Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego - Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny - Uwagi dodatkowe na temat polityki gospodarczej w strefie euro na 2025 r. (opinia z inicjatywy własnej)
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Europejski Komitet Ekonomiczno-SpołecznyUwagi dodatkowe na temat polityki gospodarczej w strefie euro na 2025 r. (opinia z inicjatywy własnej)(C/2026/9)
| Doradca | Petr ZAHRADNIK (z ramienia sprawozdawcy) |
| Decyzja Zgromadzenia Planarnego | 27.3.2025 |
| Podstawa prawna | Art. 52 ust. 2 regulaminu wewnętrznego |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej |
| Data przyjęcia przez sekcję | 5.9.2025 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 18.9.2025 |
| Sesja plenarna nr | 599 |
| Wynik głosowania (za/przeciw/wstrzymało się) | 157/0/0 |
1. Wnioski i zalecenia
1.1. EKES zauważa, że wyniki gospodarcze UE i państw strefy euro, zwłaszcza w ciągu ostatnich pięciu lat, nie pozwoliły Unii na utrzymanie silnej pozycji w gospodarce światowej, przede wszystkim w porównaniu z gospodarkami Stanów Zjednoczonych i Chin. Tendencja ta wynika przede wszystkim ze znacznie wolniejszej stopy wzrostu i innych aspektów związanych z jakością, które potwierdziły, że pozycja UE w gospodarce światowej stopniowo słabnie, przede wszystkim w porównaniu z jej największymi konkurentami 1 .
1.2. EKES zwraca uwagę, że oprócz niskiej stopy wzrostu gospodarki UE i strefy euro zmagały się z wysoką inflacją, której towarzyszyła stosunkowo niewystarczająca odporność strukturalna na obecne ryzyko dla bezpieczeństwa. Można śmiało powiedzieć, że okres ten, kształtowany przez zewnętrzne wstrząsy systemowe mające szkodliwy wpływ na społeczeństwo, w tym spadek poziomu życia ludzi w UE i w strefie euro, dobiegł końca, a inflacja powróciła na zwyczajne tory.
1.3. EKES przyznaje, że bezrobocie było ostatnio wyjątkowo niskie, a wzrost płac realnych ma stopniowo powrócić do zadowalającego poziomu. Paradoksalnie wskaźnik zatrudnienia był najwyższy w czasie, gdy wzrost gospodarczy był w ujęciu historycznym bardzo niski, co wynika m.in. ze stosunkowo niskiej wydajności.
1.4. EKES wyraża zadowolenie, że gospodarki UE i strefy euro osiągnęły ogólnie dodatni bilans handlowy. Świadczy to o tym, że cała gospodarka UE jest konkurencyjna, przede wszystkim w sektorze towarów, oraz że UE zachowała stosunkowo znaczną przewagę konkurencyjną. W tym kontekście EKES zdecydowanie zaleca wprowadzenie wszelkich niezbędnych środków w polityce gospodarczej i handlowej, aby utrzymać ten dodatni bilans handlowy i nadwyżkę na rachunku obrotów bieżących.
1.5. EKES zdaje sobie sprawę, że utrzymanie silnej pozycji w handlu międzynarodowym podczas globalnej wojny handlowej wywołanej przez rząd Stanów Zjednoczonych nie jest ani możliwe, ani łatwe. W obecnej sytuacji gospodarczej, handlowej i inwestycyjnej na świecie przepisy międzynarodowe, stopniowo wprowadzane w ciągu ostatnich 80 lat, nie mają już zastosowania. W związku z tym EKES wzywa właściwe instytucje UE do podjęcia pilnych kroków, by zapobiec dalszemu osłabieniu pozycji UE w gospodarce światowej.
1.6. EKES zwraca uwagę, że ożywienie gospodarki UE i strefy euro będzie wymagało ukierunkowanych środków mających pobudzić inwestycje przy odpowiednich korzyściach, zyskach i zwrotach. Komisja Europejska przyjęła niedawno szereg dokumentów określających strategicznie ważne sektory przemysłu 2 , które decydują o pozycji poszczególnych regionów na światowej mapie gospodarczej. W związku z tym EKES zaleca, aby skoncentrować się na tych sektorach i stworzyć warunki administracyjne i finansowe sprzyjające silnym inwestycjom 3 .
