Umowa o staż będzie umową o pracę

Nie mniej niż 65 proc. minimalnego wynagrodzenia za pracę ma przysługiwać stażyście odbywającemu staż na podstawie umowy o pracę – przewiduje nowa wersja projektu o stażach. Jak twierdzi Agnieszka Dziemianowicz-Bąk, szefowa MRPiPS, resort zrezygnował z możliwości realizacji stażu na podstawie umowy zlecenia, a jednocześnie wprowadził zakaz kierowania osób na staż przez agencję pracy tymczasowej lub osobę działającą w jej imieniu. Nowe przepisy mają wejść w życie 1 stycznia 2027 r.

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przekazało właśnie do uzgodnień międzyresortowych, konsultacji publicznych i opiniowania projekt ustawy o stażach (nr UD307). To już druga jego wersja. - Projekt ustawy o stażach stanowi odpowiedź na uwagi partnerów społecznych oraz organów administracji rządowej zgłoszone w ramach uzgodnień, opiniowania oraz konsultacji publicznych. Po ponownej analizie w projekcie ustawy wprowadzono rozwiązania, zgodnie z którymi staż będzie odbywany jako: po pierwsze - umowa o pracę i po drugie - umowa o staż z małoletnim - napisała Agnieszka Dziemianowicz-Bąk, minister rodziny, pracy i polityki społecznej, w piśmie ponownie przekazującym projekt wraz z uzasadnieniem i Oceną Skutków Regulacji.

Czytaj również: Koniec darmowych staży. Resort pracy kieruje projekt do konsultacji>>

Czy różni się druga wersja projektu od pierwszej?

Jak wskazuje minister Dziemianowicz-Bąk, w stosunku do poprzedniej wersji projektu, w przedłożonym tekście:

1. zmieniono wysokość świadczenia przysługującego stażyście. Zgodnie z projektem odbywającemu staż na podstawie umowy o pracę, wysokość przysługującego świadczenia nie będzie mogła być niższa niż 65 proc. minimalnego wynagrodzenia za pracę, o którym mowa w ustawie z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2024 r. poz. 1773);
2. zrezygnowano z możliwości realizacji stażu na podstawie umowy zlecenia;
3. wprowadzono zakaz kierowania osób na staż przez agencję pracy tymczasowej lub osobę działającą w jej imieniu. W celu zapewnienia skuteczności tego zakazu dodany został przepis karny, który przewiduje karę grzywny w wysokości od 3 000 do 30 000 zł. Projektowana wysokość kary jest analogiczna do kar, jakie są przewidziane w ustawie z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia (Dz. U. poz. 620, z późn. zm.) dla agencji zatrudnienia za naruszenie zasad prowadzenia agencji zatrudnienia np. za nie zawieranie przez agencję zatrudnienia pisemnej umowy z osobą kierowaną do pracy za granicą.

Tak jak w pierwszej wersji projektu, tak i w drugiej, zgodnie z projektowanym art. 5 ust. 1 i 2, u organizatora stażu będącego pracodawcą staż będą mogły odbywać osoby w liczbie nieprzekraczającej liczby pracowników zatrudnionych u tego organizatora w dniu rozpoczęcia stażu przez stażystę w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy. Z kolei u organizatora stażu, który nie jest pracodawcą albo który jest pracodawcą i w dniu rozpoczęcia stażu przez stażystę zatrudnia pracownika lub pracowników w łącznym wymiarze nieprzekraczającym jednego etatu, staż będzie mogła odbywać jedna osoba.

Organizator stażu nie będzie mógł żądać od stażysty posiadania doświadczenia zawodowego w zawodzie, w którym odbywany będzie staż (art. 6 projektu). Jednocześnie w myśl projektowanego art. 9, w ogłoszeniach o naborze na staż i ogłoszeniach reklamujących staż, organizator stażu będzie musiał podawać informacje o zakresie wiedzy, umiejętnościach praktycznych i doświadczeniu zawodowym przewidzianych do nabycia przez stażystę w trakcie odbywania stażu oraz o warunkach odbywania stażu.

Jaką formę będzie miała umowa ze stażystą?

Co ważne, projekt zakłada, że umowa o staż będzie umową o pracę. Jeżeli staż będzie wykonywany w warunkach określonych w art. 22 par. 1 Kodeksu pracy, to - jak mówi art. 12 projektu - będzie uważało się, że został zawarty na podstawie umowy o pracę, niezależnie od nazwy umowy. Wysokość wynagrodzenia przysługującego za staż nie będzie mogła być niższa niż 65 proc. minimalnego wynagrodzenia za pracę, o którym mowa w ustawie z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2024 r. poz. 1773). W przypadku stażu w niepełnym wymiarze liczby godzin wysokość wynagrodzenia za staż będzie ustalana proporcjonalnie do czasu odbywanego stażu.

