Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego - Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) 2021/2115 w odniesieniu do systemu warunkowości, rodzajów interwencji w formie płatności bezpośrednich, rodzajów interwencji w niektórych sektorach oraz rozwoju obszarów wiejskich i rocznych sprawozdań z realizacji celów, a także rozporządzenie (UE) 2021/2116 w odniesieniu do zarządzania danymi i interoperacyjnością, zawieszenia płatności, rocznego rozliczenia z realizacji celów oraz kontroli i kar (COM(2025) 236 final - 2025/0236 COD)
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-SpołecznegoWniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) 2021/2115 w odniesieniu do systemu warunkowości, rodzajów interwencji w formie płatności bezpośrednich, rodzajów interwencji w niektórych sektorach oraz rozwoju obszarów wiejskich i rocznych sprawozdań z realizacji celów, a także rozporządzenie (UE) 2021/2116 w odniesieniu do zarządzania danymi i interoperacyjnością, zawieszenia płatności, rocznego rozliczenia z realizacji celów oraz kontroli i kar
(C/2026/38)
(Dz.U.UE C z dnia 16 stycznia 2026 r.)
Sprawozdawca: John COMER
Współsprawozdawca: Arnold PUECH d'ALISSAC
| Doradczynie i doradcy | Frank ALLEN (z ramienia sprawozdawcy) Roch-Marie STERN (z ramienia współsprawozdawcy) |
| Procedura ustawodawcza | EU Law Tracker |
| Wniosek o konsultację | Parlament Europejski, 16.6.2025 Rada Unii Europejskiej, 25.6.2025 |
| Podstawa prawna | Art. 43 ust. 2 i art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Dokumenty Komisji Europejskiej | COM(2025) 236 final - 2025/0236 COD Streszczenie COM(2025) 236 final |
| Odpowiednie cele zrównoważonego rozwoju | Cel 8 - Promować stabilny, zrównoważony i inkluzywny wzrost gospodarczy, pełne i produktywne zatrudnienie oraz godną pracę dla wszystkich ludzi Cel 10 - Zmniejszyć nierówności w krajach i między krajami Cel 12 - Zapewnić wzorce zrównoważonej konsumpcji i produkcji Cel 15: Chronić, przywrócić oraz promować zrównoważone użytkowanie ekosystemów lądowych, zrównoważone gospodarowanie lasami, zwalczać pustynnienie, powstrzymywać i odwracać proces degradacji gleby oraz powstrzymać utratę różnorodności biologicznej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego |
| Data przyjęcia przez sekcję | 8.9.2025 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 18.9.2025 |
| Sesja plenarna nr | 599 |
| Wynik głosowania (za/przeciw/wstrzymało się) | 120/0/1 |
Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) zwraca uwagę na następujące kwestie:
1.1. Szersze wykorzystanie i ulepszenie cyfryzacji powinno być kluczową strategią na rzecz uproszczenia WPR dzięki umożliwieniu korzystania z narzędzi cyfrowych do gromadzenia danych oraz do monitorowania i przetwarzania płatności. W związku z tym państwa członkowskie muszą przygotować szczegółowy plan rozwoju cyfryzacji oraz dalszego usprawnienia i standaryzacji procedur opartych na ZSZiK, by poprawić przyjazność dla użytkowników, interoperacyjność i usługi dla rolników.
1.2. Cyfryzacja może stanowić obciążenie dla rolników, którzy nie mają umiejętności cyfrowych i odpowiedniego sprzętu, zwłaszcza w przypadku rolników starszych i rolników mieszkających w odległych miejscowościach. Państwa członkowskie muszą aktywnie propagować i wspierać szkolenie rolników w dziedzinie umiejętności cyfrowych. Cyfryzacja musi być przyjazna dla rolników oraz łatwa do zrozumienia i zastosowania. W razie potrzeby należy zapewnić wsparcie finansowe na rzecz podnoszenia kwalifikacji i szkoleń. Należy udostępnić specjalną infolinię, aby pomóc rolnikom w rozwiązywaniu problemów związanych z obciążeniem administracyjnym. Należy dołożyć wszelkich starań, aby wyeliminować konieczność zatrudniania przez rolników prywatnych konsultantów do wypełniania formularzy wniosków.
1.3. Każdy plan strategiczny WPR powinien zawierać szczegółowy plan zmniejszania obciążeń administracyjnych związanych z ubieganiem się o płatności poprzez skrócenie formularzy wniosków, powszechne stosowanie wstępnie wypełnionych formularzy i wykorzystanie najaktualniejszych technologii cyfrowych do uzyskania dostępu do odpowiednich danych. Wszystkie państwa członkowskie powinny aktywnie realizować tę politykę.
1.4. Nowym rolnikom rozpoczynającym po raz pierwszy działalność w roli kierującego gospodarstwem należy przyznać takie same warunki dotyczące wsparcia inwestycji w celu spełnienia wymogów prawnych UE, jak ma to miejsce w przypadku młodych rolników, jeżeli są aktywni zawodowo.
1.5. Jeżeli w przedsiębiorstwie rolnym, gospodarstwie rolnym lub grupie rolników prowadzących działalność w tym samym gospodarstwie znajduje się co najmniej dwóch młodych rolników na przestrzeni różnych lat, te gospodarstwa powinny kwalifikować się przez okres dłuższy niż pięć lat do uzupełniającego wsparcia dochodu dla młodych rolników.
