NOWOŚĆ LEX Cyberbezpieczeństwo Twoja tarcza w cyfrowym świecie!
Włącz wersję kontrastową
Zmień język strony
Włącz wersję kontrastową
Zmień język strony
Prawo.pl

Regulamin ONZ nr 109 - Jednolite wymagania dotyczące homologacji produkcji bieżnikowanych opon pneumatycznych do pojazdów użytkowych i ich przyczep [2026/308]

Jedynie oryginalne teksty EKG ONZ mają skutek prawny w międzynarodowym prawie publicznym. Status i datę wejścia w życie niniejszego regulaminu należy sprawdzać w najnowszej wersji dokumentu EKG ONZ dotyczącego statusu TRANS/WP.29/343, dostępnego pod adresem: https://unece.org/status-1958-agreement-and-annexed-regulations

Regulamin ONZ nr 109 - Jednolite wymagania dotyczące homologacji produkcji bieżnikowanych opon pneumatycznych do pojazdów użytkowych i ich przyczep [2026/308]

(Dz.U.UE L z dnia 6 marca 2026 r.)

Obejmujący wszystkie obowiązujące teksty, w tym:

Suplement 1 do serii poprawek 01 - Data wejścia w życie: 11 stycznia 2026 r.

Niniejszy dokument służy wyłącznie do celów dokumentacyjnych. Następujące teksty są autentyczne i prawnie wiążące:

ECE/TRANS/WP.29/2024/64

ECE/TRANS/WP.29/2025/74

SPIS TREŚCI

Regulamin

1. Zakres

2. Definicje

3. Oznakowanie

4. Wystąpienie o homologację

5. Homologacja

6. Wymogi

7. Specyfikacje

8. Zmiany i rozszerzenie homologacji typu

9. Zgodność produkcji

10. Sankcje z tytułu niezgodności produkcji

11. Ostateczne zaniechanie produkcji

12. Nazwy i adresy placówek technicznych odpowiedzialnych za prowadzenie badań homologacyjnych, nazwy i adresy laboratoriów badawczych oraz nazwy i adresy organów udzielających homologacji typu

13. Przepisy przejściowe

Załączniki

1 Zawiadomienie

2 Układ znaku homologacji

3 Układ oznakowań opony bieżnikowanej

4 Wykaz wskaźników nośności i odpowiadających im nośności

5 Oznaczenie rozmiaru opony i wymiary

6 Metoda pomiaru opon

7 Procedura obciążeniowych/prędkościowych badań trwałościowych

Dodatek 1 - Program badania trwałości

Dodatek 2 - Zależność między wskaźnikiem ciśnienia i jednostkami ciśnienia

8 Zmiany nośności w zależności od prędkości: opony pojazdów użytkowych

9 Rysunek poglądowy

1. Zakres

Niniejszy regulamin obejmuje produkcję bieżnikowanych opon pneumatycznych * ( *  przeznaczonych głównie do pojazdów należących do kategorii M2, N3, N, O3 i O4 1 ( 2 . Nie ma on jednak zastosowania do produkcji:

1.1. opon bieżnikowanych oznaczonych nominalnym indeksem prędkości poniżej osiemdziesięciu(80) km/h (symbol indeksu prędkości "F");

1.2. opon wyprodukowanych pierwotnie bez symboli kategorii prędkości lub wskaźników nośności;

1.3. opon wyprodukowanych pierwotnie bez homologacji typu zgodnie z regulaminem ONZ nr 54;

2. Definicje

Do celów niniejszego regulaminu (zob. również rysunek w załączniku 9):

2.1. "asortyment opon bieżnikowanych" oznacza asortyment opon bieżnikowanych w rozumieniu pkt 4.1.5;

2.2. "podmiot zajmujący się bieżnikowaniem" oznacza osobę lub jednostkę, która jest odpowiedzialna wobec organu udzielającego homologacji typu za wszystkie aspekty procesu homologacji typu na podstawie niniejszego regulaminu oraz za zapewnienie zgodności produkcji;

2.3. "producent opon" oznacza osobę lub jednostkę, która była odpowiedzialna wobec organu udzielającego homologacji, który udzielił pierwotnej homologacji typu nowych opon, oraz za zapewnienie zgodności produkcji zgodnie z obowiązującym regulaminem w odniesieniu do nowych opon;

2.4. "producent materiałów/dostawca materiałów" oznacza osobę lub jednostkę, która dostarcza podmiotowi zajmującemu się bieżnikowaniem materiały do bieżnikowania lub naprawy;

2.5. "marka/znak towarowy" oznacza oznaczenie marki lub znaku towarowego określone przez podmiot zajmujący się bieżnikowaniem i oznaczone na boku (bokach) opony. Marka/znak towarowy mogą być takie same jak marka/znak towarowy podmiotu zajmującego się bieżnikowaniem;

2.6. "opis handlowy/nazwa handlowa" oznacza określenie zakresu opon podane przez podmiot zajmujący się bieżnikowaniem. Może pokrywać się z marką/znakiem towarowym;

2.7. "budowa" opony oznacza charakterystykę techniczną osnowy (karkasu) opony. Wyróżnia się zasadniczo następujące budowy:

2.7.1. "diagonalna" określa typ budowy opony, w którym warstwy kordu sięgają do stopki (kołnierza) opony i są ułożone na przemian pod kątami znacznie mniejszymi niż 90 ° w stosunku do osi bieżnika;

2.7.2. "radialna" określa typ budowy opony, w którym warstwy kordu sięgające do stopni są ułożone zasadniczo pod kątem 90 ° względem linii środkowej bieżnika w strefie obejmującej większość ścian bocznych, usytuowanej na zewnątrz stopki, oraz zasadniczo nierozciągliwego opasania obwodowego stabilizującego osnowę;

2.8. kategoria zastosowania:

2.8.1. "opona zwykła" przeznaczona jest do użytkowania jedynie na zwykłych drogach;

2.8.2. "opona do zastosowań specjalnych" oznacza oponę przeznaczoną do mieszanego zastosowania drogowego i terenowego lub do innych zastosowań specjalnych. Opony te zostały zaprojektowane przede wszystkim pod kątem wprawiania pojazdu w ruch lub utrzymywania jego ruchu w warunkach terenowych;

2.8.3. "opona śniegowa" oznacza oponę, której zasadnicze cechy, w tym rzeźba bieżnika, zostały zaprojektowane przede wszystkim w celu uzyskania podczas jazdy po śniegu lub błocie osiągów lepszych niż osiągi opony zwykłej w odniesieniu do jej zdolności wprawiania pojazdu w ruch i kontrolowania jego ruchu;

2.9. "stopka" oznacza część opony, która jest takiego kształtu i budowy, aby pasować do obręczy i utrzymywać na niej oponę;

2.10. "kord" oznacza nitki, które tworzą tkaninę warstw opony;

2.11. "warstwa osnowy" oznacza równoległe warstwy pokrytego gumą kordu;

2.12. "opasanie" występuje w oponach radialnych i diagonalnych opasanych i oznacza warstwę lub warstwy materiału lub materiałów pod bieżnikiem, ułożone zasadniczo w kierunku linii środkowej bieżnika w celu ograniczenia osnowy w kierunku obwodowym;

2.13. "podkład" występuje w oponach diagonalnych i oznacza warstwę znajdującą się pomiędzy osnową i bieżnikiem;

2.14. "ekran" występuje w oponach radialnych i oznacza opcjonalną warstwę umieszczoną między bieżnikiem i opasaniem w celu zminimalizowania uszkodzeń opasania;

2.15. "czefer" oznacza materiał w okolicy stopki chroniący osnowę przed ścieraniem się i obtarciami o obręcz koła;

2.16. "osnowa" oznacza część opony, inną niż bieżnik i gumowe boki, która w stanie napompowanym, przejmuje obciążenie;

2.17. "bieżnik" oznacza część opony wchodzącą w kontakt z podłożem, chroniącą osnowę przed uszkodzeniami mechanicznymi i zwiększającą przyczepność do podłoża;

2.18. "bok" oznacza część opony między bieżnikiem i obszarem, który ma zakrywać kryza obręczy;

2.19. "bok dolny" oznacza obszar pomiędzy linią maksymalnej szerokości przekroju opony oraz obszarem, który ma zakrywać krawędź obręczy;

2.20. "rowek bieżnika" oznacza odstęp między dwoma sąsiadującymi żebrami lub blokami rzeźby bieżnika;

2.21. "szerokość przekroju (S)" oznacza odległość liniową między zewnętrznymi krawędziami boków napompowanej opony, z wyjątkiem występów wynikających z oznakowania, elementów dekoracyjnych lub taśm względnie żeber ochronnych;

2.22. "szerokość całkowita" oznacza odległość liniową między zewnętrznymi krawędziami boków napompowanej opony, włączając oznakowanie, elementy dekoracyjne lub taśmy lub żebra ochronne;

2.23. "wysokość przekroju (H)" oznacza odległość równą połowie różnicy pomiędzy średnicą zewnętrzną opony a nominalną średnicą obręczy;

2.24. "wskaźnik nominalnego przekroju (Ra)" oznacza stokrotność liczby otrzymanej przez podzielenie liczby wyrażającej nominalną wysokość przekroju przez liczbę wyrażającą nominalną szerokość przekroju, przy czym obie wartości podane są w tych samych jednostkach;

2.25. "średnica zewnętrzna (D)" oznacza całkowitą średnicę napompowanej, nowo bieżnikowanej opony;

2.26. "oznaczenie rozmiaru opony", z wyjątkiem przypadku typów opon, dla których oznaczenie rozmiaru jest

pokazane w pierwszej kolumnie tabel w załączniku 5 do niniejszego regulaminu, to oznaczenie wskazujące:

2.26.1. nominalną szerokość przekroju (S1);

2.26.2. współczynnik nominalnego przekroju lub, w zależności od typu opony, nominalną średnicę zewnętrzną wyrażoną w mm;

2.26.3. budowę opony, umieszczone przed oznakowaniem średnicy obręczy, w następujący sposób:

2.26.3.1. na oponach diagonalnych - znak "-" lub litera "D";

2.26.3.2. na oponach radialnych - litera "R";

2.26.4. nominalną średnicę obręczy;

2.26.5. oznaczenie konfiguracji opony do obręczy, jeżeli opona jest przeznaczona do montażu na obręczy niestandardowej i konfiguracja ta nie została już wyrażona za pomocą symbolu "d", oznaczającego kod nominalnej średnicy obręczy;

2.26.6. przedrostek "LT" przed nominalną szerokością przekroju lub przyrostek "C" lub "LT" po oznaczeniu średnicy obręczy lub, w stosownych przypadkach, po oznaczeniu konfiguracji opony do obręczy; niezależnie od powyższego zamiast przedrostka lub przyrostka w oznaczeniu rozmiaru opony oznaczenie "LT" można umieścić po opisie użytkowym;

2.26.6.1. oznaczenie to jest nieobowiązkowe w przypadku opon, które przeznaczone są do montażu na obręczach profilowanych 5 °, mogą być stosowane w układzie pojedynczym lub bliźniaczym, posiadają w układzie pojedynczym indeks nośności mniejszy lub równy 121 oraz przeznaczone są do stosowania w pojazdach silnikowych;

2.26.6.2. oznaczenie to jest obowiązkowe w przypadku opon, które przeznaczone są do montażu na obręczach profilowanych 5 °, mogą być stosowane wyłącznie w układzie pojedynczym, posiadają indeks nośności większy lub równy 122 oraz przeznaczone są do stosowania w pojazdach silnikowych;

2.26.7. przyrostek "CP" po oznaczeniu średnicy obręczy lub, w stosownych przypadkach, po oznaczeniu konfiguracji opony do obręczy; oznaczenie to jest obowiązkowe w przypadku opon, które przeznaczone są do montażu na obręczach profilowanych 5 °, posiadają w układzie pojedynczym indeks nośności mniejszy lub równy 121 oraz przeznaczone są specjalnie do stosowania w samochodach kempingowych;

2.26.8. opcjonalnie przyrostek "MPT" po oznaczeniu średnicy obręczy w przypadku opon przeznaczonych specjalnie do stosowania jako wyposażenie wielozadaniowych pojazdów użytkowych;

2.26.9. opcjonalnie przedrostek "ST" przed oznaczeniem nominalnej szerokości przekroju opon przeznaczonych specjalnie do stosowania jako wyposażenie przyczep specjalnych;

2.27. "nominalna średnica obręczy" oznacza liczbę umowną określającą średnicę obręczy, do montażu na której zaprojektowana jest dana opona. Średnica jest wyrażona w kodach (liczby poniżej 100) albo w milimetrach (liczby powyżej 100);

