Decyzja 2025/793 w sprawie udzielenia pomocy makrofinansowej Jordańskiemu Królestwu Haszymidzkiemu
DECYZJA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (UE) 2025/793z dnia 14 kwietnia 2025 r.w sprawie udzielenia pomocy makrofinansowej Jordańskiemu Królestwu Haszymidzkiemu
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 212 ust. 2,
uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,
po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym,
stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą 1 ,
(1) Stosunki między Unią a Jordańskim Królestwem Haszymidzkim (zwanym dalej "Jordanią") rozwijają się w ramach europejskiej polityki sąsiedztwa (EPS). W dniu 24 listopada 1997 r., Jordania podpisała Układ eurośródziemno- morski ustanawiający stowarzyszenie między Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi, z jednej strony, a Jordańskim Królestwem Haszymidzkim, z drugiej strony 2 (zwany dalej "układem o stowarzyszeniu"), który wszedł w życie w dniu 1 maja 2002 r. Na podstawie układu o stowarzyszeniu Unia i Jordania ustanawiały stopniowo strefę wolnego handlu w okresie przejściowym trwającym 12 lat. Ponadto w 2007 r. weszło w życie Porozumienie w formie wymiany listów między Wspólnotą Europejską a Jordańskim Królestwem Haszymidzkim, dotyczące wzajemnych środków liberalizacji oraz zmiany Układu o stowarzyszeniu między WE a Jordanią, a także zastąpienia załączników I, II, III i IV oraz Protokołów 1 i 2 do tego Układu 3 . W 2010 r. Unia i Jordania uzgodniły szczególny status partnerstwa, który otwiera drogę do rozszerzenia obszarów współpracy. Protokół między Unią Europejską a Jordańskim Królestwem Haszymidzkim ustanawiający mechanizm rozstrzygania sporów mający zastosowanie do sporów dotyczących postanowień handlowych Układu eurośródziemnomorskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi, z jednej strony, a Jordańskim Królestwem Haszymidzkim, z drugiej strony 4 został parafowany w grudniu 2009 r. i wszedł w życie w dniu 1 lipca 2011 r. Dwustronny dialog polityczny i współpraca gospodarcza zostały następnie zacieśnione w ramach układu o stowarzyszeniu oraz Priorytetów partnerstwa między Ue a Jordanią przyjętych na lata 2022-2027.
(2) Od 2011 r. Jordania rozpoczęła wprowadzanie szeregu reform politycznych mających na celu wzmocnienie demokracji parlamentarnej i praworządności. Powołano Trybunał Konstytucyjny i Niezależną Komisję Wyborczą, a parlament Jordanii uchwalił wiele ważnych przepisów, w tym ordynację wyborczą i ustawę o partiach politycznych, a także ustawy dotyczące decentralizacji i samorządów lokalnych. Ponadto przyjęto inicjatywy legislacyjne zwiększające niezależność sądownictwa i prawa kobiet.
(3) Gospodarka Jordanii znacząco ucierpiała w wyniku przedłużających się konfliktów w regionie, w szczególności w sąsiadującej z tym państwem Syrii, a niedawno także w Izraelu i Strefie Gazy oraz w rejonie Morza Czerwonego. Od czasu rozpoczęcia wojny w Syrii na gospodarkę Jordanii wpłynął niekorzystnie duży napływ uchodźców syryjskich, co zwiększyło presję na sytuację budżetową, usługi publiczne i infrastrukturę Jordanii. Oprócz niestabilności w regionie jordańską gospodarkę obciążały w dalszym ciągu wyzwania makroekonomiczne i fiskalne związane z pandemią COVID-19 w latach 2020/2021, zmiany cen towarów w następstwie rosyjskiej inwazji na Ukrainę w 2022 r., duże narażenie na wahania wymiany handlowej oraz globalny wzrost kosztów finansowania zewnętrznego dla rynków wschodzących. W rezultacie w Jordanii nastąpił w 2020 r. spadek aktywności gospodarczej, a późniejsze ożywienie gospodarcze postępowało w wolnym tempie, ponieważ bezrobocie, które znacząco wzrosło w 2020 r., pozostawało wysokie oraz pojawiły się nowe potrzeby budżetowe i w zakresie finansowania zewnętrznego.