1.6. Roczna płatność dla małych gospodarstw nie powinna przekraczać 5 000 EUR (kwota indeksowana), jeżeli państwa członkowskie przyznają płatności dla takich gospodarstw w formie płatności ryczałtowej lub kwot na hektar zastępujących płatności bezpośrednie. Kontrole warunkowości i kary nie powinny mieć zastosowania do tych płatności.
1.7. Liczbę kontroli na miejscu należy znacznie ograniczyć dzięki intensywniejszemu wykorzystaniu nowoczesnych technologii, przy jednoczesnej ochronie interesów finansowych Unii.
1.8. Państwa członkowskie mogą przewidzieć możliwość skorygowania wniosków o przyznanie pomocy i o płatność - już po ich złożeniu - bez wpływu na prawo do otrzymania pomocy, pod warunkiem że błędy, które mają zostać poprawione, zostały popełnione w dobrej wierze - i uznane za takie przez właściwy organ - oraz pod warunkiem że korekta zostanie dokonana przed poinformowaniem wnioskodawcy o wyborze jego gospodarstwa do kontroli na miejscu lub przed podjęciem decyzji w tej sprawie przez właściwy organ. Wnioskodawcy, którzy dopuścili się oczywistego pominięcia lub oczywistego błędu, powinni zostać o tym powiadomieni, tak aby można było dokonać korekty bez ponoszenia kary.
1.9. Rolnicy, którzy z powodu nieprzewidzianych okoliczności nie są w stanie uczestniczyć w systemie narzędzi zarządzania ryzykiem, nie powinni być dyskryminowani poprzez otrzymanie niższej stawki płatności wyrównawczych.
1.10. W wyjątkowych okolicznościach, gdy skala klęski żywiołowej, niekorzystnego zjawiska klimatycznego lub innego rodzaju katastrofy jest tak duża, że dostępne fundusze są niewystarczające do zapewnienia rolnikom rozsądnej rekompensaty, Komisja we współpracy z państwem członkowskim musi zapewnić dodatkowe finansowanie w sytuacjach nadzwyczajnych. Płatności kryzysowe nie mogą zmniejszać środków przydzielonych na podstawowe wsparcie dochodów.
1.11. Państwa członkowskie powinny mieć swobodę w stosowaniu alternatywnego systemu płatności zamiast płatności na hektar w odniesieniu do niekorzystnych warunków specyficznych dla danego obszaru, spowodowanych obowiązkowymi wymogami, jeżeli uznają to za stosowne ze względu na warunki lokalne.
1.12. Znaczna część złożoności WPR wiąże się z wdrażaniem norm dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska (GAEC). Istnieje potrzeba pełnej oceny i przeglądu GAEC, tak aby normy te były przyjazne dla rolników i wspierały bezpieczeństwo żywnościowe w UE poprzez ułatwianie produkcji żywności wysokiej jakości zgodnie z dobrą praktyką środowiskową.
1.13. Wsparcie inwestycji w nawadnianie nie powinno zależeć od określenia stanu jednolitej części wód jako mniej niż dobry przez każde państwo członkowskie lub region, ponieważ powoduje to zakłócenia między państwami członkowskimi i między regionami. Należy szanować potrzeby innych ekosystemów.
Argumenty na poparcie zalecenia 1.1
2.1. Teledetekcja i integracja cyfrowych baz danych mogą usprawnić i uprościć monitorowanie. Systemy satelitarne wykorzystywane do obserwacji obszarów rolnych i monitorowania dotacji uzupełnione sztuczną inteligencją mogą mieć duży wpływ na proces uproszczenia. Należy przy tym chronić poufność danych i tego rodzaju działania nie powinny być prywatyzowane. Rolnicy nie powinni utracić kontroli nad własnymi danymi. Państwa członkowskie muszą szybko zmodernizować swoją infrastrukturę cyfrową, aby zmniejszyć obciążenie administracyjne spoczywające na rolnikach. Rolnicy powinni być zobowiązani do przekazywania danych tylko raz za pośrednictwem jednego systemu.
Argumenty na poparcie zaleceń 1.2, 1.3 i 1.7
2.2. Większa cyfryzacja może doprowadzić do powstania rolnictwa dwóch prędkości w UE i stworzyć ryzyko, że niektóre grupy rolników pozostaną w tyle lub po prostu całkowicie zrezygnują z działalności rolnej. Wszystkie problemy związane z postępującą cyfryzacją muszą być systematycznie rozwiązywane. Należy zaktualizować umiejętności cyfrowe rolników, ze szczególnym uwzględnieniem osób, które takich umiejętności nie posiadają. Uproszczenie i skrócenie formularzy wniosków byłoby bardzo korzystne dla rolników w radzeniu sobie z obciążeniem administracyjnym. Należy zapewnić finansowanie, aby ułatwić wymianę wiedzy, komunikację, doradztwo i wsparcie dla rolników. Wszystkie państwa członkowskie powinny aktywnie realizować tę politykę. Należy dołożyć wszelkich starań, aby wyeliminować konieczność zatrudniania przez rolników prywatnych konsultantów do wypełniania formularzy wniosków. Strach przed kontrolami prowadzonymi przez Komisję jest jedną z przyczyn nadmiernej regulacji na szczeblu państw członkowskich. Należy się tym zająć również na poziomie horyzontalnym w UE.
