1,52
w marcu " 1,50
w kwietniu " 1,47
w maju " 1,45
w czerwcu " 1,42
w lipcu " 1,39
w sierpniu " 1,36
we wrześniu " 1,32
w październiku " 1,29
w listopadzie " 1,26
w grudniu " 1,22
w styczniu 1949 r. 1,00
§  6.
1.
W przypadkach, gdy zarobki osiągane były w ciągu z tego okresu mnoży się przez współczynnik, podany dla ostatniego z miesięcy zarobkowania, stosownie do następujących tabel:
a)
zarobek osiągnięty w zatrudnieniu we władzach, urzędach, zakładach i instytucjach państwowych oraz w przedsiębiorstwach i gospodarstwach państwowych lub będących pod zarządem państwowym, w związkach samorządu terytorialnego oraz w przedsiębiorstwach i zakładach tych związków
w okresie do mnoży się przez
grudnia 1946 r. 3,30
stycznia 1947 r. 3,25
lutego " 3,20
marca " 3,15
kwietnia " 3,06
maja " 2,94
czerwca " 2,81
lipca " 2,67
sierpnia " 2,51
września " 2,36
października " 2,22
listopada " 2,10
grudnia " 2,01
stycznia 1948 r. 1,91
lutego " 1,84
marca " 1,80
kwietnia " 1,76
maja " 1,72
czerwca " 1,68
lipca " 1,65
sierpnia " 1,61
września " 1,56
października " 1,51
listopada " 1,46
grudnia " 1,39
stycznia 1949 r. 1,31
lutego " 1,22
marca " 1,15
kwietnia " 1,09
maja " 1,04
czerwca " 1.00
b)
zarobek osiągnięty w innych zakładach pracy
w okresie do mnoży się przez
grudnia 1946 r. 2,63
stycznia 1947 r. 2,59
lutego " 2,57
marca " 2,55
kwietnia " 2,50
maja " 2,42
czerwca " 2,33
lipca " 2,24
sierpnia " 2,12
września " 1,99
października " 1,89
listopada " 1,79
grudnia " 1,72
stycznia 1948 r. 1,65
lutego " 1,60\
marca " 1,58
kwietnia " 1,55
maja " 1,52
czerwca " 1,50
lipca " 1,47
sierpnia " 1,44
września " 1,41
października " 1,33
listopada " 1,34
grudnia " 1,28
stycznia 1949 r. 1,23
lutego " 1,17
marca " 1,11
kwietnia " 1,07
maja " 1,03
czerwca " 1,00
2.
Otrzymany w ten sposób przeliczony przeciętny zarobek stanowi podstawę do zaliczenia do grupy zarobkowej.
3.
Jeżeli przeliczalne zarobki osiągane były w różnych grupach zakładów pracy, przeliczenie następuje według zasad, określonych w § 5.
§  6a. 3
1.
Postanowienia 1 § 3, 4, 5 i 6 nie mają zastosowania do przeliczenia zarobków osiągniętych przed dniem 1 stycznia 1949 r. przez niżej wymienione kategorie robotników, zatrudnionych w gospodarstwach rolnych, dla których jako przeciętny zarobek miesięczny z okresu przed dniem 1 stycznia 1949 przyjmuje się:
a)
dla stałych dniówkowych i sezonowych robotników - mężczyzn do lat 18 i robotnic - 6.500 zł
b)
dla stałych dniówkowych i sezonowych robotników - mężczyzn w wieku ponad 18 lat - 9.500 zł
c)
dla ordynariuszy - 12.500 zł
d)
dla rzemieślników - 15.500 zł
2.
Do zarobków pracowników rolnych, nie wymienionych w ust. 1, a otrzymujących wynagrodzenie w naturze w wymiarze nie mniejszym niż ordynariusze, postanowienia § 3 ust. 1, §§ 4, 5 i 6 stosuje się tylko do wynagrodzeń w gotówce. Jako wynagrodzenie w naturze tych pracowników w czasie między 1 lipca 1945 a 1 stycznia 1949 przyjmuje się 12.000.- zł.
§  7.
Zarządzenie niniejsze wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1949 r.
1 § 1 ust. 1 zmieniony przez § 5 zarządzenia z dnia 30 listopada 1949 r. (M.P.49.A-97.1151) zmieniającego nin. zarządzenie z dniem 1 stycznia 1949 r.
2 § 2 uchylony przez § 5 zarządzenia z dnia 30 listopada 1949 r. (M.P.49.A-97.1151) zmieniającego nin. zarządzenie z dniem 1 stycznia 1949 r.
3 § 6a dodany przez § 1 pkt 2 zarządzenia z dnia 30 listopada 1949 r. (M.P.49.A-97.1151) zmieniającego nin. zarządzenie z dniem 1 stycznia 1949 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1949.A-34.497

Rodzaj: Zarządzenie
Tytuł: Ustalanie przeciętnego zarobku miesięcznego przy wymierzaniu rent i przeliczanie zarobków sprzed dnia 1 stycznia 1949 r.
Data aktu: 24/05/1949
Data ogłoszenia: 07/06/1949
Data wejścia w życie: 01/01/1949