Rozporządzenie wykonawcze 2026/253 w sprawie specyfikacji technicznej podsystemu Telematyka systemu kolei w Unii Europejskiej w zakresie zapewnienia interoperacyjności udostępniania danych w transporcie kolejowym (TEL TSI) oraz uchylenia rozporządzeń (UE) nr 454/2011 (TAP TSI) i (UE) nr 1305/2014 (TAF TSI)
ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE KOMISJI (UE) 2026/253z dnia 6 lutego 2026 r.w sprawie specyfikacji technicznej podsystemu "Telematyka" systemu kolei w Unii Europejskiej w zakresie zapewnienia interoperacyjności udostępniania danych w transporcie kolejowym ("TEL TSI") oraz uchylenia rozporządzeń (UE) nr 454/2011 ("TAP TSI") i (UE) nr 1305/2014 ("TAF TSI")(Tekst mający znaczenie dla EOG)
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,
uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/797 z dnia 11 maja 2016 r. w sprawie interoperacyjności systemu kolei w Unii Europejskiej 1 , w szczególności jej art. 5 ust. 11,
(1) W pkt 1 lit. b) tiret trzecie załącznika II do dyrektywy (UE) 2016/797 wymieniono "aplikacje telematyczne dla przewozów pasażerskich i dla przewozów towarowych" jako podsystem systemu kolei opisany w pkt 2.6 tego załącznika. W pkt 1.6.2 i 2.7 załącznika III do tej dyrektywy określono zasadnicze wymagania dla tego podsystemu.
(2) Specyfikacje techniczne mające zastosowanie do podsystemu "Aplikacje telematyczne dla przewozów pasażerskich i dla przewozów towarowych" są obecnie określone w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 454/2011 2 , które odnosi się do aplikacji telematycznych dla przewozów pasażerskich ("TAP TSI"), oraz w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1305/2014 3 , które odnosi się do aplikacji telematycznych dla przewozów towarowych ("TAF TSI"). Zgodnie z decyzją delegowaną Komisji (UE) 2017/1474 4 oba te rozporządzenia mają zostać zmienione w oparciu o spójny zestaw celów, które Komisja ma połączyć w jedną techniczną specyfikację interoperacyjności ("TSI"), aby uwzględnić wymagania dotyczące architektury otwartego oprogramowania i otwartych danych, ułatwić wprowadzenie swobodnej sprzedaży biletów przez agentów, zintegrowanej sprzedaży biletów oraz systemów informacji i rezerwacji dotyczących podróży multimodalnych, poprawić bilans kolejowych przewozów towarowych, ułatwić logistykę i obsługę transportu kombinowanego i multimodalnego, uwzględnić dane, które mają być wymieniane z aplikacjami związanymi z bezpieczeństwem, oraz umożliwić Agencji Kolejowej Unii Europejskiej ("Agencja") ocenę zgodności aplikacji telematycznych z wymaganiami TSI.
(3) Biorąc pod uwagę odpowiednie zalecenia Agencji 5 , konieczne jest określenie wspólnych wymagań technicznych i funkcjonalnych dotyczących cyfrowej wymiany informacji za pośrednictwem interoperacyjnych danych na potrzeby kolejowych przewozów pasażerskich i kolejowych przewozów towarowych. Wymagania te powinny zaspokajać zmieniające się potrzeby sektora kolejowego i wspierać wdrażanie przepisów Unii w jednolitym europejskim obszarze kolejowym 6 i transeuropejskiej sieci transportowej (TEN-T) 7 , takich jak: bezpieczeństwo kolei 8 , zarządzanie zdolnością przepustową sieci i informacje o sieci 9 , intermodalne i multimodalne informacje cyfrowe 10 , transport towarowy bez użycia dokumentów papierowych 11 , prawa pasażerów w ruchu kolejowym 12 lub systemy rezerwacji na potrzeby zintegrowanej sprzedaży biletów.
(4) Niniejsze rozporządzenie powinno obejmować systemy informacyjne i protokoły wymiany danych między posiadaczami danych, z jednej strony, a odbiorcami danych lub użytkownikami danych, z drugiej strony, które są regulowane horyzontalnymi przepisami unijnymi określonymi w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/2854 13 , w szczególności w jego rozdziałach III, IV, V i IX, oraz w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/868 14 , z dostosowaniami niezbędnymi w odniesieniu do koncepcji i procesów związanych z podsystemem "Telematyka".
(5) Procesy związane z koleją, które wchodzą w zakres niniejszego rozporządzenia, powinny obejmować zarządzanie zdolnością przepustową i ruchem, zarządzanie połączeniami między pociągami i połączeniami z innymi rodzajami transportu, przygotowanie pociągów, zarządzanie wagonami towarowymi i ich ładunkiem, a także sporządzanie elektronicznych dokumentów przewozowych i sprzedaż biletów kolejowych, w tym wystawianie biletów przez wszystkich przewoźników i dystrybutorów i we wszystkich rodzajach transportu, a także informacje o podróżach dla pasażerów w ruchu kolejowym. W związku z tym definicja zainteresowanych stron w dziedzinie telematyki powinna obejmować nie tylko zarządców infrastruktury kolejowej i przedsiębiorstwa kolejowe, ale także inne zainteresowane strony wykonujące zadania stanowiące część tych procesów związanych z koleją.