Argumenty na poparcie zaleceń 1.4 i 1.5
2.3. Liczba gospodarstw rolnych i rolników w UE nadal spada, a co najmniej połowa rolników w UE ma ponad 55 lat. Musimy dołożyć wszelkich starań, aby uczynić rolnictwo bardziej atrakcyjnym, zachęcać nowych rolników i młodych rolników do podejmowania działalności rolniczej i stwarzać im ku temu odpowiednie warunki. Odnowa pokoleń stanowi ogromne wyzwanie.
Argumenty na poparcie zalecenia 1.6
2.4. Małe gospodarstwa rolne znajdują się pod presją; w ostatniej dekadzie UE utraciła cztery miliony gospodarstw. By społeczność wiejska była spójna społecznie, muszą istnieć duże, średnie i małe gospodarstwa rolne. Obecnie wiele małych gospodarstw potrzebuje specjalnego wsparcia, aby przetrwać. Rozsądna równowaga w rolnictwie ma zasadnicze znaczenie dla utrzymania dynamicznego pod względem społecznym i środowiskowym społeczeństwa wiejskiego.
Argumenty na poparcie zalecenia 1.8
2.5. WPR musi być bardziej przyjazna dla użytkownika. W przypadku wystąpienia błędów lub pominięć i gdy właściwy organ uzna, że błędy popełniono w dobrej wierze, rolnicy powinni mieć możliwość dokonania korekty już złożonych wniosków bez ponoszenia kar.
Argumenty na poparcie zaleceń 1.9 i 1.10
2.6. W przypadku klęsk żywiołowych, niekorzystnych zjawisk klimatycznych lub innych katastrof rekompensaty dla rolników muszą być sprawiedliwe i równe. Płatności kryzysowe nie mogą zmniejszać środków przydzielonych na podstawowe wsparcie dochodów. Rolnicy muszą dysponować rozsądnymi dochodami, aby mogli kontynuować działalność, a w razie wystąpienia katastrof należy jak najszybciej udzielić pomocy, tak aby zagwarantować przetrwanie działalności rolniczej. Nie możemy ignorować wyzwania, jakim jest utrzymanie produkcji żywności w UE. Bezpieczeństwo żywnościowe ma zasadnicze znaczenie dla przyszłego rozwoju rolnictwa UE, ze szczególnym naciskiem na pilną potrzebę zajęcia się negatywnym wpływem zmian klimatu na rolnictwo.
Argumenty na poparcie zalecenia 1.12
2.7. Zasada wzajemnej zgodności sięga 2003 r. i została wdrożona po raz pierwszy w 2005 r., a jej cel jest jasny: ustanowienie wspólnych podstawowych wymogów dla państw członkowskich w celu poprawy warunków rolno- środowiskowych gruntów rolnych. Obecnie w 2025 r. normy dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska nie są już równoważne dla rolników w poszczególnych państwach członkowskich i nie stanowią już wspólnych i sprawiedliwych norm między państwami członkowskimi ze względu na różnice w ocenach krajowych planów strategicznych przeprowadzanych przez Komisję. Na przykład daty wdrożenia tych norm różnią się w poszczególnych państwach członkowskich, a środki wdrożone w odniesieniu do GAEC 1, 2 i 9 nie są jednolite.
2.8. W 2025 r. wszystkie te wymogi, konsolidowane na przestrzeni lat, są spełniane przez zdecydowaną większość rolników. W sprawozdaniu Europejskiego Trybunału Obrachunkowego (nr 13/2020) w sprawie różnorodności biologicznej na użytkach rolnych szacuje się, że ok. 99 % rolników przestrzega zasad wzajemnej zgodności, a jedynie 1 % rolników odnotowało zmniejszenie pomocy ze względu na nieprzestrzeganie tych zasad. Wymogi środowiskowe są zatem dobrze rozumiane przez rolników.
2.9. Zdecydowana większość rolników (np. 92 % we Francji) realizuje ekoschematy, których ambicje środowiskowe są zawsze wyższe niż w przypadku zasady wzajemnej zgodności, zgodnie z art. 31 ust. 5 lit. a) rozporządzenia (UE) 2021/2115 1 . Oliver Moore z ARC2020 - w artykule opublikowanym na stronie internetowej konwencji w marcu 2025 r. i bazującym na danych z 12 państw członkowskich - informuje, że ogólny obszar docelowy dla ekoschematów (70 % powierzchni użytków rolnych) został w dużej mierze osiągnięty, ale są to zazwyczaj schematy o niewielkim wpływie.
2.10. Masowe protesty rolników, które rozpoczęły się pod koniec 2023 r., ujawniły niezgodność niektórych GAEC z praktykami rolniczymi stosowanymi przez rolników w celu zapewnienia dostępności dostaw. Aby uwzględnić potrzebę spójności między niemożliwymi do osiągnięcia GAEC a celami WPR, w 2024 r. Komisja uprościła szereg norm, takich jak GAEC 1, 7 i 8. Uproszczenia te doprowadziły do tego, że wiele norm jest nieskutecznych i niewiążących dla rolników. W przypadku GAEC 8 środek upraszczający wiązał się ze zniesieniem normy. W przypadku pozostałych norm Komisja zezwoliła na odstępstwa w rzeczywistości prowadzące do zniesienia norm, ponieważ usunięto ograniczenia dla rolników. Wszystkie te środki są krokiem we właściwym kierunku.