1.7. EKES popiera prace Komisji Europejskiej nad strategią jednolitego rynku, ukierunkowane na tworzenie odpowiednich warunków dla innowacji. Oznacza to, że ważne jest usprawnienie i uproszczenie wspólnych przepisów mających zastosowanie do jednolitego rynku. EKES uważa, że istnieje możliwość skuteczniejszego finansowania dzięki unii oszczędności i inwestycji 4 oraz większemu, zintegrowanemu rynkowi kapitałowemu 5 .
1.8. Aby utrzymać oraz wzmocnić pozycję UE i strefy euro w gospodarce światowej, należy przyjąć i wdrożyć ukierunkowaną politykę, która będzie wspierać wejście na rynek światowy odnoszących sukces i ambitnych przedsiębiorstw. W związku z tym EKES zwraca uwagę, że należy zapewnić wystarczające możliwości wysoko wykwalifikowanym pracownikom w Europie związanym z technologiami i innowacjami, jak również w ramach trwającej inicjatywy "Wybierz Europę".
1.9. EKES zdecydowanie popiera jasno sformułowane przepisy. Zwraca również uwagę, że nadal istnieje szereg przestarzałych przepisów, które bardzo utrudniają życie obywatelom, w tym przedsiębiorcom. W związku z tym EKES z zadowoleniem przyjmuje bieżące wysiłki na rzecz uproszczenia procedur. Jednocześnie Komitet podkreśla, że nie wolno podważać norm ochrony socjalnej i ochrony środowiska.
1.10. EKES uważa, że aby zapewnić UE i strefie euro korzystną i trwałą pozycję w gospodarce światowej, konieczne jest wspieranie mocnych stron pod względem przewagi konkurencyjnej i usuwanie słabych stron. Ponadto w przyszłej strategii trzeba uwzględnić problem słabiej rozwiniętego sektora usług, który wymaga wsparcia zgodnie z zasadami jednolitego rynku, tak aby był on konkurencyjny w skali światowej. EKES podkreśla również, że bardziej zintegrowany sektor usług można zbudować tylko pod warunkiem, że skutecznie zmniejszy się dumping socjalny i zagwarantuje się sprawiedliwą mobilność.
1.11. Jednym z kluczowych zadań państw UE i strefy euro w perspektywie średnioterminowej jest osiągnięcie stabilności finansów publicznych, co jest bardzo trudne ze względu na niski wzrost gospodarczy z jednej strony oraz rosnące wydatki na obronę i bezpieczeństwo, transformację, obsługę zadłużenia i koszty związane ze starzeniem się społeczeństwa z drugiej strony. W związku z tym EKES z zadowoleniem przyjmuje wysiłki na rzecz stworzenia przestrzeni fiskalnej poprzez ukierunkowany przegląd unijnych reguł fiskalnych oraz wdrożenie zdolności inwestycyjnej UE w celu finansowania inwestycji pobudzających wzrost gospodarczy mających strategiczne znaczenie dla jednolitego rynku. Jednocześnie ramy fiskalne muszą zapewniać tworzenie buforów fiskalnych w okresach ożywienia gospodarczego.
1.12. Gospodarki UE i strefy euro stoją w obliczu nowych wyzwań związanych z nieprzewidzianymi wydarzeniami oraz konsekwencjami światowego kryzysu handlowego. EKES zaleca zatem, by Komisja Europejska jak najszybciej podpisała dwustronne umowy handlowe ze wszystkimi krajami o największych obrotach w handlu zagranicznym. Komisja musi również kontynuować prace nad odnowieniem multilateralizmu i zainicjowaniem pilnych reform w Światowej Organizacji Handlu (WTO). Biorąc pod uwagę nieprzewidywalność obecnych bezprecedensowych zmian w handlu międzynarodowym, EKES zaleca, by Komisja Europejska we współpracy ze wszystkimi zainteresowanymi krajami była bardziej proaktywna w zwalczaniu środków protekcjonistycznych.