(6) Aby zapewnić jasny podział obowiązków w procesach sprzedaży biletów, należy doprecyzować, że przedsiębiorstwo kolejowe lub dystrybutor biletu, zgodnie z definicją w art. 3 pkt 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/782 15 , może pełnić co najmniej jedną z następujących ról: "dystrybutora" lub "sprzedawcy detalicznego" produktów kolejowych lub "wystawcy" biletów kolejowych. Stosunki między tymi podmiotami powinny być przedmiotem umów, które mogą podlegać przepisom unijnym lub krajowym, w tym prawu konkurencji i przepisom horyzontalnym dotyczącym udostępniania danych. Umowy te powinny zawierać postanowienia dotyczące rozwiązania interoperacyjnego uzgodnionego między przedsiębiorstwem kolejowym a dystrybutorem zajmującym się kontrolą dostępności i rezerwacją produktów kolejowych. W odniesieniu do dystrybucji produktów kolejowych w niniejszym rozporządzeniu należy określić rozwiązania interoperacyjne, które mają zastosowanie na podstawie postanowień umownych. W dokumencie technicznym ERA B.5 16 wydanym przez Agencję należy wymienić najczęściej stosowane obecnie rozwiązania, a mianowicie 2 dotychczasowe rozwiązania TAP TSI: OSDM i OMSA.
(7) Zgodnie z art. 23 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2016/796 i w ramach procesu określonego w art. 5 dyrektywy (UE) 2016/797 każdy dokument techniczny wydany lub zmieniony przez Agencję staje się obowiązkowy, jeżeli jego odpowiedni poziom bazowy jest wymieniony w dodatku C do niniejszego rozporządzenia. Podobnie w przypadku, gdy norma europejska, o której mowa w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1025/2012 17 , zastępuje dokument techniczny, w ramach tej samej procedury do dodatku C do niniejszego rozporządzenia należy włączyć nowy poziom bazowy.
(8) Agencja powinna ustanowić, opublikować i stosować przejrzystą i kompleksową procedurę zarządzania kontrolą zmian zgodnie z art. 23 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2016/796 w celu prowadzenia dokumentacji technicznej i wdrażania korekt błędów, drobnych wersji i wersji obsługi technicznej określających stosowne aktualizacje.
(9) Aby rozwijać konkurencyjność transportu kolejowego i usuwać bariery techniczne, w szczególności za pośrednictwem cyfryzacji procesów związanych z koleją, w niniejszym rozporządzeniu należy uwzględnić propozycje zawarte w deklaracji ministerialnej pt. "Rail freight corridors to boost international rail freight" 18 [Kolejowe korytarze towarowe jako czynnik pobudzający rozwój międzynarodowego kolejowego transportu towarowego], zatwierdzonej przez państwa członkowskie, Szwajcarię i Norwegię w dniu 21 czerwca 2016 r. w Rotterdamie. Zgodnie z tymi propozycjami należy zatem ustanowić przepisy dotyczące udostępniania danych w ramach łańcucha logistycznego, w szczególności obejmujące terminale i operatorów transportu intermodalnego, dotyczące wymiany aktualnych i prognozowanych informacji na temat ruchu pociągów oraz statusu wagonów towarowych i ich ładunku, aby zwiększyć atrakcyjność kolejowych przewozów towarowych i lepiej dostosować intermodalne procesy logistyczne, a także zharmonizować zasady bezpieczeństwa i zasady eksploatacji. W dziedzinie telematyki przepisy te powinny być stosowane do zainteresowanych stron, które mają zobowiązania umowne do przeprowadzania procesów związanych z koleją objętych zakresem niniejszego rozporządzenia, lub do zainteresowanych stron, na których spoczywa odpowiedzialność operacyjna za te procesy. Zainteresowana strona w dziedzinie telematyki może ponosić odpowiedzialność operacyjną, która nie wynika bezpośrednio z zobowiązania umownego. Przykładowo ma to miejsce w przypadku, gdy informacje o ruchu pociągów mają wpływ na różne przedsiębiorstwa kolejowe eksploatujące pociągi w tej samej sieci i ich usługodawców lub różne kolejowe usługi przewozowe w tej sieci i powiązanych usługodawców.
(10) Aby zapewnić proporcjonalność przepisów dotyczących udostępniania danych operatorom obiektów infrastruktury usługowej, niniejsze rozporządzenie powinno obejmować wyłącznie zarządców stacji i multimodalne terminale towarowe transeuropejskiej sieci transportowej (terminal kolejowo-drogowy, porty morskie, porty śródlądowe). Aby zapewnić spójność między europejskimi ramami mającymi zastosowanie do transeuropejskiej sieci transportowej i jednolitego europejskiego obszaru kolejowego do celów niniejszego rozporządzenia, operatorów multimodalnych terminali towarowych należy uznać za operatorów obiektów infrastruktury usługowej, którzy oferują usługi niezbędne do świadczenia usług kolejowego transportu towarowego i których obiekty infrastruktury usługowej wymieniono w pkt 2 lit. b), c), d) i g) załącznika II do dyrektywy 2012/34/UE.
