Rodzice niepełnosprawnego dziecka realizującego obowiązek przedszkolny mogą żądać od gminy zwrotu kosztów przewozu za lata wstecz. Warunkiem jest, aby na gminie ciążył taki obowiązek, a koszty przewozu zostały faktycznie poniesione - orzekł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie.
Maria T., matka niepełnosprawnego Eryka, złożyła wniosek o zwrot kosztów dowozu dziecka do przedszkola integracyjnego za okres od 1 września 2022 r. do 15 października 2025 r. Gmina przez cały okres objęty wnioskiem wiedziała, że małoletni realizuje obowiązek wychowania przedszkolnego. Wójt gminy odmówił, wskazując że nie może zawierać umowy z datą wsteczną.
W skardze kobieta podkreślała, że przepisy nie określają terminu złożenia wniosku o zwrot kosztów takiego przewozu. Można go zatem złożyć w dowolnym czasie.
W odpowiedzi wójt przedstawił swoje stanowisko. Jego zdaniem, umowa o zwrot kosztów przewozu niepełnosprawnego dziecka ma charakter konstytutywny i wywołuje skutki prawne od momentu jej zawarcia. Służy bowiem bieżącej realizacji obowiązku gminy w zakresie dowozu dziecka. Umowa nie może odnosić się do okresu sprzed złożenia wniosku i zawarcia umowy. Trudno sobie wyobrazić, by gmina miała np. wstecznie zorganizować przejazd dziecka do przedszkola lub szkoły. Dopuszczenie takiej refundacji kosztów pozostawałoby też w sprzeczności z zasadami gospodarki finansowej gminy, w szczególności z zasadą roczności budżetu oraz planowania wydatków publicznych.
Zobacz szkolenie online w LEX: Dowóz uczniów do szkół i przedszkoli >
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie podzielił wyraźnie pogląd skarżącej i stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności.
Wyjaśnił, że obowiązkiem gminy jest zapewnienie niepełnosprawnym dzieciom objętym wychowaniem przedszkolnym bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu. Na podstawie art. 39a ust. 1 prawa oświatowego obowiązek ten realizowany jest poprzez zorganizowanie przewozu dziecka do najbliższego przedszkola, oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej, innej formy wychowania przedszkolnego lub ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego albo zwrot kosztów przejazdu dziecka i opiekuna na zasadach określonych w umowie zawartej między wójtem (burmistrzem, prezydentem miasta) a rodzicami, jeżeli dowożenie zapewniają rodzice. Obowiązek gminy ma charakter ustawowy i powstaje z mocy prawa, nie zaś z chwilą zawarcia umowy.
Przepisy prawa oświatowego przewidują zatem, że gmina może realizować obowiązek zapewnienia uczniom niepełnosprawnym transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły w formie transportu zorganizowanego przez gminę albo w formie zwrotu kosztów przejazdu uczniów oraz opiekujących się nimi rodziców, gdy dowóz dziecka do szkoły zapewniają rodzice. Wybór pozostawiony jest rodzicom. Gdy decydują się samodzielnie zapewnić dowóz, wójt gminy nie może uchylić się od zawarcia takiej umowy.
Skarżąca miała rację, że prawo oświatowe nie zawiera norm określających termin złożenia przez rodziców wniosku o zwrot kosztów przewozu niepełnosprawnych dzieci do przedszkola. Dodatkowo, skoro ustawa wprost przewiduje zwrot kosztów, to założeniem ustawodawcy było uprzednie poniesienie tych kosztów przez rodziców oraz ich następczy zwrot przez gminę.
W myśl art. 39a ust. 4 i ust. 5 p.o. zwrot następuje na podstawie umowy między wójtem (burmistrzem, prezydentem miasta) a rodzicami dziecka, zawartej w terminie 14 dni od uzyskania informacji, że dowożenie i opiekę zapewniają rodzice. Nie ma zatem przeszkód, by w zawartej umowie został przewidziany zwrot kosztów przewozu niepełnosprawnego ucznia do szkoły także za okres przed złożeniem wniosku, jeżeli rodzice w całym wskazanym we wniosku okresie realizowali przewozy dziecka do szkoły i wykazali spełnienie ustawowych przesłanek.
Złożenie wniosku w trakcie roku szkolnego, 22 grudnia 2025 r., nie mogło zatem stanowić przeszkody do przyznania zwrotu kosztów skarżącej za przewóz dziecka do przedszkola przez rodziców za poprzednie lata. Środki na ten cel muszą się znaleźć w budżecie gminy.
Wyrok WSA w Krakowie z 16 czerwca 2026 r., sygn. akt III SA/Kr 414/26
Czytaj też w LEX: Dowóz dzieci do szkół i przedszkoli - obowiązek gminy >