1.13. EKES zaleca, by UE i rządy krajowe pilnie wprowadziły wszelkie środki instytucjonalne i ustawodawcze niezbędne do poprawy funkcjonowania jednolitego rynku. W związku z tym należy podjąć wysiłki, aby ustanowić wielofunkcyjne ramy w celu zlikwidowania luk pod względem badań i rozwoju, inwestycji, wydajności i konkurencyjności w porównaniu z głównymi konkurentami UE. EKES wzywa wszystkie właściwe instytucje w UE i państwach członkowskich do wdrożenia skoordynowanego podejścia ukierunkowanego na odbudowę pozycji UE i strefy euro w gospodarce światowej.
2. Uwagi ogólne
2.1. Do końca 2024 r. gospodarki UE były stosunkowo stabilne. Pomimo znacznej niepewności w gospodarce światowej inflacja spadła, a gospodarki nadal rosły, choć powoli.
2.2. Po dość stabilnym roku 2024, wprowadzenie przez amerykański rząd środków protekcjonistycznych w styczniu, kwietniu i sierpniu 2025 r. stworzyło poważne zagrożenia dla rozwoju gospodarczego UE i państw strefy euro. Podwyżka taryf wywołała znaczną niepewność biznesową i inwestycyjną oraz wysoki stopień niestabilności na rynkach finansowych, kapitałowych i towarowych.
2.3. Pomimo pewnych dość dużych różnic w stopie wzrostu gospodarczego między państwami członkowskimi, ogólne wyniki gospodarcze nie były szczególnie zachęcające. Wynika to z rosnącej luki w wydajności w porównaniu z głównymi konkurentami UE w gospodarce światowej.
2.4. W 2024 r. wzrost gospodarczy w UE i państwach strefy euro był stosunkowo niski. Wzrost PKB w ujęciu rok do roku wyniósł 0,7 % w strefie euro i 0,9 % w całej UE. Ten nieco niski wzrost gospodarczy utrzymywał się do końca 2024 r., przy czym odnotowano dalsze tendencje spadkowe.
| Wzrost PKB (1) | 2024 (w %) | IV kw. 2024 r. w ujęciu rok do roku (w %) | IV kw. 2024 r. w ujęciu kwartał do kwartału (w %) |
| UE | 0,9 | 1,1 | 0,2 |
| Strefa euro | 0,7 | 0,9 | 0,1 |
| (1) Dane przedstawione w tabeli pochodzą z Eurostatu. | |||
2.5. Obecnie spożycie w sektorze gospodarstw domowych jest potencjalnym czynnikiem napędzającym wzrost gospodarczy. Zakłada się przy tym jednak, że nie wpłynie na nie negatywnie trwająca wojna handlowa, która wywrze nieprzewidywalny wpływ zarówno na ceny towarów konsumpcyjnych, jak i na zaufanie konsumentów. Należy wzmocnić popyt wewnętrzny na jednolitym rynku, aby wspierać konsumpcję jako główny filar wzrostu gospodarczego poprzez skuteczne wdrożenie dyrektywy o płacach minimalnych, wzmocnienie rokowań zbiorowych i pobudzenie inwestycji.
2.6. Inwestycje są obecnie dość niskie ze względu na utrzymującą się niepewność co do przyszłego przejścia na zieloną gospodarkę, wzrost napięć geopolitycznych i dalszą fragmentację gospodarki światowej. Wpływ na nie ma również erozja podstawowych zasad multilateralizmu, który od czasów drugiej wojny światowej bardzo pozytywnie oddziaływał na gospodarkę światową. Te negatywne tendencje w ujęciu łącznym silnie wpływają na rozwój gospodarki światowej, jak również gospodarki UE i strefy euro.
