Stypendia udzielane studentom szkół akademickich i wyższych, oraz uczniom liceów zawodowych: komunikacyjnych i innych technicznych.

ZARZĄDZENIE
MINISTRA KOMUNIKACJI
z dnia 10 listopada 1947 r.
wydane w porozumieniu z Ministrem Oświaty w sprawie stypendiów, udzielanych studentom szkół akademickich i wyższych, oraz uczniom liceów zawodowych: komunikacyjnych i innych technicznych.

Na podstawie art. 8 i 13 ustawy z dnia 18 marca 1933 r. o państwowych stypendiach, oraz innych formach pomocy dla młodzieży szkół wyższych (Dz. U. R. P. Nr. 25, poz. 207), zarządzam co następuje:
§  1.
1.
Ustanawia się na rok szkolny 1947/48:
1)
180 stypendiów dla studentów szkół akademickich i wyższych, a mianowicie:
a)
60 stypendiów dla studentów na wydziałach inżynierii lądowej,
b)
20 stypendiów dla studentów na wydziałach mechanicznych,
c)
30 stypendiów dla studentów na wydziałach elektromechanicznych i telekomunikacyjnych,
d)
5 stypendiów dla studentów na wydziałach inżynierii wodnej,
e)
10 stypendiów dla studentów na wydziałach mechaniczno-lotniczych,
f)
2 stypendia dla studentów na wydziale chemii,
g)
10 stypendiów dla studiujących hydrologię,
h)
3 stypendia dla studiujących fizykę, matematykę i astronomię,
i)
24 stypendia dla studentów na wydziałach prawa,
j)
10 stypendiów dla studentów wyższych szkół handlowych,
k)
5 stypendiów dla studentów na wydziałach lekarskich,
l)
1 stypendium dla studenta na wydziale leśnictwa,
2)
145 stypendiów dla uczniów liceów: komunikacyjnych i innych technicznych, a mianowicie:
a)
25 stypendiów dla uczniów na wydziałach elektromechanicznych i telekomunikacji,
b)
20 stypendiów dla uczniów na wydziałach mechanicznych,
c)
60 stypendiów dla uczniów na wydziałach drogowych, budownictwa, oraz dróg i mostów,
d)
15 stypendiów dla uczniów na wydziałach drogowo-wodnych,
e)
10 stypendiów dla uczniów na wydziałach mechaniczno-lotniczych,
f)
15 stypendiów dla uczniów na wydziałach ruchowo-przewozowych.
2.
Stypendia dla studentów szkół akademickich i wyższych płatne są zasadniczo od 1 października 1947 r. do 30 czerwca 1948 r. i wynoszą:
1)
dla studiujących na politechnikach i w szkołach inżynierskich:
a)
dla słuchaczy 1-go i 2-go roku studiów 3.000 zł. mies.
b)
dla słuchaczy 3-go roku na wydziałach elektromechanicznych i telekomunikacji 4.500 " "
c)
dla słuchaczy pozostałych wydziałów 3-go roku studiów 4.000 " "
d)
dla słuchaczy 4-go roku studiów na wydziałach elektromechanicznych i telekomunikacyjnych 8.000 " "
e)
dla słuchaczy pozostałych wydziałów 4-go roku studiów 5.000 " "
2)
dla studentów uniwersytetów i innych nietechnicznych szkół wyższych:
a)
na 1-m i 2-m roku studiów 3.000 zł. mies.
b)
na 3-m roku studiów 3.500 " "
c)
na 4-m i 5-m (lekarskim) roku studiów 4.000 " "
3.
Stypendia dla uczniów liceów komunikacyjnych i innych technicznych płatne są od 1 września 1947 r. do 30 czerwca 1948 r. i wynoszą:
a)
1-go i 2-go roku nauki 2.000 zł. mies.
b)
3-go roku nauki 3.000 " "
§  2.
Stypendyści, którym Ministerstwo Komunikacji przyzna stypendium na rok szkolny 1947/48, będą zgodnie z postanowieniami niniejszego zarządzenia otrzymywać stypendia również w następnych latach szkolnych, aż do czasu ukończenia studiów, jeżeli przedstawią we właściwym czasie zaświadczenie zakładu naukowego, do którego uczęszczają, stwierdzające, że są jego studentami (uczniami) i czynią co najmniej dostateczne postępy w nauce.