2.11. Obecnie GAEC są bardzo złożone i zawierają wiele odstępstw i szczególnych przypadków, w związku z czym należy przeprowadzić wiele obliczeń w celu sprawdzenia zgodności z nimi. W rezultacie:
– rolnicy popełniają wiele niezamierzonych błędów, które przekładają się na kary, mimo że ich praktyki rolne są korzystne dla środowiska, klimatu i różnorodności biologicznej;
– administracje krajowe i regionalne wprowadziły szereg narzędzi obliczeniowych, które często zawierają błędy lub powodują opóźnienia w rozpatrywaniu wniosków. Ma to wpływ z jednej strony na zaufanie rolników do danej administracji, a z drugiej na kwotę i termin płatności dla rolników, co stawia ich w trudnej sytuacji finansowej, nawet jeśli przestrzegają GAEC;
– aby wypełnić deklarację WPR, rolnicy muszą płacić za dodatkowe usługi doradcze - proces ten staje się coraz dłuższy i droższy;
– administracje muszą stworzyć złożony system kontroli, który prowadzi do tego, że rolnicy są poddawani kontroli w ramach WPR kilka razy w roku, nawet jeśli przestrzegają GAEC, i stwarza poczucie niesprawiedliwości.
2.12. Choć 99 % rolników przestrzega zasady wzajemnej zgodności, należy odnotować, że jedna na dziewięć norm dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska jest nowa i w większości państw członkowskich wdrażana zaledwie od 2024 lub 2025 r. (np. GAEC 2 w sprawie ochrony terenów podmokłych i torfowisk). Nie są jeszcze dostępne informacje na temat wpływu lub właściwego funkcjonowania GAEC 2; ochrona tych obszarów szczególnie bogatych w węgiel pozostaje konieczna.
Argumenty na poparcie zalecenia 1.13
2.13. Na obszarach, na których występuje niedobór wody, kryterium ilościowe nie obejmuje dopłat do jej magazynowania, które jest niezbędne do nawadniania latem bez pompowania wody z rzek. Nawadnianie ma zasadnicze znaczenie dla rozpoczęcia działalności przez młodych rolników, przystosowania się do zmiany klimatu i utrzymania potencjału produkcyjnego obszarów, które bez produkcji zostałyby zaniedbane, co z kolei może prowadzić do pożarów. Należy szanować potrzeby innych ekosystemów.
Poprawka 1
powiązana z zaleceniem 1.1
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka EKES-u |
| 1a) w art. 6 dodaje się ustęp w brzmieniu: "4. Szersze wykorzystanie cyfryzacji musi być kluczowym elementem w ramach uproszczenia WPR dzięki umożliwieniu korzystania z narzędzi cyfrowych do gromadzenia danych, monitorowania i przetwarzania płatności."; |
Uzasadnienie
Odciążenie i uproszczenie administracji.
Poprawka 2
powiązana z zaleceniem 1.6
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka EKES-u |
| 9) art. 28 otrzymuje brzmienie: | 9) art. 28 otrzymuje brzmienie: |
| "Artykuł 28 | "Artykuł 28 |
| Płatności dla małych gospodarstw | Płatności dla małych gospodarstw |
| Państwa członkowskie mogą przyznawać małym gospodarstwom, określonym przez państwa członkowskie, płatność ryczałtową lub kwoty na hektar zastępujące płatności bezpośrednie na podstawie niniejszej sekcji i sekcji 3 niniejszego rozdziału. Państwa członkowskie projektują w planie strategicznym WPR odpowiednią interwencję jako interwencję opcjonalną dla tych gospodarstw. | Państwa członkowskie mogą przyznawać małym gospodarstwom, określonym przez państwa członkowskie, płatność ryczałtową lub kwoty na hektar zastępujące płatności bezpośrednie na podstawie niniejszej sekcji i sekcji 3 niniejszego rozdziału. Państwa członkowskie projektują w planie strategicznym WPR odpowiednią interwencję jako interwencję opcjonalną dla tych gospodarstw. |
| [...] Roczna płatność dla każdego gospodarstwa, o którym mowa w akapicie pierwszym, nie przekracza 2 500 EUR. [...]"; | [...] Roczna płatność dla każdego gospodarstwa, o którym mowa w akapicie pierwszym, nie przekracza 5 000 (kwota indeksowana) EUR. [...]"; |
Uzasadnienie
Zachęty dla mniejszych gospodarstw oraz pomoc w ich utrzymaniu, a także wspieranie społecznych i gospodarczych elementów społeczeństwa wiejskiego.
