Zalecenie 2026/1307 w sprawie monitorowania substancji perfluoroalkilowych (PFAS) w paszy
ZALECENIE KOMISJI (UE) 2026/1307z dnia 11 czerwca 2026 r.w sprawie monitorowania substancji perfluoroalkilowych (PFAS) w paszy
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 292,
(1) Substancje perfluoroalkilowe (PFAS) są powszechne w zastosowaniach przemysłowych i konsumenckich, w tym w plamoodpornych powłokach tkanin i dywanów, olejoodpornych powłokach materiałów z papieru i kartonu przeznaczonych do kontaktu z żywnością, pianach gaśniczych, substancjach powierzchniowo czynnych stosowanych w górnictwie i wydobyciu ropy naftowej, środkach do pielęgnacji podłóg oraz w składzie insektycydów. Ich powszechne stosowanie w połączeniu z ich trwałością w środowisku doprowadziły do powszechnie występującego zanieczyszczenia środowiska. Zanieczyszczenie żywności tymi substancjami jest spowodowane głównie bioakumulacją w wodnych i lądowych łańcuchach pokarmowych oraz korzystaniem z materiałów przeznaczonych do kontaktu z żywnością zawierających PFAS. Do PFAS występujących w żywności i w organizmie ludzkim w największych stężeniach zalicza się kwas perfluorooktanosulfonowy (PFOS) i kwas perfluorooktanowy (PFOA) oraz ich sole.
(2) W 2020 r., na wniosek Komisji, w swojej opinii w sprawie zagrożenia dla zdrowia ludzkiego związanego z substancjami perfluoroalkilowymi 1 Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności zaktualizował swoją ocenę ryzyka dotyczącą PFOS i PFOA i rozszerzył jej zakres na kwas perfluorononanowy (PFNA) oraz kwas perfluorohek- sanosulfonowy (PFHxS), biorąc pod uwagę najnowszy stan wiedzy naukowej oraz dane dotyczące występowania zgromadzone zgodnie z zaleceniem Komisji 2010/161/UE 2 . Urząd stwierdził, że część populacji europejskiej przekracza tolerowane tygodniowe pobranie. Wydaje się, że jaja, ryby i inna żywność pochodzenia morskiego, mięso i produkty mięsne w znacznym stopniu przyczyniają się do narażenia ludzi na PFAS. Urząd stwierdził, że żywność pochodzenia zwierzęcego stanowi istotny czynnik zwiększający narażenie ludzi na PFAS. Urząd stwierdził, że PFAS przenoszą się z paszy na żywność pochodzenia zwierzęcego, przy czym między poszczególnymi gatunkami i poszczególnymi rodzajami PFAS można zaobserwować wyraźne różnice w tym zakresie. PFAS mogą również przenosić się z gleby spożywanej przez zwierzęta utrzymywane w warunkach fermowych poszukujące pożywienia i z wody do pojenia zwierząt.
(3) Aby zapewnić wysoki poziom ochrony zdrowia ludzkiego, w rozporządzeniu Komisji (UE) 2023/915 ustanowiono najwyższe dopuszczalne poziomy substancji perfluoroalkilowych w niektórych środkach spożywczych pochodzenia zwierzęcego 3 .
(4) Występowanie PFAS w paszy lub w glebie, na której zwierzęta poszukują pożywienia, może powodować niezgodność żywności pochodzenia zwierzęcego z najwyższymi dopuszczalnymi poziomami dla żywności pochodzenia zwierzęcego.
(5) Obecnie dostępne są jedynie ograniczone dane na temat obecności PFAS w paszy. Dane takie pozwalają określić stopień przenoszenia z paszy do żywności pochodzenia zwierzęcego oraz umożliwiają dyskusję na temat ewentualnej potrzeby ustanowienia najwyższych dopuszczalnych poziomów PFAS w paszy. W związku z tym należy gromadzić dane dotyczące występowania PFAS w paszy, a także w glebie, gdyż obecność PFAS w żywności pochodzenia zwierzęcego może być związana z obecnością PFAS w glebie. Ponadto obecność PFAS w wodzie pitnej może skutkować obecnością PFAS w żywności pochodzenia zwierzęcego, ale istnieją wystarczające dane z monitorowania obecności PFAS w wodzie pitnej.
(6) Na potrzeby ilościowego określania stężeń PFAS w żywności należy stosować dostatecznie wrażliwe metody analityczne. Do stosowania tych metod należy zachęcać, wydając zalecenia dotyczące docelowych granic oznaczalności.
