Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego - Komunikat Komisji Europejskiej do Parlamentu Europejskiego, Rady Europejskiej, Rady, Europejskiego Banku Centralnego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów - Zwiększenie zdolności unijnego sektora emerytur dodatkowych w celu poprawy dochodów emerytalnych i dostarczenia długoterminowego kapitału gospodarce UE (COM(2025) 839 final) - Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) 2019/1238 w sprawie ogólnoeuropejskiego indywidualnego produktu emerytalnego (OIPE) (COM(2025) 840 final - 2025/0363 (COD)) - Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywy (UE) 2016/2341 i 2016/97 w odniesieniu do wzmocnienia ram pracowniczych programów emerytalnych (COM(2025) 842 final - 2025/0362 (COD))
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-SpołecznegoKomunikat Komisji Europejskiej do Parlamentu Europejskiego, Rady Europejskiej, Rady, Europejskiego Banku Centralnego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów Zwiększenie zdolności unijnego sektora emerytur dodatkowych w celu poprawy dochodów emerytalnych i dostarczenia długoterminowego kapitału gospodarce UE" (COM(2025) 839 final) Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) 2019/1238 w sprawie ogólnoeuropejskiego indywidualnego produktu emerytalnego (OIPE) COM(2025) 840 final - 2025/0363 (COD)) niosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywy (UE) 2016/2341 i 2016/97 w odniesieniu do wzmocnienia ram pracowniczych programów emerytalnych COM(2025) 842 final - 2025/0362 (COD))
Sprawozdawczyni:
María del Carmen BARRERA CHAMORRO
| Procedura ustawodawcza | EU Law Tracker 2025/0363(COD) |
| Wniosek o konsultację | Parlament Europejski, 4.12.2025 i 12.12.2025 Rada Unii Europejskiej, 17.2.2026 i 22.4.2026 Komisja Europejska, 14.1.2026 |
| Podstawa prawna | Art. 114 ust. 1 i art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Dokumenty Komisji Europejskiej | COM(2025) 839 final COM(2025) 840 final COM(2025) 842 final Legislacyjny rozkład jazdy - streszczenie wniosku |
| Odpowiednie cele zrównoważonego rozwoju | Cel 5 - Osiągnąć równość płci oraz wzmocnić pozycję kobiet i dziewcząt Cel 8 - Promować stabilny, zrównoważony i inkluzywny wzrost gospodarczy, pełne i produktywne zatrudnienie oraz godną pracę dla wszystkich ludzi Cel 10 - Zmniejszyć nierówności w krajach i między krajami |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej |
| Data przyjęcia przez sekcję | 8.4.2026 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 30.4.2026 |
| Sesja plenarna nr | 605 |
| Wynik głosowania (za/przeciw/wstrzymało się) | 211/2/5 |
1. ZALECENIA
EUROPEJSKI KOMITET EKONOMICZNO-SPOŁECZNY (EKES)
1.1. Zaleca, by celem pakietu legislacyjnego było zagwarantowanie obywatelkom i obywatelom w całej Unii Europejskiej możliwości przejścia na emeryturę z godnością, poczuciem bezpieczeństwa i odpowiednim dochodem, gdyż zdaje sobie sprawę, że jest to centralny element unijnej agendy społecznej i gospodarczej. Zaleca zarazem przyjęcie całościowego podejścia na odpowiednim szczeblu - krajowym lub europejskim - w celu poprawy rynków pracy oraz przyjęcie aktywnej polityki wzmacniającej publiczne systemy emerytalne. Jednocześnie trzeba mieć na uwadze obecną presję fiskalną i demograficzną oraz słabą konkurencyjność, a także udoskonalić systemy emerytur dodatkowych. Dostrzega co prawda, że wspólne działania podejmowane w ramach systemu wielu filarów korzystnie wpływają na stopę zastąpienia dochodów netto przez świadczenie emerytalne, lecz uważa, że emerytury dodatkowe nie powinny służyć za bezpośrednie lub pośrednie usprawiedliwienie dla osłabiania emerytur publicznych, zwłaszcza pod względem adekwatności świadczeń emerytalnych.
1.2. Zaleca, aby rozwijanie emerytur dodatkowych szło w parze ze skutecznymi środkami gwarantującymi utrzymanie oraz wzmocnienie publicznych systemów emerytalnych. Wymaga to również odpowiednich środków na rzecz partycypacyjnego zarządzania, które sprzyjają udziałowi partnerów społecznych za pośrednictwem rokowań zbiorowych oraz dialogu społecznego, zawsze przy zachowaniu swobody partnerów społecznych w zakresie negocjowania i opracowywania planów emerytalnych, z poszanowaniem różnorodności systemów w UE.
1.3. Zaleca, by zmiany do dyrektywy w sprawie instytucji pracowniczych programów emerytalnych (IORP) oraz do rozporządzenia w sprawie ogólnoeuropejskiego indywidualnego produktu emerytalnego (OIPE) były w pełni zgodne z kompetencjami krajowymi, istniejącymi umowami między partnerami społecznymi oraz modelami emerytalnymi ustanowionymi przez państwa członkowskie. Należy przy tym utrzymać przepisy wraz z zasadą elastyczności, która na pierwszym miejscu stawia zdolność przystosowania się do znacznych różnic między systemami krajowymi, oraz zadbać o to, by państwa członkowskie potrafiły utrzymać i dalej rozwijać prawidłowo funkcjonujące systemy.
1.4. Zaleca większe ujednolicenie i większą jasność prawa we wniosku dotyczącym zmiany dyrektywy (UE) 2016/2341 (1). Celem jest ograniczenie fragmentacji, zwiększenie porównywalności i przejrzystości oraz zapewnienie zaufania uczestników. Proponowane środki mogłyby obejmować między innymi wspólne wskaźniki do pomiaru stosunku wartości do ceny oraz ustalenie minimalnego poziomu marginesów wypłacalności. W każdym razie zalecane środki nie powinny powodować nadmiernego obciążenia administracyjnego dla podmiotów wypłacających emerytury ani negatywnie wpływać na zwroty z inwestycji, a w konsekwencji na poziom emerytur pracowników. Zaleca również wezwanie państw członkowskich do oceny praktyk dekumulacji i ich skutków dla obywatelek i obywateli. Rekomenduje także oszacowanie okresów niepełnego finansowania funduszu emerytalnego poprzez rozróżnienie na czynniki cykliczne i strukturalne, by zapobiec przyszłemu negatywnemu wpływowi na emerytury obecnych członków.
1.5. Zaleca wprowadzenie dodatkowych zmian do rozporządzenia w sprawie OIPE w celu rozszerzenia gwarancji ochrony uczestników. Należy między innymi zadbać o to, by z OIPE, w tym z podstawowego OIPE, korzystano domyślnie po uzyskaniu porady, by oszczędzający miał dostęp do poradnika zawierającego informacje i symulacje dotyczące kapitału końcowego i kosztów, by lepiej określono i rozwinięto działanie EIOPA w sytuacji ryzyka dla oszczędzającego oraz by zwiększono minimalny udział wymagany do zezwolenia na przeniesienie transgraniczne OIPE.
1.6. Zaleca, aby wniosek dotyczący dyrektywy zawierał wymóg rozważenia przez państwa członkowskie w stosownych przypadkach przyjęcia konkretnych środków w celu osiągnięcia lepszej równowagi płci i stopniowego zmniejszania luki emerytalnej między kobietami a mężczyznami, która jest szczególnie widoczna w systemach prywatnych. Te środki powinny zostać uzgodnione z partnerami społecznymi w drodze dialogu społecznego. Uprawnienia emerytalno-rentowe odzwierciedlają nierówność pod względem ścieżek kariery i wynagrodzeń, która występuje między kobietami a mężczyznami. Chociaż publiczne systemy emerytalne mogą korygować tę nierównowagę poprzez redystrybucję, w prywatnych systemach emerytalnych występuje bardzo duże zróżnicowanie emerytur ze względu na płeć, które sięga aż 40 %.
1.7. Zgadza się z założeniem przyjętym w pakiecie legislacyjnym, że prywatne programy emerytalne muszą zostać dostosowane do celów unii oszczędności i inwestycji, by sprzyjać większej dynamice europejskich rynków kapitałowych z myślą o bardziej konkurencyjnej gospodarce. Zaleca przedsięwzięcie środków zwiększających zaufanie obywatelek i obywateli do prywatnych systemów emerytalnych, tak by darzyli je takim samym zaufaniem jak publiczne systemy emerytalne. Jest to konieczne do realizacji celów i przezwyciężenia obecnej sytuacji. Należy umożliwić zwiększenie zwrotu z inwestycji leżących u podstaw oszczędności emerytalnych bez podważania wiarygodności tych oszczędności.