2.27.1. jeżeli nominalna średnica obręczy (liczba "d") jest wyrażona kodem, wartości liczby "d" wyrażone w milimetrach są następujące:

Kod nominalnej średnicy obręczy (symbol "d")Wartość liczby "d" wyrażona w milimetrach
8203
9229
10254
11279
12305
13330
14356
15381
16406
17432
18457
19483
20508
21533
22559
24610
25635
26660
28711
30762
32813
34864
36914
38965
401 016
421 067
14,5368
16,5419
17,5445
19,5495
20,5521
22,5572
24,5622
26,5673
28,5724
30,5775

2.28. "obręcz" oznacza podporę dla zespołu opona-i-dętka lub dla opony bezdętkowej, na której osadzone są stopki opony;

2.28.1. "konfiguracja opony do obręczy" oznacza typ obręczy, do montażu na której przeznaczona jest dana opona. W przypadku obręczy niestandardowych konfiguracja oznaczana jest za pomocą symbolu umieszczonego na oponie, np. "A";

2.29. "obręcz pomiarowa" oznacza obręcz określoną jako "obręcz o szerokości pomiarowej" lub "obręcz o szerokości projektowej" dla danego oznaczenia rozmiaru opony w dowolnej edycji co najmniej jednej z międzynarodowych norm dotyczących opon;

2.30. "obręcz do badań" oznacza dowolną obręcz zatwierdzoną, zalecaną lub dozwoloną w jednej z międzynarodowych norm dotyczących opon w stosunku do opony o danym oznaczeniu rozmiaru i danego typu;

2.31. "międzynarodowa norma dotycząca opon" oznacza każdy z następujących dokumentów normatywnych:

a) The European Tyre and Rim Technical Organisation (ETRTO) 3 . "Standards Manual";

b) The European Tyre and Rim Technical Organisation (ETRTO) 4 : "Previous Standard Data";

c) The Tire and Rim Association, Inc. (TRA) 5 . "Year Book";

d) The Japan Automobile Tire Manufacturers Association (JATMA) 6 : "Year Book";

e) The Tyre and Rim Association of Australia (TRAA) 7 : "Standards Manual";

f) The Associaęao Latino Americano de Pneus e Aros (ALAPA) 8 : "Manual de Normal Technicas";

g) The Scandinavian Tyre and Rim Organisation (STRO) 9 : "Data Book";

2.32. "wyłupywanie się elementów bieżnika" oznacza odpadanie kawałków gumy z bieżnika;

2.33. "oddzielenie kordu" oznacza oddzielenie się kordu od jego gumowej powłoki;

2.34. "rozwarstwienie" oznacza oddzielenie się sąsiadujących warstw osnowy;

2.35. "oddzielenie bieżnika" oznacza oddzielenie się bieżnika od osnowy;

2.36. "opis użytkowy" oznacza powiązanie wskaźnika lub wskaźników nośności z symbolem indeksu prędkości (np. "164M" lub "121/119S"); opis użytkowy może obejmować jeden lub dwa wskaźniki nośności dopuszczalne obciążenie opony w układzie pojedynczym lub bliźniaczym;

2.37. "indeks nośności" oznacza liczbę, która wskazuje obciążenie, jakie opona może przenieść, przy prędkości odpowiadającej przyporządkowanemu symbolowi kategorii prędkości, pracując zgodnie z wymaganiami określonymi dla użytkowania, podanymi przez pierwotnego producenta opony lub podmiot zajmujący się bieżnikowaniem.

Wykaz tych wskaźników i odpowiadających im mas podano w załączniku 4;

2.38. "indeks prędkości" oznacza:

2.38.1. największą wartość prędkości, wyrażoną za pomocą symbolu, przy której opona może być obciążona do nośności wskazanej przez odpowiedni indeks nośności;

2.38.2. indeksy prędkości podane są w tabeli poniżej:

Symbol indeksu prędkościPrędkość (km/h)
E70
F80
G90
J100
K110
L120
M130
N140
P150
Q160
R170
S180
T190
U200
H210

2.39. "dodatkowy opis użytkowy" oznacza opis użytkowy, oznaczony kółkiem, mający na celu identyfikację specjalnego rodzaju pracy (oznaczenie indeksu nośności i symbolu indeksu prędkości), dla których dopuszcza się użytkowanie opony bieżnikowanej poza odnośną zmianą nośności w zależności od prędkości (zob. załącznik 8);

2.40. "tabela zmian nośności w zależności od prędkości" oznacza:

tabelę w załączniku 8, przedstawiającą, jako funkcję indeksu nośności i nominalnego indeksu prędkości, zmiany obciążenia, jakie może wytrzymać opona w warunkach użytkowania z prędkością inną niż ta odpowiadająca jej symbolowi nominalnego indeksu prędkości. Wskazania zmian obciążenia nie stosuje się w przypadku zastosowania dodatkowego opisu użytkowego, wynikającego ze stosowania przepisów pkt 6.6.1.2;

2.41. "jednostka produkcyjna zajmująca się bieżnikowaniem" oznacza zakład lub grupę zakładów produkujących gotowe opony bieżnikowane;

2.42. "bieżnikowanie" to termin ogólny odnoszący się do odnawiania zużytych opon poprzez zastępowanie zużytego bieżnika nowym materiałem; może dotyczyć również renowacji zewnętrznej powierzchni boku opony (np. dodatkowejochrony boku - ASP) oraz wymiany szczytowych warstw ekranu; termin ten obejmuje następujące metody obróbki:

2.42.1. wymianę bieżnika ("top capping");

2.42.2. wymianę bieżnika i rozciągnięcie nowego materiału częściowo na bok opony ("re-capping") 10 ;

2.42.3. wymianę bieżnika i renowację boku opony włącznie z częścią lub całością boku dolnego opony ("bead to bead") 11 ;

2.43. "powłoka" oznacza zużytą oponę obejmującą osnowę i pozostający materiał bieżnika i boku;

2.44. "szorstkowanie" oznacza proces usuwania starego materiału w celu przygotowania powierzchni do nałożenia nowego materiału;

2.45. "naprawa" oznacza prace naprawcze prowadzone na uszkodzonych powłokach, w określonych granicach;

2.46. "materiał bieżnikowy" oznacza materiał będący w stanie odpowiednim do zastąpienia zużytego bieżnika. Może występować w różnych postaciach, na przykład:

2.46.1. "taśma bieżnikowa" oznacza uprzednio pocięty materiał, wytłoczony w odpowiednim przekroju poprzecznym i następnie nałożony na zimno na przygotowaną powłokę; nowy materiał musi zostać poddany wulkanizacji;

2.46.2. "cienka wytłoczka" oznacza wstęgę materiału bieżnikowego wytłaczanego bezpośrednio i nawijanego na przygotowaną powłokę w celu uzyskania odpowiedniego przekroju poprzecznego; nowy materiał musi zostać poddany wulkanizacji;

2.46.3. "wytłoczka profilowana" oznacza materiał bieżnikowy wytłaczany w odpowiednim przekroju poprzecznym bezpośrednio na przygotowaną powłokę; nowy materiał musi zostać poddany wulkanizacji;

2.46.4. "taśma wstępnie wulkanizowana" oznacza uprzednio uformowaną i zwulkanizowaną taśmę nakładaną na przygotowaną powłokę; nowy materiał musi zostać spojony z powłoką;

2.47. "mieszanka boczna" oznacza materiał używany do pokrywania boków opony, pozwalający na umieszczenie na nich wymaganych oznakowań. Materiał ten może być również stosowany do ochrony zewnętrznej części opony przed ścieraniem w trakcie użytkowania. W takim przypadku warstwa ochronna z gumy nazywana jest ASP (dodatkowa ochrona boku);

2.48. "mieszanka podkładowa" oznacza materiał używany jako spoiwo łączące nowy bieżnik z powłoką oraz do naprawiania drobnych uszkodzeń;

2.49. "spoiwo" oznacza przyczepny roztwór używany do przyklejania nowego materiału w odpowiednim miejscu przed rozpoczęciem wulkanizacji;

2.50. "wulkanizacja" to termin oznaczający zmianę właściwości fizycznych nowego materiału, wywoływaną zazwyczaj poprzez zastosowanie wysokich temperatur i ciśnienia przez określony czas w kontrolowanych warunkach;

2.51. opony klasy C2: opony posiadające w układzie pojedynczym indeks nośności niewiększy niż 121 oraz symbol indeksu prędkości równy co najmniej "N";

2.52. opony klasy C3: opony oznaczone przez:

(a) indeks nośności w układzie pojedynczym większy lub równy 122; lub

(b) indeks nośności w układzie pojedynczym niewiększy niż 121 oraz symbol indeksu prędkości niewiększy niż "M";

2.53. "opona do jazdy po śniegu w trudnych warunkach" oznacza oponę śniegową lub oponę do zastosowań specjalnych, których główne cechy, w tym wzór bieżnika, są specjalnie zaprojektowane do jazdy po śniegu w trudnych warunkach i które spełniają wymogi pkt 6.1 regulaminu ONZ nr 172;

2.54. "opona trakcyjna" oznacza oponę klas C2 lub C3 noszącą oznaczenie TRACTION (trakcyjna) przeznaczoną przede wszystkim do montażu na osiach napędowych pojazdów, aby zwiększyć przenoszenie siły w różnych warunkach;

2.55. "opona terenowa do zastosowań profesjonalnych" oznacza oponę do zastosowań specjalnych, używaną głównie w trudnych warunkach terenowych;

2.56. "główne rowki" oznaczają szerokie rowki bieżnika znajdujące się w części środkowej bieżnika. Część środkowa to obszar na bieżniku składający się z 75 % szerokości bieżnika mierzonej symetrycznie od linii środkowej;

2.57. "głębokość bieżnika" oznacza głębokość głównych rowków;

2.58. "wskaźnik wypełnienia" oznacza stosunek pomiędzy obszarem wyżłobień w powierzchni odniesienia i powierzchnią odniesienia obliczony na podstawie rysunku odcisku bieżnika;

2.59. "dostawca bieżnika stosowanego w procesie bieżnikowania" oznacza osobę lub jednostkę, która jest odpowiedzialna wobec organu udzielającego homologacji typu za wszystkie aspekty procesu homologacji typu na podstawie regulaminu ONZ nr 172;

2.60. "bieżnik stosowany w procesie bieżnikowania" oznacza wstępnie wulkanizowany bieżnik lub specyfikację głównych cech bieżnika stosowanego w procesie wulkanizacji w formie;

2.61. "opona na koło swobodne" oznacza oponę przeznaczoną do stosowania na kołach osi przyczepy oraz na kołach osi pojazdów silnikowych innych niż osie przednie i osie pędne;

2.61.1. "oś przednia" oznacza każdą oś znajdującą się przed punktem środkowym podwozia, na której koła są sterowane przez układ kierowniczy.

3. Oznakowanie

3.1. Przykładowy układ oznakowań opony bieżnikowanej przedstawiono w załączniku 3 do niniejszego regulaminu.

3.2. Na bokach opon bieżnikowanych (w przypadku opon symetrycznych na obu bokach, a w przypadku opon asymetrycznych co najmniej na boku zewnętrznym) umieszczone być muszą:

3.2.1. nazwa podmiotu zajmującego się bieżnikowaniem lub marka/znak towarowy;

3.2.2. opis handlowy/nazwa handlowa (zob. pkt 2 niniejszego regulaminu). Opis handlowy nie jest jednak wymagany, jeżeli jest tożsamy z marką/znakiem towarowym;

3.2.3. oznaczenie rozmiaru opony, określone w pkt 2;

3.2.4. oznaczenie budowy opony, podane w sposób następujący:

3.2.4.I. na oponach diagonalnych - brak oznakowania lub litera "D" umieszczona przed oznakowaniem średnicy obręczy;

3.2.4.2. na oponach radialnych - litera "R" umieszczona przed oznakowaniem średnicy obręczy i, nieobowiązkowo, słowo "RADIAL";

3.2.5. opis użytkowy zgodnie z pkt 2.36;

3.2.6. w stosownych przypadkach jeden dodatkowy opis użytkowy ujęty w okrąg w przypadku zastosowania przepisów pkt 6.6.1.2;

3.2.7. słowo "TUBELESS", jeżeli opona jest przewidziana do stosowania bez dętki;

3.2.8. napis M+S lub MS, lub M.S., lub M & S, jeżeli opona jest zaklasyfikowana do kategorii zastosowania "opona śniegowa" lub jeżeli opona jest zaklasyfikowana do kategorii zastosowania "opona do zastosowań specjalnych", jeżeli producent opon zadeklarował ją w pkt 4.1.5.3.1 jako zgodną również z definicją podaną w pkt 2.8.3;

3.2.8.1. symbol "alpejski" (góra o trzech szczytach z płatkiem śniegu), jeżeli opona śniegowa lub opona do zastosowań specjalnych jest zaklasyfikowana jako "opona do jazdy po śniegu w trudnych warunkach".