(11) Aby ułatwić organom unijnym, krajowym, regionalnym i lokalnym dostęp do danych udostępnianych za pośrednictwem aplikacji telematycznych, w niniejszym rozporządzeniu należy przewidzieć odpowiednie obowiązki w zakresie bezpłatnego i bezpośredniego dostępu do danych pierwotnych. Na podstawie przejrzystych i proporcjonalnych wniosków dotyczących ich zakresu i poziomu szczegółowości należy jednak zapewnić dodatkowe usługi związane z danymi w celu opracowywania i tworzenia europejskiej statystyki publicznej w sposób zrównoważony i zgodnie z sprawiedliwymi, jasnymi, przewidywalnymi i proporcjonalnymi zasadami, unijnymi ramami praw podstawowych oraz zasadą opłacalności, tak aby nie pociągały za sobą nadmiernych obciążeń dla podmiotów gospodarczych, jak określono w art. 338 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) oraz art. 17a-17g i art. 23 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 223/2009 19 .
(12) Prowadzenie ruchu pociągów w całym jednolitym europejskim obszarze kolejowym wymaga płynnego dostępu do systemów informacyjnych i komunikacyjnych wykorzystywanych przez zainteresowane strony oraz wzajemnego połączenia z tymi systemami zgodnie z najnowszymi osiągnięciami technicznymi, a także powinna uwzględniać testowanie innowacji.
(13) W opracowanych przez Komisję wytycznych w sprawie zalecanych licencji standardowych, zbiorów danych i opłat za ponowne wykorzystanie dokumentów 20 jako zalecany standard dla licencji otwartych wskazano licencje Creative Commons ("CC"). Licencje CC są opracowywane przez organizację nienastawioną na zysk i stały się wiodącym rozwiązaniem w zakresie licencjonowania informacji publicznych na całym świecie. Właściwe jest zatem odesłanie do najnowszej wersji pakietu licencji CC, a mianowicie CC 4.0. Aby umożliwić dodatkowe rozwiązania ze względu na doraźny charakter danych dostępnych do wykorzystania, możliwe powinno być również korzystanie ze standardowej licencji otwartej ustanowionej przez posiadacza danych równoważnej z pakietem licencji CC, o ile powiązane rozwiązania nie ograniczają możliwości ponownego wykorzystywania danych. Możliwe powinno być również korzystanie ze standardowej otwartej licencji równoważnej z pakietem licencji na CC na sprawiedliwych, rozsądnych i niedyskryminacyjnych warunkach licencjonowania, z zastrzeżeniem odpowiednich horyzontalnych przepisów unijnych określonych w rozdziałach III, IV, V i IX rozporządzenia (UE) 2023/2854.
(14) Aby ułatwić ponowne wykorzystywanie danych referencyjnych zarządzanych przez Agencję, Agencja powinna korzystać z wersji 1.2 licencji publicznej Unii Europejskiej ("EUPL") określonej w decyzji wykonawczej Komisji (UE) 2017/863 21 .
(15) Swobodny dostęp do informacji rozpowszechnianych do użytku publicznego jest prawem podstawowym. Ograniczona dostępność informacji cyfrowych o istniejących usługach i trasach kolejowych usług przewozowych, m.in. o ruchu pociągów i rozkładach jazdy, w tym o warunkach przewozu i czasie na przesiadkę między węzłami dostępu, utrudnia potencjalnym klientom podejmowanie świadomych decyzji dotyczących ich preferowanych opcji transportowych, a także rozwój innowacyjnych aplikacji lub metod uczenia maszynowego, które mogą być zintegrowane ze sztuczną inteligencją. W związku z tym takie informacje cyfrowe (dane pierwotne) powinny być dostępne online do ponownego wykorzystania zgodnie z odpowiednimi warunkami dostępu określonymi w standardowych licencjach otwartych w TSI ustanowionych niniejszym rozporządzeniem. Informacje dotyczące przejazdów pociągów objętych ograniczeniami w celu zapewnienia ich bezpieczeństwa, takich jak transport towarów niebezpiecznych lub transport na potrzeby sił zbrojnych, oraz dane handlowe dotyczące identyfikacji przewożonych towarów powinny jednak być chronione, a zatem nie powinny być podawane do wiadomości publicznej. Dane osobowe dotyczące identyfikacji przedsiębiorstwa i powiązanego właściciela mogą być uznane przez przedsiębiorstwo kolejowe świadczące kolejowe przewozy towarowe za szczególnie chronione informacje handlowe lub informacje kluczowe dla widoczności rynku i na żądanie powinny być chronione. Aby zapewnić maksymalny wpływ informacji na kolejowe usługi przewozowe i ułatwić korzystanie z nich, informacje cyfrowe powinny być dostępne do ponownego wykorzystania nieodpłatnie i przy minimalnych ograniczeniach prawnych. Powinny również nadawać się do odczytu maszynowego, być udostępniane za pośrednictwem interfejsów programowania aplikacji ("API") oraz, gdzie jest to technicznie możliwe, w formie masowego pobierania. W celu ochrony posiadacza danych ważne jest zapewnienie identyfikowalności użytkowników publicznie dostępnych danych dotyczących transportu kolejowego towarów. Umożliwiłoby to podjęcie odpowiednich działań w przypadku domniemanego niewłaściwego wykorzystania wykraczającego poza standardowe warunki dostępu określone w niniejszej TSI na podstawie standardowych licencji otwartych. W przypadku gdy oferowane są produkty komercyjne pochodzące z dodatkowych usług przetwarzania danych stosowanych w odniesieniu do danych publicznie dostępnych - albo przez posiadacza danych bez wpływu na publiczną dostępność tych danych, albo przez użytkowników podlegających warunkom licencyjnym posiadacza danych - za takie usługi może być wymagane niedyskryminacyjne i rozsądne wynagrodzenie zgodnie z horyzontalnymi przepisami Unii określonymi w art. 9 rozporządzenia (UE) 2023/2854.