(7) W celu zapewnienia reprezentatywności próbek dla badanej partii państwa członkowskie powinny stosować procedurę pobierania próbek ustanowioną w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 152/2009 4 ,
PRZYJMUJE NINIEJSZE ZALECENIE:
1. Państwa członkowskie, działając we współpracy z podmiotami działającymi na rynku pasz, powinny monitorować obecność PFAS w paszy w latach 2026, 2027 i 2028.
Państwa członkowskie powinny prowadzić badania pod kątem obecności następujących PFAS w paszy:
a) kwasu perfluorooktanosulfonowego (PFOS);
b) kwasu perfluorooktanowego (PFOA);
c) kwasu perfluorononanowego (PFNA);
d) kwasu perfluoroheksanosulfonowego (PFHxS).
Państwa członkowskie powinny również w miarę możliwości prowadzić badania pod kątem obecności związków podobnych do PFOS, PFOA, PFNA i PFHxS, ale posiadających inny łańcuch alkilowy, takich jak te wymienione w zaleceniu Komisji (UE) 2022/1431 5 .
2. Monitorowanie, o którym mowa w pkt 1, powinno obejmować szeroką gamę pasz, w szczególności:
a) ryby, inne zwierzęta wodne i produkty z nich otrzymane wykorzystywane jako pasza;
b) mączki z wodorostów morskich oraz materiały paszowe uzyskane z wodorostów morskich;
c) pasze pochodzenia mineralnego;
d) zielonkę, kiszonkę, siano i świeżą trawę;
e) pasze płynne;
f) mieszanki paszowe zawierające ryby, inne zwierzęta wodne i produkty z nich otrzymane lub mączki z wodorostów morskich oraz materiały paszowe uzyskane z wodorostów morskich.
PFAS należy również analizować w glebie, w której zwierzęta, od których lub z których pozyskuje się żywność, poszukują pożywienia, oraz w wodzie do pojenia podczas badań następczych dotyczących wysokiego poziomu PFAS w żywności pochodzenia zwierzęcego. Podczas tych badań można również zbadać materiał opakowaniowy jako źródło zanieczyszczenia.
Należy gromadzić dane dotyczące paszy wytwarzanej w regionach niezanieczyszczonych, przy czym dopuszcza się również możliwość zgłaszania danych dotyczących paszy pochodzącej z regionów zanieczyszczonych, o ile takie dane zostaną wyraźnie wyszczególnione przy ich zgłaszaniu Urzędowi.
3. W celu zapewnienia reprezentatywności próbek dla partii, z której pobiera się próbki, w przypadku paszy państwa członkowskie powinny postępować zgodnie z procedurą pobierania próbek ustanowioną w rozporządzeniu (WE) nr 152/2009, biorąc pod uwagę założenie, że PFAS są jednolicie rozmieszczone w całej partii. W stosownych przypadkach wspomniane procedury pobierania próbek należy stosować w odniesieniu do gleby. W przypadku wody pitnej należy stosować procedurę pobierania próbek, o której mowa w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/2184 6 , tj. EN ISO 5667 Jakość wody - Pobieranie próbek.
4. Analizy należy przeprowadzać zgodnie z art. 34 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/625 7 , wykorzystując w tym celu metodę analizy, o której wiadomo, że daje wiarygodne wyniki. Granice oznaczalności metod analitycznych powinny być mniejsze niż lub równe 0,1 pg/kg dla poszczególnych PFAS w paszy.
5. Zaleca się, aby państwa członkowskie regularnie dostarczały wyniki analiz, do dnia 30 czerwca 2029 r., do Urzędu w ustalonym przez EFSA formacie przekazywania danych zgodnie z wytycznymi EFSA w sprawie standardu opisu próbek (SSD2) dla żywności i paszy 8 oraz dodatkowymi szczegółowymi wymaganiami EFSA dotyczącymi sprawozdawczości.
Sporządzono w Brukseli dnia 11 czerwca 2026 r.
| Identyfikator: | Dz.U.UE.L.2026.1307 |
| Rodzaj: | zalecenie |
| Tytuł: | Zalecenie 2026/1307 w sprawie monitorowania substancji perfluoroalkilowych (PFAS) w paszy |
| Data aktu: | 2026-06-11 |
| Data ogłoszenia: | 2026-06-16 |
| Data wejścia w życie: | 2026-06-11 |