Zagraniczne długi spadkowe można odliczyć w Polsce
Osoba rozliczająca w Polsce spadek po obywatelu innego kraju, może uwzględnić długi lub ciężary wynikające z obcego prawa spadkowego. Jeżeli zagraniczne przepisy przewidują obowiązek podobny do polskiego zachowku albo inne obowiązkowe opłaty związane z nabyciem spadku, możliwe jest odliczenie ich od podstawy opodatkowania w Polsce. Potwierdza to najnowsza interpretacja skarbówki. Eksperci zwracają jednak uwagę, że nie można odliczyć zapłaconego za granicą podatku.
Zawiłości polskiego prawa nie są dla wszystkich jasne, a problemy mogą się dublować, jeśli w grę wchodzi system prawny innego kraju. Tym razem wątpliwości miała podatniczka będąca obywatelką Polski, dotychczas mieszkająca głównie we Francji. W toczącym się postępowaniu spadkowym przed francuskim notariuszem okazało się, że jest ona osobą wymienioną w testamencie i ma prawo do dziedziczenia nieruchomości położonej w Polsce. Spadkodawca zmarł we Francji i miał jedynie obywatelstwo francuskie, dodatkowo nie był z nią spokrewniony ani spowinowacony.
Spadek po obywatelu Francji
Z racji zawiłości prawa francuskiego i zmiany miejsca zamieszkania na Polskę, podatniczka musiała skorzystać z usług francuskiego adwokata, który reprezentuje ją w postępowaniu spadkowym. Mając na uwadze gotowość do przyjęcia tego spadku, musiała pokryć koszty sporządzenia opinii o wartości nieruchomości gruntowej dla potrzeb spadkowych wraz z tłumaczeniem na język francuski. Dodatkowo francuskie prawo wymaga by, spadkobierca zapisany w testamencie, niebędący jego ustawowym spadkobiercą, wystosował do rodziny spadkodawcy pismo o formalne zatwierdzenie i wydanie zapisu testamentowego. W związku z czym musiała ona pokryć koszty sporządzenia i wysłania takiego pisma.
W systemie dziedziczenia we Francji istotne miejsce zajmuje instytucja „rezerwy spadkowej” (la reserve hereditaire). Jest to część majątku, która z mocy prawa musi zostać przekazana najbliższym krewnym (podobnie jak polski zachowek). Tylko pozostała część, określana jako „wolny udział” (quotite disponible), może być rozdysponowana zgodnie z wolą spadkodawcy. Może się więc okazać, że odziedziczona nieruchomość przekroczy „wolny udział” i kobieta będzie musiała zwrócić w formie pieniężnej ustawowym spadkobiercom (dzieciom spadkodawcy) nadwyżkę wartości odziedziczonej nieruchomości.
Czytaj też w LEX: Ważność ze względu na formę testamentu sporządzonego za granicą >
Podatniczka wystąpiła z wnioskiem o interpretację indywidualną, pytając czy opłaty notarialne oraz koszty (takie jak wynagrodzenie adwokata, koszty sporządzenia opinii o wartości nieruchomości gruntowej dla potrzeb spadkowych wraz z tłumaczeniem na język francuski, koszty sporządzenia i wysłania takiego pisma do ustawowych spadkobierców) poniesione przez nią w związku z nabyciem spadku, stanowią ciężar nabytego spadku, który uwzględnia się przy ustalaniu podstawy opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn w Polsce. Zapytała też, czy w razie przekroczenia wartości „wolnego udziału” dziedziczonego majątku, kwota jaką będzie musiała zwrócić w formie pieniężnej ustawowym spadkobiercom, stanowić będzie ciężar nabytego spadku, uwzględniany przy ustalaniu podstawy opodatkowania w Polsce.