Symbol "alpejski" (góra o trzech szczytach z płatkiem śniegu) musi być zgodny z symbolem opisanym w dodatku 1 do załącznika 7 do regulaminu ONZ nr 117;

3.2.9. data bieżnikowania w postaci grupy czterech cyfr, przy czym pierwsze dwie pokazują numer tygodnia, zaś pozostałe dwie rok, w którym opona była bieżnikowana; kod daty może obejmować okres produkcji od tygodnia wskazanego przez numer tygodnia aż do tygodnia wskazanego przez numer tygodnia plus trzy, włącznie z tym tygodniem; na przykład oznakowanie "2503" może wskazywać, że opona była bieżnikowana w tygodniach 25, 26, 27 lub 28 roku 2003;

dopuszczalne jest umieszczenie kodu daty tylko na jednym boku;

3.2.10. w przypadku opon, które można poddać pogłębianiu bieżnika, symbol "S^" w okręgu o średnicy co najmniej 20 mm lub słowo "REGROOVABLE", na każdym boku;

3.2.11. wskazanie, za pomocą wskaźnika "PSI" (jak wyjaśniono w dodatku 2 do załącznika 7 do niniejszego regulaminu) lub w kilopaskalach (kPa), ciśnienia napompowania, jakie należy przyjąć do celów obciążeniowych/prędkościowych badań trwałościowych; dopuszczalne jest umieszczenie takiego wskazania tylko na jednym boku;

3.2.12. napis "RETREAD"; na życzenie podmiotu zajmującego się bieżnikowaniem można umieścić również ten sam termin w innych językach;

3.2.13. napis "MPT" (ewentualnie "ML" lub "ET") lub "POR" w przypadku opon należących do kategorii zastosowania "opona do zastosowań specjalnych". Ponadto mogą one być również oznakowane napisem M+S lub M.S, lub M&S.

ET oznacza wzmocniony bieżnik (Extra Tread), ML oznacza górnictwo i pozyskiwanie drewna (Mining and Logging), MPT oznacza samochód ciężarowy wielozadaniowy (Multi-Purpose Truck), a POR oznacza oponę terenową do zastosowań profesjonalnych (Professional Off-Road).

3.2.14. opony bieżnikowane z zastosowaniem procesu "bead to bead" zdefiniowanego w pkt 2.42.3 lub jakiegokolwiek procesu, w którym materiał boku jest odnawiany, muszą posiadać oznakowanie, o którym mowa w pkt 2.26.5, umieszczone wyłącznie bezpośrednio po oznaczeniu średnicy obręczy, o którym mowa w pkt 2.26.4;

3.2.15. napis "LT" po opisie użytkowym, jeżeli nie jest oznaczony jako element oznaczenia rozmiaru opony; opony, których oznaczenie rozmiaru opony zawiera przyrostek "C" lub "CP", mogą być oznaczone dodatkowym napisem "LT" poza oznaczeniem rozmiaru opony;

3.2.16. napis "FRT" w przypadku opony na koło swobodne;

3.2.17. napis "TRACTION" (trakcyjna) w przypadku opony klasyfikowanej jako trakcyjna 12 .

3.3. Przed udzieleniem homologacji na powierzchni opony musi znajdować się wystarczająco dużo wolnego miejsca, aby zmieścił się w nim znak homologacji, o którym mowa w pkt 5.8, przedstawiony w załączniku 2 do niniejszego regulaminu.

3.4. Po udzieleniu homologacji oznakowania, o których mowa w pkt 5.8, przedstawione w załączniku 2 do niniejszego regulaminu zostają umieszczone w wolnym miejscu, o którym mowa w pkt 3.3. Dopuszczalne jest umieszczenie takiego oznakowania tylko na jednym boku.

3.4.1. W przypadku opony bieżnikowanej sklasyfikowanej jako "opona śniegowa do jazdy po śniegu w trudnych warunkach" lub jako "opona trakcyjna" umieszcza się dodatkowo znak homologacji, o którym mowa w pkt 5.4 regulaminu nr 172 i przedstawiony w załączniku 2 do tego regulaminu.

3.5. Oznakowania, o których mowa w pkt 3.2, oraz znak homologacji, określony w pkt 3.4 i 5.8, są wyraźne i czytelne. Są wytłoczone ponad powierzchnią opony lub wytłoczone poniżej tej powierzchni lub trwale naniesione na oponę.

3.5.1. [Zarezerwowane]

3.5.2. w przypadku gdy data bieżnikowania określona w pkt 3.2.9 nie jest wytłoczona, nanosi się ją niepóźniej niż 5 dni roboczych po zakończeniu procesu bieżnikowania w danym obiekcie.

3.6. W przypadku gdy pierwotne specyfikacje producenta pozostają widoczne po bieżnikowaniu, traktuje się je jako specyfikacje podmiotu zajmującego się bieżnikowaniem dotyczące opony bieżnikowanej. Jeżeli takie pierwotne specyfikacje nie mają zastosowania po bieżnikowaniu, należy je całkowicie usunąć.

3.7. Należy usunąć pierwotny znak homologacji "E" lub "e" i numer homologacji oraz wszelkie kolejne znaki i numery homologacji jednostki produkcyjnej zajmującej się bieżnikowaniem, które nie mają zastosowania.

4. Wystąpienie o homologację

Następujące procedury mają zastosowanie do homologacji jednostki produkcyjnej zajmującej się bieżnikowaniem opon:

4.1. O homologację dla jednostki produkcyjnej zajmującej się bieżnikowaniem występuje podmiot zajmujący się bieżnikowaniem lub jego należycie upoważniony przedstawiciel. We wniosku należy wyszczególnić:

4.1.1. zarys struktury przedsiębiorstwa produkującego opony bieżnikowane;

4.1.2. zwięzły opis systemu zarządzania jakością, zapewniającego skuteczną kontrolę nad procedurami bieżnikowania zgodnie z wymogami niniejszego regulaminu;

4.1.3. markę(-ki)/znak(-ki) towarowy(-we) stosowany(-ne) do produkowanych opon bieżnikowanych;

4.1.4. opis(-y) handlowy(-we)/nazwę(-wy) handlową(-we) (zob. pkt 2), które mogą być stosowane do produkowanych opon bieżnikowanych;

4.1.5. następujące dane dotyczące asortymentu opon przeznaczonych do bieżnikowania:

4.1.5.1. przedział rozmiarów opon;

4.1.5.2. budowa opon (diagonalne lub radialne);

4.1.5.3. kategoria zastosowania opon (opony zwykłe, śniegowe lub do zastosowań specjalnych);

4.1.5.3.1. w przypadku opon należących do kategorii zastosowania "opona do zastosowań specjalnych" - opony, których oznaczenie może zawierać napis M+S lub M.S, lub M&S;

4.1.5.3.2. wykaz opon sklasyfikowanych jako opona do jazdy po śniegu w trudnych warunkach lub jako opona trakcyjna.

4.1.5.3.2.1. W przypadku opon bieżnikowanych produkowanych przy użyciu wstępnie wulkanizowanego bieżnika lub procesu wulkanizacji w formie z zastosowaniem tej samej rzeźby bieżnika, o której mowa w pkt 6.4.4.1, wykaz musi jednoznacznie identyfikować opony w taki sposób, aby możliwe było powiązanie z wykazem (wykazami), o którym (których) mowa w pkt 6.4.4.1 lit. b). W poniższej tabeli podano przykład:

Oznaczenie rozmiaru opony, wskaźniki nośności, symbol kategorii prędkościTM1TM2TM3
215/75 R 17.5 126/124 MTPM1/TPR1, TA1-TPM2/TPR2, TA2
235/75 R 17.5 132/130 MTPM1/TPR1, TA1--
265/70 R 17.5 138/136 M-TPM3/TPR3, TA3TPM4/TPR4, TA4
245/70 R 19.5 136/134 M---
12 R 22.5 152/148 K-TPM5/TPR5, TA5-

Uwagi:

TM: marka/znak towarowy producenta wstępnie wulkanizowanego bieżnika;

TPM: opis handlowy/nazwa handlowa rzeźby bieżnika nadane przez producenta wstępnie wulkanizowanego bieżnika;

TPR: opis handlowy/nazwa handlowa rzeźby bieżnika nadane przez podmiot zajmujący się bieżnikowaniem, jeżeli różnią się od opisu handlowego/nazwy handlowej nadanych przez TPM;

TA: numer homologacji udzielonej zgodnie z regulaminem ONZ nr 172 dla typu opony bieżnikowanej wyprodukowanej z zastosowaniem wstępnie wulkanizowanego bieżnika lub procesu wulkanizacji w formie z zastosowaniem bieżnika o tych samych zasadniczych cechach, w tym tej samej rzeźbie bieżnika.

4.1.5.3.2.2. W przypadku opon bieżnikowanych produkowanych z zastosowaniem procesu wulkanizacji w formie lub wstępnie wulkanizowanego bieżnika o tej samej rzeźbie bieżnika co nowy typ opony, o którym mowa w pkt 6.4.4.2, wykaz musi jednoznacznie identyfikować opony w taki sposób, aby możliwe było powiązanie z wykazem (wykazami), o których mowa w pkt 6.4.4.2 lit. b). W poniższej tabeli podano przykład:

Oznaczenie rozmiaru opony, wskaźniki nośności, symbol kategorii prędkościTM1TM2TM3
215/75 R 17.5 126/124 MTPM1/TPR1, TA1-TPM2/TPR2, TA2
235/75 R 17.5 132/130 MTPM1/TPR1, TA1--
265/70 R 17.5 138/136 M-TPM3/TPR3, TA3TPM4/TPR4, TA4
245/70 R 19.5 136/134 M---
12 R 22.5 152/148 K-TPM5/TPR5, TA5-

Uwagi:

TM: marka/znak towarowy producenta opon;

TPM: opis handlowy/nazwa handlowa rzeźby bieżnika nadane przez producenta opon;

TPR: opis handlowy/nazwa handlowa rzeźby bieżnika nadane przez podmiot zajmujący się bieżnikowaniem;

TA: numer homologacji udzielonej zgodnie z regulaminem ONZ nr 172 dla typu opony bieżnikowanej wyprodukowanej z zastosowaniem wstępnie wulkanizowanego bieżnika lub procesu wulkanizacji w formie z zastosowaniem bieżnika o tych samych zasadniczych cechach, w tym tej samej rzeźbie bieżnika, co nowe opony homologowane zgodnie z regulaminem ONZ nr 117.

4.1.5.3.2.3. W przypadku opon bieżnikowanych produkowanych przy użyciu procesu wulkanizacji w formie z zastosowaniem rzeźby bieżnika, o której mowa w pkt 6.4.4.3, wykaz musi jednoznacznie identyfikować opony w taki sposób, aby możliwe było powiązanie z wykazem(-zami), o którym(-rych) mowa w pkt 6.4.4.3 lit. b). W poniższej tabeli podano przykład:

Oznaczenie rozmiaru opony, wskaźniki nośności, symbol kategorii prędkościTPR1TPR2TPR3
215/75 R 17.5 126/124 MTA1-TA3
235/75 R 17.5 132/130 MTA1--
265/70 R 17.5 138/136 M-TA2TA3
245/70 R 19.5 136/134 M---
12 R 22.5 152/148 K-TA2-

Uwagi:

TPR: opis handlowy/nazwa handlowa rzeźby bieżnika nadane przez podmiot zajmujący się bieżnikowaniem;

TA: numer homologacji udzielonej zgodnie z regulaminem ONZ nr 172 dla typu opony bieżnikowanej produkowanej z zastosowaniem procesu wulkanizacji w formie.

4.1.5.4. system bieżnikowania i metoda nakładania nowego materiału, określone w pkt 2.42 i 2.46;

4.1.5.5. symbol maksymalnej kategorii prędkości opon do bieżnikowania;

4.1.5.5.1 symbol indeksu prędkości E może być stosowany wyłącznie w dodatkowym opisie użytkowym;

4.1.5.6. wskaźnik maksymalnej nośności opon do bieżnikowania;

4.1.5.7. wybrana międzynarodowa norma dotycząca opon, z którą zgodny jest asortyment opon.