(4) Wojna w Izraelu i Strefie Gazy, która rozpoczęła się w październiku 2023 r., przynosi ze sobą bardzo duże ryzyko pogorszenia perspektyw gospodarczych, w szczególności ze względu na większy poziom niepewności w regionie oraz potencjalny niekorzystny wpływ na ważny sektor turystyczny i nastroje konsumentów. Ustawiczne ataki Huti na statki transportujące towary i surowce energetyczne przez Morze Czerwone utrudniają ruch na szlaku do Azji, co wpływa niekorzystnie na eksport z Jordanii, w szczególności minerałów i chemikaliów, oraz na import do tego państwa. W styczniu 2024 r. władze Jordanii i Międzynarodowy Fundusz Walutowy (MFW) uzgodniły nowy program dostosowań gospodarczych, wspierany za pośrednictwem instrumentu rozszerzonego wsparcia finansowego o wartości 1 200 mln USD, obejmującego okres czterech lat od 2020 do 2023, który to instrument zastąpił czteroletni instrument rozszerzonego wsparcia finansowego o wartości 1 700 mln USD, w tym pożyczkę w ramach instrumentu szybkiego finansowania. W styczniu 2024 r. Rada Wykonawcza MFW zatwierdziła nowy czteroletni instrument rozszerzonego wsparcia finansowego. Pierwszą wizytę kontrolną w ramach przeglądu przeprowadzono w kwietniu i maju 2024 r., a sprawozdanie z tej wizyty kontrolnej opublikowano w lipcu 2024 r.
(5) W styczniu 2020 r., w odpowiedzi na wniosek złożony przez Jordanię w lipcu 2019 r. i po zakończeniu w 2019 r. drugiego programu pomocy makrofinansowej w wysokości 200 mln EUR, Unia przyjęła trzeci program pomocy makrofinansowej 5 (program pomocy makrofinansowej III) w wysokości 500 mln EUR w formie pożyczek. Program pomocy makrofinansowej II 6 był kontynuacją programu pomocy makrofinansowej I 7 w wysokości 180 mln EUR, który wdrożono w 2015 r. W maju 2020 r. program pomocy makrofinansowej III został zwiększony o 200 mln EUR na podstawie decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/701 8 w odpowiedzi na społeczno-gospodarcze skutki pandemii COVID-19. Pierwsza rata programu pomocy makrofinansowej III została wypłacona w dniu 25 października 2020 r., druga w dniu 20 lipca 2021 r., a trzecia w dniu 3 maja 2023 r., po wdrożeniu uzgodnionych środków z zakresu polityki. Pomoc ta została wypłacona w całości w latach 2020-2023.
(6) Decyzja w sprawie programu pomocy makrofinansowej III zawierała wspólne oświadczenie Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji, w którym Komisja, w świetle wyzwań fiskalnych i nadzwyczajnych okoliczności, z którymi borykała się Jordania, zobowiązała się do przedłożenia, w razie potrzeby, nowego wniosku w sprawie rozszerzenia i zwiększenia pomocy makrofinansowej dla Jordanii, pod warunkiem że spełnione zostaną standardowe wymogi, w tym wyjątkowy i uzupełniający charakter pomocy, polityczne warunki wstępne, warunkowość i dyscyplina finansowa, a także zaktualizowana ocena przez Komisję potrzeb Jordanii w zakresie finansowania zewnętrznego.
(7) W tym trudnym kontekście Unia i społeczność międzynarodowa wyraziły swoje zobowiązanie do wspierania Jordanii przy różnych okazjach, w szczególności podczas corocznych brukselskich konferencji w sprawie wspierania przyszłości Syrii i regionu oraz podczas posiedzenia Rady Stowarzyszenia UE-Jordania w czerwcu 2022 r.
(8) Od początku kryzysu w Syrii w 2011 r. Unia udostępniła Jordanii około 3 500 mln EUR w ramach różnych instrumentów, w tym 1 080 mln EUR w ramach trzech operacji pomocy makrofinansowej, aby pomóc Jordanii w zachowaniu stabilności gospodarczej, przeprowadzeniu reform politycznych i gospodarczych oraz zaspokojeniu jej powiązanych potrzeb w zakresie pomocy humanitarnej, rozwoju i bezpieczeństwa. Ponadto Europejski Bank Inwestycyjny przyznał Jordanii od 2011 r. około 1 100 mln EUR w ramach pożyczek na projekty.
(9) W latach 2021-2024 wstępny dwustronny przydział środków unijnych (dotacje) dla Jordanii w ramach Instrumentu Sąsiedztwa oraz Współpracy Międzynarodowej i Rozwojowej - "Globalny wymiar Europy" (ISWMR - "Globalny wymiar Europy") ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/947 9 wyniósł 364 mln EUR; do finansowania tego dochodzi wsparcie unijne, które miało pomóc Jordanii w poradzeniu sobie ze skutkami kryzysu w Syrii (214 mln EUR w latach 2021-2023), w uzupełnieniu do wsparcia z innych programów regionalnych i tematycznych. W latach 2014-2020 Unia udzielała Jordanii wsparcia głównie za pośrednictwem Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa, na kwotę 765 mln EUR. W tym samym okresie Jordania korzystała również z dodatkowej kwoty 126 mln EUR za pośrednictwem platformy inwestycyjnej dla krajów objętych polityką sąsiedztwa, którą to kwotę wykorzystano jako dźwignię finansową, pozyskując inwestycje o wartości około 580 mln EUR.