W jej ocenie, można odliczyć opłaty notarialne oraz koszty poniesione przez nią w związku z nabyciem spadku. Odliczeniu podlega również kwota, jaką będzie musiała zwrócić ustawowym spadkobiercom, gdyż obowiązek taki nie wynika ze stosunków prawnych istniejących za życia spadkodawcy, lecz powstaje z mocy przepisów prawa spadkowego i ponoszony jest już przez spadkobiercę. Zauważyć również należy, że ustawa o podatku od spadków i darowizn w ciężar wspomnianych kosztów wprost zalicza zachowek, a opisany mechanizm z francuskiego prawa jest bardzo podobny do tej instytucji prawa polskiego.
Co można odliczyć od podatku w Polsce
W interpretacji z 27 sierpnia br. dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej przyznał podatniczce rację (nr 0111-KDIB2-3.4015.235.2026.1.JKU). Przypomniał, że definicja długów i ciężarów spadkowych wynika z definicji spadku zawartej w art. 922 ustawy Kodeks cywilny. W myśl tego przepisu do spadku należą prawa i obowiązki majątkowe spadkodawcy z wyłączeniem tych, które bądź są ściśle związane z jego osobą, bądź też przechodzą na określone osoby niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami. Długiem związanym z nabyciem spadku są więc obowiązki majątkowe zmarłego wynikające ze stosunków prawnych pozostających w mocy mimo jego śmierci, które z tą datą przeszły na spadkobierców. Można przyjąć, że takie długi obejmuje art. 7 ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Natomiast art. 7 ust. 3 ustawy o podatku od spadków i darowizn, będący w znacznej mierze powtórzeniem art. par. 922 par. 3 Kodeksu cywilnego, rozszerza ten zakres i dotyczy obciążeń, które nie wynikają ze stosunków prawnych istniejących za życia spadkodawcy, lecz powstają z mocy przepisów prawa spadkowego i ponoszonych już przez spadkobiercę.
Do długów i ciężarów zalicza się również:
- koszty leczenia i opieki w czasie ostatniej choroby spadkodawcy, jeżeli nie zostały pokryte za jego życia i z jego majątku,
- koszty pogrzebu spadkodawcy, łącznie z nagrobkiem, w takim zakresie, w jakim koszty te odpowiadają zwyczajom przyjętym w danym środowisku, jeżeli nie zostały pokryte z majątku spadkodawcy, z zasiłku pogrzebowego lub nie zostały zwrócone w innej formie,
- oraz koszty postępowania spadkowego, wynagrodzenie wykonawcy testamentu, obowiązki wykonania zapisów i poleceń zamieszczonych w testamencie, wypłaty z tytułu zachowku oraz inne obowiązki wynikające z przepisów Kodeksu cywilnego dotyczące spadków.
Tym samym, odliczeniu od podstawy opodatkowania jako długi i ciężary, o których stanowi art. 7 ust. 1-3, mogą podlegać opłaty notarialne oraz koszty poniesione w związku z nabyciem spadku.
Dyrektor KIS stwierdził, że w polskim systemie prawnym nie ma instytucji, która w pełni odpowiadałaby francuskiemu pojęciu „wolnego udziału”. Wskazał, że instytucją najbardziej zbliżoną do opisanej przez podatniczkę procedury dziedziczenia przez spadkobiercę testamentowego i zachowania „rezerwy spadkowej” w polskim prawie spadkowym jest instytucja zachowku uregulowana w art. 991 Kodeksu cywilnego. Podatek od spadków i darowizn powinien obciążać rzeczywiste, czyste przysporzenie.
Czytaj też w LEX: Nabywanie nieruchomości położonych w Polsce przez cudzoziemców w drodze dziedziczenia >
Zagraniczne obowiązki tak jak polskie
- Już wcześniej fiskus akceptował możliwość pomniejszenia podstawy opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn o koszty zagranicznego postępowania spadkowego, w tym opłaty notarialne, koszty korespondencji czy tłumaczeń (interpretacja z 12 lipca 2021 r., sygn. 0111-KDIB2-2.4015.54.2021.1.MZ). Nowa interpretacja wskazuje dodatkowo również na wynagrodzenie adwokata, koszty wyceny nieruchomości oraz koszty czynności wymaganych przez francuską procedurę spadkową. Podatnicy powinni jednak pamiętać, że nie każdy koszt poniesiony po śmierci spadkodawcy będzie mógł pomniejszać podatek od spadku. Wydatek powinien pozostawać bezpośrednio związany z nabyciem spadku, potwierdzeniem praw spadkobiercy lub wykonaniem testamentu – podkreśla Agnieszka Fijałkowska-Wocial, doradca podatkowy w Kancelarii LTCA.