4.2. Na życzenie organu udzielającego homologacji typu podmiot zajmujący się bieżnikowaniem musi dostarczyć próbki opon do badań lub kopie sprawozdań z badań przeprowadzonych przez placówkę techniczną określone zgodnie z pkt 12 niniejszego regulaminu.

5. Homologacja

5.1. Bieżnikowanie opon wymaga homologacji jednostki produkcyjnej zajmującej się bieżnikowaniem przez władzę homologacyjną zgodnie z wymogami niniejszego regulaminu. Organ udzielający homologacji podejmuje niezbędne środki opisane w niniejszym regulaminie w celu zapewnienia zgodności opon bieżnikowanych w danej jednostce produkcyjnej z wymogami określonymi w niniejszym regulaminie. Jednostka produkcyjna zajmująca się bieżnikowaniem ponosi całkowitą odpowiedzialność za zapewnienie zgodności opon bieżnikowanych z wymogami określonymi w niniejszym regulaminie oraz ich właściwe działanie w normalnych warunkach użytkowania.

5.2. Oprócz normalnych wymogów dotyczących wstępnej oceny jednostki produkcyjnej zajmującej się bieżnikowaniem organ udzielający homologacji sprawdza, czy dokumentacja dotycząca procedur i eksploatacji oraz instrukcje i specyfikacje dostarczane przez dostawców materiałów napisane są językiem łatwo zrozumiałym dla osób zatrudnionych w jednostce produkcyjnej zajmującej się bieżnikowaniem.

5.3. Organ udzielający homologacji sprawdza, czy dokumentacja dotycząca procedur i eksploatacji dla każdej jednostki produkcyjnej zawiera specyfikacje, odpowiednie do wykorzystywanych materiałów naprawczych i procesów, określające maksymalne, nadające się do naprawy uszkodzenia lub przebicie osnowy, bez względu na to, czy uszkodzenia takie istniały wcześniej, czy powstały w trakcie procesu przygotowania do bieżnikowania.

5.4. Przed udzieleniem homologacji organ ten musi sprawdzić, czy opony bieżnikowane są zgodne z niniejszym regulaminem i czy badania przeprowadzono z wynikiem pozytywnym na co najmniej pięciu próbkach opon bieżnikowanych reprezentatywnych dla asortymentu opon produkowanych przez jednostkę produkcyjną zajmującą się bieżnikowaniem i na niekoniecznie więcej niż 20 takich próbkach, jeżeli jest to wymagane zgodnie z pkt 6.5 i 6.6.

5.5. W razie niespełnienia któregokolwiek z wymogów podczas badań, zbadane zostają dwie kolejne próbki opon o takiej samej specyfikacji. Jeżeli jedna lub żadna z kolejnych próbek nie spełnia wymogu zbadane zostają dwie próbki końcowe. Jeżeli jedna lub żadna z próbek końcowych nie spełnia wymogu, wniosek o homologację jednostki produkcyjnej zajmującej się bieżnikowaniem zostaje odrzucony.

5.6. W razie spełnienia wszystkich wymogów niniejszego regulaminu udzielona zostaje homologacja, a każda jednostka produkcyjna zajmująca się bieżnikowaniem, której udzielono homologacji, otrzymuje numer homologacji. Pierwsze dwie cyfry takiego numeru wskazują serię zmian odnoszących się do ostatnich poważniejszych zmian technicznych wprowadzonych do niniejszego regulaminu przed terminem udzielenia homologacji. Numer homologacji poprzedzają znaki "109R" wskazujące, że homologacja odnosi się do opon bieżnikowanych zgodnych z niniejszym regulaminem.

Ten sam organ nie może przydzielić tego samego numeru innej jednostce produkcyjnej objętej niniejszym regulaminem.

5.7. Powiadomienie o homologacji lub rozszerzeniu, odmowie lub wycofaniu homologacji, względnie ostatecznym zaprzestaniu produkcji zgodnie z niniejszym regulaminem zostaje przekazane w postaci formularza zgodnego ze wzorem przedstawionym w załączniku 1 do niniejszego regulaminu Stronom Porozumienia z 1958 r. stosującym niniejszy regulamin.

5.8. Oprócz oznakowań określonych w pkt 3.2 na każdej oponie bieżnikowanej zgodnie z niniejszym regulaminem, w miejscu, o którym mowa w pkt 3.3, umieszcza się w sposób widoczny międzynarodowy znak homologacji składający się z:

5.8.1. okręgu otaczającego literę "E", po której następuje numer wskazujący państwo, w którym udzielono homologacji 13 ; oraz

5.8.2. numeru homologacji określonego w pkt 5.6.

5.9. W załączniku 2 do niniejszego regulaminu podano przykładowy układ znaku homologacji.

6. Wymogi

6.1. Opony nie są dopuszczane do pierwszego bieżnikowania, jeżeli nie posiadają homologacji typu i nie umieszczono na nich znaku "E" lub "e".

6.2. Warunki przeprowadzenia bieżnikowania

6.2.1. opony przed kontrolą muszą być czyste i suche;

6.2.2. przed szorstkowaniem każdą oponę należy dokładnie sprawdzić od wewnątrz i od zewnątrz w celu ustalenia zdatności do bieżnikowania;

6.2.3. nie bieżnikuje się opon z widocznymi uszkodzeniami powstałymi wskutek nadmiernego obciążenia lub niedopompowania;

6.2.4. nie dopuszcza się do bieżnikowania opon wykazujących którekolwiek z następujących uszkodzeń:

6.2.4.1. Zasady ogólne

a) niemożliwe do naprawienia pęknięcie gumy sięgające osnowy;

b) pęknięcie osnowy;

c) wyraźne uszkodzenia chemiczne lub powstałe wskutek kontaktu z olejem;

d) uszkodzona lub rozerwana drutówka;

e) wcześniejsze naprawy uszkodzeń przekraczających określone granice - zob. pkt 5.3;

6.2.4.2. warunki inne od określonych granic naprawialności - zob. pkt 5.3:

a) przebicie lub uszkodzenie osnowy po przygotowaniu do naprawy;

b) wielokrotne uszkodzenia zbyt blisko siebie;

c) znaczne pogorszenie jakości wykładziny wewnętrznej;

d) uszkodzenie stopki;

e) odkrycie kordu osnowy;

f) luźne nitki kordu;

g) rozwarstwienie opasania;

h) trwale zdeformowany lub pogięty (stalowy) kord osnowy;

i) obwodowe pęknięcie nad stopką;

j) skorodowany kord stalowy lub drutówka.

6.3. Przygotowanie

6.3.1. Po szorstkowaniu, a przed nałożeniem nowego materiału każdą oponę należy ponownie sprawdzić, przynajmniej od zewnątrz, aby upewnić się co do jej dalszej zdatności do bieżnikowania.

6.3.2. Całą powierzchnię, na którą zostanie nałożony nowy materiał, należy uprzednio przygotować bez przegrzewania. Faktura wyszorstkowanej powierzchni nie może zawierać głębokich uszkodzeń powstałych wskutek szorstkowania ani luźnego materiału.

6.3.3. W przypadku użycia materiału wstępnie wulkanizowanego obrys przygotowanej powierzchni musi spełniać wymogi producenta materiału.

6.3.4. Uszkodzenia powstałe w trakcie szorstkowania nie mogą przekraczać określonych granic naprawialności, zob. pkt 5.3, i muszą zostać naprawione.

6.3.5. Uszkodzenia opon diagonalnych powstałe w wyniku szorstkowania nie mogą rozciągać się poza najbardziej zewnętrzną warstwę osnowy w obszarze czoła opony. Zakłada się, że pierwsza napotkana warstwa należy do osnowy, o ile nie da się z całą pewnością stwierdzić, że jest to podkład. Jeżeli opona posiada podkład, dopuszczalne jest uszkodzenie na ograniczonym obszarze;

6.3.6. Dopuszczalne jest powstałe wskutek szorstkowania uszkodzenie opasania opon radialnych na ograniczonym obszarze; w razie większych uszkodzeń dopuszczalna jest wymiana całego opasania lub jego fragmentów. Jeżeli można w sposób pewny stwierdzić, że opona posiada ekran, dopuszczalne jest usunięcie takiego ekranu w razie uszkodzenia i nie ma konieczności odnawiania go.

6.3.7. W razie odsłonięcia części stalowych należy w najkrótszym możliwym terminie zastosować odpowiedni materiał w sposób określony przez producenta takiego materiału;

6.4. Bieżnikowanie

6.4.1. Podmiot zajmujący się bieżnikowaniem musi zapewnić odpowiedzialność producenta materiału lub dostawcy materiałów naprawczych, w tym łat, za:

a) określenie metod zastosowania i magazynowania, na życzenie podmiotu zajmującego się bieżnikowaniem w języku właściwym dla kraju, w którym materiały mają być użytkowane;

b) określenie granic uszkodzeń, do których materiały mają być stosowane, na życzenie podmiotu zajmującego się bieżnikowaniem w języku właściwym dla kraju, w którym materiały mają być użytkowane;

c) zapewnienie przydatności wzmocnionych łat do opon, jeżeli są stosowane w sposób odpowiedni w naprawach osnowy, do tego celu;

d) zapewnienie wytrzymałości łat na ciśnienie dwukrotnie większe niż maksymalne ciśnienie wewnętrzne podane przez pierwotnego producenta opon;

e) zapewnienie przydatności wszelkich innych materiałów naprawczych do określonego celu.

6.4.2. Podmiot zajmujący się bieżnikowaniem ponosi odpowiedzialność za właściwe zastosowanie materiału naprawczego oraz za dokonanie naprawy w sposób wolny od usterek mogących mieć niekorzystny wpływ na okres użyteczności opony.

6.4.3. Obszar otaczający miejsce naprawy dokonanej za pomocą materiałów wzmocnionych na boku lub barku opony radialnej może wybrzuszyć się nieznacznie przy zakładaniu opony i pompowaniu jej do zalecanego poziomu ciśnienia użytkowego. Należy używać wzmocnionych materiałów naprawczych o właściwościach fizycznych ograniczających wysokość wybrzuszenia do 4 mm.

6.4.4. Podmiot zajmujący się bieżnikowaniem upewnia się, że producent materiału lub dostawca materiału na bieżnik i bok opony zapewnia specyfikacje dotyczące warunków magazynowania i użytkowania materiału umożliwiające zachowanie odpowiedniej jakości materiału. Na życzenie podmiotu zajmującego się bieżnikowaniem informacje przygotowuje się w języku właściwym dla kraju, w którym materiały mają być użytkowane.

6.4.4.1. W przypadku opon bieżnikowanych produkowanych z zastosowaniem wstępnie wulkanizowanego bieżnika lub procesu wulkanizacji w formie, z zastosowaniem tej samej rzeźby bieżnika, nieobjętej pkt 6.4.4.2, oraz homologowanych zgodnie z regulaminem ONZ nr 172, podmiot zajmujący się bieżnikowaniem zapewnia, aby producent(-ci) lub dostawca(-cy) bieżnika(-ków) stosowanego(-nych) w procesie bieżnikowania przekazał organowi udzielającemu homologacji typu i placówce technicznej udzielającej homologacji zgodnie z niniejszym regulaminem, a opcjonalnie również podmiotowi zajmującemu się bieżnikowaniem:

a) kopię certyfikatu(-tów) wydanego(-nych) na podstawie regulaminu ONZ nr 172 przez właściwy organ udzielający homologacji typu;

b) wykaz(-y) rozmiarów opon stanowiący(-ce) załącznik certyfikatu(-tów) wydanego(-nych) na podstawie regulaminu ONZ nr 172. Wykaz(-y) obejmuje(-ją) co najmniej opony określone w pkt 4.1.5.3.2.1;

c) rysunek(-ki) rzeźby bieżnika(-ków) objętej certyfikatem(-tami) wydanymi na podstawie regulaminu ONZ nr 172, obejmujący(-ce) główne cechy dotyczące właściwości użytkowych w odniesieniu do przyczepności opony na śniegu;

d) kopię ostatniego sprawozdania dotyczącego zgodności produkcji, wymaganego na podstawie regulaminu ONZ nr 172.