(16) Informacje dotyczące kolejowych usług pasażerskich są w większości jawne na podstawie prawa Unii lub prawa krajowego. W związku z tym należy określić warunki techniczne dla zainteresowanych stron w dziedzinie telematyki posiadających takie informacje w celu udzielania dostępu do odpowiednich zbiorów danych.
(17) Węzły miejskie w rozumieniu art. 3 pkt 6 rozporządzenia (UE) 2024/1679 odgrywają ważną rolę w sieci TEN-T jako punkty początkowe lub docelowe podróży ("pierwsza i ostatnia mila") i są punktami transferu w ramach różnych rodzajów transportu pasażerskiego lub między nimi. Dostęp do informacji dotyczących transportu i podróży powinien ograniczyć szkodliwy wpływ wąskich gardeł w zakresie zdolności przepustowej i niewystarczających połączeń sieciowych. Aby zachęcić do łączenia usług transportowych, węzły dostępu w co najmniej jednym węźle miejskim można zgrupować w co najmniej jedną metastację, a informacje cyfrowe służące do planowania podróży, a mianowicie rozkład jazdy kolejowych usług pasażerskich i powiązane warunki przewozu oraz minimalny czas na przesiadkę między różnymi węzłami dostępu, powinny być publicznie dostępne online do wykorzystania na podstawie standardowych licencji otwartych.
(18) Aby umożliwić zainteresowanym stronom w dziedzinie telematyki przekazywanie pasażerom informacji zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2021/782 oraz umożliwić przedsiębiorstwom prowadzącym sprzedaż biletów łatwe porównywanie produktów kolejowych proponowanych im przez przedsiębiorstwa kolejowe, konieczne jest, aby krajowe punkty dostępu służyły jako wiarygodne źródła informacji w przypadku skarg i zaufane punkty dostępu do dokładnych, kompletnych i aktualnych danych na temat podróży i ruchu kolejowego w oparciu o określone wymagania dotyczące jakości danych określone zgodnie z art. 8 ust. 1 rozporządzenia delegowanego (UE) 2017/1926 i stosowane przez posiadacza danych.
(19) Horyzontalne przepisy unijne dotyczące warunków wymiany danych między przedsiębiorstwami określono w rozdziałach III, IV i IX rozporządzenia (UE) 2023/2854. W związku z tym wszelkie opłaty i należności za wymianę danych i dostęp do danych w celu ich wykorzystania lub za korzystanie z aplikacji telematycznych, takich jak API i internetowe interfejsy użytkownika, lub za dostęp do danych referencyjnych zgodnie z niniejszym rozporządzeniem powinny być rozsądne i proporcjonalne do uzasadnionych kosztów poniesionych w związku z utworzeniem, utrzymywaniem i wykorzystywaniem takich API, internetowych interfejsów użytkownika lub danych referencyjnych.
(20) Zasadnicze wymagania horyzontalne dotyczące interoperacyjności danych, mechanizmów i usług udostępniania danych, wspólnych europejskich przestrzeni danych, usług przetwarzania danych oraz inteligentnych umów na potrzeby wykonywania umów o udostępnianiu danych określono w rozdziale VIII rozporządzenia (UE) 2023/2854. Aby pomóc sektorowi kolejowemu spełnić te wymagania horyzontalne i stworzyć wspólną europejską przestrzeń danych dotyczących mobilności, która będzie interoperacyjna z innymi europejskimi przestrzeniami danych, należy utworzyć wspólne centralne repozytorium stanowiące jedno źródło danych referencyjnych i wspólną ontologię dla systemu kolei Unii oraz opublikować je za pośrednictwem Portalu Otwartych Danych UE w celu uwzględnienia danych niezbędnych do wdrożenia niniejszego rozporządzenia. Repozytorium to powinno opierać się na otwartej architekturze danych i zapewniać znaczne korzyści w zakresie wyszukiwalności, dostępności, łatwości współpracy, spójności i elastyczności w zarządzaniu danymi dotyczącymi kolei. Jako organ systemowy ds. aplikacji telematycznych systemu kolei Unii Agencja powinna być odpowiedzialna zgodnie z art. 23 ust. 1 i 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/796 22 za zarządzanie tym repozytorium oraz za dane referencyjne niezbędne do wymiany danych zgodnie z niniejszym rozporządzeniem. Należy zapewnić odpowiedni okres przejściowy w celu połączenia danych z baz danych zarządzanych wspólnie przez zarządców infrastruktury lub grupę przedsiębiorstw kolejowych.