1.8. Rekomenduje, aby OIPE pozostały indywidualnymi produktami i tym samym, by nie dopuszczono możliwości ich zbiorowego wykupu. Ostrzega również, że wprowadzenie OIPE w miejscu pracy może stać w sprzeczności z planami, które zostały wynegocjowane zbiorowo. Niezbędne jest zachowanie i wzmocnienie specyfiki instytucji pracowniczych programów emerytalnych (IORP), które zarządzają aktywami zbiorowymi wpisanymi w ramy wynegocjowane z partnerami społecznymi w drodze dialogu społecznego oraz rokowań zbiorowych oraz które są regulowane przepisami dotyczącymi IORP.
1.9. Wzywa współprawodawców do rozważenia przeformułowania zasady ostrożności zawartej w art. 19 dyrektywy w sprawie IORP, ponieważ proponowane brzmienie może zagrażać bezpieczeństwu wypłacania emerytur. Tekst dyrektywy musi zapewniać odpowiednią równowagę między ryzykiem inwestycyjnym a gwarancją wpłaty składek na programy emerytalne.
1.10. Zaleca, aby wspomniane w zaleceniach Komisji automatyczne uczestnictwo w programie było w stosownych przypadkach wynikiem pogłębionego dialogu społecznego i rokowań zbiorowych i by tym samym stworzono warunki umożliwiające partnerom społecznym w państwach członkowskich korzystanie z odpowiednich narzędzi podejmowania decyzji o rozpowszechnieniu automatycznego przydziału pracowników do pracowniczych programów emerytalnych, zachowując przy tym zawsze swobodę partnerów społecznych w zakresie negocjowania i opracowywania planów emerytalnych. Partnerzy społeczni powinni w pełni uczestniczyć w opracowywaniu tych wariantów. Potrzebny jest szeroki konsensus społeczny, aby zapewnić legitymację i długoterminową stabilność tych systemów.
1.11. Zaleca powołanie komitetu monitorującego europejskie środki w zakresie emerytur z udziałem państw członkowskich, partnerów społecznych, organizacji społeczeństwa obywatelskiego oraz właściwych władz, by móc skutecznie i czujnie monitorować ewolucję wdrożonych środków oraz ich wpływ na podstawowy cel, którym jest zwiększenie dochodów emerytek i emerytów w Europie, a także złagodzenie ujemnego wpływu wspomnianych środków na nierówności i ubóstwo oraz zapobieganie temu wpływowi. Przyszłe zmiany regulacyjne lub wnioski Komisji powinny uwzględniać prace komitetu monitorującego, który powinien również składać sprawozdania Radzie i na potrzeby europejskiego semestru. Komisja Europejska powinna przekazywać informacje oraz oceny skutków komitetowi monitorującemu, aby mógł analizować wpływ rozszerzenia systemów emerytur dodatkowych na kluczowe wskaźniki społeczne dotyczące nierówności oraz ubóstwa. Powinna również przeprowadzić specjalną ocenę w celu rozważenia możliwego pośredniego wpływu każdego zabezpieczenia emerytalnego na wszystkie inne programy.
1.12. Zaleca, aby wdrażanie programów prywatnych szło w parze ze specjalnymi środkami z zakresu polityki społecznej w celu złagodzenia ewentualnego wpływu segregacji przewidzianego w tekście zalecenia, zgodnie z którym tablice wskaźników emerytalnych powinny obejmować wpływ wzrostu dodatkowych emerytur na adekwatność, stabilność oraz na zmniejszanie ryzyka ubóstwa i nierówności.
1.13. Zaleca, by zakończono prace nad koordynacją cyfryzacji europejskich systemów zabezpieczenia społecznego, gdyż jest to konieczne do realizacji jakichkolwiek propozycji emerytalnych oraz do zagwarantowania możliwości przenoszenia uprawnień emerytalnych i swobodnego przepływu w Europie - celów, które zostały wyznaczone również we wniosku dotyczącym dyrektywy.
1.14. Podkreśla wagę podnoszenia świadomości na temat indywidualnych perspektyw emerytalnych oraz potrzebę edukacji finansowej przez całe dorosłe życie. W tym celu należy posługiwać się łatwymi do użycia narzędziami monitorowania, takimi jak narzędzia istniejące już w szeregu państw członkowskich, w tym - w fazie dekumulacji - renty rodzinne dla członkiń i członków gospodarstwa domowego. Zwraca uwagę, że należy zapewnić łatwy dostęp do wytycznych i doradztwa w sytuacji, gdy konieczne jest podjęcie indywidualnych decyzji.
2. NOTY WYJAŚNIAJĄCE
2.1. Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywy (UE) 2016/2341 i 2016/97 (2) w odniesieniu do wzmocnienia ram pracowniczych programów emerytalnych (3) oraz zawierający trzydzieści zmian wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) 2019/1238 (4) w sprawie ogólnoeuropejskiego indywidualnego produktu emerytalnego (OIPE) (5) należą do szerszego pakietu, który obejmuje oprócz nich zalecenie. W omawianym pakiecie legislacyjnym brakuje oceny skutków dotychczas obowiązujących przepisów jako punktu wyjścia do uzasadnienia planowanych zmian, co osłabia i ogranicza skuteczność wniosku.
2.2. Co najważniejsze, w art. 47 ust. 4 i 5 wniosku dotyczącego rozporządzenia (6) Komisja Europejska umożliwia państwom członkowskim uwzględnienie po raz pierwszy w ich krajowych systemach emerytalnych automatycznego uczestnictwa pracowników w programach OIPE w miejscu pracy. Ta zmiana regulacyjna opiera się na motywach 25, 26 i 27 zalecenia Komisji Europejskiej w sprawie systemów monitorowania uprawnień emerytalnych, tablic wskaźników emerytalnych i automatycznego uczestnictwa w programie (7). W zaleceniu stwierdza się, że "automatyczne uczestnictwo w programie oznacza, że osoby fizyczne są automatycznie zapisywane do dodatkowego programu emerytalnego", co umożliwia udział we wszystkich systemach emerytur dodatkowych.
2.3. Jest to istotna zmiana paradygmatu, gdyż następuje przejście od systemów dobrowolnych do modelu, w którym uczestnictwo staje się normą. Ponadto automatyczne uczestnictwo w programie nie powinno być szkodliwe dla pracowniczych systemów emerytalnych, w których zarządzanie leży w gestii partnerów społecznych w drodze dialogu społecznego i rokowań zbiorowych.
2.4. Niniejsza opinia opiera się na założeniu, że powodzenie dodatkowych pracowniczych i indywidualnych programów emerytalnych wymaga wyjścia poza propozycje Komisji Europejskiej i przyjęcia bardziej całościowego podejścia - nie tylko dyrektywy w sprawie IORP i rozporządzenia minimalnego w sprawie OIPE, mających przede wszystkim na celu mobilizację oszczędności na długoterminowych rynkach kapitałowych, które powinny oferować lepsze wyniki, przy jednoczesnym wspieraniu inwestycji produkcyjnych i projektów infrastrukturalnych. Te z kolei mają zwiększać konkurencyjność i wydajność gospodarki UE, co ma kluczowe znaczenie dla utrzymania modelu społecznego UE. Należy wzmocnić instytucje pracowniczych programów emerytalnych i rokowania zbiorowe za pomocą skutecznych środków, obejmujących nie tylko korzystne rozwiązania podatkowe. Konieczne jest przy tym zwiększanie zaufania obywateli i ich uczestnictwa w zarządzaniu tymi programami. Ponadto omawiana inicjatywa ustawodawcza powinna służyć wzmocnieniu modelu wzrostu gospodarczego opartego na całościowo pojętej zrównoważoności (gospodarczej, społecznej i środowiskowej).
Argumenty na poparcie zalecenia 1.4
2.5. Organy sprawujące nadzór powinny unikać nakładania się i dublowania obowiązków administracyjnych. W tym celu należy jasno określić uprawnienia tych organów. Umożliwia to również zwiększenie zaufania do systemu i zagwarantowanie pewności prawa dostawcom, uczestnikom i beneficjentom. Dlatego EKES uważa, że niezbędne jest wyjaśnienie, że państwa członkowskie powinny zachować główne kompetencje (zob. poprawka 12).
2.6. Wniosek Komisji przewiduje, że aby przeniesienie transgraniczne programu mogło zostać zatwierdzone, minimalny próg uczestnictwa zainteresowanych uczestników i beneficjentów programu nie może przekraczać 25 %. Ten odsetek został wybrany na zasadzie uznaniowej i jest bardzo niski. Aby zapewnić większą legitymizację decyzji oraz ochronić uczestników i beneficjentów przed skutkami takiego przeniesienia, w poprawce 13 proponuje się podwyższenie tego progu uczestnictwa do co najmniej 50 %, zwłaszcza biorąc pod uwagę to, że ramy regulacyjne opierają się na dyrektywie, której ograniczenia wyjaśniono powyżej. Ponadto w celu zwiększenia gwarancji proponuje się, by zapewniono uczestnikom indywidualne konsultacje oraz by nadzór nad tym procesem sprawował właściwy organ krajowy.