Jej zdaniem najciekawszym elementem interpretacji jest potwierdzenie przez dyrektora KIS, że na gruncie ustawy o podatku od spadków i darowizn pojęciem długu lub ciężaru spadku można objąć również obowiązek wynikający z obcego prawa spadkowego.
- Jest to istotne, ponieważ ustawa o podatku od spadków i darowizn odwołuje się wprost do zachowku oraz obowiązków wynikających z polskiego Kodeksu cywilnego, podczas gdy w stanie faktycznym objętym interpretacją źródłem obciążenia są przepisy francuskiego Code civil. Tym niemniej stanowisko organu jest uzasadnione, przepisy ustawy nie zawierają wyczerpującego wyliczenia długów i ciężarów spadkowych a podatek od spadków i darowizn powinien obciążać rzeczywiste, czyste przysporzenie. Jeżeli z mocy prawa właściwego dla spadku określona część wartości nabytego majątku musi zostać przekazana osobom chronionym przez prawo spadkowe, trudno uznać ją za definitywne wzbogacenie spadkobiercy – ocenia Agnieszka Fijałkowska-Wocial.
Wskazuje ona, że dla podatników oznacza to, że przy zagranicznych spadkach, jeżeli obce prawo spadkowe przewiduje obowiązek podobny do polskiego zachowku albo inne obowiązkowe obciążenie bezpośrednio związane z nabyciem spadku, warto przeanalizować możliwość jego potrącenia od podstawy opodatkowania w Polsce.
- Warto pamiętać, że zagraniczny podatek spadkowy, którego organy i sądy konsekwentnie nie uznają za dług lub ciężar spadku, nie może pomniejszać podstawy opodatkowania - dodaje Agnieszka Fijałkowska-Wocial.
Długi i ciężary nie stanowią katalogu zamkniętego
- Rozstrzygnięcie jest bardzo racjonalne i cieszy, że dyrektor KIS zauważył podobieństwo systemu francuskiego do systemu polskiego i pozwolił podatniczce na odliczenie od postawy opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn kwot, które w systemie prawa francuskiego podobne są do polskiej konstrukcji zachowku – ocenia Adrian Kęmpiński, radca prawny i doradca podatkowy w Kancelarii LTCA.
Jego zdaniem, wystąpienie przez podatniczkę z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej było zasadne, ponieważ ustawa o podatku od spadków i darowizn wymienia jedynie pewne kategorie obciążeń spadku, które składają się na pojęcia długów i ciężarów.
- W każdym razie nie tworzą one katalogu zamkniętego. Jest to racjonalne, ponieważ umożliwia odliczanie od podstawy opodatkowania ciężarów i długów spadkowych, które nie są znane w polskim systemie podatkowym. Komentowana interpretacja podatkowa nie była zaskoczeniem, ponieważ zapadały już podobne rozstrzygnięcia, dotyczące francuskiego spadku i odliczenia kosztów notarialnych i kosztów tłumaczeń (interpretacja indywidualna z dnia 12 lipca 2021 r., nr 0111-KDIB2-2.4015.54.2021.1.MZ). W każdym przypadku – nie odliczymy zapłaconego za granicą podatku. To wyraźnie wynika z komentowanej interpretacji indywidualnej, ale także z wyroku NSA z dnia 24 stycznia 2023 r., nr III FSK 1581/21 – podkreśla Adrian Kęmpiński.
Czytaj też w LEX: Wniosek o wydanie wiążącej interpretacji podatkowej na przykładach >