6.4.4.2. W przypadku opon bieżnikowanych produkowanych z zastosowaniem procesu wulkanizacji w formie lub wstępnie wulkanizowanego bieżnika, z zastosowaniem bieżnika o tych samych zasadniczych cechach, w tym tej samej rzeźbie bieżnika(-ków), co nowy typ opony homologowany zgodnie z regulaminem ONZ nr 117, który spełnia wymagania dotyczące minimalnej przyczepności na śniegu w trudnych warunkach lub dotyczące klasyfikacji opony jako opony trakcyjnej, podmiot zajmujący się bieżnikowaniem zapewnia, aby producent nowego typu opony przekazał organowi udzielającemu homologacji typu i placówce technicznej udzielającej homologacji zgodnie z niniejszym regulaminem ONZ, a opcjonalnie również podmiotowi zajmującemu się bieżnikowaniem:

a) kopię certyfikatu(-tów) wydanego(-nych) na podstawie regulaminu nr 172 przez właściwy organ udzielający homologacji typu na podstawie regulaminu ONZ nr 117;

b) wykaz(-y) rozmiarów opon stanowiący(-ce) załącznik certyfikatu(-tów) wydanego(-nych) na podstawie regulaminu ONZ nr 172. Wykaz(-y) obejmuje(-ją) co najmniej opony określone w pkt 4.1.5.3.2.3;

c) rysunek(-ki) rzeźby bieżnika(-ków) objętej certyfikatem(-tami) wydanymi na podstawie regulaminu ONZ nr 117, obejmujący(-ce) główne cechy dotyczące właściwości użytkowych w odniesieniu do przyczepności opony na śniegu;

d) kopię ostatniego sprawozdania dotyczącego zgodności produkcji, wymaganego na podstawie regulaminu ONZ nr 117.

6.4.4.3. W przypadku opon bieżnikowanych produkowanych z zastosowaniem procesu utwardzania form nieobjętych pkt 6.4.4.1 lub 6.4.4.2 i homologowanych zgodnie z regulaminem ONZ nr 172 podmiot zajmujący się bieżnikowaniem dostarcza organowi udzielającemu homologacji typu i placówce technicznej udzielającej homologacji zgodnie z niniejszym regulaminem:

a) kopię certyfikatu(-tów) wydanego(-nych) przez właściwy organ udzielający homologacji typu na podstawie regulaminu ONZ nr 172;

b) wykaz(-y) rozmiarów opon stanowiący(-ce) załącznik certyfikatu(-tów) wydanego(-nych) na podstawie regulaminu ONZ nr 172. Wykaz(-y) obejmuje(-ją) co najmniej opony określone w pkt 4.1.5.3.2.4;

c) rysunek(-ki) rzeźby bieżnika(-ków), obejmujący(-ce) główne cechy dotyczące właściwości użytkowych w odniesieniu do przyczepności opony na śniegu;

d) kopię ostatniego sprawozdania dotyczącego zgodności produkcji, wymaganego na podstawie regulaminu ONZ nr 172.

6.4.4.4. W przypadku opon bieżnikowanych produkowanych z zastosowaniem wstępnie wulkanizowanego bieżnika homologowanego zgodnie z regulaminem ONZ nr 172 podmiot zajmujący się bieżnikowaniem zapewnia, aby opakowanie wstępnie wulkanizowanego bieżnika było opatrzone naklejką z oznakowaniem homologacyjnym do momentu otwarcia i rozpoczęcia stosowania w procesie bieżnikowania, chyba że oznakowanie homologacji jest umieszczone na barku bieżnika.

6.4.5. Podmiot zajmujący się bieżnikowaniem upewnia się, czy materiał i/lub mieszanka jest udokumentowany/ udokumentowana w certyfikacie producenta lub dostawcy. Mieszanka musi być odpowiednia do zamierzonego zastosowania opony.

6.4.6. Po dokonaniu wszystkich napraw i nałożeniu nowego bieżnika niepóźniej niż w terminie określonym w specyfikacjach producenta materiału oponę należy poddać wulkanizacji.

6.4.7. Czas wulkanizacji oraz temperatura i ciśnienie powinny być odpowiednie do danego materiału i użytego sprzętu oraz zgodne z ich specyfikacjami. Wymiary rzeźby muszą być odpowiednie do grubości nowego materiału oraz wielkości szorstkowanej opony.

6.4.8. Grubość pierwotnego materiału po szorstkowaniu i średnia grubość nowego materiału pod rzeźbą bieżnika po bieżnikowaniu muszą być zgodne z pkt 6.4.8.1 i 6.4.8.2.

6.4.8.1. Dla opon radialnych (mm):

3 ≤ (A + B) < 13 (minimum 3,0 mm, maksimum

13,0 mm)

A ≥ 2 (minimum 2,0 mm)

B ≥ 0 (minimum 0,0 mm)

grafika

P.D. = głębokość bieżnika

X = linia szorstkowania

A = średnia grubość nowego materiału pod rzeźbą

B = minimalna grubość pierwotnego materiału nad opasaniem po szorstkowaniu

6.4.8.2. Dla opon diagonalnych:

grubość pierwotnego materiału powyżej podkładu powinna wynosić ≥ 0,80 mm;

średnia grubość nowego materiału ponad linią wyszorstkowanej powłoki powinna wynosić ≥ 2,00 mm;

łączna grubość pierwotnego i nowego materiału pod podstawą rowków rzeźby bieżnika wynosi ≥ 3,00 mm i ≤ 13,00 mm.

6.4.9. Opis użytkowy opony bieżnikowanej nie może zawierać symbolu wyższej kategorii prędkości ani wyższego wskaźnika nośności niż opis użytkowy opony z pierwszego okresu użytkowania, o ile pierwotnemu producentowi opony nie udzielono pozwolenia dotyczącego użytkowania tej samej osnowy ze zmienionym opisem użytkowym.

Informacja o tym, że pierwotna osnowa została w ten sposób ulepszona, zostaje udostępniona przez organ udzielający homologacji każdej jednostce produkcyjnej zajmującej się bieżnikowaniem oraz przekazana pozostałym stronom Porozumienia z 1958 r. (zob. art. 5 Porozumienia dotyczącego przyjęcia jednolitych wymagań technicznych dla pojazdów kołowych, wyposażenia i części, które mogą być stosowane w tych pojazdach, oraz wzajemnego uznawania homologacji udzielonych na podstawie tych wymagań - dokument E/ECE/324-E/ECE/TRANS/505/Rev.3).

Do przekazywania takich informacji stosuje się standardowy formularz przedstawiony w załączniku 9 do regulaminu ONZ nr 54.

6.4.10. Aktualizacja opisu użytkowego, o której mowa w pkt 6.4.9, dozwolona jest jedynie:

a) w przypadku pierwszego bieżnikowania opony, po pierwszym okresie jej użytkowania;

b) w przypadku używanej powłoki, jeżeli zagwarantowana jest identyfikowalność osnów przeznaczonych do bieżnikowania. Symbol kategorii prędkości lub wskaźnik nośności stosowany do bieżnikowania nie może wówczas przekraczać warunków wymienionych w standardowym formularzu przedstawionym w załączniku 9 do regulaminu ONZ nr 54 w odniesieniu do tych osnów;

c) w przypadku używanej powłoki, jeżeli identyfikowalność osnów przeznaczonych do bieżnikowania nie jest zagwarantowana aż do pierwotnego, pierwszego okresu użytkowania opony, symbol kategorii prędkości lub wskaźnik nośności nie mogą wówczas być podwyższone ponad wartości wskazane na użytej powłoce.

Podmiot zajmujący się bieżnikowaniem wykazuje organowi udzielającemu homologacji identyfikowalność opon bieżnikowanych.

Opony, które uprzednio były poddane bieżnikowaniu, nie mogą nosić symbolu kategorii szybkości ani wskaźnika nośności większych niż symbol i wskaźnik umieszczone na używanej powłoce.

6.5. Inspekcja

6.5.1. Po wulkanizacji, kiedy opona zachowuje jeszcze część ciepła, każdą oponę bieżnikowaną należy poddać kontroli w celu sprawdzenia, czy wolna jest od widocznych wad. W czasie bieżnikowania lub po jego zakończeniu oponę należy napompować do co najmniej 150 kPa (1,5 bar) w celu sprawdzenia. Jeżeli opona wykazuje widoczny defekt, należy ją poddać specjalnemu badaniu w celu określenia właściwego postępowania z oponą. Za zgodą organu udzielającego homologacji można również stosować inne metody bardziej odpowiednie niż kontrola wzrokowa, które nie wymagają napompowania opony.

6.5.2. Przed rozpoczęciem bieżnikowania, w jej trakcie lub po jej zakończeniu przy zastosowaniu odpowiedniej metody kontroli oponę należy skontrolować co najmniej raz pod kątem całości jej budowy.

6.5.3. Do celów kontroli jakości pewną liczbę opon bieżnikowanych poddaje się niszczącym lub nieniszczącym próbom lub badaniom. Należy odnotować liczbę skontrolowanych opon i wyniki kontroli.

6.5.4. Po bieżnikowaniu wymiary opony bieżnikowanej, mierzone zgodnie z załącznikiem 6 do niniejszego regulaminu, muszą być zgodne z wymiarami obliczonymi według procedur w pkt 7 lub procedur określonych w załączniku 5 do niniejszego regulaminu. Należy zauważyć, że:

a) maksymalna średnica zewnętrzna opony bieżnikowanej może być maksymalnie 1,5 % większa niż maksymalna średnica dopuszczona dla tego samego oznaczenia rozmiaru opony dopuszczona regulaminem ONZ nr 54;

b) a maksymalna szerokość przekroju opony radialnej bieżnikowanej może być do 1,5 % większa niż maksymalna szerokość przekroju dla tego samego oznaczenia rozmiaru opony dopuszczona regulaminem ONZ nr 54.

6.6. Obciążeniowe/prędkościowe badania trwałościowe

6.6.1. Opony poddane bieżnikowaniu w celu osiągnięcia zgodności z niniejszym regulaminem powinny być w stanie spełnić wymogi obciążeniowego/prędkościowego badania trwałościowego, określonego w załączniku 7 do niniejszego regulaminu.

6.6.1.1. W przypadku opony bieżnikowanej spełniającej kombinacje nośności/prędkości podane w tabeli w załączniku 8 nie wymaga się wykonania badania trwałościowego określonego w pkt 6.6.1 powyżej w odniesieniu do wartości obciążenia i prędkości innych niż wartości nominalne.

6.6.1.2. W przypadku opony bieżnikowanej, która posiada dodatkowy opis użytkowy, badanie trwałościowe określone w pkt 6.6.1 powyżej przeprowadza się również na drugiej oponie o tej samej wielkości, budowie i rzeźbie bieżnika przy dodatkowej kombinacji obciążenia i prędkości oraz mającym zastosowanie ciśnieniu napompowania. Według wyboru podmiotu zajmującego się bieżnikowaniem można przedstawić do badania jedną próbę przy najwyższym wskaźniku nośności, najwyższym symbolu kategorii prędkości i najniższym wskazanym ciśnieniu próbnym napompowania.

6.6.1.2.1. Opony oznaczone dodatkowym opisem użytkowym, dla których nośność stanowi różnicę w obciążeniu niewiększą niż 2 % w odniesieniu do kombinacji nośności/prędkości mającej zastosowanie do nominalnego symbolu indeksu prędkości (zob. załącznik 8), mogą zostać zwolnione z obowiązku przeprowadzenia dodatkowego badania obciążeniowego/prędkościowego, pod warunkiem że indeks prędkości opisany w dodatkowym opisie użytkowym różni się od indeksu prędkości w nominalnym opisie użytkowym oraz że dla dodatkowego opisu użytkowego nie oznakowano drugiego ciśnienia próbnego napompowania.

6.6.2. Uznaje się, że opona bieżnikowana przeszła pomyślnie próbę, jeżeli po przeprowadzeniu badania trwałości w warunkach nośności/prędkości nie wykazuje ona oddzielenia bieżnika, rozwarstwienia, oddzielenia kordu, wyłupywania się elementów bieżnika ani zerwanego kordu.

6.6.3. Z wyjątkiem opon o budowie radialnej zewnętrzna średnica opony, mierzona sześć godzin po badaniu trwałości w warunkach nośności/prędkości nie może różnić się więcej niż 3,5 %.

7. Specyfikacje

7.1. Opony poddane bieżnikowaniu w celu osiągnięcia zgodności z niniejszym regulaminem odpowiadają następującym wymiarom:

7.1.1. Szerokość przekroju:

7.1.1.1. Szerokość przekroju oblicza się za pomocą następującego wzoru:

S = S1 + K (A - A1)

gdzie:

S: rzeczywista szerokość przekroju zaokrąglona do najbliższego milimetra i zmierzona na obręczy do

badań;

S1: wartość "projektowej szerokości przekroju", odnosząca się do obręczy pomiarowej, zgodnie z międzynarodową normą dotyczącą opon określoną przez podmiot zajmujący się bieżnikowaniem dla danego rozmiaru opon;

A: szerokość obręczy do badań w milimetrach;

A1: szerokość obręczy pomiarowej w milimetrach, zgodnie z międzynarodową normą dotyczącą opon określoną przez podmiot zajmujący się bieżnikowaniem dla danego rozmiaru opon;

K: współczynnik o zakładanej wartości 0,4.