§  3.
1.
Stypendium może być przyznane studentom i studentkom, oraz uczniom nowowstępującym do zakładu naukowego, lub uczęszczającym do danego zakładu naukowego, przede wszystkim kandydatom spośród dzieci pracowników resortu komunikacji, według uznania Ministerstwa Komunikacji i w porozumieniu z Zarządem Głównym Związku Zawodowego Pracowników Kolejowych (Z.Z.K.), lub Związku Zawodowego Pracowników Państwowych (Z.Z.P.P.). Pierwszeństwo zasadniczo przysługuje kandydatom bardziej zaawansowanym w studiach.
2.
Studentom, studentkom, oraz uczniom nowowstępującym do zakładu naukowego może być przyznane stypendium, jeżeli przedstawią zaświadczenie o przyjęciu do danego zakładu naukowego, a zaawansowanym w studiach - jeżeli przedstawią zaświadczenie o promocji i zapisania ich na następny rok nauki.
3.
O stypendium Ministerstwa Komunikacji mogą ubiegać się jednie kandydaci, którzy nie otrzymują żadnych innych stypendiów.
§  4.
1.
Podania o przyznanie stypendium ubiegający się powinni składać do Ministerstwa Komunikacji za pośrednictwem zakładów naukowych, do których uczęszczają, lub do których zostali przyjęci.
2.
Do podań należy dołączyć:
1)
świadectwo obywatelstwa polskiego,
2)
metrykę urodzenia,
3)
zaświadczenie uczelni stwierdzające odbyte studia i dotychczasowe postępy w nauce, wraz z opinią zakładu naukowego co do stanu majątkowego, a nowowstępujący świadectwo szkolne i zaświadczenie o przyjęciu do zakładu naukowego,
4)
życiorys,
5)
opinię władz administracji ogólnej i Związku Zawodowego Pracowników Kolejowych względnie Państwowych,
6)
deklarację o przyjęciu stypendium według jednego z wzorów przewidzianych w załącznikach do niniejszego zarządzenia.
3.
Przed przyznaniem stypendium, kandydaci poddani będą badaniom przez lekarza urzędowego, celem stwierdzenia ich uzdolnienia fizycznego do służby w resorcie komunikacji.
4.
Badania lekarskie będą powtarzane corocznie przed rozpoczęciem roku szkolnego, przy czym stypendium może być przyznane jedynie tym kandydatom, którzy poza dostatecznymi postępami w nauce (§2) wykażą się dodatnim wynikiem badania lekarskiego.
§  5.
1.
W czasie ferii letnich w zakładzie naukowym, stypendyści obowiązani są do odbywania praktyki wakacyjnej, przewidzianej przez dany zakład naukowy, we właściwym dziale komunikacji. Miejsce praktyki wyznacza stypendyście Ministerstwo Komunikacji, lub urząd podległy temu Ministerstwu.
2.
Od odbycia praktyki wakacyjnej wolni są:
1)
stypendyści, którzy odbyli już przewidzianą przez dany zakład naukowy praktykę wakacyjną;
2)
stypendyści, którzy zgłosili się do egzaminu dyplomowego, o ile przedstawią zaświadczenie uczelni, stwierdzające, że praktyka wakacyjna jest dla nich zbędna;
3)
za czas odbywania praktyki wakacyjnej stypendyści otrzymują wynagrodzenie miesięczne w wysokości ustalanej corocznie zarządzeniem specjalnym o praktykach wakacyjnych.
§  6.
1.
Osoby pełnoletnie (w wieku 18 lat ukończonych lub będące w związku małżeńskim) podpisują deklarację (zobowiązanie) według wzoru podanego w załączniku Nr. 1.
2.
Jeżeli kandydat do stypendium nie jest pełnoletni, wówczas ojciec, matka, opiekun lub osoba, która zechce przyjąć na siebie odpowiedzialność materialną za zwrot stypendium, a którą Ministerstwo Komunikacji uzna w tym względzie za odpowiedzialną, podpisuje deklarację (zobowiązanie) według wzoru załącznika Nr. 2.