(21) Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 23 i (UE) 2018/1725 24 mają zastosowanie w kontekście przetwarzania danych osobowych w ramach stosowania niniejszego rozporządzenia. W związku z tym zainteresowane strony w dziedzinie telematyki powinny stosować pojedynczy identyfikator referencyjny przy określaniu swojej organizacji i roli w procesach związanych z koleją. Identyfikator ten może stanowić dane osobowe w rozumieniu art. 4 pkt 1 rozporządzenia (UE) 2016/679 i art. 3 pkt 1 rozporządzenia (UE) 2018/1725 lub być z nimi powiązany.
(22) Wymagania dotyczące danych specyficznych dla sieci (takie jak parametry lub identyfikatory stanowiące część komunikatów lub komunikatów specyficznych dla sieci) wykorzystywane lub przeznaczone do wykorzystania do udostępniania danych w ramach wdrażania podsystemu "Telematyka" lub wszelkie krajowe przepisy wymagające ich istnienia powinny być uzasadnione właściwościami technicznymi sieci i nie powinny utrudniać przejrzystego i niedyskryminacyjnego stosowania procesów zarządzania zdolnością przepustową i ruchem.
(23) Aby zaktualizować specyfikacje, o których mowa w niniejszym rozporządzeniu, Agencja powinna ustanowić, opublikować i stosować procedurę zarządzania kontrolą zmian zgodnie z art. 5 ust. 9 i art. 23 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2016/796. W celu zapewnienia skoordynowanego rozwoju aplikacji telematycznych i monitorowania ich wdrażania w Unii zgodnie z art. 23 ust. 1 i 4 rozporządzenia (UE) 2016/796, Agencja powinna ustalić aktualizacje tych specyfikacji oraz, w stosownych przypadkach, zaproponować daty ich wdrożenia.
(24) Należy ustanowić ramy dla przedsiębiorstw kolejowych dzielących role i obowiązki w zakresie realizacji przejazdu pociągu, niezależnie od tego, czy podróżuje w obrębie jednej, czy wielu sieci transportowych, tak by zapewnić spójną wymianę danych w ramach całej usługi.
(25) Aby cyfryzacja procesów obejmujących wiele sieci była odpowiednia do potrzeb utworzenia jednolitego europejskiego obszaru kolejowego, aplikacje telematyczne służące do interoperacyjnej wymiany danych powinny opierać się na standardowych API i internetowych interfejsach użytkownika. Interfejsy między tymi narzędziami a użytkownikami muszą być zgodne z minimalnymi zasadami ergonomii i ochrony zdrowia.
(26) Aby ułatwić cyfrowy dostęp do systemów udostępniania danych na potrzeby zarządzania zdolnością przepustową, przygotowywania pociągów i zarządzania ruchem kolejowym, jeden zarządca infrastruktury w każdym państwie członkowskim mógłby działać jako pojedynczy punkt kontaktowy, w szczególności w odniesieniu do procesów obejmujących wiele sieci.
(27) Aby zapewnić uczciwą konkurencję między przedsiębiorstwami kolejowymi oraz zagwarantować pełną przejrzystość i niedyskryminacyjny dostęp do ich obiektów infrastruktury usługowej zgodnie z art. 13 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/34/UE 25 , zarządcy stacji powinni ustanowić domyślny minimalny czas potrzebny pasażerom na przesiadkę między węzłami dostępu w ramach różnych usług transportu pasażerskiego.
(28) W celu określenia strategii stosowania niniejszego rozporządzenia zgodnie z art. 4 ust. 3 lit. h) dyrektywy (UE) 2016/797, w tym przepisów mających zastosowanie do istniejącego podsystemu i etapów, które należy zakończyć w celu stopniowego przejścia na podsystem docelowy zgodnie z lit. f) tego artykułu, należy określić ramy czasowe i kamienie milowe zgodnie z art. 4 ust. 4 tej dyrektywy.