2.7. Maksymalny okres niepełnego finansowania programu musi zostać skorygowany w terminie niedłuższym niż 10 lat. Ten termin nie opiera się na wcześniejszych ocenach skutków ani na dowodach. Z myślą o ochronie uczestników i zwiększeniu ich zaufania trzeba zadbać o to, by niepełne finansowanie w długim okresie nie narażało na szwank przyszłych korzyści obecnych uczestników. Dlatego poprawka 14 zawiera przepisy ochronne, zgodnie z którymi właściwe organy krajowe powinny dokonać rozróżnienia między czynnikami koniunkturalnymi i strukturalnymi oraz ocenić optymalną liczbę lat dla każdego przypadku.
2.8. Aby zwiększyć jasność przepisów dotyczących preferencji w zakresie zrównoważonego rozwoju określonych w art. 19 ust. 1 lit. c), EKES proponuje w poprawce 16 zapewnienie przejrzystości informacji przekazywanych uczestnikom i beneficjentom. Stwierdza ponadto, że w tym względzie należy przestrzegać przepisów, które zostaną ustanowione przez Komisję Europejską. Celem jest zapewnienie przejrzystości, weryfikowalności i zaufania.
2.9. Zważywszy na poziom edukacji finansowej wielu europejskich obywatelek i obywateli oraz dążenie do zapewnienia wszystkim uczestnikom i beneficjentom jasnych i zrozumiałych informacji, należy zadbać o to, by uczestnicy i beneficjenci otrzymywali odpowiednie i czytelne informacje. W związku z tym w poprawce 17 EKES wzywa państwa członkowskie do dopilnowania, by dostawcy przekazywali specjalistyczne informacje wraz z klarownymi i opatrzonymi infografiką streszczeniami w przystępnym języku. Ponadto stwierdza, że aby ułatwić zrozumienie informacji, dostawcy powinni udostępniać podstawowe materiały mające na celu edukację finansową. Poprawka 19 zmierza w tym samym kierunku. Aby zapewnić adekwatność tych materiałów, konieczne jest ich przetestowanie przez uczestników. Aby udostępnienie tych materiałów nie pociągało za sobą wzrostu kosztów, co jest bardzo istotną kwestią, ich sporządzaniem i aktualizacją powinny zajmować się Europejski Urząd Nadzoru Ubezpieczeń i Pracowniczych Programów Emerytalnych (EIOPA) oraz właściwe organy krajowe.
2.10. Istnieje obecnie bardzo wiele możliwości dekumulacji przekazanych środków - część z tych wariantów jest jednak trudna do zrozumienia. Wniosek Komisji uwzględnia potrzebę wystarczającej elastyczności i liczby wariantów, lecz wielość wariantów może stanowić dla uczestników utrudnienie. Dlatego w poprawce 18 EKES zaleca skierowanie do państw członkowskich apelu o ocenę praktyk dekumulacji oraz ich wpływu na obywatelki i obywateli, a także ewentualnie - o ułatwienie dostępu do tych wariantów.
2.11. Chociaż EKES uznaje intencje leżące u podstaw proponowanych zmian do dyrektywy (UE) 2016/2341 mających na celu zwiększenie przejrzystości i porównywalności, wyraża zastrzeżenia co do większej harmonizacji i normalizacji przepisów.
Argumenty na poparcie zalecenia 1.5
2.12. Aby uniknąć nakładania się i dublowania procedur administracyjnych, zwiększyć jasność co do kompetencji i przejrzystości oraz nie dopuścić do fragmentacji regulacyjnej, w poprawkach 7 i 8 wyjaśniono, że poważne obawy co do właściwego stosunku kosztów i zysków będą uzasadnione nieprzestrzeganiem zbioru wspólnych wskaźników jakości i ochrony oraz ochrony oszczędzających. Dodano również, że ocena wyników inwestycyjnych będzie opierać się na wspólnych ujednoliconych wskaźnikach, w tym na wyszczególnieniu minimalnych wskaźników.
2.13. Ponieważ w trosce o niższe koszty postanowiono, że podstawowy OIPE nie musi obejmować doradztwa, w poprawce 9 zobowiązano EIOPA i właściwe organy krajowe do opracowania materiałów dydaktycznych wyjaśniających szereg kluczowych pojęć oraz zawierających symulacje kapitału końcowego i kosztów. Dodatkowo stwierdzono, że gromadzone będą informacje na temat wieku, horyzontu czasowego emerytury oraz tolerancji ryzyka oszczędzającego.
2.14. Wniosek Komisji stanowi, że w myśl zasady "ostrożnego inwestora" dostawcy OIPE uwzględniają potencjalny długoterminowy wpływ swoich decyzji inwestycyjnych na czynniki środowiskowe, społeczne i związane z zarządzaniem. W poprawce 10 EKES dodaje, że dostawcy uwzględniają czynniki środowiskowe, społeczne i z zakresu ładu korporacyjnego. Dbają zarazem o to, by te kryteria były spójne z innymi obowiązującymi przepisami i nie wiązały się z dodatkowymi obciążeniami administracyjnymi oraz by uwzględnienie tych czynników nie podważało celów wypłacalności i stabilności finansowej.
2.15. Co się tyczy systemu monitorowania uprawnień emerytalnych, poprawka 11 ma na celu stworzenie wspólnych, ustanowionych przez EIOPA zasad dotyczących przekazywanych danych. W trosce o proporcjonalność profile wdrażania powinny być rozłożone w czasie i dostosowane do wielkości dostawcy. Ponadto aby uniknąć nierówności między krajami, państwa członkowskie, które nie mają rozwiniętego systemu, przedkładają krajowy plan obejmujący europejskie wsparcie techniczne.
Argumenty na poparcie zalecenia 1.6
2.16. EKES zgadza się z wyrażonym przez Komisję Europejską w pakiecie legislacyjnym zamiarem utrzymania reguł Europejskiego filaru praw socjalnych, szczególnie zasady 15 dotyczącej świadczeń emerytalnych i rent, która gwarantuje odpowiedni dochód i równe szanse. W związku z tym pakietowi legislacyjnemu muszą towarzyszyć środki na rzecz krzewienia równości oraz zmniejszenia luki emerytalnej między kobietami a mężczyznami.
2.17. W Europie luka emerytalna między kobietami a mężczyznami w przypadku emerytur publicznych wynosi średnio 30-32 %, natomiast w przypadku emerytur prywatnych i dodatkowych różnica ta jest większa i wynosi 35-40 % (8). W krajach, które w największym stopniu rozwinęły filar prywatny, takich jak Niderlandy, zróżnicowanie emerytur prywatnych ze względu na płeć wynosi 40 % (9), czyli o 22 punkty procentowe więcej niż emerytur publicznych. Luka emerytalna na poziomie 40 % (10) występuje również w Hiszpanii, gdzie filar prywatny słabo się rozwija (jest nim objętych jedynie 2 % osób). Luka wynika z faktu, że kobiety często mają bardziej rozdrobnioną karierę zawodową, niższe płace i mniejszy dostęp do pracowniczych programów emerytalnych, co pogłębia nierówności w systemach prywatnych, jeżeli nie stosuje się środków naprawczych w zakresie adekwatności. O ile w systemach prywatnych utrzymują się luki (11), o tyle w systemach publicznych obserwuje się tendencję do zmniejszania zróżnicowania emerytur ze względu na płeć (12).
Argumenty na poparcie zalecenia 1.7
2.18. Chociaż głównym celem dodatkowych emerytur pozostaje zapewnienie odpowiedniego dochodu emerytalnego, w większości państw członkowskich ich potencjalny wkład w szerzej pojętą gospodarkę pozostaje niewykorzystany. W tym kontekście EKES podkreśla potrzebę podejścia politycznego, którego celem jest zarówno poprawa gotowości obywateli europejskich do utrzymania godnego poziomu życia w starszym wieku, jak i przyczynienie się do większej dynamiki rynków kapitałowych.
2.19. Przyczyniając się do szerszej i bardziej zróżnicowanej bazy inwestorów, dodatkowe emerytury mogą pomagać w uzupełnieniu tradycyjnego finansowania bankowego i wspierać rozwój głębszych i bardziej zintegrowanych rynków kapitałowych w całej UE, przy jednoczesnym poszanowaniu kompetencji krajowych i różnorodności systemów emerytalnych. Ponadto dodatkowe programy emerytalne mogłyby przyczynić się do rozwoju segmentów rynków kapitałowych, takich jak kapitał wysokiego ryzyka i inwestycje na niepublicznym rynku kapitałowym, które są istotne dla innowacji i zwiększania skali działalności europejskich przedsiębiorstw.