Poprawka 3
powiązana z zaleceniem 1.5
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka EKES-u | |
| 9a) art. 30 ust. 3 otrzymuje brzmienie: "3. Uzupełniające wsparcie dochodów dla młodych rolników przyznaje się na maksymalny okres pięciu lat, począwszy od pierwszego roku, w którym złożono wniosek o płatność dla młodych rolników, z zastrzeżeniem warunków, które | ||
| zostaną określone w ramach prawnych WPR mających zastosowanie do okresu po 2027 r., jeżeli okres pięciu lat wykracza poza 2027 r. Państwa członkowskie zapewniają, aby nie powstały żadne oczekiwania prawne beneficjentów w odniesieniu do okresu po 2027 r. Jeżeli w gospodarstwie rolnym lub grupie rolników prowadzących działalność w tym samym gospodarstwie znajduje się co najmniej dwóch młodych rolników na przestrzeni różnych lat, powinny one kwalifikować się do wsparcia przez okres dłuższy niż pięć lat."; | ||
Uzasadnienie
Pomoc młodym rolnikom i zachęcanie do odnowy pokoleń.
Poprawka 4
powiązana z zaleceniem 1.9
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka EKES-u | |
| 11) | w tytule III rozdział II dodaje się sekcję w brzmieniu: | 11) w tytule III rozdział II dodaje się sekcję w brzmieniu: |
| "Sekcja 4 | "Sekcja 4 | |
| Uzupełniające płatności kryzysowe | Uzupełniające płatności kryzysowe | |
| Artykuł 41a | Artykuł 41a | |
| Uzupełniające płatności kryzysowe dla rolników w następstwie klęsk żywiołowych, niekorzystnych zjawisk klimatycznych lub katastrof w formie płatności bezpośrednich | Uzupełniające płatności kryzysowe dla rolników w następstwie klęsk żywiołowych, niekorzystnych zjawisk klimatycznych lub katastrof w formie płatności bezpośrednich | |
| 1. [...] | 1. [...] | |
| 4. Państwa członkowskie ustanawiają mające zastosowanie stawki wsparcia, aby zrekompensować straty w produkcji. Stawki te są wyższe w przypadku rolników objętych systemem ubezpieczeń lub innym narzędziem zarządzania ryzykiem. Dopuszcza się stosowanie wskaźników do obliczania strat w produkcji. | 4. Państwa członkowskie ustanawiają mające zastosowanie stawki wsparcia, aby zrekompensować straty w produkcji. Stawki te są wyższe w przypadku rolników objętych systemem ubezpieczeń lub innym narzędziem zarządzania ryzykiem. Dopuszcza się stosowanie wskaźników do obliczania strat w produkcji. Rolnicy, którzy z powodu nieprzewidzianych okoliczności nie są w stanie uczestniczyć w systemie narzędzi zarządzania ryzykiem, nie powinni być dyskryminowani poprzez otrzymanie niższej stawki płatności wyrównawczych - rolnicy muszą posiadać rozsądne dochody, aby mogli kontynuować działalność. | |
| 5. [...]"; | 5. [...]"; | |
Uzasadnienie
Zapewnienie sprawiedliwości i równości w kryzysowych płatnościach wyrównawczych.
Poprawka 5
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka EKES-u |
| 15) w art. 70 wprowadza się następujące zmiany: c) ust. 8 otrzymuje brzmienie: | 15) w art. 70 wprowadza się następujące zmiany: c) ust. 8 otrzymuje brzmienie: |
| "8. W przypadku gdy wsparcie na podstawie niniejszego artykułu jest przyznawane na zobowiązania rolno- środowiskowo-klimatyczne lub zobowiązania do konwersji lub do utrzymania praktyk i metod rolnictwa ekologicznego określonych w rozporządzeniu (UE) 2018/848, państwa członkowskie ustanawiają płatność na hektar lub - w stosownych przypadkach - na ul, zgodnie z definicją zawartą w akcie delegowanym, o którym mowa w art. 56 lit. b) niniejszego rozporządzenia. [...]"; | "8. W przypadku gdy wsparcie na podstawie niniejszego artykułu jest przyznawane na zobowiązania rolno- środowiskowo-klimatyczne lub zobowiązania do konwersji lub utrzymania praktyk i metod rolnictwa ekologicznego określonych w rozporządzeniu (UE) 2018/848, państwa członkowskie ustanawiają płatność na hektar. [...]"; |
Uzasadnienie
Płatności na ul nie upraszczają procedury, a wręcz przeciwnie - sprawiają, że jest ona bardziej skomplikowana dla administracji.
Poprawka 6
powiązana z zaleceniem 1.11
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka EKES-u |
| 16a) art. 72 ust. 6 otrzymuje brzmienie: 6. Płatności na podstawie mniejszego artykułu przyznaje się corocznie na hektar. Państwa członkowskie mogą zdecydować o alternatywnych metodach płatności, jeżeli zostaną one uznane za bardziej odpowiednie w warunkach lokalnych. |
Uzasadnienie
Uczynienie systemu jak najbardziej przyjaznym dla rolników.