(10) W październiku 2023 r., w związku z utrzymującą się trudną sytuacją gospodarczą i prognozami gospodarczymi, Jordania wystąpiła o dodatkową pomoc makrofinansową z Unii.
(11) Biorąc pod uwagę, że Jordania jest objęta europejską polityką sąsiedztwa, uznana jest za państwo kwalifikujące się do otrzymania pomocy makrofinansowej z Unii.
(12) Unijna pomoc makrofinansowa powinna stanowić instrument finansowy stosowany w sytuacjach wyjątkowych, mający formę niewiązanego i nieukierunkowanego wsparcia bilansu płatniczego, służący zaspokojeniu pilnych potrzeb Jordanii w zakresie finansowania zewnętrznego oraz powinna stanowić podstawę realizacji programu dotyczącego polityki obejmującego solidne środki dostosowawcze i środki w zakresie reformy strukturalnej, które mają poprawić pozycję bilansu płatniczego Jordanii w perspektywie krótkoterminowej.
(13) Biorąc pod uwagę fakt, że w bilansie płatniczym Jordanii utrzymują się pozostające do pokrycia potrzeby w zakresie finansowania, przekraczające zasoby udostępnione przez MFW i inne instytucje wielostronne, przyznanie Jordanii pomocy makrofinansowej przez Unię uznaje się w obecnych nadzwyczajnych okolicznościach za właściwą odpowiedź na wniosek tego państwa skierowany do Unii o wsparcie stabilizacji gospodarczej Jordanii, w powiązaniu z programem MFW. Unijna pomoc makrofinansowa. stanowiłaby wsparcie dla stabilizacji gospodarczej i dla programu reform strukturalnych Jordanii, ponieważ uzupełniałaby środki udostępnione w ramach porozumienia finansowego z MFW.
(14) Celem unijnej pomocy makrofinansowej powinno być wspieranie przywrócenia w Jordanii trwałego finansowania zewnętrznego, a tym samym wsparcie jej rozwoju gospodarczego i społecznego.
(15) Oczekuje się, że unijna pomoc makrofinansowa będzie funkcjonować równolegle do realizacji operacji wsparcia budżetowego z ISWMR - "Globalny wymiar Europy".
(16) Ustalenie kwoty unijnej pomocy makrofinansowej powinno opierać się na kompleksowej ocenie ilościowej pozostających do zaspokojenia potrzeb Jordanii w zakresie finansowania zewnętrznego oraz powinno uwzględniać zdolność Jordanii do finansowania się z własnych zasobów, w szczególności z rezerw międzynarodowych, którymi dysponuje. Unijna pomoc makrofinansowa powinna uzupełniać programy i środki udostępniane przez MFW i Bank Światowy. Przy ustalaniu kwoty udzielanej pomocy należy uwzględnić również spodziewane wkłady finansowe ze strony darczyńców dwustronnych i wielostronnych oraz potrzebę zapewnienia sprawiedliwego podziału obciążeń między Unią a innymi darczyńcami, a także środki uruchomione wcześniej w Jordanii w ramach innych unijnych instrumentów finansowania zewnętrznego oraz wartość dodaną ogólnego zaangażowania Unii w Jordanii.
(17) Komisja powinna zapewnić zgodność prawną i merytoryczną unijnej pomocy makrofinansowej z kluczowymi zasadami i celami różnych obszarów działań zewnętrznych, ze środkami podejmowanymi w odniesieniu do tych obszarów, a także z innymi odpowiednimi politykami Unii.
(18) Unijna pomoc makrofinansowa powinna wspierać politykę zewnętrzną Unii wobec Jordanii. Komisja i Europejska Służba Działań Zewnętrznych (ESDZ) powinny ściśle współpracować przez cały okres udzielania pomocy makrofinansowej w celu koordynowania zewnętrznej polityki Unii oraz zapewnienia spójności tej polityki.
(19) Unijna pomoc makrofinansowa powinna wspierać zaangażowanie Jordanii w przestrzeganie wartości podzielanych przez to państwo i Unię, w tym demokracji, praworządności, dobrych rządów, poszanowania praw człowieka, zrównoważonego rozwoju i ograniczania ubóstwa, a także jej zaangażowanie w przestrzeganie zasad otwartego, opartego na zasadach i uczciwego handlu.