7.1.1.1.1. W przypadku opon oznaczonych symbolem "A" w odniesieniu do konfiguracji opony do obręczy (zob. pkt 2.26.4.1) współczynnik "K" wynosi 0,6.

7.1.2. Średnica zewnętrzna:

7.1.2.1. Teoretyczna średnica zewnętrzna opony bieżnikowanej jest obliczana za pomocą następującego wzoru:

D = d + 2H

gdzie:

D: teoretyczna średnica zewnętrzna w milimetrach;

d: liczba umowna określona w pkt 2.26 wyrażona w milimetrach;

H: nominalna wysokość przekroju zaokrąglona do najbliższego milimetra, równa Sn pomnożonemu przez

0,01 Ra:

gdzie:

Sn: nominalna szerokość przekroju wyrażona w milimetrach;

Ra: wskaźnik nominalnego przekroju.

Wszystkie powyższe symbole występują w takiej postaci w oznaczeniu rozmiaru opony umieszczonym na boku opony zgodnie z wymogami pkt 3.2.3, a określonym w pkt 2.26.

7.1.2.2. Jednak w przypadku opon, których oznaczenie podane jest w pierwszej kolumnie tabel w załączniku 5 do regulaminu ONZ nr 54 średnica zewnętrzna odpowiada średnicy podanej w tych tabelach.

7.1.2.3. W przypadku opon oznaczonych symbolem "A" w odniesieniu do konfiguracji opony do obręczy (zob. pkt 2.26.4) za średnicę zewnętrzną przyjmuje się wartość podaną w oznaczeniu rozmiaru opony na boku opony.

7.1.3. Metoda pomiaru opon bieżnikowanych:

7.1.3.1. Wymiary opon bieżnikowanych mierzy się zgodnie z procedurami przedstawionymi w załączniku 6 do niniejszego regulaminu.

7.1.4. Specyfikacje szerokości przekroju:

7.1.4.1. Rzeczywista szerokość całkowita może być mniejsza niż szerokość lub szerokości przekroju określone w pkt 7.1.1.

7.1.4.2. Wartość szerokości całkowitej opony może przekraczać tę wartość o 5,5 % w przypadku opon radialnych i o 8 % w przypadku opon diagonalnych. Jednakże w przypadku opon przeznaczonych do stosowania w układzie bliźniaczym wymienionych w kolumnie A poniższej tabeli szerokość całkowita opony może przekraczać wartość określoną zgodnie z pkt 7.1.1 powyżej, z uwzględnieniem tolerancji wymienionych w kolumnie B. Inne różne szczególne tolerancje wymieniono w załączniku 5 część II w przypisach do odpowiednich tabel. Odpowiednie limity zaokrągla się do najbliższego milimetra.

AB
Opony radialne o nominalnej szerokości przekroju przekraczającej 305 mm i współczynniku kształtu wyższym niż 603,5 %
Opony radialne wymienione w załączniku 5 część I o szerokości przekroju przekraczającej 305 mm3,5 %
Opony diagonalne o nominalnej szerokości przekroju przekraczającej 305 mm4 %
Opony diagonalne wymienione w załączniku 5 część I o szerokości przekroju przekraczającej 305 mm4 %

7.1.4.3. W przypadku opon oznaczonych symbolem "A" w odniesieniu do konfiguracji opony do obręczy (zob. pkt 2.26.4) szerokość całkowita opony na dolnym boku opony jest równa nominalnej szerokości obręczy pomiarowej (zob. pkt 2) plus 27 mm.

7.1.4.4. W przypadku bieżnikowanych opon radialnych C3 może być nakładana dodatkowa boczna warstwa ochronna z gumy (ASP) w zakresie powodującym zwiększenie szerokości całkowitej maksymalnie o 8 mm w stosunku do szerokości całkowitej dopuszczonej dla tego samego oznaczenia rozmiaru opony w regulaminie nr 54, pod warunkiem że:

a) ta warstwa z gumy jest nakładana tylko na jeden bok;

b) dany bok jest oznaczony napisem "ASP" i napisem "OUTSIDE", przy czym oba oznaczenia mają minimalną wysokość 8 mm;

c) maksymalny dopuszczalny indeks prędkości to symbol J (100 km/h);

d) W przypadku układu bliźniaczego dopuszcza się tylko jedną oponę z ASP i należy ją zamontować na zewnętrznym kole.

7.1.5. Specyfikacje średnicy zewnętrznej:

7.1.5.1. Rzeczywista średnica zewnętrzna opony bieżnikowanej nie może przekraczać wartości Dmin i Dmax, otrzymanych z następujących wzorów:

Dmin = d + 2 • Hmin

Dmax = 1,015 • [d + 2 • Hmax]

gdzie:

Hmin = H • a w zaokrągleniu do najbliższego mm

Hmax = H • b w zaokrągleniu do najbliższego mm

7.1.5.1.1. W przypadku rozmiarów niepodanych w załączniku 5 do niniejszego regulaminu wartości "H" i "d" są zgodne z pkt 7.1.2.1.

7.1.5.1.2. W przypadku rozmiarów, o których mowa w pkt 7.1.2.2, oraz opon oznaczonych symbolem "A" w odniesieniu do konfiguracji opony do obręczy (zob. pkt 2.26.4) nominalna wysokość przekroju H jest równa:

H = 0,5 (D - d) w zaokrągleniu do najbliższego milimetra

gdzie "D" i "d" są zgodne z pkt 7.1.2.1.

7.1.5.1.3. Współczynnik "a" = 0,97.

7.1.5.1.4. Współczynnik "b" wynosi:

Opony radialneOpony diagonalne i opony diagonalne opasane
Opony do zastosowań zwykłych1,041,07
Opony do zastosowań specjalnych1,061,09

7.1.5.2. W przypadku opon śniegowych maksymalna średnica zewnętrzna (Dmax) obliczona w pkt 7.1.5.1 może być przekroczona o niewięcej niż 1 %.

7.2. Aby zaklasyfikować oponę do kategorii "opona do zastosowań specjalnych", jej bieżnik musi mieć profil blokowy, w którym bloki *  są szersze, usytuowane w większych odstępach od siebie aniżeli w przypadku opon zwykłych i mają następujące właściwości:

a) dla opon C2: głębokość bieżnika ≥ 11 mm i wskaźnik wypełnienia ≥ 35 %;

b) dla opon C3: głębokość bieżnika ≥ 16 mm i wskaźnik wypełnienia ≥ 35 %.

7.3. Aby zaklasyfikować oponę do kategorii "opona terenowa do zastosowań profesjonalnych", opona do zastosowań specjalnych musi spełniać następujące dodatkowe wymogi:

a) dla opon C2 - maksymalny indeks prędkości mniejszy lub równy 160 km/h (symbol indeksu prędkości Q);

b) dla opon C3 - maksymalny indeks prędkości mniejszy lub równy 110 km/h (symbol indeksu prędkości K).

8. Zmiany i rozszerzenie homologacji typu

8.1. Każda modyfikacja dotycząca jednostki produkcyjnej zajmującej się bieżnikowaniem powodująca zmianę informacji podanej przez taką jednostkę we wniosku o homologację, zob. pkt 4, jest notyfikowana władzy homologacyjnej, która udzieliła homologacji danej jednostce. Organ może wówczas:

8.1.1. uznać, że wprowadzone modyfikacje prawdopodobnie nie będą miały istotnego negatywnego skutku i że w każdym razie jednostka produkcyjna zajmująca się bieżnikowaniem nadal spełnia wymogi; lub

8.1.2. zażądać dalszego zbadania homologacji.

8.2. Potwierdzenie lub odmowa homologacji, wskazująca zmiany, zostaje notyfikowana Stronom Porozumienia stosującym niniejszy regulamin według procedury określonej w pkt 5.7.

8.3. Właściwy organ, który udzielił rozszerzenia homologacji, przyznaje numer seryjny każdemu takiemu rozszerzeniu i powiadamia o nim pozostałe Strony Porozumienia z 1958 r. stosujące niniejszy regulamin za pomocą formularza zawiadomienia zgodnego ze wzorem przedstawionym w załączniku 1 do niniejszego regulaminu.

9. Zgodność produkcji

Procedury zgodności produkcji muszą być zgodne z procedurami określonymi w dodatku 2 do Porozumienia (E/EKG/324-E/EKG/TRANS/505/Rev.3) i następującymi wymogami:

9.1. Jednostka produkcyjna zajmująca się bieżnikowaniem, która uzyskała homologację zgodnie z niniejszym regulaminem, musi spełniać wymogi określone w pkt 6.

9.2. Posiadacz homologacji musi zapewnić kontrolę i badanie zgodnie z niniejszym regulaminem co najmniej następującej liczby opon, reprezentatywnych dla produkowanego asortymentu:

0,01 % całkowitej rocznej produkcji, ale w każdym przypadku niemniej niż 2 opon i niekoniecznie więcej niż 10 opon w każdym roku produkcji, przy czym kontrole i badania rozkłada się na cały ten rok.

9.3. Jeżeli wymogi pkt 9.2 są realizowane przez organ udzielający homologacji typu lub pod jego kontrolą, wyniki mogą zostać potraktowane jako część wyników, o których mowa w pkt 9.4 lub użyte zamiast nich.

9.4. Organ, który udzielił homologacji jednostce produkcyjnej zajmującej się bieżnikowaniem, może w dowolnym czasie zweryfikować metody zgodności stosowane w każdym z obiektów produkcyjnych. W każdym obiekcie produkcyjnym organ udzielający homologacji typu pobiera losowe próbki, przy czym kontroluje się i bada zgodnie z niniejszym regulaminem niemniej niż następującą liczbę opon:

0,01 % całkowitej rocznej produkcji, ale w każdym razie niemniej niż 2 i niekoniecznie więcej niż 10 w każdym roku produkcji.

9.5. Badania i kontrole, o których mowa w pkt 9.4, mogą zastępować badania i kontrole, o których mowa w pkt 9.2.

10. Sankcje z tytułu niezgodności produkcji

10.1. Homologacja udzielona jednostce produkcyjnej zajmującej się bieżnikowaniem zgodnie z niniejszym regulaminem może zostać cofnięta w razie niespełnienia wymogów pkt 9 lub w razie niespełnienia przez jednostkę produkcyjną zajmującą się bieżnikowaniem lub opony bieżnikowane produkowane przez taką jednostkę wymogów określonych w pkt 9.

10.2. Jeżeli Strona Porozumienia stosująca niniejszy regulamin cofnie uprzednio udzieloną homologację, musi o tym bezzwłocznie powiadomić pozostałe Umawiające się Strony Porozumienia z 1958 r. stosujące niniejszy regulamin za pomocą formularza zawiadomienia zgodnego z wzorem przedstawionym w załączniku 1 do niniejszego regulaminu.

11. Ostateczne zaniechanie produkcji

Organ, który udzielił homologacji jednostce produkcyjnej zajmującej się bieżnikowaniem, jest informowany o zaprzestaniu działalności lub produkcji opon bieżnikowanych, w odniesieniu do których udzielono homologacji objętej niniejszym regulaminem. Po otrzymaniu takiej informacji organa przekazuje ją za pomocą formularza zawiadomienia zgodnego ze wzorem przedstawionym w załączniku 1 do niniejszego regulaminu pozostałym stronom Porozumienia z 1958 r. stosującym niniejszy regulamin.

12. Nazwy i adresy placówek technicznych odpowiedzialnych za przeprowadzanie badań homologacyjnych,

laboratoriów badawczych oraz organów udzielających homologacji typu.

12.1. Umawiające się Strony Porozumienia z 1958 r. stosujące niniejszy regulamin przekazują Sekretariatowi Organizacji Narodów Zjednoczonych nazwy i adresy placówek technicznych odpowiedzialnych za prowadzenie badań homologacyjnych oraz, w stosownych przypadkach, również zatwierdzonych laboratoriów badawczych oraz organów udzielających homologacji typu, którym należy przesłać wydane w innych państwach formularze poświadczające udzielenie, rozszerzenie, odmowę udzielenia lub cofnięcie homologacji albo ostateczne zaniechanie produkcji.

12.2. Strony Porozumienia z 1958 r. stosujące niniejszy regulamin mogą wyznaczyć laboratoria producentów opon lub jednostek produkcyjnych zajmujących się bieżnikowaniem jako zatwierdzone laboratoria badawcze.