2.20. Dodatkowe emerytury mogłyby również przyczynić się do wzrostu gospodarczego, innowacji i finansowania europejskich priorytetów strategicznych. Wzmocnienie filarów 2 i 3 mogłoby nie tylko zwiększyć pulę kapitału dostępnego dla przedsiębiorstw o ugruntowanej pozycji i przedsiębiorstw innowacyjnych, lecz również przyczynić się do finansowania transformacji ekologicznej i technologicznej w UE. Ponadto rozszerzenie koszyka inwestycyjnego wykorzystywanego przez ukierunkowane na perspektywę długoterminową podmioty zarządzające funduszami emerytalnymi o większy udział kapitału podwyższonego ryzyka, złagodzonego dzięki dywersyfikacji i długim horyzontom inwestycyjnym, mogłoby poprawić stosunek kosztów do korzyści dla uczestników. W tym kontekście zasadnicze znaczenie ma zwiększenie zaufania publicznego do dodatkowych systemów emerytalnych. Przejrzyste zarządzanie oraz jasna komunikacja na temat zagrożeń i oczekiwanych wyników są podstawą do budowania zaufania i zachęcania do szerszego uczestnictwa.
Argumenty na poparcie zalecenia 1.8
2.21. Zbiorowe i indywidualne programy emerytalne mają odmienną specyfikę, która sprawia, że ich przydatność dla poszczególnych grup również się różni. Te pierwsze są specyficzne dla miejsc pracy, a ich ramy funkcjonowania wynikają z rokowań zbiorowych i dialogu społecznego, podczas gdy te drugie mają charakter prywatny.
2.22. Niektóre kraje Unii Europejskiej posiadają bardzo dobrze rozwinięte zbiorowe systemy emerytalne, które w dodatku ponoszą niższe koszty niż w przypadku programów indywidualnych (13).
2.23. Zastosowanie indywidualnych programów emerytalnych w miejscach pracy może mieć niezamierzone konsekwencje, a także stać w sprzeczności z istniejącymi prawami pracowniczymi i układami zbiorowymi, co rzutuje na zbiorowe programy emerytalne tam, gdzie funkcjonują one prawidłowo, oraz na obecnych członków, beneficjentów i potencjalnych przyszłych członków.
Argumenty na poparcie zalecenia 1.9
2.24. Potrzebne są normy dotyczące produktów, aby zapewnić ich stosowność obejmującą niskie koszty oraz adekwatny zwrot długoterminowy. W przeciwnym razie istnieje bowiem ryzyko zapisania konsumentów i pracowników do nieodpowiednich produktów. Może to mieć poważne konsekwencje gospodarcze i społeczne. Niezbędne są zatem wysokie normy jakości produktów.
2.25. Sektor publiczny ma oczywiście do odegrania pewną rolę, co leży w najlepszym interesie uczestników i beneficjentów. Polega ona nie tylko na ustanawianiu minimalnych norm, lecz również na działaniu jako domyślny dostawca lub przynajmniej - domyślny pomysłodawca produktów.
2.26. Uwzględnienie tych aspektów jest niezbędne, jeśli się chce spełnić cel dyrektywy, którym jest zwiększenie potencjału wzrostu oszczędności i skali, ponieważ wspomniane niedociągnięcia podważają zaufanie do produktów. U podstaw tej nieufności leżą doświadczenia z kryzysu finansowego z lat 2008-2012 (14), gdy wielu uczestników przekonało się, że w sytuacji kryzysowej brak gwarancji ze strony ich funduszu emerytalnego (15) powoduje dużą utratę praw emerytalnych.
Argumenty na poparcie zalecenia 1.10
2.27. Dane wskazują, że równolegle do rozwoju dodatkowych systemów emerytalnych następuje względne obniżenie emerytur publicznych z powodu zarówno określonego sposobu kształtowania polityki (przeniesienie odpowiedzialności na oszczędności prywatne), jak i presji fiskalnej. Wyzwaniem jest w tej sytuacji zagwarantowanie sprawiedliwości i niedopuszczenie do tego, by osoby niemające dostępu do dodatkowych programów emerytalnych zostały pozbawione ochrony. Potwierdza to Obserwatorium Europejskich Systemów Dodatkowego Zabezpieczenia Społecznego (16). Takie sprawozdania jak "Pensiones en transición" [Emerytury w okresie przejściowym] (17) i "Modelos de Pensiones Públicas" [Publiczne modele emerytalne] (18) pokazują, że rozwój prywatnych i pracowniczych programów emerytalnych szedł w parze z niższą stopą zastąpienia dochodów netto przez publiczne świadczenie emerytalne, co znaczy, że emerytura państwowa zastępowała niższy odsetek wynagrodzenia.
2.28. Nie można poprzeć zawartego we wniosku Komisji stwierdzenia, że "coraz częściej oczekuje się, że ludzie będą uzupełniać ustawowe emerytury oszczędnościami pracowniczymi lub osobistymi" (19), gdyż pracownice i pracownicy w Europie, a zwłaszcza osoby młode i słabsze grupy społeczne, mają mniejsze możliwości oszczędzania z powodu panującego w Europie kryzysu związanego z kosztami życia (20) i co za tym idzie - muszą polegać na publicznych systemach emerytalnych.
2.29. Zalecenia, które trudno byłoby przyjąć państwom członkowskim, mogą utrudniać realizację celu wytyczonego we wniosku dotyczącym dyrektywy, czyli lepszej koordynacji i współpracy między systemami emerytalnymi.
2.30. Niektóre kraje zapewniające silną ochronę konstytucyjną swobody umów i własności (Hiszpania, Francja, Austria, Portugalia i Czechy) (21) mogą uznać, że narzucenie uczestnictwa w programie bez wyraźnej zgody jest problematyczne, gdyż stanowi naruszenie praw podstawowych (22). Ponadto niektóre próby wdrożenia pewnej formy automatycznego uczestnictwa w programie zakończyły się w Europie fiaskiem.
2.31. Jeśli chodzi o wspomnianą we wniosku dotyczącym dyrektywy potrzebę poszerzenia europejskiej umowy społecznej, automatyczne uczestnictwo w programie na warunkach, których nie uzgodniono na poziomie zbiorowym, może ograniczać rozwój pracowniczych programów emerytalnych, stanowiących ważny element europejskiej umowy społecznej. Ponadto w nowym projekcie legislacyjnym partnerom społecznym trzeba zapewnić uczestnictwo oraz większą legitymizację.
Argumenty na poparcie zalecenia 1.11
2.32. Jeśli chodzi o plany realizacji oraz postanowienia w zakresie monitorowania, oceny i prezentacji sprawozdań, projekt legislacyjny nie zawiera konkretnych środków monitorowania i oceny. Należy zadbać o to, by te środki stanowiły minimalne zobowiązanie dla organów regulacyjnych i podmiotów, które muszą dokonać ocen.
2.33. Struktura zarządzania, która poprawiłaby porównywalność i zapewniłaby kompleksową wizję przepisów emerytalnych, może zwiększyć ogólne zaufanie do systemów emerytalnych. Zaufanie do systemów emerytalnych w całej UE jest stosunkowo niskie: średnia unijna wynosi 4,4 w skali od 0 (niski poziom) do 10 (wysoki poziom). Dla porównania zaufanie do systemów opieki zdrowotnej jest znacznie wyższe i wynosi 5,7. Istotne byłoby również rozważenie, w jaki sposób nadzorować ich skuteczność (23).
2.34. Należy ponadto podkreślić, że okazuje się, iż systemy oparte na autonomii partnerów społecznych i rokowaniach zbiorowych stale przynoszą dobre wyniki pod względem zasięgu, opłacalności i zwrotu z inwestycji. Te modele nie tylko chronią interesy uczestników, lecz również przynoszą znaczne korzyści społeczne. Systemy działające jako długoterminowi inwestorzy instytucjonalni kierują niezbędny kapitał na infrastrukturę i szybko rozwijające się przedsiębiorstwa i tym samym wnoszą istotny wkład w stabilność i wzrost szeroko pojętej europejskiej gospodarki i konkurencyjności.
2.35. Europejski Trybunał Obrachunkowy (ETO) zauważył w maju 2025 r., że EIOPA ma ograniczone możliwości (24) zapewnienia spójnych praktyk nadzorczych w całej UE ze względu na przepisy przewidujące minimalną harmonizację oraz niski poziom wykorzystania jego inicjatyw przez właściwe organy krajowe.
Argumenty na poparcie zalecenia 1.12
2.36. Pominięto środki na rzecz realizacji koncepcji zapobiegania ubóstwu na emeryturze - koncepcji, która została domyślnie ujęta we wniosku dotyczącym dyrektywy we wzmiance o odpowiednich dochodach, godnym poziomie życia i spójności społecznej (25). Prywatne systemy emerytalne oddzielają dochody w programie emerytalnym od składek pochodzących z pracy, co stwarza poważne ryzyko, że emerytura będzie niewystarczająca dla osób pozbawionych odpowiednich oszczędności z powodu niskiej płacy lub niewielkiej zdolności oszczędzania. Zwiększa to prawdopodobieństwo segregacji, gdy systemy prywatne rozwijają się bez skutecznych uregulowań społecznych.