2.7. Dalsze wdrażanie środków protekcjonistycznych i niepewność na międzynarodowych rynkach finansowych, kapitałowych i towarowych zwiększają ryzyko związane z obecnym kursem polityki UE i państw strefy euro w dziedzinie handlu zagranicznego. Mimo że w ciągu ostatnich pięciu lat gospodarka światowa wykazywała dość dużą niepewność, UE i państwa strefy euro odnotowały dodatni bilans handlowy i nadwyżkę na rachunku obrotów bieżących, w przeciwieństwie do Stanów Zjednoczonych i Zjednoczonego Królestwa, które odnotowują długoterminowe deficyty. Ten dodatni bilans handlowy ze Stanami Zjednoczonymi może być jednym z czynników wpływających na ich obecne podejście do polityki handlu zagranicznego wobec państw UE. W związku z tym UE i państwa strefy euro będą musiały być przygotowane na wszelkie nieprzewidywalne zmiany w gospodarce światowej.
2.8. Pozytywne tendencje w gospodarce UE i strefy euro w ciągu ostatnich pięciu lat obejmują względną odporność na wysoką inflację, wprowadzenie środków służących poprawie dyscypliny budżetowej oraz zdolność do radzenia sobie z kryzysem energetycznym.
2.9. W 2024 r. inflacja w państwach strefy euro spadła. Oczekuje się, że Europejski Bank Centralny będzie stopniowo realizować akomodacyjną politykę pieniężną po osiągnięciu celu inflacyjnego w połowie 2025 r., o ile nie wystąpią nieprzewidywalne wstrząsy zewnętrzne w gospodarce światowej.
2.10. EKES podkreśla, że potrzebne są większe inwestycje publiczne, aby osiągnąć cele klimatyczne UE, zlikwidować lukę innowacyjną oraz zwiększyć wydajność, konkurencyjność i odporność UE. W związku z tym EKES proponuje ukierunkowany przegląd rozporządzenia (UE) 2024/1263 6 , aby nadać priorytet inwestycjom publicznym pobudzającym wzrost gospodarczy, które przyczyniają się do zwiększenia wydajności, konkurencyjności i odporności gospodarek UE 7 .
2.11. Tendencje w zakresie finansów publicznych są na tym etapie mniej zachęcające. Jest to związane z utrzymującą się wysoką akumulacją długu publicznego, zwiększonymi wydatkami na starzejące się społeczeństwa i na transformację, a także z wydatkami na obronę i bezpieczeństwo. Może to prowadzić do wyższego deficytu i długu publicznego.
2.12. Wśród pozytywnych tendencji w UE i państwach strefy euro znajduje się dość niskie bezrobocie, choć różni się ono w zależności od kraju. Należy tu podkreślić, że bezrobocie jest niskie nawet w okresie bardzo słabego wzrostu gospodarczego. Wynika to z niekorzystnej struktury gospodarczej, a w szczególności z utrzymującej się niskiej wydajności.
2.13. Biorąc pod uwagę obecne napięcia geopolityczne i wynikającą z nich dalszą fragmentację gospodarki światowej, potrzebne będą nowe podejścia do zarządzania polityką gospodarczą i jej wdrażania. W związku z tym zasadnicze znaczenie ma kontynuowanie skoordynowanych reform strukturalnych ukierunkowanych na odporność (odporność finansową, technologiczną i operacyjną oraz odporność modeli biznesowych) oraz dążenie do wzmocnienia autonomii strategicznej, przy jednoczesnym poszanowaniu wszystkich podstawowych wartości UE, zwłaszcza w obszarach gospodarki, handlu i inwestycji.
2.14. W kontekście obecnych tendencji geoekonomicznych UE i państwa strefy euro będą musiały skupić się na bieżących wydarzeniach oraz przyjąć i wdrożyć wszelkie niezbędne środki, aby przeprowadzić zmiany strukturalne w celu zwiększenia inwestycji oraz pobudzenia wydajności, konkurencyjności i ogólnej odporności.
2.15. W ciągu ostatnich 20 lat UE stopniowo traciła znaczącą pozycję w gospodarce światowej, zwłaszcza w porównaniu z jej głównymi światowymi konkurentami. W związku z tym trzeba pilnie przyjąć i wdrożyć wszelkie niezbędne środki, by zwiększyć inwestycje jako kluczowy czynnik poprawy wydajności i jakości siły roboczej, a w tym celu zadbać także o skuteczniejszą alokację kapitału i oszczędności. Jednym z potencjalnych rozwiązań jest niezwłoczne usunięcie istniejących od dawna barier i słabości strukturalnych.