3.
Stypendysta po dojściu do pełnoletności podpisuje deklarację (zobowiązanie) według wzoru załącznika Nr. 3.
4.
W razie odmowy podpisania deklaracji po dojściu do pełnoletności (ust. 3), stypendysta traci prawo do dalszego pobierania stypendium, a cała wypłacona mu do tego czasu kwota stypendialna podlega zwrotowi przez osobę, która podpisała deklarację według załącznika Nr. 2, w terminie rocznym od daty pozbawienia go stypendium.
§  7.
1.
Stypendysta traci prawo do dalszego pobierania stypendium w razie:
1)
niedostatecznych postępów w nauce,
2)
przerwania nauki,
3)
wydalenia z zakładu naukowego,
4)
uchylenia się od odbycia obowiązującej go praktyki wakacyjnej, oraz niedostatecznych wyników tej praktyki,
5)
utraty obywatelstwa polskiego,
6)
utraty uzdolnienia fizycznego do pełnienia służby w resorcie komunikacji (§4 ust. 3 i 4),
7)
stwierdzenie, że oprócz stypendium Ministerstwa Komunikacji pobiera równocześnie inne stypendium (§3 ust. 3), lub że stan majątkowy stypendysty nie wymaga pomocy.
2.
We wszystkich przypadkach wymienionych w ust. 1 stypendysta lub osoba, która podpisała za niego deklarację według wzoru załącznika Nr. 2 (§6 ust. 2), obowiązana jest zwrócić całe pobrane stypendium najpóźniej w terminie rocznym od daty pozbawienia stypendium.
3.
W przypadkach zasługujących na szczególne uwzględnienie Minister Komunikacji może zwolnić stypendystę, całkowicie lub w części, od obowiązku zwrotu stypendium.
§  8.
Zawieszenie wypłaty stypendium na pewien okres czasu następuje w razie usprawiedliwionej przerwy w nauce, przy czym jeżeli stypendysta po upływie tego okresu nie wznowi studiów, traci prawo do dalszego pobierania stypendium, z zastosowaniem postanowień § 7 ust. 2.
§  9.
Stypendysta może zrezygnować z pobierania dalszych rat stypendium przyznanego na dany rok szkolny, lub z pobierania stypendium w dalszych latach nauki, pomimo posiadania warunków do otrzymywania stypendium - z zachowaniem obowiązku odsłużenia stypendium po ukończeniu zakładu naukowego, zgodnie z postanowieniem § 10 niniejszego zarządzenia.
§  10.
1.
Stypendysta obowiązany jest, nie później niż w ciągu trzech miesięcy od daty ukończenia zakładu naukowego, zgłosić się do Ministerstwa Komunikacji, bez specjalnego wezwania ze strony tego Ministerstwa, celem odsłużenia pobranego stypendium na wyznaczonym mu stanowisku, w stosunku 12 miesięcy za każdy rok szkolny korzystania ze stypendium.
2.
Stypendysta, który ukończył studia, obowiązany jest zwrócić Ministerstwu Komunikacji, najpóźniej w terminie rocznym całe pobrane stypendium w przypadku:
1)
niezgłoszenia się do odsłużenia pobranego stypendium;
2)
nieobjęcia wyznaczonego mu stanowiska służbowego, w ciągu 15 dni od daty powołania go do służby;
3)
zwolnienia na własną prośbę ze służby przed odsłużeniem pobranego stypendium;
4)
wydalenia go ze służby w drodze dyscyplinarnej przed odsłużeniem pobranego stypendium.
3.
Jeżeli stypendysta jest niepełnoletni, wówczas do zwrotu pobranego stypendium we wszystkich przypadkach wymienionych w ust. 1 obowiązana jest osoba, która podpisała deklarację według wzoru załącznika Nr. 2 (§6 ust 2).
§  11.
1.
Na polecenie Ministerstwa Komunikacji, dyrekcje okręgowe kolei państwowych (biura personalne) sporządzają listy płacy i zarządzają wypłaty stypendium przez biura finansowe.