12.3. Jeżeli Strona Umowy z 1958 r. stosuje postanowienia pkt 12.2 powyżej, może ona, jeżeli sobie tego życzy, być reprezentowana podczas badań przez jedną lub większą liczbę wybranych przez siebie osób.

13. Przepisy przejściowe

13.1. Po oficjalnej dacie wejścia w życie serii poprawek 01 żadna z Umawiających się Stron stosujących niniejszy regulamin nie może odmówić udzielenia ani uznania homologacji typu na podstawie niniejszego regulaminu zmienionego serią poprawek 01.

13.2. Umawiające się Strony stosujące niniejszy regulamin nadal uznają homologacje typu jednostek produkcyjnych zajmujących się bieżnikowaniem, udzielone na podstawie poprzednich serii poprawek do niniejszego regulaminu, i nadal udzielają rozszerzeń homologacji, jeżeli nie mają na nie wpływu zmiany wprowadzone serią poprawek 01.

13.3. Od dnia 1 września 2025 r. Umawiające się Strony stosujące niniejszy regulamin nie są zobowiązane do uznawania homologacji typu udzielonych na podstawie poprzednich serii poprawek, udzielonych po raz pierwszy po dniu 1 września 2025 r.

13.4. Do dnia 1 września 2028 r. Umawiające się Strony stosujące niniejszy regulamin uznają homologacje typu i udzielają rozszerzenia homologacji typu udzielonych na podstawie poprzednich serii poprawek, które wydano po raz pierwszy przed dniem 1 września 2025 r.

ZAŁĄCZNIK  1

Zawiadomienie

ZAŁĄCZNIK  2

Układ znaku homologacji

grafika

a = 12 mm min

Powyższy znak homologacji umieszczony na oponie bieżnikowanej wskazuje, że dana jednostka produkcyjna zajmująca się bieżnikowaniem uzyskała homologację w Niderlandach (E4), numer homologacji to 109R012439 i spełnia warunki niniejszego regulaminu zmienionego serią poprawek 01.

Numer homologacji musi znajdować się blisko okręgu, poniżej lub powyżej litery "E" lub też na prawo albo na lewo od niej. Wszystkie cyfry numeru homologacji muszą znajdować się po tej samej stronie litery "E" i muszą być skierowane w tę samą stronę. Należy unikać stosowania cyfr rzymskich jako numerów homologacji, aby zapobiec pomyleniu ich z innymi symbolami.

ZAŁĄCZNIK  3

Układ oznakowań opony bieżnikowanej

1. Przykład 1:

grafika

(1) Oznakowanie w PSI zamiast w kPa jest dozwolone w przypadku opon, które po raz pierwszy uzyskały homologację typu przed dniem 1 stycznia 2018 r. Oznaczenie w kPa może być poprzedzone symbolem "TEST AT:" albo, alternatywnie, symbolem "TEST INFL:" lub symbolem "@".

Przykład 2:

grafika

(2) Napis "TEST AT:" można zastąpić symbolem "TEST INFL:" lub symbolem "@" albo go pominąć.

(3) Wskazanie drugiego ciśnienia napompowania w dodatkowym opisie użytkowym jest opcjonalne. Jeżeli nie ma takiego wskazania, to samo napompowanie próbne ma zastosowanie do obu kombinacji nośności/ prędkości.

Wymagania dotyczące wymiarów w odniesieniu do dalszych oznakowań (4):

grafika

(4) W przypadku gdy "ML" i "MPT" stanowią element oznaczenia rozmiaru opony, stosuje się minimalny wymiar b.

Minimalna wysokość oznakowań (mm)
b6
c4
d6

Powyższe oznakowania opisują oponę bieżnikowaną:

- nominalna szerokość przekroju równa 255;

- nominalny współczynnik kształtu równy 70;

- budowa radialna (R);

- posiadającą nominalną średnicę obręczy 572 mm, dla której kodem jest 22,5;

- posiadającą nośności 3 150 kg w układzie pojedynczym i 2 900 kg w układzie bliźniaczym (podwójnym), odpowiadające stosownie wskaźnikom nośności 148 i 145 podanym w załączniku 4 do niniejszego regulaminu;

- sklasyfikowaną w kategorii nominalnej prędkości J (prędkość 100 km/h);

- opona dodatkowo dopuszczona do stosowania przy prędkości 120 km/h (symbol indeksu prędkości L) i nośności 3 000 kg w układzie pojedynczym i 2 725 kg w układzie bliźniaczym, co odpowiada indeksom nośności 146 i 143 podanym w załączniku 4 do niniejszego regulaminu;

- przeznaczoną do zastosowania bez dętki ("TUBELESS") i śniegową (M+S);

- bieżnikowaną w tygodniach 25, 26, 27 lub 28 roku 2003.

- ciśnienie wewnętrzne w oponie powinno wynosić 800 kPa do celów obciążeniowych/prędkościowych badań trwałościowych w przykładzie 1 oraz 800 kPa do celów obciążeniowych/prędkościowych badań trwałościowych przy zastosowaniu głównej kombinacji obciążenia i prędkości, oraz 750 kPa do celów badania przy zastosowaniu dodatkowej kombinacji obciążenia i prędkości w przykładzie 2.

2. W szczególnym przypadku opon oznaczonych symbolem konfiguracji opony do obręczy "A", oznaczenie opony będzie miało następującą przykładową postać:

235-700 R 450A

gdzie:

235 oznacza nominalną szerokość przekroju w mm;

700 oznacza średnicę zewnętrzną wyrażoną w mm;

R to oznaczenie typu budowy opony - zob. pkt 3.1.3 niniejszego regulaminu;

450 oznacza nominalną średnicę obręczy wyrażoną w mm;

A oznacza typ konfiguracji opony do obręczy.

Oznaczenia indeksu nośności, indeksu prędkości, data produkcji oraz pozostałe oznaczenia powinny być zgodne z przykładem 1 podanym powyżej.

3. Położenie i kolejność oznakowań tworzących oznaczenie opony są następujące:

a) oznaczenie rozmiaru opony określone w pkt 2 niniejszego regulaminu należy zgrupować w sposób przedstawiony w powyższych przykładach: 255/70 R 22.5 lub 235-700 R 450 A;

b) opis użytkowy zawierający wskaźnik(-i) nośności oraz symbol(-e) kategorii prędkości powinien być umieszczony bezpośrednio po oznaczeniu rozmiaru opony określonym w pkt 2 niniejszego regulaminu;

c) symbole "TUBELESS" i "M + S" mogą znajdować się w pewnej odległości od oznaczenia rozmiaru;

d) symbol "RETREAD" może znajdować się w pewnej odległości od oznaczenia rozmiaru;

e) jeżeli stosowany jest pkt 3.2.6 niniejszego regulaminu, dodatkowy opis użytkowy, obejmujący wskaźniki nośności i symbol kategorii prędkości, musi być umieszczony wewnątrz okręgu, obok nominalnego opisu użytkowego, znajdującego się na boku opony;

f) jeżeli istnieją dwa wskaźniki ciśnienia próbnego napompowania, muszą one być umieszczone w taki sposób, aby jednoznacznie wynikało z tego, które wskazane ciśnienie odnosi się do której kombinacji obciążenia i prędkości.

ZAŁĄCZNIK  4

Wykaz wskaźników nośności i odpowiadających im nośności

Wskaźnik nośności (LI) i nośność - kg
LIkgLIkgLIkgLIkgLIkgLIkgIkg
04540140804501201 4001604 50020014 00024045 000
146,241145814621211 4501614 62520114 50024146 250
247,542150824751221 5001624 75020215 00024247 500
348,743155834871231 5501634 87520315 50024348 750
45044160845001241 6001645 00020416 00024450 000
551,545165855151251 6501655 15020516 50024551 500
65346170865301261 7001665 30020617 00024653 000
754,547175875451271 7501675 45020717 50024754 500
85648180885601281 8001685 60020818 00024856 000
95849185895801291 8501695 80020918 50024958 000
106050190906001301 9001706 00021019 00025060 000
1161,551195916151311 9501716 15021119 50025161 500
126352200926301322 0001726 30021220 00025263 000
136553206936501332 0601736 50021320 60025365 000
146754212946701342 1201746 70021421 20025467 000
156955218956901352 1801756 90021521 80025569 000
167156224967101362 2401767 10021622 40025671 000
177357230977301372 3001777 30021723 00025773 000
187558236987501382 3601787 50021823 60025875 000
1977,559243997751392 4301797 75021924 30025977 500
2080602501008001402 5001808 00022025 00026080 000
2182,5612571018251412 5751818 25022125 75026182 500
2285622651028501422 6501828 50022226 50026285 000
2387,5632721038751432 7251838 75022327 25026387 500
2490642801049001442 8001849 00022428 00026490 000
2592,5652901059251452 9001859 25022529 00026592 500
2695663001069501463 0001869 50022630 00026695 000
2797,5673071079751473 0751879 75022730 75026797 500
28100683151081 0001483 15018810 00022831 500268100 000
29103693251091 0301493 25018910 30022932 500269103 000
30106703351101 0601503 35019010 60023033 500270106 000
31109713451111 0901513 45019110 90023134 500271109 000
32112723551121 1201523 55019211 20023235 500272112 000
33115733651131 1501533 65019311 50023336 500273115000
34118743751141 1801543 75019411 80023437 500274118000
35121753871151 2151553 87519512 15023538 750275121 500
36125764001161 2501564 00019612 50023640 000276125 000
37128774121171 2851574 12519712 85023741 250277128 500
38132784251181 3201584 25019813 20023842 500278132000
39136794371191 3601594 37519913 60023943 750279136000

ZAŁĄCZNIK  5

Oznaczenie rozmiaru opony i wymiary

(zgodnie z regulaminem ONZ nr 54)

Informacje te można znaleźć w załączniku 5 do regulaminu ONZ nr 54.

Należy zaznaczyć, że w odniesieniu do pkt 6.5.4 niniejszego regulaminu zewnętrzna średnica opony bieżnikowanej oraz szerokość przekroju opony radialnej bieżnikowanej może w wielu przypadkach być większa niż wynikałoby to z tabel w załączniku 5 do regulaminu nr 54, jednak niewięcej niż o 1,5 %.

Całkowita szerokość przekroju opony radialnej bieżnikowanej z ASP może być we wszystkich przypadkach większa niż podana w tabelach w załączniku 5 do regulaminu nr 54, jednak niewięcej niż o 8 mm.

ZAŁĄCZNIK  6

Metoda pomiaru opon

1. Opona jest montowana na obręczy do badań określonej przez podmiot zajmujący się bieżnikowaniem i pompowana do osiągnięcia nominalnego ciśnienia wewnętrznego określonego w wybranej międzynarodowej normie dotyczącej opon (zob. pkt 4.1.4.7 niniejszego regulaminu) w stosunku do maksymalnej przenoszonej masy dla danego rozmiaru i wskaźnika nośności.

2. Opona, zamontowana na odpowiedniej obręczy, jest kondycjonowana w temperaturze otoczenia panującej w laboratorium przez niemniej niż 24 godziny, z wyjątkiem określonym w pkt 6.6.3 niniejszego regulaminu.

3. Ciśnienie zostaje ponownie wyregulowane do tego, które jest wymienione w pkt 1 niniejszego załącznika.

4. Szerokość całkowita jest mierzona w sześciu równo rozłożonych punktach, z uwzględnieniem grubości żeber ochronnych lub taśm. Za szerokość całkowitą przyjmuje się największą zmierzoną wartość.

5. Średnica zewnętrzna jest określana poprzez zmierzenie maksymalnego obwodu napompowanej opony.

ZAŁĄCZNIK  7

Procedura obciążeniowych/prędkościowych badań trwałościowych

(zasadniczo zgodnie z regulaminem ONZ nr 54)

1. Przygotowanie opony

1.1. Opona bieżnikowana umieszczana jest na obręczy do badań, określonej przez podmiot zajmujący się bieżnikowaniem.

1.2. W przypadku badania opon dętkowych, należy zastosować nową dętkę lub zestaw składający się z dętki, zaworu i ochraniacza dętki, w razie potrzeby.

1.3. Napompować oponę do ciśnienia odpowiadającego wskazaniu na boku, określonemu w pkt 3.2.11 niniejszego regulaminu.

1.4. Kondycjonować zespół opona i koło w temperaturze pomieszczenia badawczego przez niemniej niż trzy godziny.

1.5. Ponownie wyregulować ciśnienie wewnętrzne do poziomu określonego w pkt 1.3 niniejszego załącznika.

2. Procedura badania

2.1. Zamontować zespół opona i koło na osi badawczej i docisnąć go do zewnętrznej powierzchni czołowej gładkiego napędzanego mechanicznie bębna badawczego o średnicy przynajmniej 1,70 m ± 1 %, posiadającego powierzchnię przynajmniej tak szeroką jak bieżnik opony.