(29) Aby pomóc Komisji zgodnie z art. 23 ust. 4 rozporządzenia (UE) 2016/796 w monitorowaniu wdrażania aplikacji telematycznych zgodnie z niniejszym rozporządzeniem, Agencja powinna zautomatyzować cyfrowe gromadzenie informacji od zainteresowanych stron w dziedzinie telematyki na temat ich planów wdrażania i stanu wdrożenia niniejszego rozporządzenia oraz publikować dane zagregowane na szczeblu krajowym i unijnym. Obowiązki sprawozdawcze powinny ograniczać się do kluczowych zainteresowanych stron w dziedzinie telematyki oraz do monitorowania wdrażania do czasu osiągnięcia zgodności z wymogami niniejszego rozporządzenia.
(30) Aby ułatwić monitorowanie wdrażania aplikacji telematycznych zgodnie z niniejszym rozporządzeniem i umożliwić podjęcie działań następczych w oparciu o wyniki oceny przeprowadzonej przez Agencję, niniejsze rozporządzenie powinno umożliwić Agencji, jako organowi systemowemu ds. telematyki, ocenę zgodności aplikacji telematycznych z niniejszym rozporządzeniem w odniesieniu do danych udostępnianych za ich pośrednictwem w przypadku wątpliwości lub skarg oraz na podstawie oświadczenia własnego zainteresowanych stron w dziedzinie telematyki. W tym celu Agencja powinna opracować aplikacje internetowe umożliwiające zainteresowanym stronom w dziedzinie telematyki automatyzację własnych deklaracji zgodności w oparciu o procedury testowania określone w niniejszym rozporządzeniu oraz powiadamianie Agencji o odpowiednich wynikach.
(31) Aby wspierać egzekwowanie innych aktów Unii, w odniesieniu do których w ramach niniejszej TSI określono zharmonizowane specyfikacje dotyczące korzystania ze środków cyfrowych, może być niezbędna ocena przeprowadzona przez Agencję na podstawie żądania organów krajowych, takich jak krajowe organy ds. bezpieczeństwa zdefiniowane w art. 3 pkt 7 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/798 26 w odniesieniu do łączności eksploatacyjnej, organy regulacyjne, o których mowa w sekcji 4 dyrektywy 2012/34/UE, w odniesieniu do przejrzystego i niedyskryminacyjnego stosowania procesów zarządzania zdolnością przepustową i ruchem oraz minimalnego pakietu dostępu określonego w pkt 1 załącznika II do tej dyrektywy, organy odpowiedzialne za egzekwowanie przepisów, o których mowa w rozdziale VII rozporządzenia (UE) 2021/782, w odniesieniu informacji o podróżach dla pasażerów w ruchu kolejowym, oraz właściwe organy, o których mowa w art. 9 rozporządzenia delegowanego (UE) 2017/1926, w odniesieniu do danych na temat podróży i ruchu udostępnianych za pośrednictwem krajowych punktów dostępu. Ocena jest realizowana w odniesieniu do technologii komunikacji cyfrowej oraz dostępnych formatów, niezbędnych do zapewnienia zgodności z tymi aktami.
(32) Aby wesprzeć rozwój TSI ustanowionej niniejszym rozporządzeniem, Komisja powinna powierzyć Agencji zgodnie z art. 40 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2016/796 zadanie promowania innowacji mających na celu poprawę wykorzystania nowych technologii informatycznych, informacji dotyczących rozkładu jazdy oraz z systemów śledzenia i kontroli.
(33) W celu ułatwienia skoordynowanego i spójnego wdrażania niniejszego rozporządzenia na szczeblu krajowym i unijnym, Agencja powinna wspierać krajowe punkty kontaktowe ustanowione na podstawie art. 5 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 1305/2014 i art. 6 rozporządzenia (UE) nr 454/2011. Aby umożliwić spójne wdrażanie w zakresie przewozów towarowych i pasażerskich, zadania krajowych punktów kontaktowych powinien wykonywać jeden podmiot. Zarządcy infrastruktury można powierzyć zadanie działania w charakterze krajowego punktu kontaktowego, w razie potrzeby we współpracy z innymi podmiotami zapewniającymi szczególną wiedzę fachową.
(34) Informacje na temat kolejowych usług pasażerskich związanych z węzłami dostępu do celów multimodalnych mają być dostępne zgodnie z rozporządzeniem delegowanym (UE) 2017/1926. Aby zapewnić spójność tych informacji z jednym źródłem danych referencyjnych na szczeblu unijnym, posiadacze danych powinni w spójny sposób wykorzystywać dane referencyjne, takie jak kody lokalizacji przypisane przez Agencję, udzielając dostępu do danych za pośrednictwem krajowych punktów dostępu. W tym celu krajowy punkt kontaktowy powinien ułatwiać interakcję między krajowymi zainteresowanymi stronami w dziedzinie telematyki a państwami członkowskimi, które są odpowiedzialne za tworzenie krajowych punktów dostępu. Art. 4 ust. 1 lit. b) i art. 5 ust. 1 lit. b) rozporządzenia delegowanego (UE) 2017/1926 odnoszą się do specyfikacji technicznych, które mają być stosowane w odniesieniu do kolejowych usług pasażerskich. Aby zapewnić spójne wdrażanie tych specyfikacji w oparciu o interoperacyjne formaty i protokoły w kontekście multimodalnym przez posiadaczy danych zaangażowanych w procesy związane z koleją, w ramach niniejszej TSI należy określić zharmonizowane specyfikacje, które mają być stosowane przez posiadaczy danych w odniesieniu do kolejowych usług pasażerskich. Dodatkowe warunki bezpośredniego dostępu do danych i ich komercyjnego wykorzystywania przez dystrybutorów i sprzedawców detalicznych mogą jednak zostać uzgodnione z przedsiębiorstwami kolejowymi na podstawie umowy, z uwzględnieniem obowiązujących przepisów prawnych.