Poprawka 7
powiązana z zaleceniem 1.4
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka EKES-u |
| 17) art. 73 ust. 5 otrzymuje brzmienie: "5. W przypadku gdy z prawa Unii wynika konieczność nałożenia na rolników nowych wymogów, wsparcie na inwestycje mające na celu spełnienie tych wymogów może być przyznawane przez okres nie dłuższy niż 36 miesięcy, licząc od dnia, w którym stają się one obowiązkowe dla danego gospodarstwa. W przypadku młodych rolników, którzy po raz pierwszy rozpoczynają działalność w gospodarstwie rolnym w roli kierującego gospodarstwem, wsparcie na inwestycje podejmowane w celu spełnienia wymogów prawa Unii może zostać przyznane na okres nieprzekraczający 36 miesięcy od daty rozpoczęcia działalności lub do czasu zakończenia działań określonych w biznesplanie, o którym mowa w art. 75 ust. 3."; | 17) art. 73 ust. 5 otrzymuje brzmienie: "5. W przypadku gdy z prawa Unii wynika konieczność nałożenia na rolników nowych wymogów, wsparcie na inwestycje mające na celu spełnienie tych wymogów może być przyznawane przez okres nie dłuższy niż 36 miesięcy, licząc od dnia, w którym stają się one obowiązkowe dla danego gospodarstwa. W przypadku młodych rolników, którzy po raz pierwszy rozpoczynają działalność w gospodarstwie rolnym w roli kierującego gospodarstwem, wsparcie na inwestycje podejmowane w celu spełnienia wymogów prawa Unii może zostać przyznane na okres nieprzekraczający 36 miesięcy od daty rozpoczęcia działalności lub do czasu zakończenia działań określonych w biznesplanie, o którym mowa w art. 75 ust. 3. Nowych rolników, którzy po raz pierwszy rozpoczynają działalność rolniczą w roli kierującego gospodarstwem, powinny również obejmować te same zasady, jeżeli są oni aktywni zawodowo. "; |
Uzasadnienie
Należy udzielić wszelkiego możliwego wsparcia młodym i nowym rolnikom, aby zapewnić kontynuację działalności dynamicznego sektora rolnego.
Poprawka 8
powiązana z zaleceniem 1.13
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka EKES-u |
| 17a) w art. 74 skreśla się ust. 4, 6 i 7; |
Uzasadnienie
Wsparcie dla nawadniania nie może zostać przyznane, jeśli stan jednolitej części wód został uznany w odnośnym planie gospodarowania wodami w dorzeczu za mniej niż dobry ze względu na ilość wody. Niemniej, klasyfikacja ta jest nieprzejrzysta i nierówna między krajami/regionami.
Poprawka 9
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka EKES-u |
| 19) art. 76 ust. 5 akapit pierwszy otrzymuje brzmienie: "Państwa członkowskie zapewniają, aby wsparcie było przyznawane wyłącznie na pokrycie strat, których wartość przekracza próg co najmniej 20 % średniej produkcji rocznej lub średniego rocznego dochodu rolnika z poprzednich trzech lat, lub średniej z trzech lat obliczonej na podstawie pięciu wcześniejszych lat, z wyłączeniem wartości najwyższej najniższej. Sektorowe narzędzia zarządzania ryzykiem dotyczącym produkcji pozwalają obliczać straty na poziomie gospodarstwa, na poziomie działalności gospodarstwa w odnośnym sektorze albo w odniesieniu do konkretnego ubezpieczonego obszaru. W przypadku upraw trwałych oraz w innych uzasadnionych przypadkach, w których metody obliczania, o których mowa w akapicie pierwszym, nie są odpowiednie, państwa członkowskie mogą ocenić straty na podstawie średniej rocznej produkcji lub dochodu rolnika w okresie nieprzekraczającym ośmiu lat, z wyłączeniem wartości najwyższej i najniższej. [...]"; | 19) art. 76 ust. 5 akapit pierwszy otrzymuje brzmienie: "Państwa członkowskie zapewniają, aby wsparcie było przyznawane wyłącznie na pokrycie strat, których wartość przekracza próg co najmniej 20 % średniej produkcji rocznej lub średniego rocznego dochodu rolnika z poprzednich trzech lat, lub średniej z trzech lat obliczonej na podstawie pięciu wcześniejszych lat, z wyłączeniem wartości najwyższej i najniższej. Sektorowe narzędzia zarządzania ryzykiem dotyczącym produkcji pozwalają obliczać straty na poziomie gospodarstwa, na poziomie działalności gospodarstwa w odnośnym sektorze albo w odniesieniu do konkretnego ubezpieczonego obszaru. W przypadku upraw trwałych, gruntów ornych oraz w innych uzasadnionych przypadkach, w których metody obliczania, o których mowa w akapicie pierwszym, nie są odpowiednie, państwa członkowskie mogą ocenić straty na podstawie średniej rocznej produkcji lub dochodu rolnika w okresie nieprzekraczającym ośmiu lat, z wyłączeniem dwóch najniższych wartości. [...]"; |
Uzasadnienie
Zwiększenie efektywności ubezpieczenia zbiorów i umożliwienie lepszego przystosowania się do zmiany klimatu, która prowadzi do większej zmienności plonów we wszystkich uprawach.