3. Zalecenia szczegółowe
3.1. EKES zdaje sobie sprawę, że na obecną sytuację gospodarczą w UE i w państwach strefy euro w dużej mierze wpływa istotna zmiana paradygmatu w warunkach gospodarki światowej. Główną przyczyną jest nieprzewidywalna polityka celna i handlowa, która ma konsekwencje zarówno bezpośrednie, jak i pośrednie.
3.2. EKES zaleca, by Komisja Europejska powstrzymała się od eskalacji wojny handlowej. UE musi wyraźnie zaznaczyć, że może w sposób możliwie skuteczny przeciwstawić się siłowej polityce handlowej Stanów Zjednoczonych. Komisarze mogliby zatem przeanalizować warunki, w jakich prowadzą działalność w UE niektóre przedsiębiorstwa międzynarodowe z sektorów technologii informacyjno-komunikacyjnych oraz zaawansowanych technologii, w tym sposób wywiązywania się przez nie z zobowiązań podatkowych.
3.3. EKES uważa, że dyplomacja UE powinna teraz odgrywać ważną rolę na arenie międzynarodowej w świetle obecnych wysiłków mających osłabić multilateralizm. W tym kontekście powinna zdecydowanie popierać utrzymanie powojennej struktury instytucjonalnej współpracy opartej na międzynarodowej stabilności walutowej (Międzynarodowy Fundusz Walutowy), pomocy finansowej (Bank Światowy, Międzynarodowy Bank Odbudowy i Rozwoju) oraz procesie liberalizacji i usuwania barier w handlu międzynarodowym (Układ ogólny w sprawie taryf celnych i handlu, a następnie Światowa Organizacja Handlu). Rozwój i sukces tych wielostronnych instytucji monetarnych, finansowych i handlowych w ciągu prawie 80 lat jest bardziej zgodny z wartościami UE niż ciągły protekcjonizm, niepewność gospodarcza i nieracjonalne podejście do obecnego systemu multilateralizmu.
3.4. EKES sądzi, że w obecnej niepewnej i nieprzewidywalnej sytuacji UE powinna w jak największym stopniu wykorzystać swoje mocne strony, a jednocześnie zająć się słabościami gospodarczymi. W tym kontekście Komitet zauważa, że gdyby gospodarka UE była strukturalnie bardziej konkurencyjna i stabilniejsza, byłaby lepiej przygotowana do stawienia czoła nieoczekiwanym wstrząsom. Obecnie jednym z głównych priorytetów UE powinno być prowadzenie spójnej polityki handlowej, która w związku z tym byłaby mniej podatna na systemowe wstrząsy zewnętrzne.
3.5. EKES zwraca uwagę na potrzebę wykorzystania ogromnej przewagi komparatywnej jednolitego rynku UE. Od czasu utworzenia tego rynku w 1993 r. jego potencjał nie został jednak w pełni wykorzystany. W tym miejscu należy podkreślić, że wiele rozwijających się sektorów progresywnych, zwłaszcza w obszarze usług, napotyka poważne bariery, co utrudnia wykorzystanie ich przewagi komparatywnej z korzyścią dla UE.
3.6. EKES zaleca przyjęcie i wdrożenie konkretnych środków niezbędnych do pogłębienia jednolitego rynku we wszystkich sektorach i obszarach, w tym w sektorze usług. Środki te nie mogą jednak podważać norm ochrony socjalnej i ochrony środowiska. Ponadto obecnie bardziej niż kiedykolwiek potrzebne jest wprowadzenie ram instytucjonalnych i prawnych, by zwiększać kapitał i zapewnić jego skuteczną alokację.