(35) Aby zapewnić cyfryzację informacji o podróżach dla pasażerów i biletów zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2021/782, w przedmiotowej TSI należy określić zharmonizowane specyfikacje dotyczące korzystania z odpowiednich środków cyfrowych, technologii komunikacji cyfrowej i dostępnych formatów.
(36) Agencja, działając jako organ systemowy ds. aplikacji telematycznych zgodnie z art. 23 rozporządzenia (UE) 2016/796, ma koordynować opracowywanie aplikacji telematycznych, zarządzać wnioskami o zmianę i wersjami systemu oraz monitorować wdrażanie aplikacji telematycznych za pośrednictwem odpowiednich grup roboczych ustanowionych na podstawie rozdziału 2 tego rozporządzenia.
(37) Ponieważ niektóre pojęcia odzwierciedlające strukturę udostępnianych danych są powszechnie akceptowane i stosowane w jednym języku technicznym, pojęcia te w załączniku powinny pozostać w tym powszechnie akceptowanym języku technicznym stosowanym do kodowania w aplikacjach telematycznych.
(38) Aby spełnić szczególne zasadnicze wymaganie dotyczące bezpieczeństwa podsystemu "Telematyka" określone w pkt 2.7.4 załącznika III do dyrektywy (UE) 2016/797, w niniejszym rozporządzeniu należy określić funkcje istotne dla bezpieczeństwa operacji. W niniejszym rozporządzeniu określono podstawowy poziom integralności i niezawodności. Bez uszczerbku dla wymogów mających zastosowanie do podsystemu "Sterowanie", do systemów cyfrowych podlegających niniejszemu rozporządzeniu, w przypadku których dane mają być wykorzystywane do celów bezpieczeństwa operacji, powinny mieć zastosowanie dodatkowe poziomy. W przypadku gdy poziomy te nie zostały jeszcze zharmonizowane na poziomie Unii, należy je określić jako punkt otwarty zgodnie z art. 4 ust. 6 dyrektywy (UE) 2016/797. Do czasu osiągnięcia harmonizacji wszelkie dodatkowe poziomy, które mają być stosowane przez zainteresowane strony, powinny być oceniane i ustalane oraz mogą być wdrażane za obopólną zgodą, bez tworzenia przeszkód w dostępie do jednolitego europejskiego obszaru kolejowego.
(39) Niniejsze rozporządzenie należy ujednolicić z innymi TSI opracowanymi na podstawie dyrektywy (UE) 2016/797, w szczególności z rozporządzeniem wykonawczym Komisji (UE) 2019/773 27 w odniesieniu do ruchu kolejowego ("OPE TSI"), rozporządzeniem wykonawczym Komisji (UE) 2023/1695 28 w odniesieniu do sterowania ("CCS TSI"), rozporządzeniem Komisji (UE) nr 1300/2014 29 w odniesieniu do osób niepełnosprawnych i osób o ograniczonej możliwości poruszania się ("PRM TSI"), rozporządzeniem Komisji (UE) nr 1304/2014 30 w odniesieniu do hałasu wytwarzanego przez tabor kolejowy ("NOI TSI"), rozporządzeniem Komisji (UE) nr 1301/2014 31 w odniesieniu do podsystemu "Energia" ("ENE TSI") oraz rozporządzeniem Komisji (UE) nr 1302/2014 32 ("Loc&Pas TSI") w odniesieniu do lokomotyw i taboru pasażerskiego.
(40) Pkt 4.2.3.3.2 załącznika do rozporządzenia wykonawczego (UE) 2019/773 ("OPE TSI") zawiera wymóg, aby przedsiębiorstwo kolejowe informowało zarządcę infrastruktury, gdy pociąg jest gotowy do uzyskania dostępu do sieci. Obecnie wymóg ten jest wdrażany na różne sposoby w zależności od charakterystyki infrastruktury (np. kolejowe systemy ruchomej łączności radiowej (RMR), ETCS L2, specjalne urządzenie zależnościowe w punkcie odjazdu, specjalny komunikat telematyczny). W pkt 4.2.4 załącznika I do rozporządzenia wykonawczego (UE) 2023/1695 ("CCS TSI") określono wymagania dotyczące funkcji łączności ruchomej dla kolei (RMR), które w przypadku aplikacji GSM-R realizującej łączność głosową oraz komunikację operacyjną nakazują stosowanie specyfikacji wymagań systemowych wymienionej w poz. [33] dodatku A do tego załącznika. W wymaganiach tych wskazano kod zgłoszenia, który ma być stosowany odpowiednio w przypadku komunikatów "pociąg gotowy" i "pociąg niegotowy". W pkt 4.2.2 załącznika I do rozporządzenia wykonawczego (UE) 2023/1695 ("CCS TSI") określono wymagania dotyczące pokładowych funkcji ETCS, które dla procedury "Początek jazdy" w ETCS L2 zdefiniowano w specyfikacji wymagań systemowych wymienionej jako poz. [4], o której mowa w dodatku A do tego załącznika. Do celów niniejszego rozporządzenia te opcje informowania o gotowości pociągu powinny zostać ograniczone i zharmonizowane.