W przypadku, jeżeli uczelnia, do której uczęszczają stypendyści, znajduje się nie w siedzibie właściwej dyrekcji okręgowej kolei państwowych, wypłata stypendium może być zarządzona przez kasę stacyjną w siedzibie uczelni.

2.
Stypendium wypłaca się w ratach miesięcznych, płatnych z góry, za pokwitowaniem w listach płacy.
3.
Raty stypendialne powinny być podejmowane przez stypendystów w terminie 15-dniowym od dnia powiadomienia uczelni przez dyrekcję okręgową kolei państwowych o przygotowaniu wypłaty.
§  12.
1.
Zakłady naukowe powinny sprawdzać, czy stypendyści nie utracili wymaganych kwalifikacyj (§7 ust. 1. pkt. 1, 2, 3, 5 i 7), a w razie stwierdzenia ich utraty, niezwłocznie powiadamiać o tym Ministerstwo Komunikacji i właściwą dyrekcję okręgową kolei państwowych.
2.
W ten sam sposób winny postąpić zakłady naukowe w przypadku, gdyby stypendysta po dojściu do pełnoletności nie podpisał deklaracji przewidzianej w § 6 ust. 3.
3.
Ponadto zakład naukowy winien powiadomić Ministerstwo Komunikacji o ukończeniu studiów przez stypendystę.
§  13.
Ministerstwo Komunikacji prowadzi szczegółową ewidencję stypendystów, w której każdy stypendysta posiada oddzielny rachunek (konto).
§  14.
Niniejsze zarządzenie wchodzi w życie z dniem 1 września 1947 r.
ZAŁĄCZNIKI

ZAŁĄCZNIK  Nr 1

DEKLARACJA.

1. Ja niżej podpisany(a) ........... przyjmuje od Ministerstwa Komunikacji tytułem stypendium w złotych .... (słownie) ...... miesięcznie na warunkach ustalonych w zarządzeniu Ministra Komunikacji z dnia .......... 1947 r. ogłoszonym w Monitorze Polskim Nr .... z dnia ......... których obowiązuję się ściśle przestrzegać.

Przepisy tego zarządzenia są mi znane i oświadczam, że przyjmuję na siebie wszelkie obowiązki, jakie przepisy te nakładają na stypendystów.

2. Ponadto zobowiązuję się, podczas odbywania studiów w ............ (nazwa zakładu naukowego), do ścisłego przestrzegania obowiązujących w tym zakładzie naukowym przepisów, oraz do sumiennego przykładania się do nauki.

(podpis)

Miejscowość, data ..........

(urzędowe poświadczenie własnoręczności podpisu).

ZAŁĄCZNIK  Nr 2

DEKLARACJA.

1. Ja niżej podpisany(a) .......... ojciec, matka, opiekun uznany przez Ministerstwo Komunikacji za osobę odpowiedzialną (niepotrzebne skreślić) ....... (nazwisko i imię studenta lub ucznia) zamieszkały w ....... przy ulicy ..... pragnąc dopomóc wymienionemu niepełnoletniemu studentowi(tce) (uczniowi) do ukończenia studiów w ........... (nazwa zakładu naukowego), obowiązuję się:

1. zwrócić Ministerstwu Komunikacji wszelkie kwoty pobrane przez .......... tytułem stypendium, jeżeli wymieniony po dojściu do pełnoletności w czasie odbywania studiów odmówi podpisania deklaracji wg. załącznika Nr 3, zobowiązującej go do ścisłego przestrzegania warunków i obowiązków, ustalonych w zarządzeniu Ministra Komunikacji z dnia ......... 1947 r. ogłoszonym w Monitorze Polskim Nr ..... z dnia .......