- Jednym z kluczowych rozwiązań przewidzianych w ustawie będzie wprowadzony w art. 13 przepis dotyczący wypłaty wynagrodzenia stażyście w wysokości nie niższej niż 65 proc. minimalnego wynagrodzenia za pracę. W przypadku stażu realizowanego w niepełnym wymiarze czasu pracy świadczenie będzie ustalane proporcjonalnie. Minimalne wynagrodzenie stażysty w proponowanej powyżej wysokości będzie niższe od wynagrodzenia minimalnego (a zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 11 września 2025 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2026 r., wynosi ono 4806 zł), gdyż uwzględnia niższą intensywność pracy stażysty i niższy poziom odpowiedzialności, a także występowanie komponentu edukacyjno-szkoleniowego i jednocześnie ma zachęcać do zatrudniania stażystów na umowę o pracę - czytamy w  uzasadnieniu do projektu. Dlaczego ministerstwo przyjęło  akurat taki odsetek płacy minimalnej - nie wiadomo. Prawdopodobnie dlatego, że wysokość świadczenia będzie zbliżona. W poprzedniej wersji projektu stażyście miało przysługiwać świadczenie pieniężne, którego wysokość nie mogła być niższa niż 35 proc. przeciętnego wynagrodzenia i nie mogła przekroczyć przeciętnego wynagrodzenia. W przypadku zaś stażu w niepełnym wymiarze liczby godzin wysokość świadczenia pieniężnego ustalana jest proporcjonalnie do czasu odbywanego stażu (art. 11).

W projekcie nie ma już przepisu o czasie realizacji stażu (zgodnie z art. 12, czas realizacji stażu miał nie być krótszy niż 4 godziny na dobę i przekraczać 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy, w przyjętym okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 3 miesięcy. Czas realizacji stażu przez stażystę będącego osobą niepełnosprawną zaliczoną do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności nie może przekraczać 7 godzin na dobę i 35 godzin w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy, w przyjętym okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 3 miesięcy).  

Nieznacznie zostały też zmodyfikowane przepisy karne. Zmieniony zostanie np. art. 17 par. 2 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia dotyczący wykroczeń przeciwko prawom pracownika określonym w Kodeksie pracy. Mało tego, zmiana obejmie  także art. 10 ust. 1 pkt 15 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, który ma umożliwić ściganie wykroczeń z art. 17 ust. 1 ustawy o stażach, czyli kierowania osób na staż przez agencję pracy tymczasowej lub osobę działającą w jej imieniu.

- Agencja pracy tymczasowej, o której mowa w przepisach ustawy z dnia 9 lipca 2003 r. o zatrudnianiu pracowników tymczasowych (Dz.U. z 2025 r., poz. 236), nie będzie mogła kierować osób na staż. Takie rozwiązanie pozwoli wyeliminować ryzyko wielokrotnego kierowania stażysty przez agencję pracy tymczasowej do kolejnych/innych pracodawców (pracodawców użytkowników) w celu zawarcia kolejnych umów o staż. Jednocześnie agencje pracy tymczasowej jako organizatorzy stażu zachowają możliwość przyjmowania stażystów na staż i zawierania z nimi umów o staż - napisali autorzy projektu w uzasadnieniu.

Zgodnie z obecną wersją projektu, nowe przepisy mają zacząć obowiązywać 1 stycznia 2027 r., a nie jak pierwotnie zakładano – po upływie 6 miesięcy od ich opublikowania.

- Pozytywnie należy ocenić to, że ministerstwo zdecydowało się skierować nową wersję projektu do ponownych konsultacji. Projekt dotyczący odbywania staży ma bardzo istotne znaczenie dla rynku pracy i my również skierowaliśmy go do pracodawców celem zasięgnięcia opinii - mówi serwisowi Prawo.pl Robert Lisicki, radca prawny, dyrektor Departamentu Pracy Konfederacji Lewiatan. Jak podkreśla, w najnowszej wersji projektu można zauważyć pewne drobne zmiany, które uwzględniają zgłoszone uwagi. - Natomiast kluczowa zmiana, do której należy się odnieść, to zmiana charakteru umowy o staż. Pierwotnie, podobnie jak ma to miejsc przy obecnych umowach o praktykę absolwencką, umowa o staż miała być umową prawa cywilnego. W świetle projektu ustawy w praktyce umowa o staż ma być umową o pracę. Nie wiem czy bardziej właściwą formą dla staży na rynku pracy nie jest umowa cywilnoprawna z pewnymi elementami prawa pracy jak bhp, czas pracy - dodaje Robert Lisicki.