2.37. Programy dodatkowe przynoszą korzyści głównie pracownikom o wysokich dochodach i stabilnej karierze zawodowej, a osoby posiadające niepewne lub nieciągłe zatrudnienie są z nich zazwyczaj wykluczone. Mogą również zwiększać fragmentację rynku pracy, ponieważ ze względu na powiązanie z zatrudnieniem pogłębiają różnice między sektorami i przedsiębiorstwami, przez co sprawiają, że dostęp do ochrony jest nierówny. W rezultacie rośnie ryzyko nierówności i ubóstwa. Emerytury dodatkowe nie powinny zatem zastępować ani osłabiać emerytur publicznych. Ich ekspansja bez środków na rzecz włączenia społecznego i regulacji może zwiększać nierówności społeczne i nierówności płci oraz ubóstwo (26). Na przykład w Zjednoczonym Królestwie, które jest wzorem prywatnego systemu automatycznego uczestnictwa, występuje rosnąca stopa ubóstwa, która wynosi obecnie około 22 %, oraz jeden z najwyższych wskaźników ubóstwa dzieci w Europie Zachodniej.
Argumenty na poparcie zalecenia 1.13
2.38. W zaleceniu dotyczącym nowych krajowych systemów monitorowania uprawnień emerytalnych oraz tablic wskaźników emerytalnych wezwano do rozwoju cyfryzacji oraz do koordynacji europejskich systemów zabezpieczenia społecznego i systemów emerytalnych, aby móc zagwarantować możliwość przenoszenia uprawnień i swobodnego przepływu w Europie. Wymaga ono również ustanowienia bezpiecznych i gwarantowanych systemów wykorzystywania danych prywatnych uczestników, które są zawarte na tych platformach i które w żadnym wypadku nie mogą służyć interesom podmiotów innych niż sami uczestnicy.
2.39. W związku z tym pojęcie edukacji emerytalnej powinno być kolejnym elementem edukacji finansowej.
Argumenty na poparcie zalecenia 1.14
Aby osiągnąć cel, którym jest dostarczanie jasnych i zrozumiałych informacji wszystkim uczestnikom i beneficjentom, w poprawce 18 EKES wzywa do dopilnowania, by dostawcy przekazywali specjalistyczne informacje wraz z klarownymi i opatrzonymi infografiką streszczeniami w przystępnym języku. Ponadto w celu ułatwienia zrozumienia informacji należy udostępniać podstawowe materiały mające na celu edukację finansową. Poprawka 20 zmierza w tym samym kierunku. Aby udostępnienie materiałów nie pociągało za sobą wzrostu kosztów, ich tworzeniem i aktualizacją mogą zajmować się EIOPA i właściwe organy krajowe.
3. PROPONOWANE ZMIANY DO WNIOSKU USTAWODAWCZEGO KOMISJI EUROPEJSKIEJ
Poprawka 1
powiązana z zaleceniem 1.1
COM(2025) 842 final
Preambuła, motyw 2a
Dodać nowy ustęp
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka EKES-u |
| U podstaw agendy społecznej i gospodarczej UE leży zapewnienie mieszkańcom całej UE godnej emerytury, dającej poczucie bezpieczeństwa i odpowiedni dochód. Konieczne jest zarazem przyjęcie całościowego podejścia na właściwym szczeblu - krajowym lub europejskim. Powinno ono łączyć środki, które poprawiają rynki pracy, wzmacniają publiczne systemy emerytalne i usprawniają systemy emerytur dodatkowych. |
Uzasadnienie
Celem jest zapobieżenie sytuacji, w której wzmocnienie emerytur dodatkowych osłabiłoby wystarczalność emerytur publicznych, oraz zagwarantowanie powodzenia emerytur dodatkowych, w przypadku których konieczne jest podejście całościowe. Stabilność emerytur publicznych może być wspierana przez politykę gospodarczą i politykę rynku pracy, która umożliwia zapewnienie wystarczających dochodów na stabilne emerytury publiczne, natomiast powodzenie emerytur dodatkowych będzie zależało od zdolności pracowników do oszczędzania na emeryturę, a także od ustanowienia atrakcyjnych systemów.
Poprawka 2
powiązana z zaleceniem 1.6
COM(2025) 842 final
Preambuła, motywy 3 i 3a
Zmienić motyw 3 i dodać motyw 3a
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka EKES-u |
| Mimo że gospodarstwa domowe w Unii są jednymi z największych oszczędzających na świecie, nadal posiadają dużą część swojego majątku finansowego w postaci krótkoterminowych depozytów bankowych o ograniczonych zwrotach. Opracowanie atrakcyjnych pracowniczych i indywidualnych produktów emerytalnych może pomóc zmobilizować te oszczędności na inwestycje długoterminowe, co wygeneruje wyższe zwroty dla oszczędzających i przekieruje kapitał na produktywne zastosowania wspierające wzrost gospodarczy, innowacje oraz transformację ekologiczną i cyfrową. | Motyw 3 Emerytury dodatkowe nie powinny być bezpośrednim ani pośrednim usprawiedliwieniem dla osłabienia emerytur publicznych, zwłaszcza pod względem ich adekwatności. Ponadto państwa członkowskie powinny rozważyć możliwość podjęcia konkretnych, uzgodnionych z partnerami społecznymi działań w celu zmniejszenia luk emerytalnych w zakresie emerytur dodatkowych. |
| Motyw 3a | |
| Emerytury pracownicze i indywidualne powinny się skutecznie uzupełniać. Państwa członkowskie czuwają nad tym, aby pracownicze i indywidualne programy emerytalne nie konkurowały ze sobą, lecz się uzupełniały. Dbają również o to, aby praktyki pracodawców i instytucji finansowych nie były sprzeczne z interesem uczestników i beneficjentów programów, szczególnie z powodu ewentualnych zachęt do konkurencji między pracowniczymi i indywidualnymi programami emerytalnymi, zwłaszcza w miejscu pracy. |
Uzasadnienie
Luka emerytalna między kobietami a mężczyznami w dodatkowych systemach emerytalnych przekracza 35-40 %, czyli wynosi znacznie więcej niż w systemach publicznych. Aby zapewnić równowagę systemową i rzeczywistą równość, trzeba wprowadzić środki naprawcze wynikające z rokowań zbiorowych i dialogu społecznego.
Możliwość oferowania pracownikom dodatkowych programów emerytalnych, a nawet możliwość partycypacji pracodawców w składkach na prywatne programy emerytalne ich pracowników może stwarzać szkodliwe zachęty i zwiększać ryzyko pokusy nadużycia. To ryzyko należy ograniczyć do minimum, zapewniając wyraźne rozróżnienie między ustawowymi i indywidualnymi systemami emerytalnymi.