2. Zwrócić Ministerstwu Komunikacji wszystkie kwoty pobrane przez .......... tytułem stypendium przed dojściem jego do pełnoletności, jeżeli wymieniony:

a) zostanie pozbawiony stypendium na podstawie § 7 zarządzenia Ministerstwa Komunikacji Nr. P. 4c/70-38/47 z dnia ........ ogłoszonego w Monitorze Polskim Nr .... z dnia ........., lub tez jeżeli dobrowolnie zrezygnuje z podejmowania dalszych rat miesięcznych przyznanego mu stypendium (§9);

b) nie wykona po ukończeniu zakładu naukowego i przed dojściem do pełnoletności zobowiązań, przewidzianych w § 10 ust. 1 zarządzenia Ministra Komunikacji Nr. P. 4c/70-38/47 z dnia ...., ogłoszonego w Monitorze Polskim Nr ..... z dnia ........

2. Z obowiązków wymienionych w ust. 1 wywiążę się w terminie przewidzianym w § 7 ust. 2 i w § 10 ust. 1 zarządzenia Ministra Komunikacji Nr P. 4c/70-38/47 z dnia .......... ogłoszonego w Monitorze Polskim Nr ... z dnia ........

3. Oświadczam, że postanowienia zarządzenia Ministra Komunikacji z dnia ......... ogłoszonego w Monitorze Polskim Nr .... z dnia ......... w sprawie udzielania stypendium są mi dobrze znane.

(podpis)

Miejscowość, data ..........

(urzędowe poświadczenie własnoręczności podpisu).

ZAŁĄCZNIK  Nr 3

DEKLARACJA.

1. Ja niżej podpisany(a) .......... student(ka) (nazwa zakładu naukowego) urodzony(a) dnia ........ po dojściu do pełnoletności przyznaję, że pobrałem z Ministerstwa Komunikacji na podstawie deklaracji z dnia ........ podpisanej przez mego ojca, matkę, opiekuna uznanego przez Ministerstwo Komunikacji za osobę odpowiedzialną (niepotrzebne skreślić) tytułem stypendium przez czas studiów moich w ....... (nazwa zakładu naukowego) ogólną kwotę zł. ...... (słownie) .......... i nadal przyjmuję od tegoż Ministerstwa stypendium w kwocie zł. ... (słownie) ......... (miesięcznie) na warunkach ustalonych w zarządzeniu Ministra Komunikacji z dnia ........ ogłoszonym w Monitorze Polskim Nr .... z dnia ............ Przepisy tego zarządzenia są mi dokładnie znane i warunków stypendialnych zobowiązuję się ściśle przestrzegać.

Oświadczam, że przyjmuję na siebie wszelkie obowiązki, jakie przepisy te nakładają na stypendystów.

2. Ponadto zobowiązuję się podczas odbywania studiów w .......... (nazwa zakładu naukowego) do ścisłego przestrzegania obowiązujących w tym zakładzie naukowym przepisów, oraz do sumiennego przykładania się do nauki.

(podpis)

Miejscowość, data ..........

(urzędowe poświadczenie własnoręczności podpisu)

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1948.26.100

Rodzaj: Zarządzenie
Tytuł: Stypendia udzielane studentom szkół akademickich i wyższych, oraz uczniom liceów zawodowych: komunikacyjnych i innych technicznych.
Data aktu: 10/11/1947
Data ogłoszenia: 04/03/1948
Data wejścia w życie: 01/09/1947