Poprawka 10
powiązana z zaleceniem 1.9
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka EKES-u |
| 20) w tytule III rozdział IV sekcja 1 dodaje się artykuł w brzmieniu: "Artykuł 78a Płatności kryzysowe dla rolników w następstwie klęsk żywiołowych, niekorzystnych zjawisk klimatycznych lub katastrof w ramach rozwoju obszarów wiejskich | 20) w tytule III rozdział IV sekcja 1 dodaje się artykuł w brzmieniu: "Artykuł 78a Płatności kryzysowe dla rolników w następstwie klęsk żywiołowych, niekorzystnych zjawisk klimatycznych lub katastrof w ramach rozwoju obszarów wiejskich |
| 1. [...] | 1. [...] |
| 4. Państwa członkowskie ustanawiają mające zastosowanie stawki wsparcia, aby zrekompensować straty w produkcji. Stawki te są wyższe w przypadku rolników objętych systemem ubezpieczeń lub innym narzędziem zarządzania ryzykiem. Dopuszcza się stosowanie wskaźników do obliczania strat w produkcji. | 4. Państwa członkowskie ustanawiają mające zastosowanie stawki wsparcia, aby zrekompensować straty w produkcji. Stawki te są wyższe w przypadku rolników objętych systemem ubezpieczeń lub innym narzędziem zarządzania ryzykiem. Dopuszcza się stosowanie wskaźników do obliczania strat w produkcji. Rolnicy, którzy z powodu nieprzewidzianych okoliczności nie są w stanie uczestniczyć w systemie narzędzi zarządzania ryzykiem, nie powinni być dyskryminowani poprzez otrzymanie niższej stawki płatności wyrównawczych - rolnicy muszą posiadać rozsądne dochody, aby mogli kontynuować działalność. |
| 5. [...]"; | 5. [...]"; |
Uzasadnienie
Zapewnienie równości i równowagi w płatnościach wyrównawczych w sytuacjach kryzysowych oraz dopilnowanie, aby rolnicy mogli nadal prowadzić działalność gospodarczą.
Poprawka 11
powiązana z zaleceniem 1.10
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka EKES-u |
| 26) w tytule IV dodaje się artykuł w brzmieniu: "Artykuł 96a Maksymalne przydziały finansowe na płatności kryzysowe dla rolników w następstwie klęsk żywiołowych, niekorzystnych zjawisk klimatycznych lub katastrof 1. [...] 2. [...]"; | 26) w tytule IV dodaje się artykuł w brzmieniu: "Artykuł 96a Maksymalne przydziały finansowe na płatności kryzysowe dla rolników w następstwie klęsk żywiołowych, niekorzystnych zjawisk klimatycznych lub katastrof 1. [...] 2. [...] 3. W wyjątkowych okolicznościach, gdy skala klęski żywiołowej, niekorzystnego zjawiska klimatycznego lub innego rodzaju katastrofy jest tak duża, że fundusze dostępne na mocy załącznika XV, tabele 1 i 2, są niewystarczające do zapewnienia rolnikom rozsądnej rekompensaty, Komisja we współpracy z państwem członkowskim musi zapewnić dodatkowe finansowanie w sytuacjach nadzwyczajnych. Płatności kryzysowe nie mogą zmniejszać środków przydzielonych na podstawowe wsparcie dochodów".; |
Uzasadnienie
Potrzebne będą specjalne płatności wyrównawcze, jeśli w przypadku wyjątkowego kryzysu istniejące fundusze okażą się niewystarczające, aby umożliwić rolnikom przetrwanie.
Poprawka 12
powiązana z zaleceniem 1.3
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka EKES-u |
| 26a) w art. 107 ust. 1 dodaje się literę w brzmieniu: "i) szczegółowy plan zmniejszenia obciążeń administracyjnych związanych z ubieganiem się o płatności poprzez skrócenie formularzy wniosków, powszechne stosowanie wstępnie wypełnionych formularzy i wykorzystanie najaktualniejszych technologii cyfrowych do uzyskania dostępu do odpowiednich danych".; |
Uzasadnienie
Uproszczenie WPR musi zmniejszyć obciążenie administracyjne poprzez zmianę procesu składania wniosków.
Poprawka 13
powiązana z zaleceniem 1.2
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka EKES-u |
| 27a) w art. 114 dodaje się ustęp w brzmieniu: "Cyfryzacja może być środkiem upraszczającym, ale jej wprowadzenie może również stanowić obciążenie i koszt dla niektórych rolników nieposiadających odpowiednich umiejętności w starzejącej się społeczności. Państwa członkowskie muszą aktywnie wspierać szkolenie rolników w zakresie umiejętności cyfrowych, dzielenie się wiedzą, bardziej ogólne szkolenia i komunikację. W razie potrzeby trzeba zapewnić wsparcie finansowe. Należy udostępnić specjalną infolinię, aby pomóc rolnikom w rozwiązywaniu problemów związanych z obciążeniem administracyjnym. Należy dołożyć wszelkich starań, aby wyeliminować konieczność zatrudniania przez rolników prywatnych konsultantów do wypełniania formularzy wniosków."; |
Uzasadnienie
Szersze stosowanie cyfryzacji jest nie do uniknięcia, a rolnicy potrzebują szkoleń i podnoszenia kwalifikacji, aby sobie z tym poradzić. Ten nowy system musi być przyjazny dla rolników, łatwy do zrozumienia i prosty w funkcjonowaniu; musi również ograniczać potrzebę zatrudniania prywatnych konsultantów.