Poprawka 3
powiązana z zaleceniem 1.8
COM(2025) 840 final
Art. 28 ust. 3, pkt (xv)-(xviii); art. 33 ust. 2a; art. 47 ust. 3, 4 i 5
Skreślić punkt
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka EKES-u |
| Art. 28 ust. 3 pkt (xv)-(xviii) | |
| w przypadku gdy OIPE jest oferowany pracownikowi w ramach ustalenia w miejscu pracy, które obejmuje korzystanie z automatycznego uczestnictwa, następujące informacje: | |
| - prawa do rezygnacji uzgodnione w momencie zapisu; | |
| - mające zastosowanie zasady nabywania uprawnień; | |
| - w stosownych przypadkach standardowe ścieżki dekumulacji lub inne różne warianty dekumulacji; | |
| w przypadku gdy dostawca OIPE oferuje kilka wariantów inwestycyjnych - opis zakresu wariantów inwestycyjnych oferowanych przez tego dostawcę; | |
| informację, że zgodnie z prawem Unii OIPE może być podstawowy albo dostosowany do potrzeb, oraz główne różnice między tymi dwoma rodzajami OIPE; | |
| informację, że wszystkie zarejestrowane OIPE są dostępne w centralnym rejestrze publicznym, o którym mowa w art. 13, w tym link internetowy do tego rejestru."; | |
| Art. 33 ust. 2a | |
| " 2a. W przypadku gdy OIPE jest oferowany pracownikowi w ramach ustalenia w miejscu pracy, które obejmuje korzystanie z automatycznego uczestnictwa, informacje, o których mowa w ust. 1, przekazuje się pracownikowi niezwłocznie po przystąpieniu do danego ustalenia."; | |
| Art. 47 ust. 3, 4 i 5 | |
| "3) Bez uszczerbku dla krajowego prawa socjalnego i prawa pracy dotyczącego organizacji systemów emerytalnych oraz autonomii partnerów społecznych, w tym obowiązkowego uczestnictwa i wyników układów zbiorowych, oraz o ile nie koliduje to z istniejącymi pracowniczymi programami emerytalnymi, państwa członkowskie nie uniemożliwiają pracodawcom dobrowolnego wpłacania składek do OIPE na rzecz swoich pracowników, którzy są oszczędzającymi w ramach OIPE i którzy wyrażą na to zgodę. | |
| Bez uszczerbku dla krajowego prawa socjalnego i prawa pracy dotyczącego organizacji systemów emerytalnych oraz autonomii partnerów społecznych, w tym obowiązkowego uczestnictwa i wyników układów zbiorowych, oraz o ile nie koliduje to z istniejącymi pracowniczymi programami emerytalnymi, państwa członkowskie mogą zezwolić, aby OIPE był oferowany pracownikowi w ramach ustalenia w miejscu pracy, które obejmuje korzystanie z automatycznego uczestnictwa. | |
| W przypadku gdy OIPE oferuje się pracownikowi w ramach ustalenia w miejscu pracy, które obejmuje korzystanie z automatycznego uczestnictwa, oszczędzający w ramach OIPE ma prawo do rezygnacji i ponownego przystąpienia zgodnie z krajowymi ramami regulującymi automatyczne uczestnictwo w programie, w tym odpowiednimi przepisami prawa socjalnego i prawa pracy dotyczącymi organizacji systemów emerytalnych, obowiązkowego uczestnictwa i wyników układów zbiorowych."; |
Uzasadnienie
Indywidualne i pracownicze programy emerytalne powinny być od siebie wyraźnie oddzielone. W miejscu pracy należy dawać pierwszeństwo pracowniczym programom emerytalnym, ponieważ taki jest ich charakter. Ustalenia w miejscu pracy nie powinny pociągać za sobą nabywania indywidualnych programów emerytalnych, w tym OIPE, w związku z czym pracodawcy nie powinni mieć możliwości wpłacania składek na te programy. Dyrektywa w sprawie IORP zezwala już zarządzającym IORP na nabywanie OIPE lub innych indywidualnych produktów emerytalnych w ramach ich strategii inwestycyjnej. Jeżeli zostanie wprowadzone automatyczne uczestnictwo w programie, powinno ono wynikać z dialogu społecznego i rokowań zbiorowych i zostać wdrożone za pomocą pracowniczych programów emerytalnych.
Poprawka 4
powiązana z zaleceniem 1.8
COM(2025) 842 final
Art. 19 ust. 6
Zmienić
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka EKES-u |
| "Zgodnie z przepisami ust. 1-5 państwa członkowskie mogą upoważnić właściwy organ, w odniesieniu do IORP wykonujących działalność na podstawie zezwolenia na ich terytoriach, do ustanowienia bardziej szczegółowych reguł, pod warunkiem że są one uzasadnione względami ostrożnościowymi. | »Zgodnie z przepisami ust. 1-5 państwa członkowskie mogą upoważnić właściwy organ, w odniesieniu do IORP wykonujących działalność na podstawie zezwolenia na ich terytoriach, do ustanowienia bardziej szczegółowych reguł, pod warunkiem że są one uzasadnione względami ostrożnościowymi. |
| Wszelkie takie reguły stosuje się wyłącznie w przypadku, gdy ryzyko inwestycyjne ponoszą uczestnicy i beneficjenci. W takich przypadkach nie stawia się jednak IORP przeszkód w: | |
| inwestowaniu do 70 % aktywów stanowiących pokrycie rezerw techniczno-ubezpieczeniowych lub całego portfela w odniesieniu do programów, w których uczestnicy ponoszą ryzyko inwestowania w akcje, zbywalne papiery wartościowe traktowane jako udziały i obligacje korporacyjne dopuszczone do obrotu na rynkach regulowanych lub w ramach MTF lub OTF i decydowaniu o relatywnej wadze tych papierów wartościowych w ich portfelu inwestycyjnym; | |
| inwestowaniu do 30 % aktywów stanowiących pokrycie rezerw techniczno-ubezpieczeniowych w aktywa denominowane w walutach innych niż pasywa; | |
| inwestowaniu w instrumenty o długoterminowym horyzoncie inwestycyjnym, które nie znajdują się w obrocie na rynkach regulowanych, MTF lub OTF; | |
| inwestowaniu w instrumenty emitowane lub gwarantowane przez EBI w ramach Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych, europejskich długoterminowych funduszy inwestycyjnych, europejskich funduszy na rzecz przedsiębiorczości społecznej i europejskich funduszy venture capital."; | |
| uchyla się ust. 7 i 8; |
Uzasadnienie
Aby nie narażać emerytur na ryzyko, tekst dyrektywy musi zapewniać odpowiednią równowagę między ryzykiem inwestycyjnym a gwarancją wpłaty składek na programy emerytalne.
Poprawka 5
powiązana z zaleceniem 1.1
COM(2025) 840 final
Preambuła, motyw 2
Zmienić
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka EKES-u |
| Chociaż organizacja systemów emerytalnych pozostaje kompetencją krajową, adekwatność i stabilność finansowa emerytur są przedmiotem wspólnego zainteresowania ze względu na stabilność i spójność Unii. Zapewnienie obywatelom dostępu do dobrze zaprojektowanych indywidualnych produktów emerytalnych przyczynia się zarówno do indywidualnego bezpieczeństwa finansowego, jak i do odporności gospodarki Unii. | Chociaż organizacja systemów emerytalnych pozostaje kompetencją krajową, adekwatność i stabilność finansowa emerytur są przedmiotem wspólnego zainteresowania ze względu na stabilność i spójność Unii. Konieczne jest zatem połączenie rozwoju emerytur dodatkowych ze skutecznymi środkami na szczeblu krajowym, które zapewnią solidne publiczne systemy emerytalne. Zapewnienie obywatelom dostępu do dobrze zaprojektowanych indywidualnych produktów emerytalnych przyczynia się także zarówno do indywidualnego bezpieczeństwa finansowego, jak i do odporności gospodarki Unii. |
Uzasadnienie
W wielu krajach rozwojowi dodatkowych programów emerytalnych towarzyszy obniżenie emerytur publicznych. Aby zachować adekwatność i spójność społeczną, niezbędne jest utrzymanie równowagi między emeryturami publicznymi i dodatkowymi.
Poprawka 6
powiązana z zaleceniem 1.11
COM(2025) 842 final
Preambuła, motyw 4a-4b
Dodać dwa nowe motywy
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka EKES-u |
| Motyw 4a | |
| Na szczeblu europejskim powołany zostanie komitet monitorujący europejskie środki działania w zakresie emerytur, z udziałem państw członkowskich i partnerów społecznych, takich jak przedstawiciele przemysłu, pracownicy i organizacje społeczeństwa obywatelskiego, oraz właściwych organów, aby (i) móc w skuteczny i rygorystyczny sposób monitorować rozwój wdrażanych środków i ich wpływ na podstawowe cele, czyli zwiększenie dochodów emerytów w Europie, (ii) koordynować wdrażanie dyrektywy w sprawie IORP oraz zaleceń w sprawie systemów monitorowania uprawnień emerytalnych, tablic wskaźników emerytalnych i automatycznego uczestnictwa w programie i oceniać wpływ tego wdrażania oraz (iii) szacować wpływ dodatkowych emerytur na podstawie zestawu wskaźników społecznych ustanowionych przez Komisję Europejską. Przyszłe zmiany regulacyjne lub wnioski Komisji powinny opierać się na pracach tego komitetu, który powinien również składać sprawozdania Radzie i na potrzeby europejskiego semestru. Komitetem powinny kierować DG FISMA i DG EMPL. W jego działalności powinien również brać udział Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny. | |
| Motyw 4b | |
| Komisja Europejska oceni wpływ poszerzenia dodatkowych systemów emerytalnych na określone przez siebie kluczowe wskaźniki społeczne. Przedmiotem szczególnej uwagi będą skutki interakcji między publicznymi, pracowniczymi i indywidualnymi programami emerytalnymi. |
Uzasadnienie
Jak przyznaje powołany przez Komisję komitet ds. narzędzi monitorowania i karty wyników, programy prywatne mogą zwiększać nierówności i ubóstwo, jeżeli nie idą w parze z solidnymi uregulowaniami społecznymi. EIOPA ma również niewielkie możliwości zapewniania spójności. Komitet monitorujący obejmujący szerokie grono uczestników zapewnia skuteczną kontrolę i zwiększa zaufanie do systemu. Ta kwestia wymaga całościowego podejścia obejmującego działania na różnych szczeblach instytucjonalnych i przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego. Komisja Europejska powinna odpowiadać za opracowywanie i koordynację prac oraz zarządzanie nimi. Zaleca się udział EKES-u, ponieważ składa się on ze zróżnicowanej i wyważonej grupy przedstawicieli zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego ze wszystkich krajów UE.