(20) Warunkiem wstępnym przyznania unijnej pomocy makrofinansowej powinno być respektowanie przez Jordanię skutecznych mechanizmów demokratycznych, w tym wielopartyjnego systemu parlamentarnego i praworządności oraz gwarantowanie poszanowania praw człowieka. Ponadto cele szczególne unijnej pomocy makrofinansowej powinny polegać na zwiększeniu skuteczności, przejrzystości i odpowiedzialności organów odpowiedzialnych za zarządzanie finansami publicznymi w Jordanii, a także na wspieraniu reform strukturalnych, których celem jest przyczynianie się do trwałego i sprzyjającego włączeniu społecznemu wzrostu gospodarczego, tworzenia miejsc pracy i konsolidacji budżetowej. Komisja i ESDZ powinny regularnie monitorować zarówno spełnienie warunku wstępnego, jak i realizację tych celów szczególnych.
(21) W celu zapewnienia skutecznej ochrony interesów finansowych Unii związanych z unijną pomocą makrofinansową Jordania powinna podjąć odpowiednie środki w zakresie zapobiegania nadużyciom finansowym, korupcji i wszelkim innym nieprawidłowościom związanym z tą pomocą oraz w zakresie ich zwalczania. Ponadto umowa pożyczki, która ma zostać zawarta między Komisją a władzami Jordanii, powinna zawierać postanowienia upoważniające Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) do prowadzenia dochodzeń, w tym kontroli na miejscu i inspekcji, zgodnie z przepisami i procedurami określonymi w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) nr 883/2013 10 i rozporządzeniu Rady (Euratom, WE) nr 2185/96 11 , Komisję
i Trybunał Obrachunkowy do przeprowadzania kontroli, a Prokuraturę Europejską do wykonywania jej uprawnień w odniesieniu do udzielenia unijnej pomocy makrofinansowej w okresie, na jaki pomoc ta została udostępniona, oraz po okresie udostępnienia tej pomocy.
(22) Wypłata unijnej pomocy makrofinansowej pozostaje bez uszczerbku dla uprawnień Parlamentu Europejskiego i Rady jako władzy budżetowej.
(23) Wymagane kwoty finansowania przeznaczone na unijną pomoc makrofinansową powinny odpowiadać środkom budżetowym przewidzianym w wieloletnich ramach finansowych.
(24) Unijną pomocą makrofinansową powinna zarządzać Komisja. Aby zapewnić Parlamentowi Europejskiemu i Radzie możliwość śledzenia wykonania niniejszej decyzji, Komisja powinna regularnie informować te instytucje o rozwoju sytuacji w związku z tą pomocą oraz udostępniać im odpowiednie dokumenty.
(25) W celu zapewnienia jednolitych warunków wykonywania niniejszej decyzji należy powierzyć Komisji uprawnienia wykonawcze. Uprawnienia te powinny być wykonywane zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 182/2011 12 .
(26) Unijna pomoc makrofinansowa powinna podlegać warunkom dotyczącym polityki gospodarczej i finansowej, które mają zostać określone w protokole ustaleń. W celu zapewnienia jednolitych warunków wykonywania oraz ze względu na skuteczność Komisja powinna być uprawniona do negocjowania takich warunków z władzami Jordanii pod nadzorem komitetu przedstawicieli państw członkowskich zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr 182/2011. Na podstawie rozporządzenia (UE) nr 182/2011 we wszystkich przypadkach innych niż te określone w tym rozporządzeniu powinna mieć co do zasady zastosowanie procedura doradcza. Mając na uwadze potencjalnie znaczący wpływ pomocy w kwocie większej niż 90 mln EUR, w odniesieniu do operacji powyżej tej kwoty należy stosować procedurę sprawdzającą określoną w rozporządzeniu (UE) nr 182/2011. Mając na uwadze kwotę unijnej pomocy makrofinansowej dla Jordanii, w odniesieniu do przyjęcia protokołu ustaleń oraz do każdego obniżenia, zawieszenia lub anulowania tej pomocy powinna mieć zastosowanie procedura sprawdzająca,
PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
| Identyfikator: | Dz.U.UE.L.2025.793 |
| Rodzaj: | decyzja |
| Tytuł: | Decyzja 2025/793 w sprawie udzielenia pomocy makrofinansowej Jordańskiemu Królestwu Haszymidzkiemu |
| Data aktu: | 2025-04-14 |
| Data ogłoszenia: | 2025-04-22 |
| Data wejścia w życie: | 2025-04-25 |