Poprawka 14
powiązana z zaleceniem 1.1
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka EKES-u |
| 4) w tytule II dodaje się rozdział w brzmieniu: "Rozdział III Zarządzanie danymi i interoperacyjnością w ramach WPR | 4) w tytule II dodaje się rozdział w brzmieniu: "Rozdział III Zarządzanie danymi i interoperacyjnością w ramach WPR |
| Artykuł 13a | Artykuł 13a |
| Organ odpowiedzialny za zarządzanie danymi w ramach WPR | Organ odpowiedzialny za zarządzanie danymi w ramach WPR |
| 1. [...] | 1. [...] |
| 3. Plan działania zawiera w szczególności następujące elementy: | 3. Plan działania zawiera w szczególności następujące elementy: |
| a) [...] | a) [...] |
| c) określenie możliwych synergii z innymi unijnymi i krajowymi inicjatywami w zakresie interoperacyjności. | c) określenie możliwych synergii z innymi unijnymi i krajowymi inicjatywami w zakresie interoperacyjności. |
| Państwa członkowskie muszą przygotować specjalny plan rozwoju cyfryzacji oraz dalszego usprawnienia i standaryzacji procedur opartych na ZSZiK, aby poprawić przyjazność dla użytkowników, interoperacyjność i usługi dla rolników. | |
| W miarę możliwości przy ocenie potrzeb i projektowaniu środków państwa członkowskie kierują się zasadą gromadzenia danych tylko raz i ich ponownego wykorzystywania. | W miarę możliwości przy ocenie potrzeb i projektowaniu środków państwa członkowskie kierują się zasadą gromadzenia danych tylko raz i ich ponownego wykorzystywania. |
| 4. [...]"; | 4. [...]"; |
Uzasadnienie
Zmniejszenie obciążeń administracyjnych oraz sprawienie, by system stał się bardziej przyjazny dla użytkownika oraz łatwiejszy do zrozumienia i obsługi.
Poprawka 15
powiązana z zaleceniem 1.8
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka EKES-u |
| 13a) art. 59 ust. 6 otrzymuje brzmienie: "6. W swoich systemach zarządzania i kontroli państwa członkowskie mogą przewidzieć możliwość korekty wniosków o przyznanie pomocy i wniosków o płatność po ich złożeniu bez wpływu na prawo do otrzymania pomocy, pod warunkiem że elementy lub pominięcia, które mają zostać poprawione, zostały popełnione w dobrej wierze - i uznane za takie przez właściwy organ - oraz pod warunkiem że korekta zostanie dokonana zanim wnioskodawcę poinformowano o wytypowaniu go do kontroli na miejscu i zanim właściwy organ podjął decyzję w sprawie danego wniosku. Wnioskodawcy, którzy dopuścili się oczywistego pominięcia lub oczywistego błędu, powinni zostać o tym powiadomieni, tak aby można tyło dokonać korekty bez ponoszenia kary."; |
Uzasadnienie
Uczynienie systemu bardziej przyjaznym dla rolników, z uwzględnieniem uzależnienia rolników od płatności UE.
Poprawka 16
powiązana z zaleceniem 1.7
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka EKES-u |
| 14) w art. 60 ust. 1 dodaje się akapit w brzmieniu: "W przypadku gdy beneficjent został wybrany do kontroli na miejscu dotyczącej wniosku o przyznanie pomocy, wniosku o płatność lub warunkowości zgodnie z art. 83, państwa członkowskie, w miarę możliwości i z uwzględnieniem powiązanego ryzyka, nie wybierają tego beneficjenta do kolejnej kontroli ani próby kontrolnej za ten rok, z wyjątkiem sytuacji, gdy okoliczności wymagają przeprowadzenia drugiej kontroli w celu zapewnienia skutecznej ochrony interesów finansowych Unii. Przepis ten nie zmniejsza poziomu kontroli."; | 14) w art. 60 ust. 1 dodaje się akapit w brzmieniu: "W przypadku gdy beneficjent został wybrany do kontroli na miejscu dotyczącej wniosku o przyznanie pomocy, wniosku o płatność lub warunkowości zgodnie z art. 83, państwa członkowskie, w miarę możliwości i z uwzględnieniem powiązanego ryzyka, nie wybierają tego beneficjenta do kolejnej kontroli ani próby kontrolnej za ten rok, z wyjątkiem sytuacji, gdy okoliczności wymagają przeprowadzenia drugiej kontroli w celu zapewnienia skutecznej ochrony interesów finansowych Unii. Przepis ten nie zmniejsza poziomu kontroli. Szersze wykorzystanie nowoczesnych technologii powinno znacznie zmniejszyć liczbę kontroli na miejscu. Należy dołożyć wszelkich starań, aby ograniczyć liczbę kontroli na miejscu przy jednoczesnej ochronie interesów finansowych Unii. "; |
Uzasadnienie
Zmniejszenie obciążeń administracyjnych dla rolników i organów państw członkowskich.
Bruksela, dnia 18 września 2025 r.
| Identyfikator: | Dz.U.UE.C.2026.38 |
| Rodzaj: | opinia |
| Tytuł: | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego - Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) 2021/2115 w odniesieniu do systemu warunkowości, rodzajów interwencji w formie płatności bezpośrednich, rodzajów interwencji w niektórych sektorach oraz rozwoju obszarów wiejskich i rocznych sprawozdań z realizacji celów, a także rozporządzenie (UE) 2021/2116 w odniesieniu do zarządzania danymi i interoperacyjnością, zawieszenia płatności, rocznego rozliczenia z realizacji celów oraz kontroli i kar (COM(2025) 236 final - 2025/0236 COD) |
| Data aktu: | 2026-01-16 |
| Data ogłoszenia: | 2026-01-16 |