(41) W art. 4 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego (UE) 2019/777 wymaga się, aby zarządcy infrastruktury publikowali w rejestrze infrastruktury ("RINF"), o którym mowa w art. 49 dyrektywy (UE) 2016/797, wartości parametrów swojej sieci kolejowej, gdy tylko takie dane staną się dostępne. W pkt 4.2.1.2.2 i 4.8.1 załącznika do rozporządzenia wykonawczego (UE) 2019/773 ("OPE TSI") wymaga się, aby zarządcy infrastruktury publikowali w RINF wszelkie zmiany nominalnej charakterystyki infrastruktury, gdy tylko takie informacje staną się dostępne i będą miały wpływ na eksploatację pociągu w sieci, w tym stałe lub tymczasowe ograniczenia i modyfikacje. Jak określono w pkt 8 załącznika VII do dyrektywy 2012/34/UE, takie informacje obejmują ograniczenia prędkości, nacisku osi, długości pociągu, trakcji lub skrajni budowli objęte ograniczeniami zdolności przepustowej. Wszelkie tymczasowe zmiany wartości nominalnej parametru sieci wynikające z takich ograniczeń lub modyfikacji publikuje się w RINF jako wartość tymczasową wraz z datami ważności związanymi z danym ograniczeniem lub modyfikacją.
(42) Aby umożliwić wystarczający zwrot z inwestycji w projekty, których celem jest wdrożenie podsystemu "Telematyka" zgodnie z rozporządzeniami (UE) nr 454/2011 i (UE) nr 1305/2014 i które w dniu wejścia w życie niniejszego rozporządzenia znajdują się na zaawansowanym etapie realizacji w rozumieniu art. 2 pkt 23 dyrektywy (UE) 2016/797, konieczne jest ustanowienie odpowiedniego okresu przejściowego dla odpowiednich zainteresowanych stron w dziedzinie telematyki, aby zapewnić zgodność z niniejszym rozporządzeniem, bez uszczerbku dla art. 7 ust. 1 lit. a) tej dyrektywy.
(43) Aby wspierać cyfryzację procesów związanych z koleją w obiektach infrastruktury kolejowych przewozów towarowych oraz ułatwić stopniowe i terminowe wdrażanie interoperacyjnej wymiany danych przez ich operatorów, konieczne jest ustanowienie odpowiedniego okresu przejściowego, aby umożliwić operatorom obiektów infrastruktury kolejowych przewozów towarowych zapewnienie zgodności z niniejszym rozporządzeniem, chyba że są one wyłączone z zakresu stosowania dyrektywy (UE) 2016/797 zgodnie z art. 1 ust. 4 tej dyrektywy.
(44) Aby ułatwić stopniowe i terminowe wdrażanie narzędzi technicznych, które Agencja ma zapewnić na potrzeby skoordynowanego rozwoju aplikacji telematycznych w Unii i zarządzania ich specyfikacjami, datę rozpoczęcia stosowania niniejszego rozporządzenia należy odroczyć w odniesieniu do dostarczenia tych narzędzi przez Agencję.
(45) W związku z tym należy uchylić rozporządzenia (UE) nr 454/2011 i (UE) nr 1305/2014.
(46) Zgodnie z art. 42 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2018/1725 skonsultowano się z Europejskim Inspektorem Ochrony Danych, który wydał opinię dnia 28 kwietnia 2025 r. 33 .
(47) Środki przewidziane w niniejszym rozporządzeniu są zgodne z opinią komitetu, o którym mowa w art. 51 dyrektywy (UE) 2016/797,
PRZYJMUJE NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:
| Identyfikator: | Dz.U.UE.L.2026.253 |
| Rodzaj: | rozporządzenie |
| Tytuł: | Rozporządzenie wykonawcze 2026/253 w sprawie specyfikacji technicznej podsystemu Telematyka systemu kolei w Unii Europejskiej w zakresie zapewnienia interoperacyjności udostępniania danych w transporcie kolejowym (TEL TSI) oraz uchylenia rozporządzeń (UE) nr 454/2011 (TAP TSI) i (UE) nr 1305/2014 (TAF TSI) |
| Data aktu: | 2026-02-06 |
| Data ogłoszenia: | 2026-02-10 |
| Data wejścia w życie: | 2026-03-02, 2026-03-15, 2026-09-02, 2027-03-02 |