3.7. EKES zaleca reformę finansowania UE z należytym uwzględnieniem zmieniających się okoliczności. W związku z tym zgadza się, że potrzebny jest śródokresowy przegląd wieloletnich ram finansowych UE na lata 2021-2027, w tym polityki spójności, aby zagwarantować, że w polityce tej, ukierunkowanej głównie na zwiększenie konkurencyjności UE, nie pomija się wartości i celów europejskiego modelu społecznego. EKES popiera budowanie zdolności inwestycyjnych w strategicznych sektorach gospodarki UE oraz rozwój technologii krytycznych w celu osiągnięcia większej odporności gospodarczej.
3.8. Komitet popiera również opracowanie kluczowych sektorowych strategii dla krytycznych gałęzi przemysłu i obszarów, które w przyszłości mogłyby zapewnić gospodarce UE i strefy euro przewagę konkurencyjną.
3.9. Ponadto EKES aprobuje i popiera cele określone w Kompasie konkurencyjności dla UE, w szczególności przywrócenie konkurencyjności i zapewnienie trwałego dobrobytu sprzyjającego włączeniu społecznemu. Stanowi to strategiczne ramy koordynacji działań wspierających konkurencyjność UE i strefy euro przez przyjęcie szeregu pilnych i niezbędnych środków.
3.10. EKES uważa, że nadzwyczajna złożoność administracyjna i proceduralna otoczenia biznesowego jest jedną z głównych przeszkód, które od dawna hamują wzrost gospodarczy UE i strefy euro. Dlatego zdecydowanie zaleca usunięcie barier administracyjnych dla przedsiębiorstw, a przede wszystkim dziesięciu najbardziej szkodliwych barier wymienionych w komunikacie Jednolity rynek: nasz europejski rynek wewnętrzny w niepewnym świecie. Strategia na rzecz prostszego, płynniejszego i silniejszego jednolitego rynku.
3.11. EKES pochwala wysiłki Komisji na rzecz usunięcia jednej z największych barier dla konkurencyjności w ostatnim czasie, a mianowicie wysokich cen energii. W związku z tym z zadowoleniem przyjmuje opublikowanie Planu działania na rzecz przystępnej cenowo energii oraz zgadza się z jego treścią i z przedstawionymi w nim propozycjami, aby ograniczyć niestabilność (zmienność) cen w czasach niepewności gospodarczej. W tym kontekście proponuje podjęcie kroków w celu zapewnienia długoterminowej przewidywalności cen energii.
3.12. EKES zaleca przegląd unijnych uprawnień do emisji oraz systemu handlu nimi, aby zwiększyć ich stabilność i wspierać przystępną cenowo transformację ekologiczną ukierunkowaną na pobudzanie konkurencyjności 8 .
3.13. Zdaniem EKES-u silny nacisk na rozwój gospodarki o obiegu zamkniętym ma kluczowe znaczenie dla promowania konkurencyjności w UE i w strefie euro oraz dla osiągnięcia celów transformacji ekologicznej. Komitet zwraca uwagę na stosunkowo dużą zależność od metali ziem rzadkich i minerałów krytycznych, które UE musi importować z zagranicy, zwłaszcza z krajów rozwijających się i nowych rynków. Gospodarka o obiegu zamkniętym stwarza UE i strefie euro warunki do korzystania z większej autonomii strategicznej, a jednocześnie pomaga zadbać o to, by duża część nowoczesnego przemysłu wytwórczego pozostała w gospodarce UE.
4. Uwagi szczegółowe
4.1. EKES uważa, że model finansowania UE po 2027 r. powinien w większym stopniu bazować na nowoczesnych formach finansowania, głównie opartych na instrumentach finansowych i ich zdolności do pozyskiwania kapitału prywatnego. Jednocześnie solidny poziom inwestycji publicznych - zarówno na szczeblu europejskim, jak i krajowym - ukierunkowanych na finansowanie dóbr publicznych i infrastruktury publicznej będzie nadal mieć kluczowe znaczenie dla zrównoważonego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu.
4.2. EKES bardzo docenia fakt, że pod wpływem przełomowych raportów Maria Draghiego i Enrica Letty Komisja postanowiła zająć się dotąd nierozwiązanym i długotrwałym problemem biurokracji i złożoności procedur 9 .