2.2. Przyłożyć do osi badawczej serię obciążeń badawczych równych procentowi nośności wskazanych w załączniku 4 do niniejszego regulaminu, odpowiadających wskaźnikowi nośności wytłoczonemu na boku opony, zgodnie z poniższym programem badania. Jeżeli opona posiada wskaźniki nośności zarówno do zastosowania pojedynczego, jak i bliźniaczego, jako bazę dla obciążeń badawczych przyjmuje się nośność dla zastosowania pojedynczego.

2.2.1. W przypadku opon o dopuszczalnej prędkości większej niż 150 km/h (indeks prędkości co najmniej "Q", plus "H") procedura badania jest zgodna z pkt 3 niniejszego załącznika.

2.2.2. Procedura badania dla wszystkich pozostałych opon podana jest w dodatku 1 do niniejszego załącznika.

2.3. Program badania trwałości - zob. również: dodatek 1 do niniejszego załącznika.

2.3.1. Ciśnienie wewnętrzne nie może być korygowane w czasie całego badania, a obciążenie badawcze musi być utrzymane podczas każdego z trzech etapów badania.

2.3.2. Podczas badania temperatura w pomieszczeniu badawczym musi być utrzymana między 20 °C-30 °C lub na wyższym poziomie, jeżeli producent opony lub podmiot zajmujący się bieżnikowaniem wyrazi na to zgodę.

2.4. Program badania trwałości musi być prowadzony bez przerwy.

3. Program badań obciążeniowych/prędkościowych dla opon o dopuszczalnej prędkości większej niż 150 km/h (symbol prędkości co najmniej "Q", plus "H").

3.1. Niniejszy program ma zastosowanie do:

3.1.1. wszystkich opon o wskaźniku nośności w układzie pojedynczym równym lub mniejszym niż 121;

3.1.2. opon o wskaźniku nośności w układzie pojedynczym równym lub większym niż 122 i posiadającym dodatkowe oznakowanie "C" lub "LT", o którym mowa w pkt 3.2.15 niniejszego regulaminu.

3.2. Obciążenie koła i opony równe jest następującemu procentowi obciążenia odpowiadającemu wskaźnikowi nośności opony:

3.2.1. 90 % przy badaniu na bębnie o średnicy 1,70 m ± 1;

3.2.2. 92 % przy badaniu na bębnie o średnicy 2,00 m ± 1;

3.3. Prędkość w pierwszej fazie badania wynosi 20 km/h mniej niż prędkość wskazywana przez symbol kategorii prędkości danej opony.

3.3.1. Czas osiągnięcia początkowej prędkości badania wynosi 10 min.

3.3.2. Czas trwania pierwszej fazy wynosi 10 min.

3.4. Prędkość w drugiej fazie badania wynosi 10 km/h mniej niż prędkość wskazywana przez symbol kategorii prędkości danej opony.

3.4.1. Czas trwania drugiej fazy wynosi 10 min.

3.5. Prędkość w ostatniej fazie badania prędkości jest równa prędkości wskazywanej przez symbol kategorii prędkości danej opony.

3.5.1. Czas trwania ostatniej fazy wynosi 30 min.

3.6. Czas trwania całego badania wynosi 1 h.

4. Równoważna metoda badania:

Jeżeli zostaje zastosowana metoda badania inna od opisanej w pkt 2 lub 3 niniejszego załącznika, należy wykazać jej równoważność.

ZAŁĄCZNIK  7

Program badań trwałościowych

Indeks nośnościSymbol kategoriiPrędkość bębna badawczego [km/h-1]Obciążenie przyłożone do koła jako procent obciążenia odpowiadającego indeksowi nośności
Opona radialnaOpony diagonalne7 h.16 h.24 h.
122 i więcejE3232
F3232
G4032
J4840
K5648
L64-
M72-66 %84 %101 %
N80-
121 i mniejE3232
F3232
G4040
J4848
K5656
L645670 %88 %106 %
4 h.6 h.
M806475 %97 %114 %
N88-75 %97 %114 %
P96-75 %97 %114 %
Uwagi:

(1) Opony "specjalnego zastosowania" (zob. pkt 2.8 niniejszego regulaminu) są badane przy prędkości równej 85 % prędkości określonej dla równoważnych opon zwykłych.

(2) Opony o wskaźniku nośności równym lub większym niż 122, symbolu prędkości "N" lub "P" i dodatkowym oznakowaniu "C" lub "LT" zawartym w oznaczeniu rozmiaru opony (o którym mowa w pkt 3.2.15 niniejszego regulaminu) bada się z zastosowaniem tego samego programu, jaki określono w powyższej tabeli dla opon o wskaźniku nośności równym lub mniejszym niż 121.

(3) W przypadku gdy bęben badawczy ma średnicę większą niż 1 700 mm ± 1 %, powyższy "procent obciążenia testowego" ulega podwyższeniu według następującego przeliczenia:

F1 = K · F2

Gdzie:

R1 średnica bębna badawczego, w milimetrach

R2 średnica referencyjnego bębna badawczego o średnicy 1 700 mm

rT zewnętrzna średnica opony (zob. pkt 6.1.5 regulaminu nr 54), w milimetrach

F1 procent obciążenia do zastosowania w odniesieniu do bębna badawczego

F2 procent obciążenia, zgodnie z powyższą tabelą, do zastosowania w odniesieniu do referencyjnego bębna badawczego o średnicy 1 700 mm

Przykład:

K = 1 dla bębna badawczego o średnicy 1 700 mm

W przypadku bębna badawczego o średnicy 3 000 mm i opony o średnicy 1 500 mm:

ZAŁĄCZNIK 7

Dodatek  2

Zależność między wskaźnikami ciśnienia a jednostkami ciśnienia

Wskaźnik ciśnienia ("PSI")barkPa
201,4140
251,7170
302,1210
352,4240
402,8280
453,1310
503,4340
553,8380
604,1410
654,5450
704,8480
755,2520
805,5550
855,9590
906,2620
956,6660
1006,9690
1057,2720
1107,6760
1157,9790
1208,3830
1258,6860
1309,0900
1359,3930
1409,7970
14510,01 000
15010,31 030
.........

ZAŁĄCZNIK  8

Zmiany nośności w zależności od prędkości: opony pojazdów użytkowych

OPONY RADIALNE I DIAGONALNE

(zgodnie z regulaminem ONZ nr 54)

Zmiana nośności (w procentach)
Prędkość (km/h)Wszystkie indeksy nośnościWskaźniki nośności ≥ 122 (1)Wskaźniki nośności ≤ 121 (1)
Symbol indeksu prędkościSymbol indeksu prędkościSymbol indeksu prędkości
FGJKLMLMNP (2)
0+ 150+ 150+ 150+ 150+ 150+ 150+ 110+ 110+ 110+ 110
5+ 110+ 110+ 110+ 110+ 110+ 110+ 90+ 90+ 90+ 90
10+ 80+ 80+ 80+ 80+ 80+ 80+ 75+ 75+ 75+ 75
15+ 65+ 65+ 65+ 65+ 65+ 65+ 60+ 60+ 60+ 60
20+ 50+ 50+ 50+ 50+ 50+ 50+ 50+ 50+ 50+ 50
25+ 35+ 35+ 35+ 35+ 35+ 35+ 42+ 42+ 42+ 42
30+ 25+ 25+ 25+ 25+ 25+ 25+ 35+ 35+ 35+ 35
35+ 19+ 19+ 19+ 19+ 19+ 19+ 29+ 29+ 29+ 29
40+ 15+ 15+ 15+ 15+ 15+ 15+ 25+ 25+ 25+ 25
45+ 13+ 13+ 13+ 13+ 13+ 13+ 22+ 22+ 22+ 22
50+ 12+ 12+ 12+ 12+ 12+ 12+ 20+ 20+ 20+ 20
55+ 11+ 11+ 11+ 11+ 11+ 11+ 17,5+ 17,5+ 17,5+ 17,5
60+ 10+ 10+ 10+ 10+ 10+ 10+ 15,0+ 15,0+ 15,0+ 15,0
65+ 7,5+ 8,5+ 8,5+ 8,5+ 8,5+ 8,5+ 13,5+ 13,5+ 13,5+ 13,5
70+ 5,0+ 7,0+ 7,0+ 7,0+ 7,0+ 7,0+ 12,5+ 12,5+ 12,5+ 12,5
75+ 2,5+ 5,5+ 5,5+ 5,5+ 5,5+ 5,5+ 11,0+ 11,0+ 11,0+ 11,0
800+ 4,0+ 4,0+ 4,0+ 4,0+ 4,0+ 10,0+ 10,0+ 10,0+ 10,0
85- 3+ 2,0+ 3,0+ 3,0+ 3,0+ 3,0+ 8,5+ 8,5+ 8,5+ 8,5
90- 60+ 2,0+ 2,0+ 2,0+ 2,0+ 7,5+ 7,5+ 7,5+ 7,5
95- 10- 2,5+ 1,0+ 1,0+ 1,0+ 1,0+ 6,5+ 6,5+ 6,5+ 6,5
100- 15- 50000+ 5,0+ 5,0+ 5,0+ 5,0
105-- 8- 2000+ 3,75+ 3,75+ 3,75+ 3,75
110-- 13- 4000+ 2,5+ 2,5+ 2,5+ 2,5
115--- 7- 300+ 1,25+ 1,25+ 1,25+ 1,25
120--- 12- 7000000
125-----0- 2,5000
130-----0- 5,0000
135------- 7,5- 2,500
140------- 10- 500
145-------- 7,5- 2,50
150-------- 10,0- 5,00
155--------- 7,5- 2,5
160--------- 10,0- 5,0
(1) Wskaźniki nośności odnoszą się do układów pojedynczych.

(2) Zmiana nośności jest niedozwolona dla prędkości powyżej 160 km/h. Dla symboli kategorii prędkości "Q" i powyżej kategoria prędkości odpowiadająca symbolowi kategorii prędkości określa maksymalną prędkość dozwoloną dla danej opony.

ZAŁĄCZNIK  9

Rysunek poglądowy

grafika

Zob. pkt 2 niniejszego regulaminu

* Do celów niniejszego regulaminu "opony" oznaczają "opony pneumatyczne".
**) Opony bieżnikowane to opony odnowione po procesie bieżnikowania.
1 Zgodnie z definicją zawartą w ujednoliconej rezolucji w sprawie budowy pojazdów (R.E.3).
2 W niniejszym regulaminie określone są wymogi dotyczące opon jako elementu. Nie ogranicza to ich instalacji w pojazdach należących do jakiejkolwiek kategorii.
3 Normy dotyczące opon można otrzymać pod następującymi adresami: ETRTO, Avenue d'Auderghem 22-28 - B 1040 Bruksela, Belgia.
4 Normy dotyczące opon można otrzymać pod następującymi adresami: ETRTO, Avenue d'Auderghem 22-28 - B 1040 Bruksela, Belgia.
5 TRA, 175 Montrose West Avenue, Suite 150, Copley, Ohio, 44321 USA.
6 JATMA, 9th Floor, Toranomon Building No. 1-12, 1-Chome Toranomon Minato-ku, Tokyo 105, Japonia.
7 TRAA, Suite 1, Hawthorn House, 795 Glenferrie Road, Hawthorn, Victoria, 3122 Australia.
8 ALAPA, Avenida Paulista 2444-12° Andar, conj. 124, CEP, 01310-300 Sao Paulo, S.P. Brazylia.
9 STRO, Alggatan 48 A, Nb, S-216 15 Malmo, Szwecja.
10 W tym metodę procesu stosowaną przy nanoszeniu ASP.
11 W tym metodę procesu stosowaną przy nanoszeniu ASP.
12 Minimalna wysokość oznakowań: należy się odnieść do wymiaru C w załączniku 3 do niniejszego regulaminu.
13 Zgodnie z definicją w załączniku 3 do ujednoliconej rezolucji w sprawie budowy pojazdów (R.E.3).
* Bloki mogą mieć postać występów i żeber.
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.UE.L.2026.308

Rodzaj:umowa międzynarodowa
Tytuł:Regulamin ONZ nr 109 - Jednolite wymagania dotyczące homologacji produkcji bieżnikowanych opon pneumatycznych do pojazdów użytkowych i ich przyczep [2026/308]
Data aktu:2026-03-06
Data ogłoszenia:2026-03-06
Data wejścia w życie:1998-06-23