Komunikat Komisji - Karta dostępu do europejskiej infrastruktury badawczej i technologicznej dla użytkowników przemysłowych
KOMUNIKAT KOMISJI
(C/2026/4100)
1. UZASADNIENIE POPRAWY DOSTĘPU DLA UŻYTKOWNIKÓW PRZEMYSŁOWYCH
Jak zapowiedziano w strategii na rzecz przedsiębiorstw typu start-up i scale-up (1) oraz w uzupełnieniu do europejskiej strategii na rzecz infrastruktur badawczych i technologicznych (2) , Komisja Europejska publikuje "kartę dostępu do europejskiej infrastruktury badawczej i technologicznej dla użytkowników przemysłowych" ("karta"), aby pomysły szybciej trafiały na rynek.
Jak przedstawiono w sprawozdaniu Draghiego na temat konkurencyjności UE (3) , europejski światowej klasy ekosystem infrastruktur badawczych i technologicznych napędza innowacje, wzmacnia konkurencyjność i łączy talenty dzięki współpracy transgranicznej, a jednocześnie wzmacnia europejskie bezpieczeństwo gospodarcze. Przedsiębiorstwa, w tym przedsiębiorstwa typu start-up i scale-up, potrzebują dostępu do tych usług, aby szybko rozwijać, testować, demonstrować, zwiększać skalę i walidować nowe technologie i produkty, co przyspiesza ich wprowadzanie na rynek. Ekosystem ten stanowi również ważny powód, aby wybrać Europę jako miejsce wprowadzania przełomowych innowacji. Należy zwiększyć widoczność i dostępność infrastruktur badawczych i technologicznych dla europejskich użytkowników przemysłowych, którzy ich potrzebują. Karta uzupełnia europejską kartę dostępu do infrastruktur badawczych (4) , zmienioną w 2024 r.
W kilku konkluzjach Rady (5) , a także w obszernych analizach i sprawozdaniach (6) podkreślono istotne bariery, jakie napotykają użytkownicy przemysłowi, w tym przedsiębiorstwa typu start-up i scale-up, chcący uzyskać dostęp do infrastruktur badawczych i technologicznych. Po pierwsze, zwłaszcza przedsiębiorstwa typu start-up i scale-up podkreślają wysokie koszty jako główną barierę w dostępie. Istnieje jednak również wiele barier niefinansowych, ale mimo to istotnych. Bariery te, takie jak brak informacji, pogłębiają się jeszcze bardziej, gdy rozważa się dostęp międzyregionalny i transnarodowy, gdzie pojawiają się dodatkowe problemy językowe, prawne i regulacyjne, a koszty finansowe dostępu są zazwyczaj wyższe. Często uniemożliwia to mniejszym przedsiębiorstwom nie tylko dostęp do istniejących usług w zakresie infrastruktury badawczej i technologicznej, ale nawet świadomość ich istnienia, zwłaszcza gdy obiekty znajdują się w innych regionach lub krajach.
Ponadto ściślejsza współpraca między infrastrukturami badawczymi i technologicznymi a władzami krajowymi i regionalnymi może pobudzić dalsze wsparcie dla innowacyjnych przedsiębiorstw.
Promując zharmonizowany sposób radzenia sobie z tymi wyzwaniami, w karcie określono zbiór zasad i wytycznych regulujących dostęp do infrastruktur badawczych i technologicznych oraz zachęca się osoby odpowiedzialne za te infrastruktury do dobrowolnego zatwierdzenia tych zasad.
2. KARTA DOSTĘPU DO EUROPEJSKIEJ INFRASTRUKTURY BADAWCZEJ I TECHNOLOGICZNEJ DLA UŻYTKOWNIKÓW PRZEMYSŁOWYCH
2.1. Zwiększenie widoczności i dostępności usług
Infrastruktura badawcza i technologiczna powinna odznaczać się proaktywnym podejściem do zwiększenia widoczności swoich usług wśród wszystkich użytkowników przemysłowych, w tym przedsiębiorstw typu start-up i scale-up. Oferowane usługi powinny ewoluować zgodnie z zapotrzebowaniem użytkowników i rozwojem technologicznym. Należy w jak największym stopniu zharmonizować opisy usług oraz podnieść świadomość na temat wartości tych usług dla użytkowników przemysłowych. Odpowiednie informacje na temat usług i zdolności infrastruktur badawczych i technologicznych powinny być dostępne na przejrzystych zasadach i możliwe do wyszukania w sposób przyjazny dla użytkownika.
