WSA: Zadania komórek organizacyjnych urzędu określa wójt, a nie rada gminy

Rada gminy przyjęła program opieki nad zwierzętami bezdomnymi. W uchwale wskazała, która komórka organizacyjna urzędu będzie odpowiedzialna za realizację programu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wskazał, że decydowanie o strukturze organizacyjnej i zakresach działania poszczególnych komórek należy do kompetencji wójta. Organ ten samodzielnie określa przez kogo, w jakich terminach i za pomocą jakich środków oraz w jakim trybie mają być zrealizowane zadania wynikające z uchwały.

Prokurator rejonowy zaskarżył przepisy uchwały w sprawie przyjęcia programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie gminy. W piśmie zarzucił, że sporny akt został wydany z istotnym naruszeniem prawa, ponieważ rada gminy nie posiada kompetencji do regulowania kwestii, która komórka organizacyjna urzędu będzie wykonywała zadania określone w programie. W odpowiedzi na skargę, rada gminy wniosła o jej oddalenie. Argumentowała, że kwestionowane przepisy miały na celu jedynie ułatwienie mieszkańcom kontaktu z właściwą komórką organizacyjną urzędu w sprawach dotyczących udzielania pomocy zwierzętom bezdomnym oraz realizowania przyjętego programu.

Gmina musi działać w ramach upoważnienia ustawowego

Sprawą zajął się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, który wskazał, że zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym (dalej jako: ustawa), na podstawie upoważnień ustawowych gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na jej obszarze. Przepis ten upoważnia radę gminy do wydawania aktów prawa miejscowego, których zadaniem jest wykonanie upoważnienia zawartego w ustawie szczególnej, w określonych granicach i zakresie przedmiotowym, z uwzględnieniem specyfiki i potrzeb danej gminy. Odstąpienie od tej zasady narusza związek formalny i materialny pomiędzy aktem wydawanym w ramach delegacji, a ustawą, co z reguły stanowi istotne naruszenie prawa. Sąd podkreślił, że wszelkie odstępstwa w akcie prawa miejscowego od granic upoważnienia ustawowego należy uznać za niezgodne z normą upoważniającą oraz konstytucyjną zasadą praworządności.

Zapobieganie bezdomności zwierząt należy do zadań własnych

Na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt, zapobieganie bezdomności zwierząt i zapewnienie opieki bezdomnym zwierzętom oraz ich wyłapywanie należy do zadań własnych gmin. Wypełniając ten obowiązek, rada gminy określa stosowny program. W myśl art. 11a ust. 2 ww. ustawy, obejmuje on w szczególności:

1. zapewnienie bezdomnym zwierzętom miejsca w schronisku dla zwierząt;
2. opiekę nad wolno żyjącymi kotami, w tym ich dokarmianie;
3. odławianie bezdomnych zwierząt; 
4. obligatoryjną sterylizację albo kastrację zwierząt w schroniskach dla zwierząt;
5. poszukiwanie właścicieli dla bezdomnych zwierząt;
6. usypianie ślepych miotów;
7. wskazanie gospodarstwa rolnego w celu zapewnienia miejsca dla zwierząt gospodarskich;
8. zapewnienie całodobowej opieki weterynaryjnej w przypadkach zdarzeń drogowych z udziałem zwierząt.

Sąd podkreślił, że regulacja ta ma charakter wiążący. Oznacza to, że organ stanowiący gminy powinien zawrzeć w uchwalanym programie postanowienia odnoszące się precyzyjnie do wszystkich wymienionych zagadnień.

Rada gminy nie decyduje o zadaniach komórek urzędu

Zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy, uchwały rady gminy i zadania gminy określone przepisami prawa wykonuje wójt. Natomiast w myśl art. 33 ust. 2 ustawy, organizację i zasady funkcjonowania urzędu gminy określa regulamin organizacyjny, nadany przez wójta w drodze zarządzenia. Tym samym brak jest podstaw do wskazania przez radę gminy w uchwale, że wykonawcą zadań będzie określona komórka urzędu. Sąd podkreślił, że decydowanie o strukturze organizacyjnej i zakresach działania poszczególnych komórek organizacyjnych oraz zasadach działania urzędu należy do kompetencji wójta. Organ ten samodzielnie określa przez kogo, w jakich terminach i za pomocą jakich środków oraz w jakim trybie mają być zrealizowane zadania wynikające z uchwały. Mając powyższe na uwadze, WSA stwierdził nieważność zaskarżonych przepisów.

Wyrok WSA w Olsztynie z 17 lutego 2026 r., sygn. akt II SA/Ol 725/25, nieprawomocny