4.3. Tradycyjny model finansowania bankowego jest dobrze dostosowany do przedsiębiorstw o ugruntowanej pozycji, które mają udokumentowane doświadczenie i mogą zapewnić zabezpieczenie. Jest on jednak mniej odpowiedni dla innowacyjnych i szybko rozwijających się przedsiębiorstw, które dysponują niewieloma zabezpieczeniami. W wielu przypadkach przedsiębiorstwa opierają swój rozwój na alternatywnych możliwościach finansowania, w szczególności na instrumentach kapitałowych. Dla przedsiębiorstw typu startup ważnym elementem finansowania jest rynek kapitału wysokiego ryzyka.
4.4. EKES zgadza się z wieloma organizacjami społeczeństwa obywatelskiego i EBC 10 , że rygorystyczne i solidne przepisy dotyczące zrównoważonego rozwoju, w tym kryteria sprawozdawczości w zakresie zrównoważonego rozwoju, są niezbędne do ułatwienia alokacji kapitału na potrzeby sprawiedliwej transformacji. Ramy sprawozdawczości w zakresie zrównoważonego rozwoju oferują cenne wskaźniki ukierunkowujące inwestycje w niskoemisyjne gałęzie przemysłu, projekty dotyczące energii ze źródeł odnawialnych, finansowanie transformacji oraz inne czyste i ekologiczne inicjatywy, wspierając tym samym zarówno konkurencyjność, jak i realizację unijnych celów klimatycznych. Poprzez dobrze opracowane przepisy dotyczące zrównoważonego rozwoju można promować i wspierać innowacje oraz wzmacniać konkurencyjność.
4.5. EKES zgadza się z wyborem sektorów o znaczeniu strategicznym, które wymieniono w kompasie konkurencyjności, oraz wzywa Komisję do szybszego opracowania i wdrożenia planów działania. Komitet uważa, że zasadnicze znaczenie ma zmiana otoczenia innowacji, zwłaszcza w szybko rozwijających się sektorach i obszarach, a jednocześnie zapewnienie im dostępnego i elastycznego finansowania na potrzeby rozwoju.
4.6. Zgodnie z Paktem dla czystego przemysłu EKES zgadza się, że trwający proces dekarbonizacji w terenie stanowi podstawę przyszłej konkurencyjności gospodarki UE i dobrobytu. Jednocześnie Komitet zwraca uwagę, że w dokumencie tym nie przedstawiono scenariusza dekarbonizacji obecnych tradycyjnych gałęzi przemysłu ani niezbędnych do tego kroków. W związku z tym zaleca wyraźniejsze określenie tej kwestii w świetle przyszłych zmian w tych sektorach i ich działalności.
4.7. EKES podkreśla, że należy wprowadzić ramy instytucjonalne i prawne na rzecz jednolitego i skutecznego funkcjonowania rynku kapitałowego UE, aby ukierunkować oszczędności na opłacalne inwestycje przynoszące zysk. W tym kontekście w ramach nowej unii oszczędności i inwestycji należy wprowadzić nowe produkty inwestycyjne, stworzyć warunki dla kapitału wysokiego ryzyka i zapewnić płynny przepływ inwestycji w całej UE w związku z niedawno zreformowanym budżetem UE.
4.8. EKES słusznie uważa, że nie można osiągnąć wzrostu wydajności i konkurencyjności w całej UE bez wsparcia podnoszenia i zmiany kwalifikacji siły roboczej. Komitet z zadowoleniem przyjmuje utworzenie unii umiejętności ukierunkowanej na inwestycje, kształcenie dorosłych i uczenie się przez całe życie, z myślą o dopilnowaniu, aby obecny poziom kwalifikacji odpowiadał rosnącemu zapotrzebowaniu na rynku pracy.