2.2. Przejrzystość i jakość usług
Infrastruktura badawcza i technologiczna powinna zapewniać wysokiej jakości usługi wspierane przejrzystymi procesami, aby zagwarantować wiarygodność i uwzględnienie wyników. Należy udostępnić dokładne, aktualne i kompletne informacje na temat zakresu, działania i dostępności usług danej infrastruktury, co umożliwi użytkownikom świadome wybory. Usługi powinny być zgodne z przekazanymi specyfikacjami, terminami i wskaźnikami jakości, co zwiększy zaufanie, rozliczalność i porównywalność między dostawcami.
2.3. Uproszczone procedury dotyczące umów i porozumień
W infrastrukturach badawczych i technologicznych należy wprowadzić przejrzyste i szybkie procedury zawierania umów i porozumień. Umowy te powinny jasno określić role, obowiązki i oczekiwania wszystkich zaangażowanych stron, a jednocześnie zawierać, w stosownych przypadkach, klauzule dotyczące praw własności intelektualnej, poufności, ochrony danych, odpowiedzialności i rozstrzygania sporów.
2.4. Bezpieczne zarządzanie własnością intelektualną
Należy ustanowić jasne wytyczne dotyczące zarządzania aktywami intelektualnymi w infrastrukturach badawczych i technologicznych i zachowania praw własności intelektualnej będącej owocem ich współpracy z użytkownikami przemysłowymi na mocy umów i porozumień. Wytyczne te powinny gwarantować poszanowanie praw wszystkich stron i zapobiegać wszelkim sporom dotyczącym nowo powstałej lub wcześniej istniejącej własności intelektualnej. W infrastrukturach badawczych i technologicznych należy wprowadzić solidne środki ochrony tajemnic przedsiębiorstw będących ich użytkownikami. Obejmuje to umowy o poufności, bezpieczne protokoły przetwarzania danych i ograniczone prawa dostępu do informacji szczególnie chronionych, umożliwiających zachowanie przewagi konkurencyjnej użytkowników przemysłowych.
2.5. Dostosowane do potrzeb wsparcie dla przedsiębiorstw
Infrastruktura badawcza i technologiczna powinna wspierać użytkowników przemysłowych, w tym przedsiębiorstwa typu start-up i scale-up w sposób dostosowany do potrzeb, na otwartych, przejrzystych i niedyskryminujących warunkach. Powinny one dążyć do zmniejszenia barier administracyjnych i technicznych oraz reagować na harmonogramy przemysłowe. Ogólnym celem jest wzmocnienie suwerenności technologicznej UE i wspieranie regionalnych ekosystemów innowacji, zgodnie z obowiązującymi przepisami zarówno państw członkowskich, jak i UE oraz wszelkimi zobowiązaniami podjętymi z partnerami i organizacjami międzynarodowymi oraz w drodze współpracy.
2.6. Współpraca między infrastrukturami i dostęp do danych
Infrastruktury badawcze i technologiczne powinny wspierać współpracę i interoperacyjność między swoimi usługami i platformami w celu ułatwienia ponadnarodowego, wielomiejscowego, międzysektorowego i multidyscyplinarnego dostępu do usług (7) . Powinny one zachęcać do skutecznego dostępu do danych, dzielenia się danymi, dostosowania procesów i innowacji opartych na współpracy w UE bez uszczerbku dla zobowiązań dotyczących poufności oraz ochrony danych i własności intelektualnej, a także z zachowaniem wysokich standardów cyberbezpieczeństwa i bezpieczeństwa badań naukowych (8) . Udostępniane dane powinny być możliwe do znalezienia, dostępne, interoperacyjne i nadające się do ponownego wykorzystania (zasady FAIR), aby zmaksymalizować ich wykorzystanie.
3. WNIOSKI
Infrastruktury badawcze i technologiczne, które zatwierdzają i wdrażają te zasady, przyczynią się do zwiększenia konkurencyjności, odporności i suwerenności technologicznej UE przez ułatwienie dostępu do swoich usług i harmonizację warunków umownych korzystania z nich. Karta zwiększy też świadomość możliwości oferowanych przez infrastruktury i wzmocni zaufanie do ich współpracy z przemysłem w całej UE.
Komisja będzie prowadzić i publikować wykaz infrastruktur badawczych i technologicznych, które zatwierdzają kartę, oraz rozważy jej zmianę w każdym przypadku, gdy zostanie to uznane za konieczne do utrzymania adekwatności jej zasad i ich dostosowania do potrzeb przemysłu.
| Identyfikator: | Dz.U.UE.C.2026.4100 |
| Rodzaj: | komunikat |
| Tytuł: | Komunikat Komisji - Karta dostępu do europejskiej infrastruktury badawczej i technologicznej dla użytkowników przemysłowych |
| Data aktu: | 2026-07-27 |
| Data ogłoszenia: | 2026-07-28 |