Poprawka 7
powiązana z zaleceniem 1.5
COM(2025) 840 final
Art. 63 ust. 1 lit. b)
Dodać nową literę
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka EKES-u |
| w przypadku gdy właściwe organy krajowe stwierdzą, że wskaźniki uznane za mające zastosowanie do programu emerytalnego nie są przestrzegane, interweniują w sposób proporcjonalny. Te środki są publikowane w europejskim repozytorium, co zapewnia proporcjonalność i przejrzystość; |
Uzasadnienie
Celem jest uniknięcie nakładania się i powielania obowiązków administracyjnych. Jasność kompetencji i przejrzystość zwiększają zaufanie do systemu i gwarantują dostawcom, uczestnikom i beneficjentom pewność prawa.
Poprawka 8
powiązana z zaleceniem 1.5
COM(2025) 840 final
Art. 25 lit. c)
Dodać nową literę
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka EKES-u |
| ocena wyników inwestycyjnych opiera się na wspólnych wskaźnikach zdefiniowanych przez EIOPA oraz właściwe organy krajowe. |
Uzasadnienie
Chodzi o uniknięcie niepewności i fragmentacji regulacyjnej. Określenie wspólnych wskaźników zapewnia porównywalność między państwami członkowskimi, proporcjonalność regulacyjną oraz przejrzystość wobec oszczędzających.
Poprawka 9
powiązana z zaleceniem 1.5
COM(2025) 840 final
Art. 34 ust. 3
Zmienić
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka EKES-u |
| Wymóg świadczenia doradztwa na rzecz potencjalnego oszczędzającego w ramach OIPE zgodnie z ust. 2 akapit pierwszy nie ma zastosowania do dystrybucji podstawowego OIPE. Doradztwo w związku z dystrybucją podstawowego OIPE jest świadczone wyłącznie na wniosek oszczędzającego w ramach OIPE. Dostawca OIPE lub dystrybutor OIPE świadczą niezależne usługi doradztwa."; | Wymóg świadczenia doradztwa na rzecz potencjalnego oszczędzającego w ramach OIPE zgodnie z ust. 2 akapit pierwszy nie ma zastosowania do dystrybucji podstawowego OIPE. Podstawowe OIPE obejmują jednak minimalny znormalizowany moduł wytycznych w formie cyfrowej lub papierowej, który powinien zawierać informacje o wartości edukacyjnej, w tym co najmniej (i) wyjaśnienie głównych pojęć związanych z finansami (tj. kapitału, stałych i zmiennych zwrotów, funduszu i rodzajów funduszu istotnych dla określonego OIPE, ryzyka, związku między zwrotem a ryzykiem, gwarancji i innych elementów uznawanych za niezbędne, by klient posiadał minimalną wiedzę na temat produktu i funkcjonowania rynków finansowych z wykorzystaniem - w stosownych przypadkach - konkretnych przykładów praktycznych. Ten standardowy moduł wytycznych powinny ustanowić wspólnie EIOPA i właściwe organy krajowe i powinien on zostać ujednolicony dla całej UE. Należy również zawrzeć w nim symulacje kapitału końcowego i kosztów. Ponadto gromadzone będą podstawowe informacje na temat wieku, horyzontu czasowego emerytury oraz tolerancji ryzyka oszczędzającego. |
| Potencjalni oszczędzający w ramach OIPE będą mieli możliwość, by przed zawarciem umowy dotyczącej OIPE zasięgnąć porady uregulowanego prawnie pośrednika zgodnie z mającym zastosowanie prawem."; |
Uzasadnienie
Celem jest zapewnienie minimalnej ochrony uczestnikom znajdującym się w najtrudniejszej sytuacji, zwiększenie spójności z przepisami dotyczącymi ochrony konsumentów oraz uniknięcie nierówności w stosunku do innych produktów finansowych.
Poprawka 10
powiązana z zaleceniem 1.5
COM(2025) 840 final
Art. 41 ust. 1 lit. b)
Zmienić
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka EKES-u |
| [...] w myśl zasady 'ostrożnego inwestora' dostawcy OIPE biorą pod uwagę ryzyko związane z decyzjami inwestycyjnymi oraz ich potencjalne długoterminowe skutki dla czynników z zakresu ochrony środowiska, polityki społecznej i ładu korporacyjnego; | [...] w myśl zasady 'ostrożnego inwestora' dostawcy OIPE biorą pod uwagę ryzyko związane z decyzjami inwestycyjnymi oraz ich potencjalne długoterminowe skutki dla czynników z zakresu ochrony środowiska, polityki społecznej i ładu korporacyjnego; Włączenie ESG nie podważa celów w zakresie wypłacalności i stabilności finansowej. |
Uzasadnienie
Celem jest uniknięcie niepewności prawa i nierówności w zakresie konkurencyjności. Harmonizacja kryteriów ESG zapewnia porównywalność, proporcjonalność regulacyjną oraz zaufanie oszczędzających.
Poprawka 11
powiązana z zaleceniem 1.5
COM(2025) 840 final
Art. 51a ust. 3
Zmienić
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka EKES-u |
| Informacje, o których mowa w ust. 2, są przekazywane w znormalizowanym i interoperacyjnym formacie umożliwiającym systemom monitorowania uprawnień emerytalnych agregowanie danych dotyczących zakumulowanej wartości, nabytych uprawnień i prognozowanych świadczeń w spójny i porównywalny sposób . | Informacje, o których mowa w ust. 2, są przekazywane zgodnie z europejskim standardem danych określonym przez EIOPA, czemu towarzyszą profile stopniowego wdrażania oraz dostosowanie proporcjonalne do wielkości dostawcy. Państwa członkowskie, które nie posiadają rozwiniętych systemów, przedkładają plan krajowy przy europejskim wsparciu technicznym. |
Uzasadnienie
Celem jest uniknięcie nierówności między krajami i dostawcami. Wspólne standardy ograniczają błędy, a także zapewniają ochronę danych i proporcjonalność regulacyjną.
Poprawka 12
powiązana z zaleceniem 1.4
COM(2025) 840 final
Art. 65a ust. 1
Zmienić
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka EKES-u |
| EIOPA odgrywa rolę mediatora i koordynatora, w tym w przypadku uzasadnionych obaw dotyczących potencjalnej szkody dla interesów oszczędzających w ramach OIPE i beneficjentów OIPE. EIOPA, z własnej inicjatywy lub na wniosek co najmniej jednego organu właściwego dla OIPE, tworzy i koordynuje platformę współpracy celem wzmocnienia wymiany informacji i poprawy współpracy między właściwymi organami. | EIOPA odgrywa rolę mediatora i koordynatora, w tym w przypadku uzasadnionych obaw dotyczących potencjalnej szkody dla interesów oszczędzających w ramach OIPE i beneficjentów OIPE. EIOPA, z własnej inicjatywy lub na wniosek co najmniej jednego organu właściwego dla OIPE, tworzy i koordynuje platformę współpracy celem wzmocnienia wymiany informacji i poprawy współpracy między właściwymi organami. Właściwy organ krajowy państwa członkowskiego pochodzenia zachowuje główne kompetencje. EIOPA interweniuje wyłącznie w określonych sytuacjach transgranicznych. |
Uzasadnienie
Celem jest uniknięcie nakładania się i powielania obowiązków administracyjnych. Jasność kompetencji i przejrzystość zwiększają zaufanie do systemu i gwarantują dostawcom, uczestnikom i beneficjentom pewność prawa.
Poprawka 13
powiązana z zaleceniem 1.4
COM(2025) 842 final
Art. 12 ust. 3 lit. b) akapit ostatni
Zmienić
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka EKES-u |
| Państwa członkowskie mogą postanowić, że aby przeniesienie mogło zostać zatwierdzone, musi zostać osiągnięty próg uczestnictwa wynoszący do 25 % uczestników i beneficjentów programu."; | Państwa członkowskie dbają o to, by zbiorowe decyzje mające wpływ na wszystkich uczestników wymagały udziału co najmniej 50 % uczestników oraz większości kwalifikowanej dwóch trzecich oddanych głosów. W przypadku zbiorowego przeniesienia lub zmiany dostawcy zapewnia się indywidualne konsultacje z posiadaczami jednostek uczestnictwa oraz uprzedni nadzór właściwego organu."; |
Uzasadnienie
Wniosek Komisji umożliwia podejmowanie niereprezentatywnych decyzji mających wpływ na wszystkich oszczędzających. Poprawka wzmacnia legitymację, chroni mniejszości i zapewnia większy udział w podejmowaniu decyzji, które mają szerokie oddziaływanie.