Skąd te zmiany?

Niestety nie wiadomo, dlaczego i na czyj wniosek tak został zmodyfikowany projekt ustawy. Ministerstwo nie opublikowało bowiem na stronie Rządowego Centrum Legislacji w zakładce dotyczącej tego projektu w wersji z 18 listopada 2025 r. uwag zgłoszonych do projektu przez inne ministerstwa, organizacje pracodawców i związki zawodowe będące partnerami społecznymi w ramach Rady Dialogu Społecznego oraz inne zainteresowane tymi przepisami podmioty. Do chwili publikacji nie przekazało nam też tych stanowisk.

Z udostępnionych nam wczoraj przez Rządowe Centrum Legislacji uwag, jakie zostały przekazane przez RCL 12 grudnia 2025 r. do poprzedniej wersji projektu wynika, że sam tylko RCL miał 15 uwag do poprzedniej wersji projektu. Monika Salamończyk, wiceprezes Rządowego Centrum Legislacji, zwróciła uwagę m.in. na szereg regulacji wprowadzających ograniczenia dotyczące staży. M.in. ograniczenie czasu trwania stażu – tylko do 6 miesięcy (art. 7 ust. 3), ograniczenie liczby stażystów u danego organizatora stażu (art. 5), czy wyłączenie możliwości realizacji staży nieodpłatnych (art. 11). - Takie regulacje mogą być ocenione jako ingerujące w swobodę woli stron umowy (swobodę umów) oraz wolność działalności gospodarczej, a pośrednio także w wolność wyboru i wykonywania zawodu (w zakresie, w jakim proponowane ograniczenia uniemożliwiałyby nabycie kompetencji niezbędnych do wykonywania danego zawodu). Dlatego w ocenie RCL pozostawienie w projekcie proponowanych ograniczeń w odniesieniu do staży jest uzależnione od ich właściwego uzasadnienia w kontekście wymogów i wartości konstytucyjnych, w tym od przeprowadzenia testu proporcjonalności i jego wyników - napisała wiceprezes RCL.

W ocenie RCL projekt wymaga np. ponownej analizy i przepracowania w celu zapewnienia jego pełnej spójności wewnętrznej, gdyż przykładowo zgodnie z art. 8 pkt 2 umowa o staż nie będzie określać adresu zamieszkania stażysty (ani jego adresu do korespondencji); jednocześnie z art. 3 ust. 2 pkt 1 projektu wynika, że organizator stażu wymaga od stażysty podania adresu zamieszkania w celu zawarcia umowy o staż. Zasadne byłoby zatem uspójnienie ww. regulacji projektu, stosownie do intencji merytorycznej projektodawcy.

Z kolei przykładowo Konfederacja Lewiatan zgłosiła kilkanaście uwag do konkretnych przepisów, m.in. w zakresie świadczenia pieniężnego, czyli projektowanego art. 11 ust. 1. - W ocenie Konfederacji Lewiatan wprowadzenie przepisów dotyczących wysokości świadczenia pieniężnego będzie powodowało wątpliwości interpretacyjne, jak przeliczyć to świadczenie na okres trwania umowy o staż. Projektowane przepisy nie określają wprost, czy chodzi o cały okres stażu i nie jest jasne, czy staż na okres 6 miesięcy czy 1 miesiąca to zawsze minimum 35 proc. przeciętnego wynagrodzenia. Przepisy dotyczące wysokości świadczenia mają znaczenie w razie wypowiedzenia umowy czy rozwiązania na mocy porozumienia stron i proporcjonalnego wyliczenia tego świadczenia – napisali pracodawcy w uwagach do projektu w wersji z listopada ub.r. Konfederacja Lewiatan rekomendowała więc powiązanie świadczenia z wysokością minimalnego wynagrodzenia za pracę i przeliczeniem na okresy miesięczne - co będzie pociągać za sobą zmianę w zakresie definicji wynagrodzenia, I zaproponowali, by art. 11 ust. 1 przewidywał, że wysokość świadczenia pieniężnego za każdy miesiąc stażu nie może być niższa niż 50 proc. minimalnego wynagrodzenia za pracę i nie mogła przekroczyć dwukrotnej wysokości minimalnego wynagrodzenia. - Musimy uwzględnić fakt, iż okres wdrożeniowy stażysty różni się od okresu pracy pracownika. Wzrost wysokości świadczenia może wiązać się z upływem stażu - zaznaczyli.