4.9. EKES zdecydowanie popiera wysiłki na rzecz usunięcia barier na jednolitym rynku, w szczególności tych, które uniemożliwiają dokończenie budowy unii rynków kapitałowych i unii bankowej. Należy przyjąć przekrojową strategię w celu poprawy ogólnego funkcjonowania jednolitego rynku we wszystkich sektorach i obszarach. Należy zatem zmodernizować ramy zarządzania jednolitym rynkiem, usuwając jednocześnie pozostałe bariery w UE i zapobiegając powstawaniu nowych.
4.10. EKES podkreśla, że trzeba stworzyć odpowiednie warunki dla mobilności pracowników, zwłaszcza wysoko wykwalifikowanych utalentowanych osób z sektora STEM (nauki przyrodnicze, technologia, inżynieria i matematyka). Przydatne byłoby również wprowadzenie praktycznego systemu uznawania wykształcenia obywateli, tak aby mogli oni pracować w dowolnym miejscu w UE.
4.11. EKES zwraca uwagę na potrzebę wzajemnej koordynacji polityki gospodarczej zarówno na szczeblu krajowym, jak i unijnym. W związku z tym popiera wniosek dotyczący wprowadzenia narzędzia koordynacji konkurencyjności. Zgodnie z tym wnioskiem wszystkie państwa członkowskie współpracowałyby, aby zapewnić osiągnięcie wspólnych celów UE, zarówno na szczeblu unijnym, jak i krajowym. Dobrym pomysłem byłoby również określenie transgranicznych projektów stanowiących przedmiot europejskiego zainteresowania oraz przeprowadzenie odpowiednich reform i inwestycji.
4.12. EKES uważa, że w kolejnych wieloletnich ramach finansowych instrumenty finansowe UE o podobnych celach należy rzeczywiście zastąpić Europejskim Funduszem Konkurencyjności, który zapewniałby wsparcie finansowe na realizację działań w ramach narzędzia koordynacji konkurencyjności.
4.13. Komitet podkreśla, że Funduszu Konkurencyjności nie można wdrażać kosztem funduszy spójności. Obecny odsetek budżetu UE przeznaczony na politykę spójności nie powinien zostać zmniejszony w kolejnych WRF, lecz należy go zwiększyć, ponieważ unijna polityka spójności, a w szczególności Europejski Fundusz Społeczny, okazała się niezbędna dla inwestowania w ludzi, tworzenia miejsc pracy i wzmacniania europejskiego modelu społecznej gospodarki rynkowej.
4.14. EKES popiera działania na rzecz modernizacji finansowania czystej transformacji, która będzie promować konkurencyjność, jak nowe ramy wsparcia publicznego w ramach Paktu dla czystego przemysłu. Może to usprawnić i przyspieszyć zatwierdzanie środków wsparcia publicznego na wykorzystanie energii ze źródeł odnawialnych, dekarbonizację przemysłu i zapewnienie wystarczających zdolności produkcyjnych w zakresie czystych technologii, wzmocnienie Funduszu Innowacyjnego i utworzenie Banku Dekarbonizacji Przemysłu.
4.15. EKES popiera wysiłki Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI) ukierunkowane na utworzenie nowych narzędzi finansowych w ramach Paktu dla czystego przemysłu. W tym kontekście popiera również szereg środków służących tworzeniu sieci elektroenergetycznych, a także wspólny program pilotażowy Komisji i EBI dotyczący umów zakupu energii elektrycznej, który ma zostać udostępniony MŚP i sektorom energochłonnym.
4.16. EKES zwraca również uwagę na znaczenie modelu stworzonego w ramach InvestEU i z zadowoleniem przyjmuje instrument gwarancyjny na rzecz czystych technologii oparty na programie TechEU. Zaleca również utrzymanie programu na rzecz wzmocnienia wymiaru społecznego ("segment InvestEU dotyczący inwestycji społecznych i umiejętności").
Bruksela, dnia 18 września 2025 r.
| Identyfikator: | Dz.U.UE.C.2026.9 |
| Rodzaj: | opinia |
| Tytuł: | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego - Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny - Uwagi dodatkowe na temat polityki gospodarczej w strefie euro na 2025 r. (opinia z inicjatywy własnej) |
| Data aktu: | 2026-01-16 |
| Data ogłoszenia: | 2026-01-16 |