Poprawka 14
powiązana z zaleceniem 1.4
COM(2025) 842 final
Art. 14 ust. 2 ostatni akapit
Zmienić
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka EKES-u |
| Ograniczony czas, o którym mowa w formule wprowadzającej akapitu pierwszego, określa się w prawie krajowym i w żadnym przypadku nie przekracza on dziesięciu lat. | Niepełne finansowanie jest korygowane w ciągu maksymalnie dziesięciu lat. Dostawcy są zobowiązani do przedkładania sprawozdań rocznych i planów naprawczych nadzorowanych przez właściwy organ, wraz z mechanizmami wczesnego ostrzegania i automatyczną kompensatą dla poszkodowanych uczestników. Właściwe organy powinny ocenić optymalną liczbę lat, zachowując rozróżnienie między czynnikami tymczasowymi i strukturalnymi, oraz odpowiednio ocenić plan naprawczy. |
Uzasadnienie
Dziesięcioletnie ramy czasowe mogą podważać zaufanie i powodować nierówności międzypokoleniowe. Biorąc pod uwagę, że nie ma badania dotyczącego optymalnej liczby lat, zaleca się, aby w celu oceny planu naprawczego dostawcy właściwe organy dokonały rozróżnienia między czynnikami tymczasowymi i strukturalnymi.
Poprawka 15
powiązana z zaleceniem 1.4
COM(2025) 842 final
Art. 17 ust. 7
Zmienić
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka EKES-u |
| Komisja jest uprawniona do przyjmowania aktów delegowanych zgodnie z art. 64a w celu zmiany liczb i wartości procentowych, o których mowa w niniejszym artykule i art. 18."; | Komisja jest uprawniona do przyjmowania aktów delegowanych zgodnie z art. 64a w celu zmiany liczb i wartości procentowych, o których mowa w niniejszym artykule i art. 18.«; Marginesy wypłacalności ustala się w minimalnych i maksymalnych przedziałach określonych w niniejszej dyrektywie. Wszelkie zmiany wprowadzane w drodze aktów delegowanych wymagają uprzednich konsultacji z EIOPA i Parlamentem Europejskim oraz oceny skutków. Przeglądy odbywają się regularnie co pięć lat. |
Uzasadnienie
Swoboda uznania Komisji powoduje niepewność regulacyjną. Poprawka zapewnia stabilność i przewidywalność ustalania marginesów wypłacalności oraz kontrolę demokratyczną nad nim.
Poprawka 16
powiązana z zaleceniem 1.4
COM(2025) 842 final
Art. 19 ust. 1c
Zmienić
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka EKES-u |
| Państwa członkowskie wymagają, aby decyzje inwestycyjne IORP odzwierciedlały preferencje uczestników i beneficjentów w zakresie zrównoważonego rozwoju [...]. | Dostawcy uwzględniają preferencje uczestników i beneficjentów w zakresie zrównoważonego rozwoju w swoich strategiach inwestycyjnych zgodnie z zasadami ustanowionymi przez Komisję Europejską, aby uniknąć praktyk pseudoekologicznego marketingu i zagwarantować przejrzystość informacji przekazywanych uczestnikom i beneficjentom . |
Uzasadnienie
Brak jasnych standardów otwiera drogę do pseudoekologicznego marketingu. Poprawka zapewnia przejrzystość, weryfikowalność i zaufanie do zrównoważonego charakteru inwestycji.
Poprawka 17
powiązana z zaleceniem 1.4
COM(2025) 842 final
Art. 38 ust. 6
Dodać nowy ustęp
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka EKES-u |
| Państwa członkowskie troszczą się o to, aby dostawcy przekazywali uczestnikom szczegółowe informacje techniczne wraz z jasnymi i opatrzonymi infografiką streszczeniami w przystępnym języku. Aby zapewnić zrozumienie kluczowych pojęć, dostawcy udostępniają podstawowe materiały mające na celu edukację finansową, które zostały przetestowane przez rzeczywistych uczestników. Można jednak uznać, że w państwach członkowskich, w których istnieją już ugruntowane struktury informacyjne, w tym struktury zarządzane przez partnerów społecznych lub w ramach układów zbiorowych, te systemy spełniają wyżej określone wymogi, pod warunkiem że zapewniają równoważny poziom przejrzystości oraz stopień zrozumienia informacji przez uczestników. |
Uzasadnienie
Nadmiernie techniczny język prowadzi do nieporozumień i nieufności. Poprawka ma na celu uproszczenie informacji i zapewnienie jej przydatności dla wszystkich uczestników i beneficjentów. Zmniejszy to nierówności spowodowane niskim lub nierównym poziomem wiedzy finansowej.
Poprawka 18
powiązana z zaleceniem 1.4
COM(2025) 842 final
Art. 42 lit. d)
Dodać nową literę
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka EKES-u |
| państwa członkowskie oceniają praktyki dekumulacji i ich wpływ na konsumentów, na przykład poprzez ograniczenie lub uproszczenie tych opcji w celu postawienia na pierwszym miejscu tych, które są przedmiotem największego zainteresowania. |
Uzasadnienie
Różnorodność opodatkowania i dekumulacji prowadzi do nieporozumień i nierówności. W poprawce uproszczono dostępne opcje, zapewniono przejrzystość i opowiedziano się za minimalną harmonizacją podatkową.
Poprawka 19
powiązana z zaleceniem 1.4
COM(2025) 842 final
Art. 37 ust. 5
Dodać nowy ustęp
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka EKES-u |
| Państwa członkowskie dopilnowują, by klienci IORP otrzymywali minimalny znormalizowany moduł wytycznych w formie cyfrowej lub papierowej, który powinien zawierać informacje o wartości edukacyjnej, w tym co najmniej wyjaśnienie głównych pojęć związanych z finansami (tj. kapitału, stałych i zmiennych zwrotów, funduszu i rodzajów funduszu istotnych dla określonego OIPE, ryzyka, związku między zwrotem a ryzykiem, gwarancji i innych elementów uznawanych za niezbędne, by klient posiadał minimalną wiedzę na temat produktu i funkcjonowania rynków finansowych) z wykorzystaniem - w stosownych przypadkach - konkretnych przykładów praktycznych. Ten standardowy moduł wytycznych powinny wspólnie stworzyć EIOPA i właściwe organy krajowe i powinien on zostać ujednolicony dla całej UE. |
Uzasadnienie
Celem jest zwiększenie ochrony klientów, zaufania do systemu i wiedzy finansowej.
Poprawka 20
powiązana z zaleceniem 1.3
COM(2025) 842 final
Art. 22 ust. 2 akapit szósty dyrektywy (UE) 2016/97
Zmienić
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka EKES-u |
| Państwa członkowskie zapewniają, aby w przypadku gdy dystrybutor ubezpieczeń jest odpowiedzialny za zapewnienie pracowniczych programów emerytalnych, potencjalni uczestnicy, uczestnicy i beneficjenci takich programów otrzymywali co najmniej informacje, o których mowa w art. 36-44 dyrektywy (UE) 2016/2341."; | Państwa członkowskie zapewniają, aby w przypadku gdy dystrybutor ubezpieczeń jest odpowiedzialny za zapewnienie pracowniczych programów emerytalnych, potencjalni uczestnicy, uczestnicy i beneficjenci takich programów otrzymywali co najmniej informacje, o których mowa w art. 36-44 dyrektywy (UE) 2016/2341, mając zawsze na względzie to, by dystrybutorzy ubezpieczeń nie podlegali temu obowiązkowi informacyjnemu dwukrotnie z racji zastosowania kryteriów dyrektywy Wypłacalność II i dyrektywy w sprawie dystrybucji ubezpieczeń (IDD), w którym to przypadku są oni zwolnieni ze stosowania niniejszego artykułu . |
Uzasadnienie
Dystrybutorzy ubezpieczeń objęci tym przepisem musieliby spełniać dwa częściowo pokrywające się zbiory obowiązków informacyjnych: ustanowione w dyrektywie w sprawie dystrybucji ubezpieczeń oraz w dyrektywie w sprawie IORP II.
Bruksela, dnia 30 kwietnia 2026 r.
Przewodniczący
Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego
Séamus BOLAND
| Identyfikator: | Dz.U.UE.C.2026.3561 |
| Rodzaj: | opinia |
| Tytuł: | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego - Komunikat Komisji Europejskiej do Parlamentu Europejskiego, Rady Europejskiej, Rady, Europejskiego Banku Centralnego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów - Zwiększenie zdolności unijnego sektora emerytur dodatkowych w celu poprawy dochodów emerytalnych i dostarczenia długoterminowego kapitału gospodarce UE (COM(2025) 839 final) - Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) 2019/1238 w sprawie ogólnoeuropejskiego indywidualnego produktu emerytalnego (OIPE) (COM(2025) 840 final - 2025/0363 (COD)) - Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywy (UE) 2016/2341 i 2016/97 w odniesieniu do wzmocnienia ram pracowniczych programów emerytalnych (COM(2025) 842 final - 2025/0362 (COD)) |
| Data aktu: | 2026-04-30 |
| Data ogłoszenia: | 2026-07-22 |